QUANTUM DIALECTIC PHILOSOPHY

PHILOSPHICAL DISCOURSES BY CHANDRAN KC

ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ തകർച്ചയും ക്ഷയവും- ഒരു മാർക്സിയൻ–ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വിശകലനം

ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ വളർച്ചയും തുടർന്നുണ്ടായ ക്ഷയവും ആധുനിക ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വൈരുധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്തും സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കാലഘട്ടത്തിലും തൊഴിലാളിവർഗത്തിന്റെയും കർഷകരുടെയും അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളുടെയും അവകാശങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ശക്തമായ പോരാട്ടങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ച പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം. സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധ സമരങ്ങൾ, തൊഴിലാളി പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ, കർഷകസമരങ്ങൾ, ഭൂസമരങ്ങൾ, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ മുന്നേറ്റങ്ങൾ എന്നിവയിൽ അത് നിർണായകമായ പങ്കുവഹിച്ചു. തെലങ്കാന കർഷകസമരം, ബംഗാളിലെ തേഭാഗാ പ്രസ്ഥാനം, കേരളത്തിലെ പുന്നപ്ര–വയലാർ സമരം തുടങ്ങിയ ചരിത്രസംഭവങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പോരാട്ടവീര്യത്തിന്റെയും സാമൂഹിക സ്വാധീനത്തിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഗതിയെ നിർണയിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ടായിരുന്ന ഈ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ന് ദേശീയതലത്തിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി നേരിടുകയാണ്. കേരളം പോലുള്ള ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സാന്നിധ്യം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ത്യയിലുടനീളം തൊഴിലാളികളെയും കർഷകരെയും മറ്റ് പുരോഗമന ജനവിഭാഗങ്ങളെയും ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദേശീയ ബദൽ രാഷ്ട്രീയശക്തിയായി വളരാനുള്ള ശേഷി ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പശ്ചിമബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും ഒരുകാലത്ത് ദീർഘകാലം ഭരണത്തിലിരുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അധികാരം നഷ്ടപ്പെട്ടു. മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ സംഘടനാപരമായും തിരഞ്ഞെടുപ്പുപരമായും അവയുടെ സ്വാധീനം പരിമിതമായി.

ഈ പ്രതിസന്ധിയെ കേവലം തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ പരാജയമായോ പാർട്ടി അംഗസംഖ്യയിലെ കുറവായോ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് ശരിയല്ല. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനകാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തണമെങ്കിൽ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറയിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളിലെ പരിവർത്തനം, വർഗഘടനയിലെ പുതിയ സങ്കീർണതകൾ, ജാതി-മത ബന്ധങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പരിമിതികൾ, സംഘടനാപരമായ ജഡത്വം എന്നിവയെ സമഗ്രമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ വിഷയത്തെ മാർക്സിയൻ ചരിത്രഭൗതികവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ സംയോജക-വിയോഗാത്മക ബലങ്ങൾ, ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ, പരസ്പരബന്ധം, ഗുണപരമായ പരിവർത്തനം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാം.

ഈ പഠനത്തിന്റെ കേന്ദ്രവാദം ഇതാണ്: ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ക്ഷയം മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ശക്തിവർധനവിന്റെ മാത്രം ഫലമല്ല. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിനാവശ്യമായ സൈദ്ധാന്തികവും സംഘടനാപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പരിവർത്തനങ്ങൾ നടത്താൻ പ്രസ്ഥാനത്തിന് കഴിയാതിരുന്നതും അതിന്റെ പ്രധാന കാരണമാണ്. മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, മുതലാളിത്തം മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ അതിനെതിരായ പോരാട്ടം നയിക്കേണ്ട കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചിന്താരീതികളും സംഘടനാസംവിധാനങ്ങളും പലപ്പോഴും പഴയ ചരിത്രഘട്ടത്തിന്റെ പരിമിതികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്നു.

ചരിത്രപരമായ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളും വർഗഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങളും

മാർക്സിയൻ ചരിത്രഭൗതികവാദമനുസരിച്ച് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും പ്രത്യയശാസ്ത്രപരവുമായ ഘടനകൾ അതിന്റെ ഭൗതിക ഉൽപ്പാദനവ്യവസ്ഥയുമായും ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളുമായും അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉൽപ്പാദനശക്തികളുടെ വികാസം ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങൾ പുതിയ വർഗവിഭാഗങ്ങളെയും പുതിയ സാമൂഹിക താൽപ്പര്യങ്ങളെയും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വൈരുധ്യങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഒരു ചരിത്രഘട്ടത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനം മറ്റൊരു ചരിത്രഘട്ടത്തിലും അതേ സംഘടനാരൂപങ്ങളും സമരരീതികളും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് മുന്നോട്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ചരിത്രപരമായ പൊരുത്തക്കേടുകൾക്ക് കാരണമാകും.

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ശക്തിപ്പെട്ട കാലത്ത് വ്യവസായത്തൊഴിലാളികൾ, ഭൂമിയില്ലാത്ത കർഷകർ, പാട്ടക്കർഷകർ, ഗ്രാമീണ ദരിദ്രർ എന്നിവരായിരുന്നു അതിന്റെ പ്രധാന സാമൂഹിക അടിത്തറ. തൊഴിലാളികൾ ഒരേ ഫാക്ടറികളിലും വ്യവസായകേന്ദ്രങ്ങളിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നതിനാൽ അവർക്കിടയിൽ പൊതുവായ സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാനും യൂണിയനുകൾ രൂപീകരിക്കാനും താരതമ്യേന എളുപ്പമായിരുന്നു. അതുപോലെ ഭൂവുടമസ്ഥതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചൂഷണവും കാർഷികബന്ധങ്ങളിലെ അസമത്വവും കർഷകസമരങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറ നൽകി.

എന്നാൽ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ മുതലാളിത്തവികാസം പുതിയ ഘട്ടങ്ങളിലേക്ക് കടന്നു. വ്യവസായവൽക്കരണം, സേവനമേഖലയുടെ വളർച്ച, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വ്യാപനം, ധനമൂലധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, ആഗോളവൽക്കരണം, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ വർഗഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. തൊഴിലാളിവർഗം ഇല്ലാതായില്ല; മറിച്ച് അതിന്റെ ഘടന കൂടുതൽ വൈവിധ്യപൂർണവും സങ്കീർണവുമായി മാറി.

