ഭരണപ്രക്രിയയിൽ ഇടപെടാൻ പാർട്ടിപ്രവർത്തകരെ അനുവദിക്കാതിരുന്നതിന്റെ പേരിൽ നേതൃത്വത്തിനെതിരെ വളർന്നുവന്ന അസംതൃപ്തി തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലത്തിൽ പ്രതിഫലിച്ചുവോ?

സിപിഎമ്മിന്റെ സമീപകാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയം വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ബാഹ്യ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെയോ പ്രതിപക്ഷ പ്രചാരണങ്ങളെയോ മാത്രം പരിശോധിക്കുന്നത് മതിയാകില്ല; പാർട്ടിയുടെ ഉള്ളിൽ വിവിധ തലങ്ങളിലായി വളർന്നു വന്ന അസംതൃപ്തിയും നേതൃത്വത്തിനെതിരെ രൂപപ്പെട്ട മൗനവും തുറന്നതുമായ പ്രതിഷേധ മനോഭാവങ്ങളും ഗൗരവത്തോടെ പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവർത്തക അടിത്തറയിലും ഇടത്തരം നേതൃത്വങ്ങളിലും രൂപപ്പെട്ട അസ്വസ്ഥത, ചില ഇടങ്ങളിൽ സംഘടിതമായ പറുപിറുക്കൽ കാമ്പെയിനുകളായും നേതൃത്വവിരുദ്ധ വികാരങ്ങളായും പ്രകടമായി. ഈ അന്തർവൈരുധ്യങ്ങളുടെ തീവ്രത ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി പാർട്ടി നേതാക്കൾ തന്നെ റിബലുകളായി മത്സരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കും, അവർക്കു പാർട്ടി അണികളിലെ ഒരു ശ്രദ്ധേയ വിഭാഗത്തിന്റെ സഹാനുഭൂതിയും പിന്തുണയും ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിലേക്കും കാര്യങ്ങളെ നയിച്ചു. അതിനാൽ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ കേവലം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഗണിതത്തിന്റെ പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണാതെ, പാർട്ടിയുടെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാത്മക സമന്വയത്തിൽ ഉണ്ടായ വിള്ളലുകളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രകടനമായും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പത്തു വർഷത്തെ ഭരണ കാലത്തിനിടയിൽ, മുഖ്യമന്ത്രിയായ പിണറായി വിജയനെതിരെയും പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിനെതിരെയും പാർട്ടി പ്രവർത്തകരുടെ ഒരു വിഭാഗത്തിനിടയിൽ ക്രമേണയായി അസംതൃപ്തി വളർന്നു കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് ഒരു ഏകകാരണത്താലുള്ള പ്രതികരണമല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് ദീർഘകാല ഭരണാനുഭവത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പാർട്ടിയും ഭരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കൊണ്ടു വരാൻ ശ്രമിച്ച മാറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ മാനസിക-സംഘടനാത്മക പ്രക്രിയയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ ഭരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഇടപെടുന്നത് തടയാനും, ഭരണസംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ ഉള്ള സ്ഥാപനാനുസൃതവും നിയന്ത്രിതവുമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിൻ്റെയും ശ്രമങ്ങൾ ശക്തമായതോടെ, പാർട്ടി പ്രവർത്തകരും അനുബന്ധ സംഘടനാ നേതാക്കളും വർഷങ്ങളായി സ്വാഭാവിക രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന്റെ ഭാഗമായി കരുതിയിരുന്ന പല മേഖലകളിലും പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. ഭരണകക്ഷി പ്രവർത്തകർ ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ അവിഹിതമായി ഇടപെടുന്നത് സ്വാഭാവിക അവകാശമായി കരുതിയിരുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയസംസ്കാരത്തെ പൊളിച്ചെഴുതാനുള്ള പിണറായി വിജയൻ്റെ ശ്രമം പല പാർട്ടിനേതാക്കളും സംശയദൃഷ്ടിയോടെയാണ് വീക്ഷിച്ചത്.

