കേരളത്തിൽ നിശ്ശബ്ദമായി സംഭവിക്കുന്ന സാമൂഹിക വിപ്ലവം- ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയെ എങ്ങനെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നു

കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക പരിണാമത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ഇന്ന് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കേണ്ട ഒരു പ്രതിഭാസമാണ് ജാതിരഹിതവും അന്തർജാതിയുമായ വിവാഹങ്ങളുടെ വർധിച്ചുവരുന്ന സാന്നിധ്യവും അതിനോടുള്ള പുതിയ തലമുറയുടെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമീപനവും. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സർവേകളിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിൽ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളുടെ തോതിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. ഉപയോഗിക്കുന്ന സർവേയും നിർവചനവും അനുസരിച്ച് കണക്കുകളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും, കേരളം ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ ഉയർന്ന അന്തർജാതി വിവാഹനിരക്ക് കാണിക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നാണ് എന്നതാണ് പൊതുവായ ചിത്രം. ചില പഠനങ്ങളിൽ കേരളത്തിൽ അഞ്ചിലൊന്നിനടുത്തോ അതിലധികമോ വിവാഹങ്ങൾ ജാതിയതിരുകൾ മറികടക്കുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കണക്ക് ഒരു സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് മാത്രമല്ല. അതിന് ആഴത്തിലുള്ള സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ അർത്ഥമുണ്ട്. കാരണം ജാതി സ്വയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സംവിധാനം വിവാഹമാണ്. ഒരേ ജാതിക്കുള്ളിലെ വിവാഹം തലമുറതോറും ജാതിയെയും അതിന്റെ സാമൂഹിക അതിരുകളെയും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ജാതിയതിരുകൾ മറികടക്കുന്ന വിവാഹങ്ങളുടെ വർധന ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ പുനരുത്പാദന സംവിധാനത്തിൽ തന്നെ വിള്ളൽ വീഴുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്.

ഈ മാറ്റത്തിന്റെ തലമുറാപരമായ സ്വഭാവമാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമായത്. കേരളത്തിലെ പുതിയ തലമുറയിൽ വിവാഹത്തെ കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഒരു കരാറായോ ജാതി-സമുദായങ്ങളുടെ കൂട്ടുകെട്ടായോ കാണുന്നതിനേക്കാൾ വ്യക്തിയുടെ സ്വതന്ത്രമായ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പായി കാണുന്ന പ്രവണത ശക്തമാകുന്നു. സ്നേഹം, പരസ്പര ബഹുമാനം, മാനസിക പൊരുത്തം, പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങൾ, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വബോധം എന്നിവ വിവാഹനിർണ്ണയത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നു. മുൻതലമുറകളിൽ “നമ്മുടെ ജാതിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരാളെ വിവാഹം കഴിക്കുക” എന്നത് സ്വാഭാവികവും നിർബന്ധിതവുമായ ഒരു സാമൂഹിക മാനദണ്ഡമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, പുതിയ തലമുറയിൽ “എന്റെ ജീവിതപങ്കാളിയെ ഞാൻ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കും” എന്ന ബോധം വളരുകയാണ്. ഇതോടെ വിവാഹം കുടുംബത്തിന്റെയും സമുദായത്തിന്റെയും നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് ക്രമേണ വ്യക്തിയുടെ അവകാശമേഖലയിലേക്ക് മാറുന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ ജീവിതമേഖലയിലെ ഈ മാറ്റം തന്നെ സാമൂഹിക ജനാധിപത്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന രൂപമാണ്.

ഈ പരിവർത്തനം കുടുംബങ്ങളുടെ സ്വകാര്യ തീരുമാനങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അതിന് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നിയമപരവും സ്ഥാപനപരവുമായ പിന്തുണയും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. കേരള സർക്കാർ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾക്ക് വിവിധ തരത്തിലുള്ള ധനസഹായങ്ങളും സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. യോഗ്യരായ അന്തർജാതി ദമ്പതികൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്ന പദ്ധതികൾ ജാതിയതിരുകൾ മറികടക്കുന്ന വിവാഹത്തെ ഒരു സാമൂഹിക കുറ്റമോ വ്യതിചലനമോ ആയി കാണാതെ സാമൂഹിക സമത്വത്തിലേക്കുള്ള ഒരു മുന്നേറ്റമായി അംഗീകരിക്കുന്നതിന്റെ സൂചനയാണ്. നിയമം ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുകയും ഭരണകൂടം സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു സ്ഥാപനപരമായ സംയോജകബലം രൂപപ്പെടുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെയും സമുദായത്തിന്റെയും സമ്മർദ്ദത്തെ നേരിടുന്ന യുവാക്കൾക്ക് അതിലൂടെ ഒരു സുരക്ഷിതമായ സാമൂഹിക ഇടം ലഭിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യൻ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രത്തിൽ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളുടെ വർധനയെ ചില ഗവേഷകർ ഒരു “നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവം” എന്ന നിലയിൽ വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ വിപ്ലവങ്ങൾ പൊതുസ്ഥലത്ത് നടക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് മുദ്രാവാക്യങ്ങളും പ്രകടനങ്ങളും സംഘടനകളും നേതാക്കളും ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളിലൂടെ നടക്കുന്ന മാറ്റത്തിന് അത്തരം ദൃശ്യമായ രൂപമില്ല. മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ ഒരു തീരുമാനത്തിലൂടെയാണ് ഈ വിപ്ലവം മുന്നേറുന്നത്. ഓരോ അന്തർജാതി വിവാഹവും തലമുറകളായി നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു സാമൂഹിക അതിരിനെ മറികടക്കുന്ന ചെറിയൊരു പ്രവൃത്തിയാണ്. എന്നാൽ അത് വലിയ ഏറ്റുമുട്ടലിലൂടെ ജാതിയെ തകർക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് ജാതിയതീതമായ ബന്ധങ്ങളെ സാധാരണവൽക്കരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ജാതിയുടെ സാമൂഹിക ശക്തി കുറയ്ക്കുന്നത്. ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ ചെറുതായി തോന്നിയാലും ആയിരക്കണക്കിന് ഇത്തരം തീരുമാനങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുമ്പോൾ അവയുടെ കൂട്ടായ ഫലം വളരെ വലുതായിത്തീരുന്നു.

കേരളത്തിന്റെ ഈ മാറ്റം ശൂന്യമായ സാമൂഹിക മണ്ണിൽ നിന്നുണ്ടായതല്ല. പതിറ്റാണ്ടുകളായി നടന്ന സാമൂഹിക നവോത്ഥാനങ്ങളും ജാതിവിരുദ്ധ സമരങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവ്യാപനവും രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളും സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളും ഇതിനായി സാമൂഹിക അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെയും ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും സന്ദേശവും അയ്യങ്കാളിയുടെ സാമൂഹിക നീതിക്കായുള്ള പോരാട്ടവും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ബോധത്തെ ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചു. പിന്നീട് നടന്ന നവോത്ഥാനപ്രസ്ഥാനങ്ങളും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളും ജന്മാധിഷ്ഠിതമായ സാമൂഹിക പദവിവ്യവസ്ഥകളെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്തു. സാക്ഷരതയുടെ വ്യാപനവും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും ശാസ്ത്രീയചിന്തയും മതനിരപേക്ഷതയും സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസവും നഗരവൽക്കരണവും ലോകവുമായി വർധിച്ച ബന്ധവും ഈ മാറ്റത്തെ കൂടുതൽ വേഗത്തിലാക്കി.

