പരിചയ സമ്പന്നരായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾ പോലും ചിലപ്പോൾ ബൂർഷ്വാ-വർഗീയ പാർടികളിലേക്ക് ചേരിമാറ്റം നടത്തുന്നതിൻ്റെ മനശാസ്ത്രം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക് വീക്ഷണത്തിൽ

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടു മാറ്റം ഒരു നിമിഷത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന “അഭിപ്രായമാറ്റം” മാത്രമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. ദീർഘകാലം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവായി പ്രവർത്തിച്ച ഒരാൾ ഹിന്ദു വർഗീയ ഫാസിസ്റ്റ് പാർട്ടിയായ ബി ജെ പിയിലേക്ക് കടക്കുന്നത് വ്യക്തിപരമായ ദൗർബല്യത്തിന്റെ ഫലമെന്നതിലുപരി, ആ വ്യക്തിയും പാർട്ടിയും സമൂഹവും തമ്മിൽ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള ഘടനാപരമായ വൈരുധ്യങ്ങളുടെ ഫലമായാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത്. ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ “അപചയം” മാത്രമല്ല; ഒരു സമ്പൂർണ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ഫീൽഡിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഘട്ടപരിവർത്തനമാണ്.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം സിദ്ധാന്തതലത്തിൽ വർഗ്ഗബോധത്തിലും സാമൂഹ്യസമത്വത്തിലും ശാസ്ത്രീയ ലോകദർശനത്തിലുമാണ് അടിസ്ഥാനം കണ്ടെത്തുന്നത്. എന്നാൽ പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ദീർഘകാല പാർലമെന്ററി പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ, ഈ ആശയങ്ങൾ പലപ്പോഴും സ്ഥാപനപരമായ അധികാരരൂപങ്ങളിലേക്കും വ്യക്തികേന്ദ്രിത സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും ചുരുങ്ങുന്നു. ഇവിടെ ഒരു വൈരുധ്യം രൂപപ്പെടുന്നു: വർഗസമരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ വിശാല രാഷ്ട്രീയവും വ്യക്തിയുടെ സ്ഥാനസുരക്ഷയും സ്വാധീനവും നിലനിർത്താനുള്ള സങ്കുചിത മനോവൃത്തിയും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം. ഈ വൈരുധ്യം ദീർഘകാലം പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അത് വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധത്തിൽ അസ്ഥിരത സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് സമൂഹത്തെ ഒരു ക്വാണ്ടം-ലെയർ ഘടനയായി കാണുന്നു. വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബോധം എന്നത് ആശയതലത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്ന ഒന്നല്ല; അത് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ, സാമൂഹ്യ പ്രതിഷ്ഠ, മാധ്യമ പ്രതിച്ഛായ, അധികാരസാന്നിധ്യം, വ്യക്തിഗത ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന പല ലെയറുകളുടെയും സംയുക്തഫലമാണ്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഈ ലെയറുകൾ തമ്മിലുള്ള സമന്വയം (coherence) ദുർബലപ്പെടുമ്പോൾ—അഥവാ ആശയബോധവും സംഘടനാപരമായ യാഥാർത്ഥ്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തകരുമ്പോൾ—വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് ഒരു “സൂപ്പർപോസിഷൻ” (superposition) അവസ്ഥയിലേക്കു മാറുന്നു. പുറത്തു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായി തുടരുമ്പോഴും ഉള്ളിൽ അധികാര-സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾ ശക്തിപ്പെടുന്ന ഈ അവസ്ഥ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇത്തരം ഘട്ടത്തിൽ ബി ജെ പി പോലുള്ള വർഗീയ ഫാസിസ്റ്റ് പാർട്ടികൾ ഒരു പ്രത്യേക ആകർഷണം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവ ആശയപരമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ പരിഹരിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അവയെ മൂടിപ്പൊതിയുന്നു. വർഗ്ഗവൈരുധ്യങ്ങൾക്ക് പകരം മത-ജാതി ഐഡന്റിറ്റി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നതിലൂടെ, വ്യക്തിക്ക് തന്റെ സാമൂഹ്യ-രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാനനഷ്ടം ഒരു “സാംസ്കാരിക പുനർജന്മം” ആയി അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരം അവ നൽകുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത ആഭ്യന്തര വൈരുധ്യങ്ങൾ ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഫീൽഡിലേക്ക് “ടണലിംഗ്” ചെയ്‌തുകൊണ്ട് ഒഴുകിപ്പോകുകയാണ് ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്നത്.

അതിനാൽ, ഒരു മുൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് ബി ജെ പിയിലേക്ക് പോകുന്നത് ഒരു ആശയപരമായ മുന്നേറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഒരു അപചയ പ്രക്രിയയാണ്. വർഗ്ഗരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ (class politics) ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറയിൽ നിന്നു വേർപെട്ട ബോധം, വർഗീയ ഐഡന്റിറ്റി(communal identity) രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ലളിതവും വികാരപരവുമായ ഘടനയിൽ അഭയം തേടുന്നു. ഇത് വ്യക്തിയുടെ മാത്രം പരാജയമല്ല; കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ അവരുടെ ഉള്ളിലെ വൈരുധ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും സമയബന്ധിതമായി പരിഹരിക്കാനും പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷണമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഇതിൽ നിന്നു ഉയർത്തുന്ന മുന്നറിയിപ്പ് വ്യക്തമാണ്: ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല ശക്തി ആശയങ്ങളുടെ ശുദ്ധിയിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചിരിക്കില്ല; ആ ആശയങ്ങളും വ്യക്തികളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതാനുഭവങ്ങളും അധികാരബന്ധങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സമന്വയം നിലനിർത്തുന്നതിലാണ് അത് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ആ സമന്വയം തകരുമ്പോൾ, ഏറ്റവും “അചഞ്ചലൻ” എന്നു തോന്നുന്ന നേതാവും പോലും എതിര്‍ ധ്രുവത്തിലേക്കുള്ള ഘട്ടപരിവർത്തനത്തിന് വിധേയനാകാം.