അതുപോലെ തന്നെ, പോലീസ് സംവിധാനങ്ങളിൽ പാർട്ടി നേതാക്കൾക്കും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും നേരിട്ടോ അനൗപചാരികമായോ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യം രൂപപ്പെട്ടതും ചില തലങ്ങളിൽ ഗൗരവമുള്ള അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചു. കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ-ഭരണ സംസ്കാരത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ വളർച്ചയിൽ, പോലീസ് സംവിധാനം പൂർണമായും “രാഷ്ട്രീയരഹിത”മായ ഒരു ഘടകമായി ഒരിക്കലും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നില്ല. പ്രാദേശിക നേതാക്കളും ജനപ്രതിനിധികളും പാർട്ടി പ്രവർത്തകരും പലപ്പോഴും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ പരാതികൾ, കേസുകൾ, പോലീസ് നടപടികൾ, നിയമപരമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇടപെട്ട് “പ്രശ്നപരിഹാരകേന്ദ്രങ്ങൾ” എന്ന നിലയിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. പല സാഹചര്യങ്ങളിലും ഇത് ജനങ്ങൾക്ക് ഭരണസംവിധാനങ്ങളിലേക്കുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആക്സസ് മെക്കാനിസമായും അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു.

എന്നാൽ ഭരണസംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ സ്ഥാപനാധിഷ്ഠിതവും നിയമാനുസൃതവുമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കണമെന്ന പിണറായി വിജയൻ്റെ സമീപനം ശക്തിപ്പെട്ടതോടെ, പോലീസ് സംവിധാനങ്ങളിൽ അനൗപചാരിക രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം വരാൻ തുടങ്ങി. കേസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക, അന്വേഷണം നടത്തുക, ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിക്കുക, പ്രാദേശിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ പരിഗണിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ “പാർട്ടി നിർദ്ദേശം” അല്ലെങ്കിൽ “രാഷ്ട്രീയ ശുപാർശ” മുൻകാലങ്ങളിലേതുപോലെ ഫലപ്രദമല്ലെന്ന അനുഭവം പലർക്കും ഉണ്ടായി. ഇതോടെ പാർട്ടിയുടെ വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള ചില നേതാക്കൾക്കും പ്രവർത്തകർക്കും “രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീന ശേഷി ചുരുങ്ങുന്നു” എന്ന ബോധം രൂപപ്പെട്ടു.

പ്രത്യേകിച്ച് പ്രാദേശിക തലങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പാർട്ടി ഘടകങ്ങൾ പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി അളക്കുന്നത് ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെട്ട് ഉടൻ ഫലമുണ്ടാക്കാനുള്ള കഴിവിലൂടെയാണ്. ഒരു പോലീസ് കേസ് പിൻവലിപ്പിക്കുക, അനാവശ്യമായ നടപടികൾ തടയുക, പ്രാദേശിക തർക്കങ്ങളിൽ ഇടപെടുക, പ്രവർത്തകരെ സംരക്ഷിക്കുക, പോലീസിന്റെ സമീപനത്തിൽ മാറ്റം വരുത്തുക എന്നിവ പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ വർഷങ്ങളായി “രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ” എന്ന ആശയത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. അതിനാൽ ഇത്തരം ഇടപെടലുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം വന്നപ്പോൾ ചില പ്രവർത്തകർക്ക് അത് വെറും ഭരണപരിഷ്കാരമായി മാത്രമല്ല, തങ്ങളുടെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുടെ ചുരുക്കമായി അനുഭവപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ പാർട്ടിയുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റൊരു വിഭാഗം ഈ മാറ്റത്തെ പൂർണമായും വ്യത്യസ്തമായി വിലയിരുത്തി. അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, പോലീസ് സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ നിയമാധിഷ്ഠിതവും പ്രൊഫഷണലുമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് ജനാധിപത്യ ഭരണത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമാണ്. രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ കുറയുമ്പോൾ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണശേഷി വർധിക്കുമെന്നും നിയമം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാകാനുള്ള സാധ്യത ഉയരുമെന്നും അവർ കരുതി. ഭരണത്തിന്റെ പ്രൊഫഷണലീകരണം എന്ന ആശയം ഇവർക്ക് “രാഷ്ട്രീയ ക്ഷയം” അല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പക്വതയിലേക്കുള്ള ഒരു പരിണാമഘട്ടമായിരുന്നു.