എന്നാൽ കേരളം ജാതിരഹിത സമൂഹമായി മാറിയെന്ന നിഗമനം അതിരുകടന്നതായിരിക്കും. ജാതിസംഘടനകൾ ഇപ്പോഴും ശക്തമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ജാതി തിരിച്ചറിവുകൾക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചില സാമൂഹിക, മത, സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ജാതിയുടെ സ്വാധീനം തുടരുന്നു. വിവാഹനിർണ്ണയം, സ്വത്തുവിതരണം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹികപ്രശസ്തി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും ജാതി ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ സാമൂഹികാവസ്ഥയെ ജാതിയുള്ള സമൂഹം എന്നും ജാതിയില്ലാത്ത സമൂഹം എന്നും രണ്ടായി വേർതിരിച്ച് കാണാനാവില്ല. ശക്തമായ പഴയ ജാതിസംയോജകബലവും അതിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന പുതിയ വിയോജകബലങ്ങളും ഒരേ സാമൂഹികമേഖലയിൽ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു പരിവർത്തനാവസ്ഥയാണ് കേരളം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ജാതിയെ ഒരൊറ്റ സാമൂഹികസ്ഥാപനമായി കാണുന്നത് അപര്യാപ്തമാണ്. അത് പല തലങ്ങളിൽ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബഹുതല സംയോജകഘടനയാണ്. ഒരു വ്യവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നത് അതിനെ ഒരുമിച്ചു പിടിച്ചുനിർത്തുന്ന സംയോജകബലങ്ങളും അതിനെ മാറ്റത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വിയോജകബലങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയിലൂടെയാണ്. സംയോജകബലം ആധിപത്യം പുലർത്തുമ്പോൾ ഒരു ഘടന സ്ഥിരത നേടുകയും സ്വയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിയോജകബലം ക്രമേണ ശേഖരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പഴയ ഘടനയിൽ വിള്ളലുകൾ രൂപപ്പെടുകയും അത് പുതിയ രൂപത്തിലേക്ക് പുനഃസംഘടിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ശക്തി അതിന്റെ ബഹുതല സ്വഭാവത്തിലാണ്. സാമ്പത്തികജീവിതം, സംസ്കാരം, മതാചാരങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, വ്യക്തിയുടെ മനസ്സ് എന്നിവയിൽ ഒരേസമയം ജാതി പതിഞ്ഞിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു മേഖലയിൽ മാത്രം മാറ്റമുണ്ടാക്കിയാൽ ജാതി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നില്ല. മറ്റുതലങ്ങളിലെ സംയോജകബലങ്ങൾ അതിനെ വീണ്ടും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഈ ഘടനയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രധാനതലം ഭൗതികതലമാണ്. ഭൂമി, തൊഴിൽ, തൊഴിൽവിഭജനം, സ്വത്ത്, സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ ചരിത്രപരമായി ജാതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്ഷേത്രകേന്ദ്രിതമായ സാമ്പത്തികക്രമങ്ങളും പാരമ്പര്യ തൊഴിലുകളും ഭൂമിയുടമസ്ഥതയിലെ അസമത്വങ്ങളും അധീനതാപരമായ തൊഴിൽബന്ധങ്ങളും ജാതിയെ ഒരു സാംസ്കാരിക തിരിച്ചറിവ് മാത്രമല്ല, ജീവിതവിഭവങ്ങളുടെ വിതരണക്രമം കൂടിയാക്കി. അതുവഴി ഒരേ ജാതിക്കുള്ളിലെ വിവാഹം കുടുംബസ്വത്തും സാമൂഹികപദവിയും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളും തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറാനുള്ള പ്രധാന ഉപാധിയായി.

ഇതിന് മുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് സാംസ്കാരികവും പ്രതീകാത്മകവുമായ തലമാണ്. ശുദ്ധിയും അശുദ്ധിയും സംബന്ധിച്ച ധാരണകൾ, ജാതിവിശിഷ്ട ആചാരങ്ങൾ, വംശചരിത്രങ്ങൾ, ദേവതകളുമായുള്ള പ്രത്യേക ബന്ധങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, നാടോടിക്കഥകൾ, പാട്ടുകൾ, ക്ഷേത്രാചാരങ്ങൾ എന്നിവ ജാതിയെ ഒരു ചരിത്രപരമായ മനുഷ്യനിർമ്മിത ഘടന എന്നതിനപ്പുറം ഒരു സ്വാഭാവിക സാമൂഹികക്രമമായി അവതരിപ്പിച്ചു. ആരാണ് ഉയർന്നത്, ആരാണ് താഴ്ന്നത്, ആരാണ് ആരോടൊപ്പം ഇടപെടേണ്ടത്, ആരെയാണ് വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണകൾ തലമുറകളിലൂടെ ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ സാമൂഹികക്രമം മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ തന്നെ ആന്തരികമായി പതിഞ്ഞു.

മൂന്നാമത്തെ തലമാണ് രാഷ്ട്രീയ-സ്ഥാപനതലം. ആധുനിക ജനാധിപത്യം ഔപചാരികമായി ജാതിവിവേചനത്തെ എതിർക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ജാതിസംഘടനകളും പ്രതിനിധിത്വരാഷ്ട്രീയവും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കുകൂട്ടലുകളും സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും ജാതി തിരിച്ചറിവിനെ പൊതുജീവിതത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സജീവമാക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്കും സാമൂഹിക സംഘടനകൾക്കും ജാതിസംഘടനകളുടെ സ്വാധീനം അവഗണിക്കാൻ പലപ്പോഴും കഴിയുന്നില്ല. ഇതിലൂടെ ജാതിവിരുദ്ധമായ ജനാധിപത്യഘടന പോലും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജാതിയെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയരൂപത്തിൽ നിലനിർത്തുന്ന ഒരു വിരോധാഭാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഏറ്റവും ആന്തരികമായ തലമാണ് വ്യക്തിനിഷ്ഠവും മാനസികവുമായ തലം. ഇവിടെ ജാതി പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു സാമൂഹികനിയമമല്ല; വ്യക്തിയുടെ ആത്മബോധത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീരുന്നു. “നമ്മുടെ ആളുകൾ”, “നമ്മുടെ കുടുംബം”, “നമ്മുടെ ജാതി”, “കുടുംബത്തിന്റെ മാനം” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ വ്യക്തിയുടെ വികാരലോകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. സമൂഹം എന്തുപറയും എന്ന ഭയം, ബന്ധുക്കളുടെ പ്രതികരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക, വംശപരമ്പര സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ധാരണ, ജാതിക്ക് പുറത്തുള്ള വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കുറ്റബോധം തുടങ്ങിയവ ജാതിയെ വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിനുള്ളിൽ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ ജാതി ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ മാത്രമല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്; സ്നേഹം, ഭയം, ലജ്ജ, കുറ്റബോധം, അഭിമാനം എന്നിവയെ നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

