പൊതു പ്രവർത്തകരുടെ സ്വജനപക്ഷപാതം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അധികാര സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്ന പൊതു പ്രവർത്തകരുടെ സ്വജനപക്ഷപാതം ഒരു വ്യക്തിയുടെ നൈതിക വീഴ്ചയിലേക്കോ സ്വഭാവ ദൗർബല്യത്തിലേക്കോ ചുരുക്കി കാണാൻ കഴിയുന്ന പ്രശ്നമല്ല. അത് ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തിൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആഴമുള്ള ഘടനാപരമായ വിരുദ്ധതകളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഒരു വസ്തുനിഷ്ഠ സാമൂഹ്യ–രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഭാസമാണ്. ജനാധിപത്യം സിദ്ധാന്തപരമായി പൊതുതാൽപര്യം, നിയമസമത്വം, നീതി, ഉത്തരവാദിത്വം എന്നീ മൂല്യങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ഭരണരൂപമാണ്. എന്നാൽ അതേ സമയം, അധികാരം അനിവാര്യമായി വ്യക്തികളിലൂടെയും സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെയും കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയുമാണ്. ഈ അധികാര സാന്ദ്രതയാണ് സ്വജനപക്ഷപാതം വളരാൻ അനുകൂലമായ വസ്തുഭൂമിക സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് സമൂഹത്തെ പരസ്പരം ഇടപെടുകയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പല ക്വാണ്ടം-ലെയറുകളുടെ സമുച്ചയമായി കാണുന്നു. വ്യക്തിഗത ബോധം, കുടുംബവും ബന്ധുത്വവും, സാമൂഹ്യ ശൃംഖലകൾ, പാർട്ടി ഘടനകൾ, ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഭരണഘടനാപരമായ മൂല്യങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും വ്യത്യസ്ത ലെയറുകളായി നിലകൊള്ളുമ്പോഴും, അവ തമ്മിൽ നിരന്തരം entangle ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണ്. ഒരു പൊതു പ്രവർത്തകൻ അധികാരസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്ന നിമിഷം മുതൽ തന്നെ, അയാൾ രണ്ട് പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ ബലങ്ങളുടെ ഇടയിൽ നിൽക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഒരു വശത്ത്, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ cohesive force ആയി പൊതുതാൽപര്യവും നിയമാനുസൃതതയും സാമൂഹ്യ ഉത്തരവാദിത്വവും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, decohesive force ആയി കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സ്വജനബന്ധങ്ങൾ, വ്യക്തിഗത വിശ്വസ്തതകൾ, കടപ്പാടുകൾ, സമ്മർദ്ദങ്ങൾ എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ബലങ്ങൾക്കിടയിലെ ഡൈനാമിക് സമതുലിതാവസ്ഥ തകരുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ് സ്വജനപക്ഷപാതം ഒരു അളവുകൂട്ടൽ പ്രശ്നമായി മാത്രമല്ല, ഗുണപരമായ ഒരു മാറ്റമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.