സർക്കാർ ജീവനക്കാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റം, നിയമനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശുപാർശകൾ, ഭരണപരമായ സൗകര്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക വികസന ഇടപെടലുകൾ, പോലീസ്-റവന്യൂ തലങ്ങളിലെ അനൗപചാരിക രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജനപ്രതിനിധികളുടെയും പാർട്ടി നേതൃത്വങ്ങളുടെയും അടുത്തെത്തുന്ന സാധാരണ പ്രവർത്തകരും അനുഭാവികളും പലപ്പോഴും ഇത്തരം ഇടപെടലുകളെ “രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം” എന്നതിലുപരി “ജനസേവനത്തിന്റെ ഭാഗം” എന്ന നിലയിലാണ് കണ്ടിരുന്നത്. അതിനാൽ ഭരണസംവിധാനങ്ങളിൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ കൂടുതൽ കർശനമാകുകയും വ്യക്തിപരമായ ശുപാർശകൾക്ക് പരിമിതികൾ വരികയും ചെയ്തപ്പോൾ, പാർട്ടിയുടെ വിവിധ ഘടകങ്ങളിൽ “നമ്മുടെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ ശേഷി കുറയുന്നു” എന്ന മനോഭാവം രൂപപ്പെട്ടു.

ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് സർവീസ് സംഘടനാ നേതാക്കൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ ശക്തമായി പ്രതിഫലിച്ചു. മുൻകാലങ്ങളിൽ മന്ത്രിമാരുമായും ഭരണകൂടവുമായും ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രവർത്തനപരമായ ബന്ധങ്ങളിലൂടെ പരിഹരിക്കാമായിരുന്ന പല കാര്യങ്ങളും സ്ഥാപനപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെയും ഡിജിറ്റൽ നടപടിക്രമങ്ങളുടെയും പരിധിയിലേക്ക് മാറിയപ്പോൾ, സംഘടനാ നേതൃത്വങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ സാധ്യത ചുരുങ്ങി. ഇതോടെ പ്രവർത്തകരുടെ മുമ്പിലുള്ള അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാത്മക പ്രസക്തി കുറയുന്നുവെന്ന ആശങ്ക ചിലരിൽ വളർന്നു. “പ്രവർത്തകരുടെ കാര്യങ്ങൾ നടത്തിക്കൊടുക്കാൻ കഴിയുന്ന നേതാവ്” എന്ന പഴയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിച്ഛായയുടെ സ്ഥാനത്ത് “നിയമപരിധികൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന നേതാവ്” എന്ന പുതിയ യാഥാർഥ്യം വന്നു. ഈ മാറ്റം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ എളുപ്പത്തിൽ സ്വീകരിക്കാനായില്ല.

ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടിയത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ-ഭരണ ദർശനങ്ങളാണ്. ഒന്നാമത്തേത്, രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകൾ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിത പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെട്ട് തത്സമയ പരിഹാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന പരമ്പരാഗത ജനകീയ രാഷ്ട്രീയ ധാരണ. രണ്ടാമത്തേത്, സ്ഥാപനങ്ങൾ വ്യക്തിനിഷ്ഠ സ്വാധീനങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി നിയമാനുസൃതവും സുതാര്യവുമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന പിണറായി വിജയൻ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ആധുനിക ഭരണധാരണ. ഈ രണ്ടിനും അതിൻ്റേതായ ചരിത്രപരമായ യുക്തിയുണ്ട്. പക്ഷേ, ഈ രണ്ട് പ്രവണതകൾ തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ ഉള്ളിൽ അസ്വസ്ഥതയും ആശയക്കുഴപ്പവും അസംതൃപ്തിയും രൂപപ്പെടും.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇത് ഒരു നിർണായക dialectical contradiction ആണെന്ന് കാണാം. Cohesive institutional forces — നിയമാധിഷ്ഠിതത്വം, ഭരണശുചിത്വം, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണം, കേന്ദ്രീകൃത നിയന്ത്രണം — ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ coherence വർധിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതേ സമയം decohesive political forces — പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനങ്ങൾ, ജനകീയ ഇടപെടൽ സംസ്കാരം, അനൗപചാരിക ബന്ധശൃംഖലകൾ, പ്രവർത്തക അധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം — സംഘടനയുടെ ജീവന്ത്വത്തിന്റെയും ജനകീയ ബന്ധത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. ഇവയിൽ ഒന്നിനെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് മറ്റേതിന്റെയും സ്ഥിരതയെ ബാധിക്കും.