ഈ ഭൗതിക, സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ, മാനസിക തലങ്ങൾ വേർതിരിഞ്ഞല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അവ പരസ്പരം ബന്ധിതമാണ്. ഒരു അന്തർജാതി വിവാഹം പുറത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യ തീരുമാനമായി തോന്നിയാലും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം പല തലങ്ങളിലും ഉണ്ടാകും. അത് സ്വത്തും അവകാശപാരമ്പര്യവും ബാധിച്ചേക്കാം. കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ പഴയ ശൃംഖലകളെ മാറ്റിയേക്കാം. ജാതിയാധിഷ്ഠിതമായ സാംസ്കാരികബന്ധങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തേക്കാം. രാഷ്ട്രീയബന്ധങ്ങളെ അസ്വസ്ഥമാക്കിയേക്കാം. കുടുംബത്തിന്റെ മാനസികലോകത്തിൽ സംഘർഷം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം.

അതുകൊണ്ട് ജാതി ഒരു ആശയം മാത്രമല്ല, ഒരു ആചാരക്രമം മാത്രമല്ല, ഒരു സാമ്പത്തികസംവിധാനം മാത്രവുമല്ല. പല തലങ്ങളിൽ ഒരേസമയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കപ്പെട്ട ചരിത്രപരമായ ഒരു സംയോജകഘടനയാണ് അത്. അതിന്റെ ശക്തി ഈ ബഹുതല പുനരുത്പാദനത്തിലാണ്. ഒരു തല ദുർബലമായാൽ മറ്റുതലങ്ങൾ അതിനെ താങ്ങിനിർത്തും. അതിനാൽ ജാതിയുടെ യഥാർത്ഥ പരിവർത്തനം ഉണ്ടാകണമെങ്കിൽ സാമ്പത്തിക ചലനശേഷി, സാംസ്കാരിക മതനിരപേക്ഷത, രാഷ്ട്രീയ പുനഃസംഘടന, വ്യക്തിയുടെ മാനസിക വിമോചനം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

കേരളത്തിലെ രണ്ടു യുവാക്കൾ ജാതി പരിഗണനകൾക്കപ്പുറം പരസ്പരം ജീവിതപങ്കാളികളായി തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അത് സ്നേഹത്തിലും മാനസികപൊരുത്തത്തിലും പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സ്വകാര്യ തീരുമാനമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അതിന്റെ സാമൂഹികപ്രാധാന്യം അതിലും വലുതാണ്. ജാതിയെ ഒരു അടഞ്ഞ അന്തർവിവാഹസമൂഹമായി നിലനിർത്തുന്ന ഘടനയിൽ അത് ഒരു വിയോജക സംഭവമാണ്.

ജാതിയെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ നിയമം അന്തർവിവാഹമാണ്. വസ്ത്രം, ഭക്ഷണം, ആചാരം, കുടുംബപ്പേര് എന്നിവ ജാതിയുടെ പുറംചിഹ്നങ്ങളായിരിക്കാം. എന്നാൽ ജാതിയുടെ ജൈവവും സാമൂഹികവുമായ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കുന്നത് ഒരേ ജാതിക്കുള്ളിലെ വിവാഹമാണ്. ഒരു യുവദമ്പതികൾ ഈ നിയമം നിരസിക്കുമ്പോൾ ജാതിയുടെ സ്വയംപുനരുത്പാദനത്തിൽ ഒരു ചെറിയ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. തലമുറതോറും അടഞ്ഞുകിടന്നിരുന്ന ഒരു സാമൂഹിക വലയം തുറക്കപ്പെടുന്നു.

വിവാഹം ചരിത്രപരമായി ബന്ധുത്വശൃംഖലകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രധാന ഉപാധിയുമായിരുന്നു. സ്വത്ത്, സ്ത്രീധനം, കുടുംബബാധ്യതകൾ, സാമൂഹിക പിന്തുണ, രാഷ്ട്രീയബന്ധങ്ങൾ, കുടുംബമാനം എന്നിവ വിവാഹബന്ധങ്ങളിലൂടെ ജാതിക്കുള്ളിൽ തന്നെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ജാതിരഹിത വിവാഹം ഈ പഴയ ബന്ധുത്വരേഖകളെ മറികടന്ന് ഒരു പുതിയ ബന്ധുത്വശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പുതിയ ബന്ധുക്കൾ ജാതിയുടെ പേരിൽ അല്ല, വ്യക്തിബന്ധത്തിന്റെ പേരിലാണ് ബന്ധപ്പെടുന്നത്.

ഇതോടൊപ്പം “നമ്മൾ” എന്നതിന്റെ അർത്ഥത്തിലും മാറ്റമുണ്ടാകുന്നു. “നമ്മുടെ പെൺകുട്ടി”, “നമ്മുടെ ആൺകുട്ടി” എന്ന ഭാഷയിൽ വ്യക്തി ഒരു വ്യക്തി എന്നതിലുപരി ഒരു വംശത്തിന്റെയും ജാതിയുടെയും പ്രതിനിധിയാണ്. എന്നാൽ ജാതിക്ക് പുറത്തുള്ള വിവാഹം നടക്കുമ്പോൾ “നമ്മൾ” എന്ന അതിർത്തി ജാതിയിൽ നിന്ന് ദമ്പതികളിലേക്കും വംശത്തിൽ നിന്ന് മൂല്യങ്ങളിലേക്കും മാറുന്നു. സ്നേഹം, ബഹുമാനം, സമത്വം, പരസ്പര ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവ പുതിയ ബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകുന്നു.

ജാതിയെ നിലനിർത്തുന്ന മറ്റൊരു ശക്തമായ സംയോജകബലം ഭയമാണ്. കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുമെന്ന ഭീഷണി, അവകാശനഷ്ടം, സാമൂഹിക ബഹിഷ്കരണം, മാനക്കേട്, ബന്ധുക്കളുടെ സമ്മർദ്ദം, ചിലപ്പോൾ ശാരീരിക അതിക്രമം എന്നിവ യുവജനങ്ങളുടെ വിവാഹസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അത്തരം സമ്മർദ്ദങ്ങളെ മറികടന്ന് വിജയകരമായി ജീവിതം നിർമ്മിക്കുന്ന ഓരോ ദമ്പതികളും ഭയത്തിന്റെ ശക്തി കുറയ്ക്കുന്നു. അവരുടെ ജീവിതം മറ്റുള്ളവർക്ക് ഒരു സന്ദേശം നൽകുന്നു: ജാതിയതിരുകൾക്ക് പുറത്തും സുരക്ഷിതവും സന്തുഷ്ടവുമായ ജീവിതം സാധ്യമാണ്.