സ്ഥിരം തൊഴിലാളികൾക്കൊപ്പം കരാർ തൊഴിലാളികൾ, താൽക്കാലിക തൊഴിലാളികൾ, ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾ, പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ, വീട്ടിലിരുന്ന് ജോലി ചെയ്യുന്നവർ, അസംഘടിത മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയ പുതിയ വിഭാഗങ്ങൾ വളർന്നു. ഇവരുടെ തൊഴിൽസാഹചര്യങ്ങളും വേതനഘടനയും തൊഴിൽസുരക്ഷയും സംഘടനാസാധ്യതകളും വ്യത്യസ്തമാണ്. ഒരു പരമ്പരാഗത ഫാക്ടറിയിലെ തൊഴിലാളി യൂണിയൻ മാതൃക ഉപയോഗിച്ച് ഈ വിഭാഗങ്ങളെയെല്ലാം ഫലപ്രദമായി സംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇവിടെ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് സംഭവിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട പരിമിതി മാറിയ വർഗഘടനയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള പുതിയ സംഘടനാരൂപങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഉണ്ടായ കാലതാമസമാണ്. പഴയ തൊഴിലാളി യൂണിയൻ മാതൃകകളും കാർഷിക സമരരീതികളും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും അവയ്ക്കൊപ്പം പുതിയ തൊഴിൽമേഖലകളെയും ഡിജിറ്റൽ തൊഴിലാളികളെയും അസംഘടിത വിഭാഗങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയസംഘടനാ രീതികൾ വളർത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഈ മാറ്റം വേണ്ടത്ര സംഭവിച്ചില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ വർഗം എന്നത് ഏകതാനമായ ഒരു സാമൂഹിക ഘടകമല്ല. വ്യത്യസ്ത സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളിലും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളിലും ജീവിക്കുന്ന നിരവധി ഉപഘടകങ്ങളുടെ ചലനാത്മകമായ സംയോജനമാണ് വർഗം. ഇവയ്ക്കിടയിൽ പൊതുവായ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംയോജകബലങ്ങളും വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവങ്ങളും ആവശ്യങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിയോഗാത്മക ബലങ്ങളും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ വൈവിധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയ്ക്കിടയിൽ പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയ ഐക്യം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശേഷിയാണ് ഒരു വർഗപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർഥ ശക്തി.

ജാതിവ്യവസ്ഥയും വർഗരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പരിമിതികളും

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല ദൗർബല്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ജാതിപ്രശ്നത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അപര്യാപ്തമായ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ സമീപനം. മാർക്സിയൻ വിശകലനത്തിൽ ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങൾക്കും വർഗബന്ധങ്ങൾക്കും നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയെ സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിന്റെ ഒരു പ്രതിഫലനം മാത്രമായി കാണാനാവില്ല. ജാതി തൊഴിൽവിഭജനം മാത്രമല്ല; അത് സാമൂഹിക പദവി, വിവാഹബന്ധങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസാവസരങ്ങൾ, താമസം, സാംസ്കാരിക അധികാരം, സാമൂഹിക അംഗീകാരം എന്നിവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ അധികാരവ്യവസ്ഥ കൂടിയാണ്.

ഒരേ സാമ്പത്തിക വർഗത്തിൽപ്പെട്ട രണ്ടുപേർക്ക് ജാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളും അവസരങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കാം. ഒരേ തൊഴിലിടത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾക്കുപോലും ജാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ സാമൂഹിക പദവികളും വിവേചനാനുഭവങ്ങളും നിലനിൽക്കാം. അതിനാൽ സാമ്പത്തിക വർഗഐക്യം മാത്രം സൃഷ്ടിച്ചാൽ ജാതിവൈരുധ്യങ്ങൾ സ്വയം ഇല്ലാതാകുമെന്ന് കരുതുന്നത് തെറ്റാണ്.

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ജാതിവിരുദ്ധ സമരങ്ങളെ വർഗസമരത്തിന്റെ ഭാഗമെന്ന പൊതുവായ നിലപാടിൽ ഒതുക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ജാതിയാധിപത്യത്തെ നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾക്ക് ആവശ്യമായ പ്രാധാന്യം എല്ലായ്പ്പോഴും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. അംബേദ്കറുടെ ജാതിവിമർശനവും മാർക്സിന്റെ വർഗവിശകലനവും തമ്മിലുള്ള വിമർശനാത്മക സംയോജനം ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ സൈദ്ധാന്തിക അടിത്തറ നൽകുമായിരുന്നു.

വർഗവും ജാതിയും പരസ്പരം ബന്ധമില്ലാത്ത രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പ്രതിഭാസങ്ങളല്ല. അവ പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുകയും സംയോജിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സാമൂഹിക ഘടനകളാണ്. ജാതി സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളെയും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതേസമയം സാമ്പത്തിക അധികാരം ജാതിയാധിപത്യത്തെ നിലനിർത്തുന്നതിനും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ ചൂഷണഘടന മനസ്സിലാക്കാൻ വർഗവൈരുധ്യവും ജാതിവൈരുധ്യവും ഒരുമിച്ച് വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക തലങ്ങളാണ്. ഒന്നിനെ മറ്റൊന്നിലേക്ക് പൂർണമായി ചുരുക്കാനാവില്ല. അവയുടെ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ സങ്കീർണമായ അധികാരബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ജാതിവിമോചനവും വർഗവിമോചനവും പരസ്പരപൂരകമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനപ്രക്രിയകളായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.

മുതലാളിത്തത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങളും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിശകലനത്തിന്റെ പരിമിതികളും

1991-നുശേഷമുള്ള സാമ്പത്തിക ഉദാരവൽക്കരണം ഇന്ത്യൻ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിർണായകമായ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ആഗോളവൽക്കരണം, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, ധനമൂലധനത്തിന്റെ വളർച്ച, കോർപ്പറേറ്റ് കേന്ദ്രീകരണം, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വ്യാപനം എന്നിവ ഉൽപ്പാദനത്തെയും വിതരണത്തെയും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെയും പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു. പഴയ വ്യവസായ മുതലാളിത്തത്തേക്കാൾ സങ്കീർണമായ ധനമൂലധന-കോർപ്പറേറ്റ് വ്യവസ്ഥയാണ് ഇന്ന് നിലനിൽക്കുന്നത്.

മുതലാളിത്തം ഇന്ന് ഫാക്ടറികളുടെയും വ്യവസായസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ഉടമസ്ഥതയിലൂടെ മാത്രമല്ല സാമൂഹികാധികാരം നിലനിർത്തുന്നത്. ബാങ്കുകൾ, ഓഹരിവിപണികൾ, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, വിവരശൃംഖലകൾ, ഡാറ്റാ നിയന്ത്രണം, ഉപഭോക്തൃസംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസവ്യവസ്ഥ, മാധ്യമങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയും അത് അധികാരം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. സമ്പത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനത്തോടൊപ്പം അതിന്റെ നിയന്ത്രണവും വിതരണവും കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യന്റെ ഉൽപ്പാദനശേഷി വർധിപ്പിക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏതാനും കോർപ്പറേറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കാം. ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം തൊഴിലാളികളുടെ തൊഴിൽസുരക്ഷ കുറയാം. ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ തൊഴിൽസാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനൊപ്പം തൊഴിലാളികളെ നിരീക്ഷിക്കാനും അവരുടെ തൊഴിൽസമയം നിയന്ത്രിക്കാനും പുതിയ രീതികൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ പുതിയ ചൂഷണരൂപങ്ങളെക്കുറിച്ച് ജനകീയമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ബദൽ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ വേണ്ടത്ര വിജയിച്ചിട്ടില്ല. മുതലാളിത്തത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങളെ പഴയ വ്യവസായ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ആവർത്തനമായി മാത്രം കാണുന്ന സൈദ്ധാന്തിക ജഡത്വം ചില വിഭാഗങ്ങളിൽ നിലനിന്നു. അതേസമയം ഡിജിറ്റൽ മുതലാളിത്തം സൃഷ്ടിക്കുന്ന പുതിയ വർഗബന്ധങ്ങളെയും തൊഴിൽപ്രശ്നങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ വലിയൊരു വിടവ് രൂപപ്പെട്ടു.