അതുകൊണ്ട് പ്രശ്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പരിഹാരം രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകളെ പൂർണമായി നിഷേധിക്കുന്നതിലോ പഴയ അനൗപചാരിക നിയന്ത്രണ രീതികളെ പഴയപടി നിലനിർത്തുന്നതിലോ അല്ല. മറിച്ച് ജനകീയ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന്റെ പുതിയ, സുതാര്യവും സ്ഥാപനാനുസൃതവുമായ രൂപങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിലാണ്. ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ തുടരണം; പക്ഷേ അത് നിയമവിരുദ്ധ സ്വാധീനമോ അധികാര ദുരുപയോഗമോ ആകരുത്. ഈ പുതിയ സന്തുലനം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കാണ് ദീർഘകാലത്തിൽ സ്ഥാപനപരമായ വിശ്വാസ്യതയും ജനകീയ ബന്ധവും ഒരുമിച്ച് നിലനിർത്താൻ സാധിക്കുക.

അതേസമയം, ഈ അസംതൃപ്തിയെ വെറും അധികാരലാഭ മോഹമോ വ്യക്തിപരമായ താൽപര്യസംരക്ഷണമോ ആയി മാത്രം കാണുന്നതും യാഥാർഥ്യത്തെ ലളിതവൽക്കരിക്കുന്നതാണ്. കാരണം, ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിൽ പാർട്ടി പ്രവർത്തനവും ഭരണ ഇടപെടലും തമ്മിൽ ദീർഘകാലമായി രൂപപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ബന്ധവലയം നിലവിലുണ്ട്. പ്രാദേശിക നേതാക്കളും പാർട്ടി പ്രവർത്തകരും പലപ്പോഴും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെയും ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെയും ഇടയിലുള്ള “മധ്യസ്ഥ ശക്തി”യായി പ്രവർത്തിച്ചുവരികയായിരുന്നു. ആ പങ്ക് പെട്ടെന്ന് പരിമിതപ്പെടുമ്പോൾ, പ്രവർത്തക അടിത്തറയിൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ അപ്രസക്തതയുടെ ബോധം രൂപപ്പെടുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

