ഒരു മതവിശ്വാസിക്ക് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗമാകാൻ കഴിയുമോ?

തീർച്ചയായും ഒരു വ്യക്തിക്ക് തന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിൽ മതവിശ്വാസിയായി ജീവിക്കാനും അതേ സമയം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അംഗമായിരിക്കാനും കഴിയും, പാർട്ടിയുടെ നിയമങ്ങളും നയങ്ങളും അത് അനുവദിക്കുന്നു. പ്രായോഗികമായി ലോകത്തിലെ പല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളും വ്യക്തിപരമായ മതവിശ്വാസത്തെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധതയെയും തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചാണ് കാണുന്നത്. ഒരു വ്യക്തി ഏതെങ്കിലും മതത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടോ, ആരാധനാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നടത്തുന്നതുണ്ടോ, ആത്മീയ ജീവിതം നയിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ അവകാശത്തിന്റെയും മനഃസാക്ഷി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. അതേസമയം, ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ അംഗത്വം സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ മേഖലകളിലെ ഒരു പ്രത്യേക പരിപാടിയോടും ലക്ഷ്യത്തോടുമുള്ള പ്രതിബദ്ധതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. അതിനാൽ ഈ രണ്ട് മേഖലകളും എല്ലായ്പ്പോഴും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളാകണമെന്നില്ല.

ക്ലാസിക്കൽ മാർക്സിസം മതത്തെ പ്രത്യേക ഭൗതിക-സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപംകൊണ്ട ഒരു ചരിത്ര-സാമൂഹിക പ്രതിഭാസമായി കാണുകയും ശാസ്ത്രീയവും മതനിരപേക്ഷവുമായ ഒരു ലോകവീക്ഷണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മാർക്സിസത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ മതം മനുഷ്യരുടെ ഭൗതിക ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങളുടെയും സാംസ്കാരിക വികാസത്തിന്റെയും ഭാഗമായാണ് മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നത്. മതം എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു, എന്തുകൊണ്ട് നിലനിൽക്കുന്നു, സമൂഹത്തിൽ എന്ത് പങ്കാണ് വഹിക്കുന്നത് എന്നീ ചോദ്യങ്ങളെയാണ് മാർക്സിസം പ്രധാനമായും അന്വേഷിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സാമൂഹ്യനീതി, സമത്വം, തൊഴിലാളിവർഗത്തിന്റെ അവകാശങ്ങൾ, ചൂഷണത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം എന്നിവയ്ക്കായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഓരോ വ്യക്തിയും ആദ്യം തന്റെ മതവിശ്വാസം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് അത് നിർബന്ധമായി ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല. ചരിത്രത്തിൽ നിരവധി തൊഴിലാളികളും കർഷകരും ബുദ്ധിജീവികളും മതവിശ്വാസികളായിരിക്കെ തന്നെ പുരോഗമന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിട്ടുണ്ട്.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു മതവിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനമല്ല. അതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം മതത്തെ ആക്രമിക്കുകയോ വ്യക്തികളുടെ വിശ്വാസസ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാതാക്കുകയോ അല്ല; മറിച്ച് സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ മേഖലകളിലെ ചൂഷണത്തെയും അസമത്വത്തെയും അനീതിയെയും എതിർക്കുകയും കൂടുതൽ സമത്വാധിഷ്ഠിതവും നീതിയുക്തവുമായ ഒരു സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കുകയുമാണ്. മാർക്സിസ്റ്റ് കാഴ്ചപ്പാടിൽ മതം ഒരു ചരിത്ര-സാമൂഹിക പ്രതിഭാസമാണ്, അതിനാൽ അതിനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ശാസ്ത്രീയമായും സാമൂഹികമായും ആണ്, ശത്രുതാപരമായല്ല. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി വ്യക്തികളുടെ മതവിശ്വാസത്തെ അവരുടെ സ്വകാര്യ അവകാശമായും മനഃസാക്ഷി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായും അംഗീകരിക്കുന്നു.