ഇന്ന് വർഗസമരം ഫാക്ടറികളിലും കൃഷിയിടങ്ങളിലും മാത്രം നടക്കുന്നില്ല. ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലെ തൊഴിൽനിയന്ത്രണം, ഡാറ്റയുടെ ഉടമസ്ഥത, സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട പൊതുസേവനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവ്, ഭവനപ്രശ്നം, പരിസ്ഥിതി നാശം, തൊഴിൽസുരക്ഷ തുടങ്ങിയവയും സമകാലിക വർഗസമരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഈ പുതിയ യാഥാർഥ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വർഗരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പരിധി വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സ്ഥാപനവൽക്കരണവും വിപ്ലവപരമായ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ നഷ്ടവും

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രതിസന്ധി പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹിക പരിവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുക, സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുക, ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുക, വികസനപദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുക എന്നിവ ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം ഭരണാധികാരം നേടുക മാത്രമല്ല; സമൂഹത്തിലെ ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളിലും അധികാരബന്ധങ്ങളിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുക കൂടിയാണ്.

പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ദീർഘകാലം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഒരു അടിസ്ഥാന വൈരുധ്യം രൂപപ്പെടുന്നു. ഒരു ഭാഗത്ത് മുതലാളിത്ത വ്യവസ്ഥയുടെ പരിമിതികൾക്കുള്ളിൽ പ്രവർത്തിച്ച് ജനങ്ങൾക്ക് ആശ്വാസവും അവകാശങ്ങളും നൽകേണ്ടിവരുന്നു. മറുഭാഗത്ത് അതേ വ്യവസ്ഥയെ അതിജീവിക്കുന്ന സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ രണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കിടയിലെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഭരണസംവിധാനം നിലനിർത്തുക എന്നത് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.

അങ്ങനെ സംഭവിക്കുമ്പോൾ പാർട്ടി ജനകീയ സമരങ്ങളുടെ സംഘാടകൻ എന്ന നിലയിൽനിന്ന് ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ നടത്തിപ്പുകാരൻ എന്ന നിലയിലേക്ക് മാറുന്നു. പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാശക്തി ജനങ്ങളുടെ സ്വതന്ത്രമായ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുപകരം ഭരണപരമായ സംവിധാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കാം. പാർട്ടിയും ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം അതിരുകടന്ന് സംയോജിക്കുമ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ സ്വതന്ത്രമായ വിമർശനശേഷിയും ജനകീയ സമരങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണവും ദുർബലമാകുന്നു.

പശ്ചിമബംഗാളിലെ ദീർഘകാല ഇടതുഭരണം ഇതിന്റെ ചരിത്രപരമായ പഠനത്തിന് പ്രധാനപ്പെട്ട ഉദാഹരണമാണ്. 1977 മുതൽ 2011 വരെ നീണ്ട ഇടതുമുന്നണി ഭരണകാലത്ത് ഭൂപരിഷ്കരണവും തദ്ദേശഭരണവികേന്ദ്രീകരണവും വലിയ നേട്ടങ്ങളായിരുന്നു. എന്നാൽ കാലക്രമത്തിൽ പാർട്ടി-ഭരണസംവിധാന ബന്ധങ്ങളിൽ അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും ആശ്രിതത്വവും വളർന്നുവെന്നും വ്യവസായവൽക്കരണത്തിനായുള്ള ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നയങ്ങൾ പരമ്പരാഗത ജനകീയ അടിത്തറയെ അകറ്റിയെന്നും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു.

ഇവിടെ അടിസ്ഥാനപ്രശ്നം പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതല്ല. പാർലമെന്ററി വിജയം വിപ്ലവപരമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന് പകരമാകുന്നതാണ്. ഭരണത്തിൽ വരുമ്പോഴും ജനകീയ സംഘടനകളുടെ സ്വതന്ത്രമായ പ്രവർത്തനശേഷി നിലനിർത്തുകയും ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ പരിമിതികളെ വിമർശനാത്മകമായി തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

സംഘടനാപരമായ ജഡത്വവും ജനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള അകൽച്ചയും

ഒരു വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനം അതിന്റെ സംഘടനാശക്തിയിലൂടെയാണ് വളരുന്നത്. എന്നാൽ കാലക്രമത്തിൽ സംഘടന തന്നെ ഒരു സ്വതന്ത്ര അധികാരഘടനയായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ആദ്യകാലത്ത് ജനങ്ങളുടെ സമരാവശ്യങ്ങളിൽനിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന സംഘടന പിന്നീട് സ്ഥിരമായ നേതൃത്വവും ഭരണസംവിധാനവും സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളും അധികാരബന്ധങ്ങളും കൈവരിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അവയുടെ സംരക്ഷണം ജനകീയ സമരങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളെക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടതായി മാറുമ്പോൾ സംഘടനയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു.

അംഗത്വം, സ്ഥാനങ്ങൾ, കമ്മിറ്റി ഘടനകൾ, വിഭാഗീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ, നേതൃത്വത്തിന്റെ അധികാരസ്ഥിരത എന്നിവ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ജനങ്ങളിൽനിന്ന് ഉയരുന്ന പുതിയ ആശയങ്ങളെ സംഘടനയുടെ നിലവിലുള്ള നിലപാടുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്ത് പരിശോധിക്കുന്നതിനുപകരം അവയെ സംഘടനാവിരുദ്ധമായ അഭിപ്രായങ്ങളായി കാണാനുള്ള പ്രവണതയും രൂപപ്പെടാം.

ഇതിന്റെ ഫലമായി വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും സൈദ്ധാന്തിക നവീകരണവും ദുർബലമാകുന്നു. മാർക്സിസം തന്നെ നിരന്തരമായ വിമർശനത്തിന്റെയും പുനഃപരിശോധനയുടെയും ശാസ്ത്രീയ രീതിയാണ്. അതിനെ മാറ്റമില്ലാത്ത പ്രമാണങ്ങളുടെ സമാഹാരമാക്കി മാറ്റുന്നത് മാർക്സിയൻ ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്.

ഒരു സംഘടനയുടെ യഥാർഥ ശക്തി അതിന്റെ അംഗസംഖ്യയിലോ കമ്മിറ്റി സംവിധാനത്തിലോ മാത്രമല്ല. മാറുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും പുതിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനും സ്വന്തം തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും കഴിയുന്ന ശേഷിയിലാണ് അതിന്റെ യഥാർഥ ശക്തി നിലനിൽക്കുന്നത്. ഒരു വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനം സ്വന്തം തെറ്റുകൾ തിരുത്താനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അതിന്റെ പരാജയത്തിന്റെ വിത്തുകൾ അതിന്റെ ആന്തരിക ഘടനയിൽത്തന്നെ രൂപപ്പെടുന്നു.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങളും ഐക്യത്തിന്റെ അഭാവവും

ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആരംഭം മുതൽ തന്നെ സൈദ്ധാന്തികവും തന്ത്രപരവുമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്. 1964-ലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിഭജനം, നക്സൽബാരി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദയം, വിവിധ CPI(ML) വിഭാഗങ്ങളുടെ രൂപീകരണം എന്നിവ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിലെ ഭിന്നതകൾ, സോവിയറ്റ് യൂണിയനും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ, ഇന്ത്യൻ ഭരണവർഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യത്യസ്ത വിലയിരുത്തലുകൾ, പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യത്തോടുള്ള സമീപനം, വിപ്ലവത്തിന്റെ ഘട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ ഈ വിഭജനങ്ങളിൽ പങ്കുവഹിച്ചു.

ആശയപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഒരു ശാസ്ത്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ അവ സൃഷ്ടിപരമായ സംവാദങ്ങളായി വികസിക്കുന്നതിനുപകരം പരസ്പര രാഷ്ട്രീയവിരോധമായും സംഘടനാപരമായ ശത്രുതയായും മാറുമ്പോൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സംയുക്തശേഷി കുറയുന്നു. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പല ഘട്ടങ്ങളിലും ഐക്യത്തേക്കാൾ സംഘടനാപരമായ സ്വത്വസംരക്ഷണത്തിന് മുൻഗണന ലഭിച്ചു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഒരു വലിയ സാമൂഹിക സംവിധാനത്തിന്റെ വിവിധ ഉപഘടകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈവിധ്യം അതിന്റെ ദൗർബല്യമല്ല. ആ വൈവിധ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ സൃഷ്ടിപരമായ പരസ്പരപ്രവർത്തനം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ് ദൗർബല്യം. ഐക്യം എന്നത് എല്ലാ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുടെയും നിർമാർജനമല്ല. വ്യത്യസ്തതകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും പൊതുവായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന ചലനാത്മകമായ സംഘടനാരൂപമാണ് യഥാർഥ ഐക്യം.

ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക പരിപാടി രൂപപ്പെടുത്തുകയും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് സംയുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യതകൾ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാപരമായ ആധിപത്യത്തിന് കീഴിൽ മറ്റെല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും ലയിക്കുന്നതല്ല യഥാർഥ ഐക്യം. ജനാധിപത്യപരമായ തീരുമാനമെടുക്കൽ, പരസ്പര സ്വയംഭരണം, പൊതുവായ പ്രവർത്തനലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയുള്ള ഒരു ഫെഡറൽ അല്ലെങ്കിൽ കോൺഫെഡറൽ സഹകരണസംവിധാനം പരിഗണിക്കാവുന്നതാണ്.

മതം, ദേശീയത, സ്വത്വരാഷ്ട്രീയം എന്നിവയുടെ സ്വാധീനം

ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിൽ വർഗബന്ധങ്ങൾ മാത്രമല്ല ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ നിർണയിക്കുന്നത്. മതം, ജാതി, ഭാഷ, പ്രദേശം, സംസ്കാരം, ദേശീയത, ചരിത്രസ്മൃതികൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം സാമ്പത്തിക അടിത്തറയുടെ ലളിതമായ പ്രതിഫലനങ്ങളല്ല. അവയ്ക്ക് ചരിത്രപരമായി രൂപപ്പെട്ട സ്വതന്ത്രമായ സാമൂഹിക സ്വാധീനമുണ്ട്.

ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വളർച്ച ഇതിന്റെ പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ്. മതപരമായ സ്വത്വത്തെ ദേശീയസ്വത്വവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് അവതരിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിന് വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങളുടെ വൈകാരികവും സാംസ്കാരികവുമായ ബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം തൊഴിലില്ലായ്മ, വിലക്കയറ്റം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും അവയെ വർഗപരമായ രാഷ്ട്രീയപ്രശ്നങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് എല്ലായിടത്തും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

മതവിശ്വാസികളായ ജനങ്ങളെ വർഗരാഷ്ട്രീയത്തിന് പുറത്തുള്ളവരായി കാണാനാവില്ല. ഒരേ വ്യക്തിയിൽ മതവിശ്വാസവും വർഗബോധവും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കാം. അതിനാൽ മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള സാമൂഹിക ആധിപത്യത്തെയും രാഷ്ട്രീയ ചൂഷണത്തെയും എതിർക്കുന്നതിനൊപ്പം മതവിശ്വാസികളായ മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളോടും ഐക്യദാർഢ്യം പുലർത്തണം. മതനിരപേക്ഷത എന്നത് മതവിശ്വാസികളെ അകറ്റിനിർത്തുന്നതല്ല; എല്ലാ മനുഷ്യരുടെയും തുല്യാവകാശവും മതസ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ നിലപാടാണ്.

ഇവിടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട ദൗത്യം മതപരമായ സ്വത്വങ്ങളെ വർഗഐക്യത്തിന് എതിരായി മാത്രം കാണാതെ അവയുടെ സാമൂഹികവും ചരിത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കുകയാണ്. മതം, ജാതി, ദേശീയത തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന യഥാർഥ അനുഭവങ്ങളെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു വിപുലമായ ജനകീയ രാഷ്ട്രീയശക്തി രൂപപ്പെടുത്താനാവില്ല.

സാംസ്കാരിക ആധിപത്യവും ആശയപരമായ പോരാട്ടത്തിലെ പരാജയവും

മാർക്സിയൻ ചിന്തയുടെ തുടർച്ചയായി അന്റോണിയോ ഗ്രാംഷി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സാംസ്കാരിക ആധിപത്യം എന്ന ആശയം ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധി മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ ഏറെ പ്രസക്തമാണ്. ഒരു ഭരണവർഗം സാമ്പത്തികശക്തിയിലൂടെ മാത്രമല്ല സമൂഹത്തിൽ ആധിപത്യം നിലനിർത്തുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം, മാധ്യമങ്ങൾ, സാഹിത്യം, സിനിമ, മതസ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുബോധം, സാമൂഹികമൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയും അതിന് സ്വന്തം താൽപ്പര്യങ്ങളെ പൊതുതാൽപ്പര്യമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഒരുകാലത്ത് വായനശാലകൾ, പാർട്ടി പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക സംഘടനകൾ, നാടകപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ, തൊഴിലാളി-കർഷക സംഘടനകൾ എന്നിവയിലൂടെ ജനങ്ങളുടെ പൊതുബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കാനുള്ള വലിയ ശേഷിയുണ്ടായിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഈ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിനും രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും നിർണായകമായ സംഭാവനകൾ നൽകി.

എന്നാൽ ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമവിപ്ലവത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആശയവിനിമയത്തിന്റെ സ്വഭാവം അടിസ്ഥാനപരമായി മാറി. സോഷ്യൽ മീഡിയ, ഓൺലൈൻ വാർത്താമാധ്യമങ്ങൾ, വീഡിയോ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, ഡിജിറ്റൽ പരസ്യവ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവ ജനങ്ങളുടെ ചിന്തയെയും രാഷ്ട്രീയബോധത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രധാന ശക്തികളായി മാറി. ഈ പുതിയ മാധ്യമപരിസരത്തിൽ സ്വന്തം ആശയങ്ങൾ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന അനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ മുന്നേറ്റം ഉണ്ടായില്ല.

സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ സാന്നിധ്യമുണ്ടാകുന്നതും സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് ജനങ്ങൾ ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്ന രീതിയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ആശയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. അതിനായി ശാസ്ത്രീയമായ പഠനം, സാംസ്കാരിക ഇടപെടൽ, ജനകീയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ, പുതിയ തലമുറയുമായി സംവാദം, മാധ്യമസാക്ഷരത എന്നിവ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

യുവജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിലെ ദൗർബല്യം

ഇന്നത്തെ യുവജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ മുൻതലമുറകളുടേതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. തൊഴിലില്ലായ്മയും കുറഞ്ഞ വേതനവും മാത്രമല്ല അവരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ. തൊഴിൽസ്ഥിരതയില്ലായ്മ, വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവ്, ഭവനപ്രശ്നം, ഡിജിറ്റൽ സ്വകാര്യത, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, ലിംഗസമത്വം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സാമൂഹിക അംഗീകാരം, മാനസിക സമ്മർദം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും അവരെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

പഴയ തലമുറയുടെ സമരാനുഭവങ്ങളും രാഷ്ട്രീയസംഘടനാ രീതികളും പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് അതേപടി ആകർഷകമാകണമെന്നില്ല. യുവജനങ്ങളെ വെറും പ്രചാരണപ്രവർത്തകരായോ പ്രകടനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരായോ കാണാതെ പുതിയ ആശയങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാക്കളും രാഷ്ട്രീയനേതൃത്വത്തിന്റെ ഭാഗവുമാക്കി വളർത്തണം. അവരുടെ സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തയെയും വിമർശനശേഷിയെയും സംഘടനയുടെ നവീകരണത്തിനുള്ള വിഭവമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.

പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, കൃത്രിമബുദ്ധി, തൊഴിൽരംഗത്തെ ഓട്ടോമേഷൻ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ യുവജനങ്ങൾക്ക് ഗൗരവമായ രാഷ്ട്രീയ-സൈദ്ധാന്തിക ഇടപെടലുകൾ നടത്താനുള്ള അവസരം സൃഷ്ടിക്കണം. പഴയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയുടെ ആവർത്തനത്തിലൂടെ പുതിയ തലമുറയെ ആകർഷിക്കാനാവില്ല. അവരുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളിൽനിന്ന് പുതിയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയും പുതിയ സംഘടനാരൂപങ്ങളും വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

അന്താരാഷ്ട്ര കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധിയുടെ സ്വാധീനം

1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ച ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ വലിയ ആശയപരമായ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി. സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രവ്യവസ്ഥയുടെ ചരിത്രപരമായ നേട്ടങ്ങളും പരാജയങ്ങളും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിഭാഗങ്ങൾ സോവിയറ്റ് മാതൃകയെ അതിരുകടന്ന് ആശ്രയിക്കുകയും മറ്റുചിലർ അതിന്റെ തകർച്ചയെ സോഷ്യലിസത്തിന്റെ സമ്പൂർണ പരാജയമായി കാണുകയും ചെയ്തു.

ഈ രണ്ട് സമീപനങ്ങളും അപൂർണമാണ്. ഒരു സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥയുടെ ചരിത്രപരമായ പരാജയത്തെ അതിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയമായ അസാധുതയായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. അതുപോലെ ഒരു ചരിത്രപരമായ മാതൃകയുടെ നേട്ടങ്ങളെ മാത്രം ഉയർത്തിക്കാട്ടി അതിന്റെ ആന്തരിക പരിമിതികളെ അവഗണിക്കാനും കഴിയില്ല.

സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളെ അവയുടെ ചരിത്രപരമായ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങൾ, ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ, ജനാധിപത്യപ്രക്രിയകൾ, ആഗോള സാമ്രാജ്യത്വ സമ്മർദങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചൈന ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ മുതലാളിത്ത വിപണിബന്ധങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള വികസനമാതൃകകൾ പുതിയ സൈദ്ധാന്തിക ചോദ്യങ്ങളും ഉയർത്തുന്നു. ഈ അന്താരാഷ്ട്ര അനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യേകമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്വതന്ത്രമായ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വികസനസങ്കൽപ്പം രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

കേരളം, പശ്ചിമബംഗാൾ, ത്രിപുര: ചരിത്രാനുഭവങ്ങളുടെ പാഠങ്ങൾ

കേരളം, പശ്ചിമബംഗാൾ, ത്രിപുര എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അനുഭവങ്ങൾ ഒരേ രീതിയിൽ വിലയിരുത്താനാവില്ല. ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും ചരിത്രപരമായ സാമൂഹികഘടനയും രാഷ്ട്രീയവികാസവും വ്യത്യസ്തമാണ്. എങ്കിലും അവയുടെ അനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് ചില പൊതുവായ പാഠങ്ങൾ കണ്ടെത്താനാകും.

കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് ഭൂസമരങ്ങൾ, ജാതിവിരുദ്ധ സാമൂഹിക മുന്നേറ്റങ്ങൾ, തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ, വായനശാലകൾ, വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ, ശക്തമായ സിവിൽ സമൂഹബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ നിർണായകമായി. ഭൂബന്ധങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വ്യാപനം, സാമൂഹികനീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമപരിഷ്കാരങ്ങൾ, പൊതുജനാരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനങ്ങളുടെ വളർച്ച എന്നിവ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവികാസത്തിൽ ഇടതുപക്ഷം വഹിച്ച പങ്കിന്റെ ഭാഗമാണ്.

എന്നാൽ കാലക്രമത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. പ്രവാസിവരുമാനം, സേവനമേഖല, സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ മേഖലകൾ, ഉപഭോക്തൃസംസ്കാരം, പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ വളർച്ച എന്നിവ പരമ്പരാഗത വർഗഘടനയെ മാറ്റി. പ്രവാസി കുടുംബങ്ങൾ, പുതിയ തൊഴിൽമേഖലകൾ, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലെ തൊഴിലാളികൾ, യുവജനങ്ങളുടെ തൊഴിൽകുടിയേറ്റം, പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ഇടതുപക്ഷം കൂടുതൽ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയബന്ധം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ദളിത്-ആദിവാസി ഭൂമിയവകാശം, തൊഴിലില്ലായ്മ, സാമൂഹിക അസമത്വം, പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലും കൂടുതൽ സമഗ്രമായ ഇടപെടൽ ആവശ്യമാണ്.

പശ്ചിമബംഗാളിൽ 34 വർഷത്തെ ഇടതുഭരണം ഭൂപരിഷ്കരണത്തിലും പഞ്ചായത്തീരാജ് സംവിധാനത്തിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ ദീർഘകാല ഭരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പാർട്ടി-ഭരണസംവിധാന ബന്ധങ്ങളിൽ അധികാരകേന്ദ്രീകരണവും സംഘടനാപരമായ ആശ്രിതത്വവും വളർന്നുവെന്ന വിമർശനം ഉയർന്നു. സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങൾ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിനായുള്ള ഭൂമിയേറ്റെടുക്കൽ നയങ്ങളും കർഷകജനതയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം എത്രത്തോളം രൂക്ഷമാകാമെന്ന് തെളിയിച്ചു. പരമ്പരാഗത ജനകീയ അടിത്തറയുമായി ഉണ്ടായ അകൽച്ചയും പുതിയ രാഷ്ട്രീയശക്തികളുടെ വളർച്ചയും ഇടതുമുന്നണിയുടെ പരാജയത്തിന് സംഭാവന നൽകി.

ത്രിപുരയിലെ അനുഭവത്തിൽ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ സ്വത്വം, ഭാഷ, ഭൂമിയവകാശം, കുടിയേറ്റത്തിന്റെ ചരിത്രം, പ്രദേശിക രാഷ്ട്രീയവൈരുധ്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. ഈ വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക താൽപ്പര്യങ്ങളെ നിരന്തരം സംയോജിപ്പിക്കാനും ജനാധിപത്യപരമായി പരിഹരിക്കാനും കഴിയാത്തപക്ഷം പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയപിന്തുണ ദുർബലമാകാം.