അതിനാൽ ഓരോ ജാതിരഹിത വിവാഹത്തെയും ജാതിയുടെ സാമൂഹികലാറ്റിസിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ചെറിയ ഭൂകമ്പമായി കാണാം. ഒരു ഭൂകമ്പം മാത്രം ഒരു കെട്ടിടത്തെ തകർക്കണമെന്നില്ല. എന്നാൽ നിരന്തരം ആവർത്തിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ കുലുക്കങ്ങൾ ഘടനയുടെ ആന്തരിക സ്ഥിരതയെ മാറ്റും. വിവിധ കുടുംബങ്ങളിലും പ്രദേശങ്ങളിലും ജാതികളിലും മതങ്ങളിലും ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾ ആവർത്തിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവയുടെ കൂട്ടായ സമ്മർദ്ദം പഴയ സാമൂഹികക്രമത്തിന് ക്രമേണ താങ്ങാനാവാത്തതായിത്തീരും.

ഈ വിപ്ലവം നിശ്ശബ്ദമാകാനുള്ള പ്രധാന കാരണം അതിന്റെ യുദ്ധഭൂമി പൊതുസ്ഥലമല്ല, സ്വകാര്യജീവിതമാണ്. ജാതിക്കെതിരായ പോരാട്ടം പാർലമെന്റിലോ പൊതുയോഗത്തിലോ മാത്രം നടക്കുന്നില്ല. അത് വീടിന്റെ അകത്താണ് നടക്കുന്നത്. ഭക്ഷണമേശയ്ക്കു ചുറ്റും, മൊബൈൽ ഫോണിലെ സംഭാഷണങ്ങളിൽ, കുടുംബയോഗങ്ങളിൽ, ബന്ധുക്കളുടെ ഇടപെടലുകളിൽ, കുടുംബാഭിമാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങളിൽ, വിവാഹാലോചനകളിൽ, ചിലപ്പോൾ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുന്ന നിമിഷത്തിലും അത് നടക്കുന്നു.

ഈ വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രവർത്തകർ ഒരൊറ്റ സംഘടനയിൽ ചേരുന്നവരല്ല. സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് സ്വയം തീരുമാനിക്കുന്ന ഓരോ യുവതീയുവാവും സ്വന്തം സാമൂഹികപരിസരത്തിൽ മാറ്റത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ കണികയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവർ പരസ്പരം പരിചയപ്പെടണമെന്നില്ല. ഒരേ ആശയസംഘടനയിൽ അംഗങ്ങളായിരിക്കണമെന്നുമില്ല. എന്നിട്ടും അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഒരു കൂട്ടായ മാറ്റസാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

സംസ്ഥാനവും ഈ മാറ്റത്തിന്റെ തുറന്ന ശത്രുവല്ല എന്നത് മറ്റൊരു പ്രത്യേകതയാണ്. ഭരണഘടന വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും സമത്വവും അംഗീകരിക്കുന്നു. അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾക്ക് നിയമപരമായ സംരക്ഷണമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ധനസഹായപദ്ധതികളും നിലവിലുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് സംഘർഷം പലപ്പോഴും പൊതുസ്ഥലത്തെ തുറന്ന ഏറ്റുമുട്ടലായി മാറാതെ കുടുംബത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഒതുങ്ങുന്നു.

ജാതിസംഘടനകളുടെ അനുകൂലനശേഷിയും ഈ നിശ്ശബ്ദതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. ചില സംഘടനകൾ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി എതിർക്കാതെ അപൂർവമായ ഒഴിവുകളായി കാണുന്നു. ചിലർ ആധുനികതയുടെയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ഭാഷ സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് ജാതിയുടെ അടിസ്ഥാനപ്രാധാന്യം നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. പഴയ ഘടന ഇങ്ങനെ ആഘാതങ്ങളെ ഉൾക്കൊണ്ട് സ്വയം മാറ്റുന്നതിലൂടെ പെട്ടെന്നുള്ള തകർച്ച ഒഴിവാക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ഈ വിപ്ലവം ഒരൊറ്റ നിമിഷത്തിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നില്ല. അത് കുടുംബങ്ങളിൽ ചെറിയ വിള്ളലുകളായി, ബന്ധങ്ങളിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങളായി, ഭാഷയിലെ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങളായി, വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ ധാരണകളായി, യുവജനങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങളായി തുടർച്ചയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ജാതി-അന്തർവിവാഹം എന്ന പഴയ സ്ഥിരാവസ്ഥ ക്രമേണ അതിന്റെ ഏകാധിപത്യസ്ഥിരത നഷ്ടപ്പെടുത്തി, ജാതികേന്ദ്രിതവും ജാതിയതീതവുമായ സാമൂഹിക യുക്തികൾ ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സംയുക്താവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. പഴയ വ്യവസ്ഥ പൂർണ്ണമായി തകർന്നിട്ടില്ല. പുതിയ വ്യവസ്ഥ പൂർണ്ണമായി സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുമില്ല. ഈ രണ്ടിനുമിടയിലെ സാധ്യതാമേഖലയിലാണ് കേരളത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ സാമൂഹിക വിപ്ലവം നടക്കുന്നത്.

ഇന്നത്തെ കേരളത്തിൽ രണ്ടു വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക യുക്തികൾ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി കാണാം. ഒന്നാമത്തേത് ജാതിയുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ട ആധുനികതയാണ്. ഈ അവസ്ഥയിൽ വിദ്യാഭ്യാസവും ജനാധിപത്യവും സാമ്പത്തികവികസനവും ഉണ്ടായിട്ടും ജാതി പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ജാതിസംഘടനകൾ ജനാധിപത്യരീതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ജാതി തിരിച്ചറിവുകൾ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. കുടുംബമാനം, വംശപരമ്പര, സാമൂഹികപദവി, സ്ത്രീധനം, ജാതകം, ജാതിയോഗ്യത തുടങ്ങിയ പഴയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വിവാഹത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

രണ്ടാമത്തേത് ഭരണഘടനാപരവും മതനിരപേക്ഷവും അവകാശാധിഷ്ഠിതവുമായ ആധുനികതയാണ്. ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസവും നഗരജീവിതവും മിശ്രവിദ്യാഭ്യാസപരിസരങ്ങളും പുതിയ തൊഴിൽമേഖലകളും ലോകവുമായി വർധിച്ച ബന്ധവും ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയവും ഈ അവസ്ഥയെ വളർത്തുന്നു. ഇവിടെ വ്യക്തിയുടെ തിരിച്ചറിവ് ജന്മജാതിയേക്കാൾ വിദ്യാഭ്യാസം, കഴിവ്, തൊഴിൽ, സൗഹൃദം, വ്യക്തിഗത ആഗ്രഹങ്ങൾ, പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഈ രണ്ടു ലോകങ്ങളും ഏറ്റവും ശക്തമായി കൂട്ടിയിടിക്കുന്ന സ്ഥലം വിവാഹമാണ്. മാതാപിതാക്കൾ ജാതിമാനം, കുടുംബപ്രശസ്തി, വംശതുടർച്ച, ജാതകം, ബന്ധുക്കളുടെ അഭിപ്രായം തുടങ്ങിയവ മുൻനിർത്തുമ്പോൾ യുവതലമുറ സ്നേഹം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, സമ്മതം, സമത്വം, മാനസികപൊരുത്തം, പരസ്പര ബഹുമാനം എന്നിവ മുൻനിർത്തുന്നു. അതിനാൽ ഒരു അന്തർജാതി വിവാഹത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള കുടുംബസംഘർഷം വെറും തലമുറകളുടെ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമല്ല. അത് രണ്ടു വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക ദർശനങ്ങളുടെ ഏറ്റുമുട്ടലാണ്.