എന്നാൽ മതത്തിന്റെ പേരിൽ രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗീയത വളർത്തുന്നതിനെയും സാമുദായിക വിദ്വേഷം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനെയും ജനങ്ങളെ വിഭജിക്കുന്നതിനെയും അത് എതിർക്കുന്നു. പാർട്ടി നിലകൊള്ളുന്നത് മതവിശ്വാസികൾക്കും അവിശ്വാസികൾക്കും ഒരുപോലെ അവകാശങ്ങളുള്ള ഒരു മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിനുവേണ്ടിയാണ്. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ എതിർപ്പ് മതവിശ്വാസികളോടല്ല; മറിച്ച് മതത്തെ ചൂഷണത്തിന്റെയും വിവേചനത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയ ആധിപത്യത്തിന്റെയും ഉപകരണമാക്കുന്ന പ്രവണതകളോടാണ്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി മതവിരുദ്ധമല്ല; അത് മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെയും ശാസ്ത്രീയ ചിന്തയുടെയും മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും സാമൂഹിക നീതിയുടെയും പക്ഷത്തുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമാണ്.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ മതവിശ്വാസത്തെ എതിർക്കുന്നില്ല; അവർ എതിർക്കുന്നത് മതവർഗീയതയെയാണ്. മതവും മതവർഗീയതയും ഒരേ കാര്യമല്ല. മതം വ്യക്തിയുടെ വിശ്വാസത്തോടും ആത്മീയതയോടും ആരാധനാരീതികളോടും ജീവിതമൂല്യങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണ്. അത് വ്യക്തിയുടെ മനഃസാക്ഷി സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും വ്യക്തിപരമായ അവകാശത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ മതവർഗീയത മതത്തെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കി മാറ്റുകയും മനുഷ്യരെ അവരുടെ മതപരമായ തിരിച്ചറിയലിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കുകയും പരസ്പര അവിശ്വാസവും വിദ്വേഷവും സംഘർഷവും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രമാണ്. മതം മനുഷ്യരെ ആത്മീയമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനോ ധാർമ്മിക മൂല്യങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനോ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, മതവർഗീയത മനുഷ്യരെ പരസ്പരം എതിർക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളായി മാറ്റുന്നു.

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം മതവിശ്വാസികളുടെ അവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുകയും എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന് വാദിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഒരു മതത്തിന്റെ പേരിൽ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിനെതിരെ വിദ്വേഷം വളർത്തുന്നതിനെയും, രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി മതവികാരങ്ങളെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിനെയും, ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നതിനെയും അത് ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരുടെ എതിർപ്പ് മതവിശ്വാസികളോടോ ആരാധനയോടോ അല്ല; മതത്തെ വിഭജനത്തിന്റെയും ആധിപത്യത്തിന്റെയും ഉപകരണമാക്കി മാറ്റുന്ന മതവർഗീയ രാഷ്ട്രീയത്തോടാണ്. ഈ വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കാതെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരെ മതവിരുദ്ധരായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ലളിതവൽക്കരിക്കുന്ന ഒരു തെറ്റായ ധാരണയാണ്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് മതവിശ്വാസിയായിരിക്കാനും അതേ സമയം മതവർഗീയതയെ ശക്തമായി എതിർക്കാനും കഴിയുന്നതുപോലെ, ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റിനും മതവിശ്വാസികളുടെ അവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മതവർഗീയ രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ കഴിയും.

യഥാർത്ഥ ചോദ്യം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മതവിശ്വാസം പാർട്ടിയുടെ പരിപാടിയെയും മതനിരപേക്ഷ നിലപാടിനെയും കൂട്ടായ അച്ചടക്കത്തെയും ശാസ്ത്രീയവും ജനാധിപത്യപരവുമായ തീരുമാനമെടുക്കൽ രീതികളോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയെയും ബാധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ്. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പൊതുപ്രശ്നങ്ങളെ സമീപിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയ വിശകലനത്തിന്റെയും സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണം. അതിനാൽ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ മതഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയോ മതാധികാരികളുടെയോ നിർദ്ദേശങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചല്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ആവശ്യങ്ങളെയും വസ്തുനിഷ്ഠ സാഹചര്യങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചായിരിക്കണം. ഒരു വ്യക്തി തന്റെ മതവിശ്വാസത്തെ വ്യക്തിപരമായ മേഖലയായി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പൊതുരാഷ്ട്രീയത്തിൽ മതനിരപേക്ഷവും ജനാധിപത്യപരവുമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന് ഒരു തടസ്സമാകേണ്ടതില്ല.