ഇവിടെ ഒരു ഗൗരവമുള്ള ഘടനാപരമായ വൈരുധ്യം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ഭാഗത്ത് ഭരണസംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ സുതാര്യവും അഴിമതിവിരുദ്ധവും സ്ഥാപനാധിഷ്ഠിതവുമാക്കാനുള്ള ശ്രമം. മറുവശത്ത് പാർട്ടി പ്രവർത്തകരുടെയും അനുബന്ധ സംഘടനകളുടെയും ചരിത്രപരമായി രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രതീക്ഷകളും സാമൂഹിക ഇടപെടൽ സംസ്കാരവും. ഈ രണ്ട് പ്രവണതകൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷമാണ് വിവിധ തലങ്ങളിലെ അസംതൃപ്തികൾക്ക് അടിസ്ഥാനം. അതിനാൽ ഇത് കേവലം വ്യക്തികളോടുള്ള അനിഷ്ടബോധമോ നേതൃവിരുദ്ധ മനോഭാവമോ മാത്രമല്ല; മറിച്ച് ദീർഘകാല ഭരണത്തിൽ പ്രവേശിച്ച ഒരു ജനകീയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നുവരുന്ന സംഘടനാത്മകവും സാമൂഹികവുമായ വൈരുധ്യങ്ങളുടെ പ്രകടനമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, ഇത് ഒരു പാർട്ടിയുടെ “cohesive institutional order” ഉം “decohesive local power dynamics” ഉം തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. ഭരണത്തിന്റെ പ്രൊഫഷണലീകരണം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ coherence വർധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതേ പ്രക്രിയ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനകേന്ദ്രങ്ങളുടെ decohesion-നും കാരണമാകാം. ഈ വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുകയും ജനകീയ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാതെ പോയാൽ, ഭരണപരമായ കാര്യക്ഷമത വർധിച്ചാലും സംഘടനാത്മക ജീവന്ത്വം ക്ഷയിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ടാകും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഇത്തരം അസംതൃപ്തികളെ അടിച്ചമർത്തേണ്ട ശബ്ദങ്ങളായി മാത്രം കാണാതെ, പാർട്ടി-ഭരണ ബന്ധത്തിന്റെ രൂപാന്തരഘട്ടത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ അടയാളങ്ങൾ ആയി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പ്രധാനമായി, പിണറായി വിജയൻ സ്വീകരിച്ച ശക്തമായ അഴിമതിവിരുദ്ധ നിലപാടും പാർട്ടി-ഭരണ ബന്ധത്തിലെ അനൗപചാരിക സ്വാധീനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമവും എല്ലാ നേതാക്കൾക്കും ഒരുപോലെ സ്വീകാര്യമായിരുന്നില്ല. അധികാരവുമായി ചേർന്ന് രൂപപ്പെട്ടിരുന്ന ചില പ്രാദേശിക ശീലങ്ങൾക്കും താൽപര്യ ഘടനകൾക്കും ഈ സമീപനം വെല്ലുവിളിയായി. ഇതിലൂടെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഒരു തരത്തിലുള്ള അന്തർവൈരുധ്യം രൂപപ്പെട്ടു—ഒരു ഭാഗത്ത് ഭരണശുചിത്വവും സ്ഥാപനാനുസൃതതയും ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമം, മറുവശത്ത് പഴയ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനരീതികളോട് ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതീക്ഷകളും ശീലങ്ങളും.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, ഇത്തരം സംഭവവികാസങ്ങളെ വ്യക്തികളുടെ സ്വഭാവം, ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വ്യക്തിപരമായ അധികാരതാൽപര്യങ്ങൾ എന്ന തലത്തിൽ മാത്രം ചുരുക്കി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. ഓരോ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയും ഒരു ജീവിക്കുന്ന സാമൂഹിക-സംഘടനാത്മക സംവിധാനമാണ്. അതിന്റെ ഉള്ളിൽ നിരന്തരം വിവിധതരം സംയോജക ശക്തികളും വിയോജക ശക്തികളും പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. സംയോജക ശക്തികൾ എന്നത് സംഘടനയെ ഏകീകരിക്കുകയും സ്ഥാപനപരമായ ശാസന, ഭരണശുചിത്വം, നയപരമായ സ്ഥിരത, കേന്ദ്രീകൃത ദിശാബോധം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തികളാണ്. അതേസമയം വിയോജക ശക്തികൾ എന്നത് പ്രാദേശിക അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ, അനൗപചാരിക സ്വാധീനശൃംഖലകൾ, വ്യക്തിഗത താൽപര്യങ്ങൾ, ഗ്രൂപ്പ് സമവാക്യങ്ങൾ, വിഭാഗീയ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ, അധികാരവിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസംതൃപ്തികൾ തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന വികേന്ദ്രീകരണ പ്രവണതകളാണ്.

ഏതൊരു ദീർഘകാല ഭരണകക്ഷിയിലും ഈ രണ്ട് ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം അനിവാര്യമായി വികസിക്കും. കാരണം, അധികാരത്തിലുള്ള ഒരു പാർട്ടി ഒരേസമയം രണ്ട് പരസ്പരവൈരുദ്ധ്യപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിർവഹിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ഒന്നാമതായി, അത് ഭരണസംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ നിയമാനുസൃതവും സ്ഥാപനാധിഷ്ഠിതവും പ്രൊഫഷണൽ സ്വഭാവമുള്ളതുമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. രണ്ടാമതായി, അതിന്റെ സംഘടനാത്മക അടിസ്ഥാനത്തെ നിലനിർത്താൻ പ്രവർത്തകരുടെയും പ്രാദേശിക നേതൃത്വങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷകളെയും രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ സംസ്കാരങ്ങളെയും മാനേജുചെയ്യേണ്ടതുമുണ്ട്. ഈ രണ്ടിനുമിടയിലെ സന്തുലനം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അന്തർവൈരുധ്യങ്ങൾ മൂർച്ഛിക്കാൻ തുടങ്ങും.