ഈ മൂന്ന് അനുഭവങ്ങളും ഒരു പൊതുപാഠം നൽകുന്നു. ചരിത്രപരമായി രൂപപ്പെട്ട ജനകീയ അടിത്തറയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഭാവിയിലേക്ക് മുന്നേറാനാവില്ല. ഓരോ പുതിയ ചരിത്രഘട്ടത്തിലും പുതിയ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ ഐക്യങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണം: സംയോജക-വിയോഗാത്മക ബലങ്ങളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധിയെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വമായ സംയോജക-വിയോഗാത്മക ബലങ്ങളുടെ പരസ്പരപ്രവർത്തനം പ്രയോഗിക്കാം. ഒരു ഭൗതികവ്യവസ്ഥയുടെ രൂപീകരണത്തിലും നിലനിൽപ്പിലും പരിവർത്തനത്തിലും സംയോജിപ്പിക്കുന്നതും വേർതിരിക്കുന്നതുമായ ബലങ്ങൾ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനത്തിലും സമാനമായ സാമൂഹിക ചലനങ്ങൾ കാണാം.

തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ, യുവജനങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, ദളിതർ, ആദിവാസികൾ, ബുദ്ധിജീവികൾ, മധ്യവർഗം തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളെ പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ് സംയോജകബലങ്ങൾ. ഓരോ വിഭാഗത്തിന്റെയും വ്യത്യസ്ത താൽപ്പര്യങ്ങൾ, സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണനകൾ, ആശയപരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്നിവ വിയോഗാത്മക ബലങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് ഈ രണ്ട് ബലങ്ങളും ആവശ്യമാണ്.

സംയോജകബലങ്ങൾ പൂർണമായും ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചാൽ സംഘടനയിൽ ഏകീകരണം ഉണ്ടാകുമെങ്കിലും ആന്തരിക വൈവിധ്യവും വിമർശനവും ഇല്ലാതാകാം. വിയോഗാത്മക ബലങ്ങൾ അമിതമായി ശക്തിപ്പെട്ടാൽ വിഭാഗീയതയും സംഘടനാവിഭജനവും രൂപപ്പെടും. അതിനാൽ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് ആവശ്യമായത് എല്ലാ വൈരുധ്യങ്ങളുടെയും നിർമാർജനമല്ല; അവയെ ക്രിയാത്മകമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ്.

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ സംഘടനാപരമായ ഐക്യം നിലനിർത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആന്തരിക വിമർശനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തി. മറ്റു ഘട്ടങ്ങളിൽ ആശയപരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ സംഘടനാപരമായ വിഭജനങ്ങളിലേക്ക് വളർന്നു. രണ്ടും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹികശക്തി കുറച്ചു. അതുകൊണ്ട് യഥാർഥ ഐക്യം എന്നത് അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളില്ലാത്ത അവസ്ഥയല്ല; വ്യത്യസ്തതകൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും പൊതുവായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന ചലനാത്മകമായ അവസ്ഥയാണ്.

ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയും സംഘടനാപരമായ ജഡത്വവും

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ എന്ന ആശയം ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഒരു വ്യവസ്ഥയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ അതിന്റെ ഘടകങ്ങൾ നിശ്ചലമായിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയല്ല. പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന വ്യത്യസ്ത ബലങ്ങളുടെ നിരന്തരമായ ഇടപെടലിലൂടെ നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ്.

ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറയും സംഘടനാരൂപവും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങളും കാലത്തിനനുസരിച്ച് മാറേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ കർഷകപ്രശ്നങ്ങൾ പ്രധാനമായിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിൽ വ്യവസായത്തൊഴിലാളികളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പ്രധാനമായിരിക്കാം. പിന്നീട് ആഗോളവൽക്കരണവും സ്വകാര്യവൽക്കരണവും പുതിയ തൊഴിൽപ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇന്ന് ഡിജിറ്റൽ മുതലാളിത്തവും കൃത്രിമബുദ്ധിയും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നു.

ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറയും സമരരീതികളും രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണനകളും പുനഃക്രമീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ പഴയകാലത്ത് വിജയിച്ച സംഘടനാരൂപങ്ങളും സമരരീതികളും മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ പുതിയ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളുമായുള്ള വൈരുധ്യം വർധിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആന്തരിക ഘടനയും ബാഹ്യ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ തകരുന്നു. ഇതാണ് സംഘടനാപരമായ ജഡത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ വിശദീകരണം.

ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനം സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം പിന്നിലാകുന്നു. യഥാർഥ ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ എന്നത് സംഘടനയുടെ ഘടനയും സമൂഹത്തിന്റെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ പൊരുത്തപ്പെടുത്തലാണ്.

സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയുടെ വിവിധ തലങ്ങളും അവയുടെ പരസ്പരബന്ധവും

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയെ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ തലങ്ങളായി വിശകലനം ചെയ്യാം. ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ സാമ്പത്തികതലം, സാമൂഹികതലം, രാഷ്ട്രീയതലം, പ്രത്യയശാസ്ത്രതലം, സംഘടനാതലം, സാങ്കേതികതലം എന്നിവയെല്ലാം പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തികതലത്തിൽ ഉൽപ്പാദനശക്തികൾ, ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങൾ, മൂലധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം, തൊഴിൽവ്യവസ്ഥ, സാമ്പത്തിക അസമത്വം എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സാമൂഹികതലത്തിൽ ജാതി, വർഗം, ലിംഗം, മതം, ഭാഷ, പ്രദേശം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടപെടുന്നു. രാഷ്ട്രീയതലത്തിൽ ഭരണകൂടം, പാർലമെന്ററി സംവിധാനം, രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികൾ, ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രത്യയശാസ്ത്രതലത്തിൽ മാർക്സിസം, മതം, ദേശീയത, മാധ്യമങ്ങൾ, പൊതുബോധം എന്നിവ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. സംഘടനാതലത്തിൽ പാർട്ടി ഘടന, നേതൃത്വം, തൊഴിലാളി യൂണിയനുകൾ, ജനകീയ സംഘടനകൾ എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധം നിർണായകമാകുന്നു. സാങ്കേതികതലത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, കൃത്രിമബുദ്ധി, വിവരശൃംഖലകൾ എന്നിവ പുതിയ സാധ്യതകളും വൈരുധ്യങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഈ തലങ്ങൾ പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുന്നവയാണ്. സാമ്പത്തികമാറ്റം സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെ മാറ്റുന്നു. സാമൂഹികമാറ്റം രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയമാറ്റം സംഘടനാരൂപത്തെ ബാധിക്കുന്നു. സാങ്കേതികമാറ്റം ആശയവിനിമയത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ മാറ്റുന്നു. ഒരു തലത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റം മറ്റു തലങ്ങളിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന പരിമിതി ഈ തലങ്ങളെ സമഗ്രമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിൽ ഉണ്ടായ കുറവാണ്. ഓരോ പ്രശ്നത്തെയും ഒറ്റപ്പെട്ട വിഷയമായി കാണുന്നതിനു പകരം അവയുടെ പരസ്പരബന്ധവും സംയുക്തപ്രഭാവവും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.