ഒരു വശത്ത് ജന്മത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പദവിവ്യവസ്ഥയും മറുവശത്ത് സർവമാനവ സമത്വവും നിലകൊള്ളുന്നു. ഒരു വശത്ത് വിവാഹത്തിന്മേലുള്ള കുടുംബനിയന്ത്രണവും മറുവശത്ത് വ്യക്തിയുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശവും നിലകൊള്ളുന്നു. ഒരു വശത്ത് അടഞ്ഞ ബന്ധുത്വവലയങ്ങളും മറുവശത്ത് തുറന്ന മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇത്തരം ശക്തമായ വിരോധം ഒരേ തലത്തിൽ അനന്തമായി നിലനിൽക്കില്ല. ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന അന്തർവിരോധം ഒടുവിൽ ഒരു പുതിയ സാമൂഹികതലത്തിലേക്കുള്ള നീക്കത്തിന് കാരണമാകും. കേരളം ഇപ്പോൾ ഈ ഉയർന്ന സമ്മർദ്ദമുള്ള പരിവർത്തനമേഖലയിലാണ്.

വിയോജകബലം മാത്രം ഒരു സമൂഹത്തെ നിലനിർത്തുകയില്ല. പഴയ ബന്ധനങ്ങൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ പുതിയ സംയോജകബലങ്ങൾ ഉയർന്നുവരണം. കേരളത്തിലെ പുതിയ തലമുറയിൽ അത്തരത്തിലുള്ള ചില പുതിയ സംയോജകബലങ്ങൾ ഇതിനകം രൂപപ്പെടുന്നുണ്ട്.

അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് സമത്വത്തിലും മനുഷ്യഗൗരവത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ മൂല്യസംയോജനമാണ്. ജാതിരഹിത വിവാഹം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പല യുവദമ്പതികൾക്കും അത് വെറും വ്യക്തിപരമായ ആകർഷണത്തിന്റെ ഫലമല്ല. മനുഷ്യർ ജന്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉയർന്നവരോ താഴ്ന്നവരോ അല്ല എന്ന ബോധവും വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടുള്ള ബഹുമാനവും സ്ത്രീ-പുരുഷ സമത്വവും പരസ്പര ബഹുമാനവും അവരുടെ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. ജാതി ഒരിക്കൽ നിർവഹിച്ചിരുന്ന ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജോലി ഇപ്പോൾ ചില അളവിൽ മൂല്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങളും തൊഴിൽസ്ഥലങ്ങളും പുതിയ സംയോജകബലങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. വിവിധ ജാതികളിൽപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥികൾ ഒരുമിച്ച് പഠിക്കുകയും താമസിക്കുകയും യാത്ര ചെയ്യുകയും പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തൊഴിലിടങ്ങളിലും വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹികമൂല്യം പലപ്പോഴും ജാതിയേക്കാൾ കഴിവും പ്രാവീണ്യവും സഹകരണശേഷിയും സൃഷ്ടിപരതയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാകും നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്ന സൗഹൃദവും സഹകരണവും ജാതിയെ മറികടക്കുന്ന പുതിയ സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

നഗരജീവിതവും പുതിയ ഇടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ബന്ധുത്വവലയങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്ന് ജീവിക്കുന്ന നഗരയുവാക്കൾക്ക് ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹികനിരീക്ഷണം കുറവായിരിക്കും. ഹോസ്റ്റലുകളും തൊഴിൽസ്ഥലങ്ങളും നഗരവാസകേന്ദ്രങ്ങളും വിവിധ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലങ്ങളിലുള്ള ആളുകളെ അടുത്തുകൊണ്ടുവരുന്നു. സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ താൽപര്യങ്ങളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതോടെ ജന്മം നിർബന്ധിക്കുന്ന ബന്ധത്തിന് പകരം വ്യക്തി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ബന്ധം കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്നു.

നിയമവും ഭരണകൂടവും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഒരു സംരക്ഷണകവചമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മത-ജാതി ആചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി വിവാഹം കഴിക്കാൻ നിയമപരമായ മാർഗങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾക്ക് സംരക്ഷണവും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ധനസഹായവും ലഭിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണ യുവജനങ്ങളുടെ വ്യക്തിപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നു.

കാലക്രമത്തിൽ പുതിയ കുടുംബരൂപങ്ങളും ഈ മാറ്റത്തെ അടുത്ത തലമുറയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും. അന്തർജാതി കുടുംബങ്ങളിൽ വളരുന്ന കുട്ടികൾക്ക് പലപ്പോഴും ജാതി തിരിച്ചറിവ് മുൻതലമുറകളെപ്പോലെ ജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. അവരുടെ കുടുംബബന്ധങ്ങൾ തന്നെ വിവിധ ജാതികളിലേക്കു വ്യാപിച്ചിരിക്കും. അതോടെ ജാതി ഒരു അടഞ്ഞ സാമൂഹികലോകമായി നിലനിൽക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയും.

അങ്ങനെ കേരളം സാമൂഹിക വിഘടനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയല്ല; പുതിയ തരത്തിലുള്ള സാമൂഹിക ഐക്യത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. ജാതിവംശപരമ്പരയ്ക്കു പകരം സമത്വം, പരസ്പര ബഹുമാനം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങൾ എന്നിവ സമൂഹത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ സംയോജകബലങ്ങളായി മാറുകയാണ്.

എന്നാൽ ഈ മാറ്റം തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ നടക്കുകയില്ല. ഒരു പഴയ സാമൂഹികഘടന ദുർബലമാകുമ്പോൾ അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ അതിന്റെ സംയോജകബലങ്ങൾ പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ തിരിച്ചുവരും. ജാതിവ്യവസ്ഥയിലും അതുതന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെ പല ഭാഗങ്ങളിലും അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രതികരണം ഇപ്പോഴും അതിക്രൂരമായ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. സാമൂഹിക ബഹിഷ്കരണം, ഭീഷണി, അക്രമം, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ അഭിമാനക്കൊലകൾ എന്നിവ അതിന്റെ തീവ്രരൂപങ്ങളാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ചരിത്രപരമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട ജാതികളിൽപ്പെട്ടവരുമായി നടക്കുന്ന വിവാഹങ്ങളെ ചില സാമൂഹികശക്തികൾ തങ്ങളുടെ പദവിവ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ള ഭീഷണിയായി കാണുന്നു.