ഇവിടെ സ്വജനപക്ഷപാതം ഒരു ലീനിയർ പ്രവണതയല്ല; അത് ഒരു ഘട്ടപരിവർത്തനമാണ്. തുടക്കത്തിൽ, “പരിചയമുള്ളവരെ സഹായിക്കൽ” അല്ലെങ്കിൽ “സ്വന്തക്കാരെ സംരക്ഷിക്കൽ” എന്നത് സാമൂഹികമായി പോലും ന്യായീകരിക്കാവുന്ന ഒരു മാനുഷിക പ്രവൃത്തിയായി തോന്നാം. എന്നാൽ അധികാരം ദീർഘകാലം ഒരേ വ്യക്തിയിലോ ഒരേ സംഘത്തിലോ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഈ ചെറിയ പ്രവണത ക്രമേണ ഒരു നെറ്റ്‌വർക്ക് രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നു. ബന്ധുത്വം, കക്ഷിതാൽപര്യം, സാമ്പത്തിക ലാഭം, ഭരണനിർണ്ണയങ്ങൾ, നിയമവ്യവസ്ഥകൾ — എല്ലാം തമ്മിൽ ഗാഢമായി entangle ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ, പൊതുതാൽപര്യം ഒരു യാഥാർത്ഥ്യ പ്രേരകശക്തിയായി നിലനിൽക്കാതെ, വ്യക്തിഗതവും കൂട്ടായതുമായ താൽപര്യങ്ങളെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്ന ഒരു ഉപരിതല ന്യായീകരണമായി മാത്രം മാറുന്നു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ അവസ്ഥയെ “ജനാധിപത്യത്തിലെ decoherence” എന്ന നിലയിലാണ് വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്. രൂപപരമായി നിയമങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും നടപടിക്രമങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവയുടെ ആന്തരിക ആത്മാവായ സമത്വവും നീതിയും സുതാര്യതയും പ്രവർത്തനക്ഷമത നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഫലമായി, ജനാധിപത്യം പുറമേ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, ഉള്ളടക്കത്തിൽ അത് ക്രമേണ സ്വജന പക്ഷപാത സ്വഭാവത്തിലേക്ക് വഴുതുന്നു. അധികാരം ചില നെറ്റ്‌വർക്കുകളിലും കുടുംബ–കക്ഷി ഘടനകളിലും കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ക്ഷയിക്കുന്നു; രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തം അർഥശൂന്യമാകുന്നു; സാമൂഹ്യ വൈരുധ്യങ്ങളും നിരാശയും വ്യാപകമാകുന്നു. ഈ സമഗ്ര അവസ്ഥ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ തന്നെ ദീർഘകാല സ്ഥിരതയ്ക്ക് ഭീഷണിയായി മാറുന്നു.

ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടക്കാനുള്ള മാർഗം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് നൈതിക ഉപദേശങ്ങളിലൂടെയോ വ്യക്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ലളിതവത്കരണങ്ങളിലൂടെയോ തേടുന്നില്ല. പ്രശ്നം വ്യക്തികളിൽ മാത്രമല്ല, അവർ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഘടനകളിലാണെന്ന ബോധ്യമാണ് ഇവിടെ നിർണായകം. അതിനാൽ സമന്വയം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്ന ഘടനാപരമായ ഇടപെടലുകളാണ് പരിഹാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം, സ്ഥാപനാത്മക സുതാര്യത, തീരുമാനപ്രക്രിയകളിലെ കൂട്ടായ നിയന്ത്രണം, ജനകീയ മേൽനോട്ട സംവിധാനങ്ങൾ, ഉൾപ്പാർട്ടി പാർട്ടി ജനാധിപത്യം എന്നിവ cohesive force ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന നിർണായക ഉപാധികളാണ്. അതോടൊപ്പം, കുടുംബ–സ്വജന ബന്ധങ്ങളെ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെയും സാമൂഹ്യ സുരക്ഷയുടെയും പരിധിയിൽ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്, അവയെ ഭരണാധികാര തീരുമാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കുന്ന ബോധപൂർവമായ രാഷ്ട്രീയ–സാംസ്കാരിക സംസ്കാരവികസനവും അനിവാര്യമാണ്.

അവസാനമായി, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ സ്വജനപക്ഷപാതത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം ഒരു ധാർമിക ശുദ്ധീകരണ യജ്ഞമല്ല. അത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആന്തരിക സമന്വയം സംരക്ഷിക്കുകയും പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ–സാംസ്കാരിക പ്രക്രിയയാണ്. ഈ സമന്വയം നിലനിൽക്കുന്നിടത്താണ് ജനാധിപത്യം വെറും ഒരു ഭരണരൂപമായി മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന സാമൂഹ്യശക്തിയായി തുടരുന്നത്.