പുതിയ രാഷ്ട്രീയശക്തികളുടെ ഉദ്ഭവവും ഗുണപരമായ പരിവർത്തനവും

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആശയമാണ് ഉദ്ഭവം. വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിൽനിന്ന് അവയുടെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഗുണങ്ങളിൽനിന്ന് മാത്രം വിശദീകരിക്കാനാവാത്ത പുതിയ ഗുണങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതാണ് ഉദ്ഭവം.

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലും സമാനമായ പ്രക്രിയ കാണാം. ജാതി, മതം, ദേശീയത, സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക സ്വത്വം, മാധ്യമപ്രചാരണം എന്നിവ പരസ്പരം സംയോജിക്കുമ്പോൾ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഐക്യങ്ങളും പുതിയ രാഷ്ട്രീയശക്തികളും രൂപപ്പെടുന്നു. ഇവയെ ഓരോന്നായി മാത്രം വിശകലനം ചെയ്താൽ അവയുടെ സംയുക്ത രാഷ്ട്രീയശക്തി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.

അതുപോലെ തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ, വിദ്യാർഥികൾ, സ്ത്രീകൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ, ദളിത്-ആദിവാസി സംഘടനകൾ തുടങ്ങിയവയുടെ പൊതുവായ ആവശ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഒരു പുതിയ ജനകീയ രാഷ്ട്രീയശക്തി സൃഷ്ടിക്കാനാകും. എന്നാൽ ഈ സംയോജനം സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കില്ല. അതിന് സൈദ്ധാന്തികമായ വ്യക്തതയും ജനാധിപത്യപരമായ സംഘടനയും പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയലക്ഷ്യവും ആവശ്യമാണ്.

ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ക്ഷയം എല്ലായ്പ്പോഴും പെട്ടെന്ന് സംഭവിക്കുന്നതല്ല. ചെറിയ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ ദീർഘകാലം അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു. ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം കുറയുന്നു. പുതിയ തലമുറയുടെ പങ്കാളിത്തം കുറയുന്നു. സംഘടനയുടെ വിമർശനശേഷി ദുർബലമാകുന്നു. പഴയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയുടെ സ്വാധീനം കുറയുന്നു. പുതിയ സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങൾ മറ്റു രാഷ്ട്രീയശക്തികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ മാറ്റങ്ങൾ ഓരോന്നായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ വലിയ പ്രതിസന്ധിയായി തോന്നണമെന്നില്ല. എന്നാൽ അവയുടെ സംയുക്തപ്രഭാവം ഒരു നിർണായക പരിധി പിന്നിടുമ്പോൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഗുണപരമായ സ്വഭാവത്തിൽ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു. ഒരുകാലത്ത് സമൂഹത്തെ മാറ്റാൻ ശേഷിയുള്ള പ്രസ്ഥാനമായിരുന്നത് ക്രമേണ സ്വന്തം സംഘടനയെ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു പരിമിത രാഷ്ട്രീയശക്തിയായി മാറാം.

ഇത് ഡയലക്ടിക്കൽ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണ്. അതുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ തകർച്ചയെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളിലൂടെ മാത്രം വിലയിരുത്താനാവില്ല. അവയുടെ ആന്തരിക ഘടനയിലും ബാഹ്യ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളിലും അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളുടെ ഗുണപരമായ പരിവർത്തനമായിട്ടാണ് കാണേണ്ടത്.

പുനരുജ്ജീവനത്തിന് ആവശ്യമായ സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ മാറ്റങ്ങൾ

ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം പഴയകാലത്തെ സംഘടനാരൂപങ്ങളിലേക്കും സമരരീതികളിലേക്കും തിരിച്ചുപോകുന്നതിലൂടെ സാധ്യമല്ല. പുതിയ ചരിത്രപരമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയസംഘടനയും പുതിയൊരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ഇടപെടലും ആവശ്യമാണ്. മാർക്സിസത്തെ മാറ്റമില്ലാത്ത സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ സമാഹാരമായി കാണാതെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൗതിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യാനും മാറ്റാനും സഹായിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ ചിന്താപദ്ധതിയായി വികസിപ്പിക്കണം.

പുതിയ ഉൽപ്പാദനശക്തികൾ, തൊഴിൽബന്ധങ്ങൾ, ധനമൂലധനത്തിന്റെ സ്വഭാവം, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, കൃത്രിമബുദ്ധി, ആഗോള വിതരണശൃംഖലകൾ എന്നിവയുടെ സ്വാധീനം അടിസ്ഥാനമാക്കി വർഗവിശകലനം പുതുക്കേണ്ടതുണ്ട്. പരമ്പരാഗത തൊഴിലാളി യൂണിയനുകൾക്കൊപ്പം ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾ, പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ, അസംഘടിത തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പുതിയ സംഘടനാരൂപങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കണം.

വർഗരാഷ്ട്രീയവും ജാതിവിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയവും പരസ്പരപൂരകമായി വികസിപ്പിക്കണം. ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ നിർമാർജനം സോഷ്യലിസ്റ്റ് സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമായി കാണണം. ദളിത്-ആദിവാസി വിഭാഗങ്ങളുടെ ഭൂമിയവകാശം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, സാമൂഹികനീതി, രാഷ്ട്രീയ പ്രാതിനിധ്യം എന്നിവയെ കേന്ദ്രപ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയങ്ങളാക്കണം. അംബേദ്കറുടെ സാമൂഹിക വിമോചനചിന്തയും മാർക്സിന്റെ വർഗവിശകലനവും തമ്മിലുള്ള വിമർശനാത്മക സംവാദം ശക്തിപ്പെടുത്തണം.

പാർട്ടിയുടെ ആന്തരിക ജനാധിപത്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും വേണം. നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം, സ്വതന്ത്രമായ ആശയവിനിമയം, സൈദ്ധാന്തിക സംവാദം, യുവജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം, സ്ത്രീകളുടെ നേതൃത്വപരമായ പങ്ക്, വിവിധ സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. വിമർശനത്തെ സംഘടനയുടെ ദൗർബല്യമായി കാണാതെ സ്വയംതിരുത്തലിനുള്ള അനിവാര്യമായ സംവിധാനമായി കാണണം.

പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയവും ജനകീയ സമരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുക ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഉപാധിയാണ്; സാമൂഹിക പരിവർത്തനമാണ് ലക്ഷ്യം. ഭരണത്തിൽ വരുമ്പോഴും ജനകീയ സംഘടനകളുടെ സ്വതന്ത്രമായ പ്രവർത്തനശേഷി നിലനിർത്തണം. സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം അവരുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെയും സ്വയംസംഘടനാ ശേഷിയെയും വളർത്തുന്നതായിരിക്കണം.

സാംസ്കാരിക ആധിപത്യത്തിനെതിരായ ബദൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും നിർണായകമാണ്. പുസ്തകങ്ങൾ, പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ, സിനിമ, നാടകം, ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ, ശാസ്ത്രപ്രചാരണം, പൊതുചർച്ചകൾ എന്നിവയിലൂടെ പുതിയൊരു പുരോഗമന പൊതുബോധം സൃഷ്ടിക്കണം. മാധ്യമപ്രചാരണങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകുന്നതിൽ ഒതുങ്ങാതെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പുതിയ ആശയങ്ങളും രാഷ്ട്രീയവ്യാഖ്യാനങ്ങളും അവതരിപ്പിക്കണം.