കേരളത്തിൽ ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ പലപ്പോഴും കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായ മാനസികരൂപത്തിലാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. മാതാപിതാക്കൾ സ്നേഹത്തിന്റെയും കരുതലിന്റെയും ഭാഷ ഉപയോഗിച്ച് കുട്ടിയെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാം. “കുടുംബത്തിന്റെ മാനം പോകും”, “ബന്ധുക്കൾ എന്തുപറയും?”, “ഞങ്ങളെക്കുറിച്ച് സമൂഹം എന്തു ചിന്തിക്കും?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉപാധികളായി മാറാം. ചിലപ്പോൾ രോഗഭീഷണി, മാനസികവിഷമം, കുടുംബബന്ധം വിച്ഛേദിക്കൽ തുടങ്ങിയ വികാരപരമായ സമ്മർദ്ദങ്ങളും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

മറ്റൊരു പ്രതിരോധരീതി ഇത്തരം വിവാഹങ്ങളെ അപൂർവമായ ഒഴിവുകളായി ചിത്രീകരിക്കുകയാണ്. “അവരുടെ കാര്യം വേറെയാണ്”, “ഇത് സാധാരണ രീതിയല്ല”, “ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾ സമൂഹത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നില്ല” എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നതിലൂടെ വ്യക്തിഗത സംഭവത്തെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട് ജാതിയുടെ പൊതുഘടനയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കാം.

സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾക്കും പുതിയ പ്രതിരോധരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. ജാതിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പരിഹാസം, അപവാദം, വ്യക്തിഹത്യ, സാമൂഹിക അപമാനിക്കൽ തുടങ്ങിയവ യുവജനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം. സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ ആക്രമണം പലപ്പോഴും കൂടുതൽ കടുത്തതായിരിക്കും. ജാതകം, ആചാരം, കുടുംബപൊരുത്തം, “രക്തബന്ധം” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾക്കും പുതിയ രൂപത്തിൽ ഉപയോഗം ലഭിക്കുന്നു.

ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് പഴയ ജാതിസംയോജകബലം പുതിയ രൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. അതിനാൽ കേരളം ജാതിയാനന്തര സമൂഹമായി മാറിയിട്ടില്ല. അതേസമയം പഴയ ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള സമൂഹവുമല്ല. പഴയതും പുതിയതുമായ സാമൂഹികക്രമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അസ്ഥിരമായ സന്തുലിതാവസ്ഥയിലാണ് കേരളം.

സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റം സാധാരണയായി ഒരു നാടകീയ സംഭവത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ സംഭവങ്ങൾ ഒന്നിനുമുകളിൽ ഒന്നായി അടിഞ്ഞുകൂടുമ്പോഴാണ് വ്യവസ്ഥയുടെ സ്വഭാവം മാറുന്നത്. ഓരോ അന്തർജാതി വിവാഹവും ജാതിയുടെ അടഞ്ഞ അന്തർവിവാഹവലയത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ചെറിയ വിയോജകചലനമാണ്.

ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു വിവാഹം സമൂഹത്തിന്റെ ഘടനയെ മാറ്റുകയില്ല. എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിന് വിവാഹങ്ങൾ ആവർത്തിക്കപ്പെടുമ്പോൾ കുടുംബങ്ങളുടെ ബന്ധുത്വവലയങ്ങൾ മാറുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ മകൾ മറ്റൊരു ജാതിയിൽ വിവാഹം കഴിക്കുന്നു. മറ്റൊരു കുടുംബത്തിലെ മകൻ വേറൊരു ജാതിയിൽ വിവാഹം കഴിക്കുന്നു. അവരുടെ കുട്ടികൾ വിവിധ കുടുംബങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അങ്ങനെ തലമുറകൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ജാതി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള അടഞ്ഞ ബന്ധുത്വവലയം ക്രമേണ തുറന്ന ബന്ധുത്വവലയമായി മാറുന്നു.

ഇതോടൊപ്പം സമൂഹത്തിന്റെ “സാധാരണ” എന്ന ധാരണയും മാറുന്നു. ഒരു കാലത്ത് ജാതിക്ക് പുറത്തുള്ള വിവാഹം അസാധാരണമായിരുന്നു. പിന്നീട് അത് അപൂർവമായെങ്കിലും അംഗീകരിക്കാവുന്ന ഒന്നായി. അതിനുശേഷം അത് പല കുടുംബങ്ങളിലും സാധാരണ അനുഭവമായി മാറുന്നു. ഇതാണ് സാമൂഹികക്രമസൂചകത്തിലെ മാറ്റം. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ അന്തർജാതി വിവാഹം സമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ “വ്യത്യാസം” അല്ല, നിരവധി സാധാരണ സാധ്യതകളിൽ ഒന്നായി മാറും.

അത്തരമൊരു ഘട്ടത്തിൽ ജാതി അപ്രത്യക്ഷമാകണമെന്നില്ല. എന്നാൽ വിവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അതിന്റെ ഘടനാപരമായ ശക്തി നഷ്ടപ്പെടും. ജാതി ഒരു ചരിത്രപരമായ തിരിച്ചറിയലായി, സാംസ്കാരിക ഓർമ്മയായി, ചിലപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചറിയലായി തുടരാം. എന്നാൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതപങ്കാളിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ശക്തിയായി അത് പ്രവർത്തിക്കാതാകാം.

അതിനപ്പുറം മനുഷ്യൻ സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്ന പുതിയൊരു സാമൂഹികതലം ഉയർന്നുവരാം. “ഞാൻ ഏത് ജാതിയിൽപ്പെട്ടവനാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് പകരം “ഞാൻ ആരാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തിപരവും മാനവികവുമായ ഉത്തരങ്ങൾ ലഭിക്കാം. മലയാളി, കേരളീയൻ, ഇന്ത്യൻ, അല്ലെങ്കിൽ അതിലും വിശാലമായി മനുഷ്യൻ എന്ന തിരിച്ചറിവുകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാം.

ഈ മാറ്റം അനിവാര്യമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. സാമൂഹികവ്യവസ്ഥകൾക്ക് പിന്നോട്ടുപോകാനും കഴിയും. എന്നാൽ നിലവിലെ പ്രവണതകൾ തുടർന്നാൽ കേരളം ജാതികേന്ദ്രിതമായ ബന്ധുത്വത്തിൽ നിന്ന് ജാതിയുടെ പ്രാധാന്യം ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരുന്ന ഒരു പുതിയ സാമൂഹികക്രമത്തിലേക്ക് നീങ്ങാനുള്ള സാധ്യത ശക്തമാണ്.