ഭരണശുചിത്വം ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ സാധാരണയായി സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണശേഷി വർധിപ്പിക്കും. പോലീസ്, റവന്യൂ, സർവീസ് മേഖലകൾ തുടങ്ങിയവയിൽ അനൗപചാരിക രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഭരണത്തിന്റെ പ്രൊഫഷണലിസം വർധിക്കാം. എന്നാൽ അതേ സമയം, വർഷങ്ങളായി രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സ്വാധീനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന പ്രാദേശിക നേതാക്കൾക്കും പ്രവർത്തകർക്കും അത് “രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്നു” എന്ന അനുഭവമായി തോന്നാം. ഇവിടെ വൈരുധ്യം ഭരണപരിഷ്കാരത്തിനും സംഘടനാത്മക പ്രതീക്ഷകൾക്കും ഇടയിലാണ്. ഇതിനെ വെറും “അച്ചടക്കക്കുറവ്” എന്നും “വ്യക്തിപരമായ അസന്തോഷം” എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ ആഴം മനസ്സിലാക്കാതെ പോകുന്നതാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ സ്ഥിരത എന്നത് വിയോജക ശക്തികളെ പൂർണ്ണമായി അടിച്ചമർത്തുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് അവയെ ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള സംഘടനാത്മക സമന്വയം ആയി പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിലാണ്. കാരണം വിയോജക ശക്തികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നെഗറ്റീവ് ശക്തികളല്ല; പലപ്പോഴും അവ സംഘടനയുടെ ഉള്ളിലുള്ള പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത വൈരുധ്യങ്ങളുടെ സൂചനകളാണ്. അവയെ അടിച്ചമർത്തുകയോ അവഗണിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ആന്തരിക അസ്ഥിരത വർധിക്കും. എന്നാൽ അവയെ തുറന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാത്മക സംവാദങ്ങളിലൂടെ, ആത്മവിമർശനത്തിലൂടെ, ഉത്തരവാദിത്വപരമായ അധികാരവിതരണത്തിലൂടെ, സ്ഥാപനപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ സൃഷ്ടിപരമായി ഉൽപരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞാൽ സംഘടന കൂടുതൽ പക്വമായ ഘട്ടത്തിലേക്ക് വികസിക്കും.

ഇവിടെ നിർണ്ണായകമായ ചോദ്യം “ആരാണ് ശരി?” എന്നതല്ല; മറിച്ച് “സംഘടനയുടെ ദീർഘകാല സമന്വയം എങ്ങനെ നിലനിർത്താം?” എന്നതാണ്. ഒരു പാർട്ടി കേവലം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യന്ത്രമല്ല; അത് സാമൂഹിക ഊർജങ്ങളുടെ സംഘടിത രൂപമാണ്. ആ ഊർജങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യങ്ങളെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് അതിന്റെ ജനകീയ ശക്തിയും ചരിത്രപരമായ ദൈർഘ്യവും തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്. ജനകീയ പാർട്ടികൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ അപകടം ബാഹ്യ ആക്രമണമല്ല; മറിച്ച് ആഭ്യന്തര വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാതെയും ഡയലക്ടിക്കലായി പരിഹരിക്കപ്പെടാതെയും പോകുന്നതാണ്.

അതിനാൽ, ഇത്തരം അസംതൃപ്തികളെ വ്യക്തിവിരുദ്ധ വികാരങ്ങളായോ ശത്രുതാപരമായ പ്രവണതകളായോ മാത്രം കാണാതെ, പാർട്ടി-ഭരണ ബന്ധത്തിന്റെ രൂപാന്തരഘട്ടത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി ഉയർന്നുവരുന്ന ഘടനാപരമായ വൈരുധ്യങ്ങൾ ആയി കാണേണ്ടതുണ്ട്. അവയെ സൃഷ്ടിപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുമ്പോൾ മാത്രമേ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനം പുതിയ ചരിത്രഘട്ടങ്ങളിലേക്ക് സ്വയം നവീകരിച്ചു മുന്നേറാൻ കഴിയൂ.

xxxxxxxx