യുവജനങ്ങളെ പഴയ രാഷ്ട്രീയരീതികളിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനുപകരം അവരുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളിൽനിന്ന് പുതിയ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, കൃത്രിമബുദ്ധി, പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹികനീതി, തൊഴിൽ, ജനാധിപത്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സ്വതന്ത്രമായ പഠന-ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ വളർത്തണം.

അതോടൊപ്പം ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പൊതുവായ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക പരിപാടിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഐക്യം വളർത്തേണ്ടതുണ്ട്. ആശയപരമായ വൈവിധ്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പൊതുവായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി സംയുക്തമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന ജനാധിപത്യപരമായ ഫെഡറൽ അല്ലെങ്കിൽ കോൺഫെഡറൽ സംവിധാനങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാം. സംഘടനാപരമായ ഏകീകരണത്തേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് സംയുക്തമായ രാഷ്ട്രീയശേഷി സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്.

അന്തിമ നിഗമനം: കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധിയല്ല, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പൊരുത്തപ്പെടലിന്റെ പ്രതിസന്ധി

ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു വൈരുധ്യം കാണാം. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദയത്തിന് കാരണമായ ചൂഷണബന്ധങ്ങളും സാമ്പത്തിക അസമത്വങ്ങളും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. പല മേഖലകളിലും അവ കൂടുതൽ സങ്കീർണമായ രൂപം കൈക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മുതലാളിത്തത്തിന്റെ വളർച്ച ദാരിദ്ര്യത്തെയും അസമത്വത്തെയും ഇല്ലാതാക്കിയിട്ടില്ല. സമ്പത്ത് കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. തൊഴിൽ കൂടുതൽ അനിശ്ചിതത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ ചൂഷണം വർധിക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ നിയന്ത്രണം ഏതാനും കോർപ്പറേറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെയൊരു സാഹചര്യത്തിൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രസക്തി ഇല്ലാതാകുകയല്ല വേണ്ടത്; മറിച്ച് അതിന്റെ ആവശ്യകത കൂടുതൽ ശക്തമാകേണ്ടതാണ്. എന്നിട്ടും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ പഴയതുപോലുള്ള രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്നില്ല. ഈ വൈരുധ്യത്തിന്റെ വിശദീകരണം മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ശക്തിവർധനവിൽ മാത്രം അന്വേഷിച്ചാൽ പോരാ. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വന്തം സൈദ്ധാന്തികവും സംഘടനാപരവുമായ പരിമിതികളും പരിശോധിക്കണം.

ഒന്നാമതായി, മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പരിവർത്തനങ്ങളെക്കാൾ പിന്നിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചില വിഭാഗങ്ങളുടെ സൈദ്ധാന്തികവും സംഘടനാപരവുമായ വികാസം. പുതിയ ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളെയും വർഗഘടനയെയും പുതിയ ചൂഷണരൂപങ്ങളെയും മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ ഉണ്ടായ കാലതാമസം അതിന്റെ ജനകീയ അടിത്തറയെ ദുർബലപ്പെടുത്തി.

രണ്ടാമതായി, പാർട്ടി എന്ന സംഘടനയും സമൂഹം എന്ന വിശാലമായ ഭൗതികവ്യവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധം പല ഘട്ടങ്ങളിലും ദുർബലമായി. സംഘടനയുടെ നിലനിൽപ്പ് അതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യമായി മാറിയപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്ന ദൗത്യം പിന്നിലായി. സംഘടന സമൂഹത്തെ മാറ്റാനുള്ള ഉപാധിയാണെന്ന അടിസ്ഥാനബോധം പലപ്പോഴും മങ്ങിപ്പോയി.

മൂന്നാമതായി, വൈരുധ്യങ്ങളെ സൃഷ്ടിപരമായി പരിഹരിക്കാനുള്ള ശേഷി കുറഞ്ഞു. വർഗവും ജാതിയും, ഐക്യവും വൈവിധ്യവും, പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയവും വിപ്ലവപരമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനവും, സംഘടനാ അച്ചടക്കവും ജനാധിപത്യവിമർശനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെ ചലനാത്മകമായി ക്രമീകരിക്കുന്നതിൽ പരാജയങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ അടിസ്ഥാനകാരണം ഒരു സാമൂഹികപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആന്തരിക സംയോജക-വിയോഗാത്മക ബലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അസന്തുലിതാവസ്ഥയും മാറുന്ന ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള ശേഷിക്കുറവുമാണ്. ഒരു പ്രസ്ഥാനം അതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനാവശ്യമായ സംയോജകബലങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ആന്തരിക വൈരുധ്യങ്ങളെ സൃഷ്ടിപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും വേണം. അതോടൊപ്പം മാറുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സ്വന്തം ഘടനയിൽ ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും വേണം. അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം ആ പ്രസ്ഥാനം ചരിത്രപരമായ ജഡത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങും.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട ദാർശനിക സത്യം തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ വിപ്ലവകരമായിരുന്ന സംഘടനാരൂപങ്ങൾ മറ്റൊരു കാലഘട്ടത്തിൽ വിപ്ലവവിരുദ്ധമായ ജഡത്വത്തിന്റെ രൂപങ്ങളായി മാറാം. ഒരു കാലത്ത് പുരോഗമനപരമായിരുന്ന ചിന്താരീതികൾ പുതിയ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ പരിമിതികളായി മാറാം. അതിനാൽ വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർഥ വിപ്ലവസ്വഭാവം അതിന്റെ പഴയകാല ചരിത്രത്തിൽ മാത്രമല്ല, സ്വന്തം ചിന്തയെയും സംഘടനയെയും നിരന്തരം നവീകരിക്കാനുള്ള ശേഷിയിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

മാർക്സിസത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സ്വഭാവം അതിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങളെ യാന്ത്രികമായി ആവർത്തിക്കുന്നതിലല്ല; മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഭൗതിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ നിരന്തരം വിശകലനം ചെയ്യുകയും അവയ്ക്കനുസരിച്ച് സിദ്ധാന്തത്തെയും പ്രയോഗത്തെയും നവീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലാണ്. ചരിത്രപരമായ അനുഭവങ്ങളിൽനിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് പുതിയ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ പുതിയൊരു സാമൂഹിക പരിവർത്തനശക്തിയായി ഉയർന്നുവരാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തി വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിയുക.

അതിനാൽ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം പഴയ സംഘടനയെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ മാത്രം സാധ്യമല്ല. പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളിൽനിന്ന് പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനം പുനർനിർമിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പഴയകാലത്തെ നേട്ടങ്ങളും പരാജയങ്ങളും വിമർശനാത്മകമായി വിലയിരുത്തി, പുതിയ ഉൽപ്പാദനശക്തികളെയും വർഗബന്ധങ്ങളെയും സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കി പുതിയൊരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയസങ്കൽപ്പം വികസിപ്പിക്കണം.

കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ ഭാവി അതിന്റെ ഭൂതകാലത്തിന്റെ ആവർത്തനത്തിലല്ല; മാറുന്ന ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനും അവയ്ക്കനുസരിച്ച് സ്വയം പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുമുള്ള ശേഷിയിലാണ്. ഒരു വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനം ചരിത്രത്തെ മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് സ്വയം മാറാനും അതിന് കഴിയണം.

Leave a Reply