ഈ സാമൂഹികപരിവർത്തനം കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക ഐക്യത്തിലേക്ക് എത്തണമെങ്കിൽ ജാതിവിരുദ്ധ വിയോജകബലത്തോടൊപ്പം പുതിയ സംയോജകബലങ്ങളും വളർത്തണം. പഴയ ബന്ധനങ്ങൾ തകർക്കുക മാത്രമല്ല, അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് കൂടുതൽ മാനവികമായ ബന്ധങ്ങളുടെ ഘടന നിർമ്മിക്കുകയും വേണം.

സ്വന്തം ജീവിതപങ്കാളിയെ സ്വതന്ത്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന യുവജനങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ സാമൂഹികപിന്തുണ ലഭിക്കണം. കുടുംബവിരോധം നേരിടുന്ന ദമ്പതികൾക്ക് നിയമസഹായവും ആവശ്യമായാൽ സുരക്ഷിത താമസസൗകര്യവും കൗൺസലിംഗും സാമൂഹികപിന്തുണയും ലഭിക്കണം. ഓരോ കുടുംബത്തിലും നടക്കുന്ന ചെറിയ പോരാട്ടം ഒടുവിൽ സമൂഹത്തിന്റെ വലിയ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

സംസ്ഥാനം വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ സംരക്ഷകനായി കൂടുതൽ സജീവമാകണം. അന്തർജാതി വിവാഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമനടപടികൾ ലളിതമാക്കണം. ധനസഹായം വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാക്കണം. ഭീഷണിയും പീഡനവും നേരിടുന്ന ദമ്പതികൾക്ക് സമയബന്ധിതമായ നിയമസംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണം. നിയമം കാഗിതത്തിലെ അവകാശമായി മാത്രം നിലനിൽക്കാതെ ജീവിതത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന സംരക്ഷണമാകണം.

സാംസ്കാരികമേഖലയിലും വലിയ പ്രവർത്തനം ആവശ്യമാണ്. സിനിമയും സാഹിത്യവും സംഗീതവും നാടകവും സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളും മനുഷ്യരുടെ സ്നേഹത്തെയും കുടുംബത്തെയും കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ജാതിമാനത്തെയും വംശാഭിമാനത്തെയും മഹത്വവൽക്കരിക്കുന്ന കഥകൾക്ക് പകരം സമത്വത്തെയും അന്തർസമുദായ സ്നേഹത്തെയും മനുഷ്യഗൗരവത്തെയും ആഘോഷിക്കുന്ന കഥകൾ വളരേണ്ടതുണ്ട്.

വിദ്യാഭ്യാസവും ഇതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ബോധം സൃഷ്ടിക്കണം. ജാതിവിവേചനം തെറ്റാണെന്ന് മാത്രം പഠിപ്പിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. ജാതി എങ്ങനെ ചരിത്രപരമായി രൂപപ്പെട്ടു, അത് എങ്ങനെ സ്വയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്നു, വിവാഹം അതിൽ എന്ത് പങ്കുവഹിക്കുന്നു, പുതിയ തലമുറയുടെ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ എങ്ങനെ സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്നു എന്നിവയും പഠിപ്പിക്കണം. അപ്പോൾ യുവജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ വ്യക്തിജീവിതത്തെ വലിയ സാമൂഹികചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് കാണുക.

എന്നാൽ ജാതിരഹിത സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ചരിത്രപരമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളെ മറച്ചുവയ്ക്കരുത്. ജാതിയുടെ ശക്തി കുറയുന്നു എന്നത് ജാതിവിവേചനം അവസാനിച്ചു എന്നല്ല. ദളിത്, ആദിവാസി, മറ്റ് പിന്നാക്കസമൂഹങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ചരിത്രപരമായ അനീതിയും ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന അസമത്വങ്ങളും അംഗീകരിക്കാതെ “എല്ലാവരും ഒരുപോലെ” എന്ന് പറയുന്നത് യഥാർത്ഥ സമത്വമല്ല. ചരിത്രത്തെ മറക്കുന്ന ജാതിരഹിതത്വം പുതിയൊരു അനീതിയാകാം.

അതുകൊണ്ട് ലക്ഷ്യം പഴയ അനീതികളെ മറക്കുന്നതല്ല; അവയെ അംഗീകരിക്കുകയും പരിഹരിക്കുകയും അതോടൊപ്പം പുതിയ തലമുറയെ ജന്മാധിഷ്ഠിതമായ സാമൂഹികബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ്. സമത്വം ചരിത്രസ്മൃതിക്കെതിരല്ല; ചരിത്രസ്മൃതിയെ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ടുള്ള ഉയർന്ന സാമൂഹികസംയോജനമാണ് യഥാർത്ഥ സമത്വം.

ദൂരത്ത് നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിലെ ഒരു യുവദമ്പതികൾ ജാതിരഹിത വിവാഹത്തിന്റെ രേഖയിൽ ഒപ്പുവയ്ക്കുന്നത് രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ ചെറിയൊരു ജീവിതസംഭവമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അത് ഒരു സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ കണികയാണ്. അത് ജാതിയുടെ അന്തർവിവാഹനിയമത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. അതേ സമയം സ്നേഹം, സമത്വം, പരസ്പര ബഹുമാനം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു പുതിയ സാമൂഹികബന്ധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഓരോ ഇത്തരം വിവാഹവും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക സാധ്യതാമേഖലയെ അല്പം വീതം മാറ്റുന്നു. ജാതിക്ക് വ്യക്തിയുടെ ജീവിതപാത നിർണ്ണയിക്കാനുള്ള അധികാരം കുറയുന്നു. “വിവാഹം ജാതിക്കുള്ളിൽ തന്നെ വേണം” എന്ന ധാരണ കുറച്ചുകൂടി ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അടുത്ത തലമുറയിൽ സമാനമായ തീരുമാനത്തിന്റെ സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പഴയ ജാതികേന്ദ്രിത ബന്ധുത്വവും പുതിയ സമത്വകേന്ദ്രിത ബന്ധുത്വവും ഒരേ സാമൂഹികമേഖലയിൽ ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ ഓരോ തലമുറയിലും പുതിയ ബന്ധുത്വത്തിന്റെ സാധ്യത ശക്തമാകുന്നു.

ഈ വിപ്ലവം നിശ്ശബ്ദമാണ് എന്നത് അതിന്റെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ അടയാളമല്ല. അതിന്റെ വേദി സ്വകാര്യജീവിതമായതിനാലാണ് അത് നിശ്ശബ്ദം. അതിന് ഒരു മാനിഫെസ്റ്റോ ഇല്ല; പക്ഷേ ആയിരക്കണക്കിന് വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങളുണ്ട്. അതിന് ഒരു കേന്ദ്രനേതാവില്ല; പക്ഷേ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ അവകാശം സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുന്ന അനവധി യുവജനങ്ങളുണ്ട്. അതിന് ഒരു വിപ്ലവദിനമില്ല; പക്ഷേ ഓരോ ദിവസവും നടക്കുന്ന ചെറിയ സാമൂഹികമാറ്റങ്ങളുണ്ട്.