സമകാലിക ലോകത്തിലെ പല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ബഹുസ്വര സമൂഹങ്ങളിൽ, വ്യക്തികൾക്ക് അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ മതാചാരങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നു. കാരണം ഇന്നത്തെ സമൂഹങ്ങൾ വിവിധ മതങ്ങളുടെയും സംസ്കാരങ്ങളുടെയും ഭാഷകളുടെയും ജീവിതരീതികളുടെയും സഹവർത്തിത്വത്തിലൂടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ ഐക്യം രൂപപ്പെടേണ്ടത് മതപരമായ ഏകത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലല്ല, മറിച്ച് പൊതുവായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. തൊഴിലില്ലായ്മ, ദാരിദ്ര്യം, അസമത്വം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങളെ ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്കെതിരായ സംയുക്ത പോരാട്ടത്തിൽ മതവിശ്വാസികളും അവിശ്വാസികളും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികവും ആവശ്യകവുമാണ്.

എന്നാൽ മതം വ്യക്തിപരമായ മനഃസാക്ഷിയുടെ വിഷയമായി തുടരുകയും രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗീയതയ്ക്കോ സാമുദായിക വിഭജനത്തിനോ അടിസ്ഥാനമാകാതിരിക്കുകയും വേണം. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി മതത്തെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കാനോ ഒരു മതവിഭാഗത്തിന്റെ താൽപര്യങ്ങളെ സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുതാൽപര്യങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ സ്ഥാപിക്കാനോ കഴിയില്ല. അതുപോലെ, പാർട്ടി അംഗങ്ങൾ അവരുടെ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ മറ്റുള്ളവർക്കെതിരെ വിവേചനം കാണിക്കുകയോ മതപരമായ മേൽക്കോയ്മ സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യാൻ പാടില്ല. കാരണം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിത്തറ മനുഷ്യസമത്വത്തിലും സാമൂഹിക നീതിയിലും മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യത്തിലും അധിഷ്ഠിതമാണ്.

ഡയലക്ടിക്കൽ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നോക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യ വ്യക്തിത്വം ഒരൊറ്റ ഘടകത്താൽ നിർവചിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഒരു വ്യക്തി ഒരേസമയം മതവിശ്വാസിയും തൊഴിലാളിയും കർഷകനും അധ്യാപകനും ശാസ്ത്രജ്ഞനും സോഷ്യലിസ്റ്റും ജനാധിപത്യവാദിയും ആയിരിക്കാം. മനുഷ്യന്റെ ബോധവും സാമൂഹിക അസ്തിത്വവും പല തലങ്ങളിലൂടെയും രൂപപ്പെടുന്നതാണ്. അതിനാൽ മതവിശ്വാസവും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം യാന്ത്രികമായോ ഏകമാനമായോ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ, വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, സംഘടനാപരമായ സംസ്കാരം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച് അവയുടെ ബന്ധം വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാം.

അതിനാൽ മതവും കമ്മ്യൂണിസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ലളിതമായ ഒരു പരസ്പരവിരുദ്ധതയുടെ പ്രശ്നമല്ല. വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസവും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധതയും എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കപ്പെടുകയും സന്തുലിതമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് അത് നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ ഭൗതിക ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും സാമൂഹിക നീതിയും സമത്വവും സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധതയാണ് കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ കേന്ദ്രലക്ഷ്യം; അതേസമയം വ്യക്തിയുടെ മതവിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ ആത്മീയ മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമായിരിക്കും. ഈ രണ്ടിനെയും വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ചുകാണാനും പൊതുരാഷ്ട്രീയത്തിൽ മതനിരപേക്ഷവും ശാസ്ത്രീയവും ജനാധിപത്യപരവുമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കാനും കഴിയുന്നിടത്തോളം ഒരു വ്യക്തിക്ക് മതവിശ്വാസിയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗവും ഒരേസമയം ആയിരിക്കാൻ സാധിക്കും. അത് സൈദ്ധാന്തികമായും പ്രായോഗികമായും ചരിത്രപരമായും തെളിയിക്കപ്പെട്ട ഒരു സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.