കേരളത്തിൽ ജാതിയുടെ സംയോജകബലം ദുർബലമാകുന്നത് വെറും പ്രതിരോധം കൊണ്ടല്ല. അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് കൂടുതൽ വിശാലമായ ഒരു പുതിയ സംയോജകബലം ഉയർന്നുവരുന്നതിനാലാണ്. സമത്വം, മനുഷ്യഗൗരവം, സ്നേഹം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, പരസ്പര ബഹുമാനം, പങ്കിട്ട ജീവിതമൂല്യങ്ങൾ എന്നിവ ക്രമേണ ജാതി നിർവഹിച്ചിരുന്ന സാമൂഹികബന്ധിപ്പിക്കൽ ജോലിയുടെ ഒരു ഭാഗം ഏറ്റെടുക്കുകയാണ്.

അതുകൊണ്ട് ജാതി ദുർബലമാകുന്നത് സമൂഹം വിഘടിക്കുന്നതല്ല. പഴയ സാമൂഹിക ഐക്യത്തിന്റെ രൂപം മാറുകയാണ്. ജന്മാധിഷ്ഠിതമായ അടഞ്ഞ ബന്ധുത്വത്തിന് പകരം തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെയും മൂല്യങ്ങളുടെയും മനുഷ്യഗൗരവത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തുറന്ന ബന്ധുത്വം രൂപപ്പെടുകയാണ്. യുവതലമുറ പഴയ ലോകത്തെ വെറും തകർക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയൊരു സാമൂഹികലോകം നിർമ്മിക്കുകയാണ്.

ഇവിടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ നവോത്ഥാനചരിത്രവും പുതിയ തലമുറയുടെ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുന്നത്. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും അയ്യങ്കാളിയും മറ്റു സാമൂഹികപരിഷ്കർത്താക്കളും ജാതിയാധിഷ്ഠിതമായ അസമത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ അവർ മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ വിശാലമായ സ്വപ്നത്തിന് അടിത്തറയിട്ടു. പിന്നീട് സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ നവോത്ഥാനപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ആ സ്വപ്നത്തെ കൂടുതൽ വിപുലപ്പെടുത്തി. ഇന്ന് പുതിയ തലമുറ ആ സ്വപ്നത്തെ മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ മേഖലയായ സ്നേഹത്തിലും വിവാഹത്തിലും കുടുംബജീവിതത്തിലും പ്രാവർത്തികമാക്കിത്തുടങ്ങുകയാണ്.

ഒരിക്കൽ മനുഷ്യനെ ജന്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വേർതിരിച്ചിരുന്ന സമൂഹം, ക്രമേണ മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനെന്ന നിലയിൽ കാണുന്ന ഒരു പുതിയ സാമൂഹികബോധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. ആ ഭാവിയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ഓരോ ജാതിരഹിത വിവാഹവും ചെറുതായി തോന്നുന്നെങ്കിലും ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ചുവടുവയ്പാണ്. ഓരോ ദമ്പതികളും ജാതിയുടെ ഒരു അടഞ്ഞ വാതിൽ തുറക്കുമ്പോൾ, അതിലൂടെ അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് കൂടുതൽ വിശാലമായ ഒരു സാമൂഹിക ലോകത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.

അങ്ങനെ കേരളത്തിലെ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങൾ വെറും പ്രണയത്തിന്റെ വിജയങ്ങളല്ല; അവ മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ പുതിയ സാമൂഹികഘടനയുടെ വിത്തുകളാണ്. ജാതിയുടെ പഴയ സംയോജകബലത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യഗൗരവത്തിന്റെ പുതിയ സംയോജകബലത്തിലേക്കുള്ള ഈ മാറ്റമാണ് കേരളത്തിൽ നിശ്ശബ്ദമായി നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക വിപ്ലവം.

കേരളത്തിലെ ജാതിരഹിതവും അന്തർജാതിയുമായ വിവാഹങ്ങളുടെ വർധനയെ ഒരു വിവാഹരീതിയിലെ മാറ്റമായി മാത്രം കാണുന്നത് ഈ സാമൂഹികപ്രക്രിയയുടെ ആഴം കുറച്ചുകാണുന്നതായിരിക്കും. വിവാഹം ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആന്തരികമായ പുനരുത്പാദന സംവിധാനമായതിനാൽ, വിവാഹത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റം സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവി ഘടനയെ തന്നെ മാറ്റാനുള്ള കഴിവുള്ളതാണ്. ഒരു തലമുറയിൽ വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ മാറുമ്പോൾ അടുത്ത തലമുറയിൽ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വഭാവവും മാറുന്നു. കുടുംബം മാറുമ്പോൾ ബന്ധുത്വത്തിന്റെ ഘടന മാറുന്നു. ബന്ധുത്വം മാറുമ്പോൾ സാമൂഹിക തിരിച്ചറിവിന്റെ അർത്ഥവും മാറുന്നു. ഈ രീതിയിൽ നോക്കുമ്പോൾ ജാതിരഹിത വിവാഹം ഒരു സ്വകാര്യ തീരുമാനം എന്ന പരിധി കടന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയായി മാറുന്നു.

ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രത്യേകത വ്യക്തിയെ ജനിക്കുന്ന നിമിഷം മുതൽ ഒരു സാമൂഹിക സ്ഥാനത്തേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോൾ അതിന് സ്വന്തം ഇഷ്ടമോ കഴിവോ തിരഞ്ഞെടുപ്പോ ഒന്നും അറിയില്ല. എന്നിട്ടും അതിന്റെ ജാതി മുൻകൂട്ടി നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും. അതിനനുസരിച്ച് ബന്ധുക്കളും വിവാഹസാധ്യതകളും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും ചിലപ്പോൾ തൊഴിൽസാധ്യതകളും പോലും നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹികസ്ഥാനം വ്യക്തിയുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് മുമ്പേ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ജന്മാധിഷ്ഠിതമായ നിർണ്ണയമാണ് ജാതിയുടെ അടിസ്ഥാനശക്തി.

എന്നാൽ ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹികസ്ഥാനം ക്രമേണ ജന്മത്തിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തനത്തിലേക്കും കഴിവിലേക്കും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കും തൊഴിൽത്തിലേക്കും വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങളിലേക്കും മാറുകയാണ്. ഈ മാറ്റം ജാതിയുടെ പഴയ സാമൂഹിക യുക്തിയുമായി അടിസ്ഥാനപരമായി വിരുദ്ധമാണ്. ഒരാൾക്ക് സ്വന്തം വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെയും കഴിവിലൂടെയും തൊഴിൽത്തിലൂടെയും ജീവിതപങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലൂടെയും സ്വന്തം സാമൂഹിക വ്യക്തിത്വം നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ജന്മംകൊണ്ട് ലഭിച്ച ജാതി തിരിച്ചറിവിന്റെ നിർബന്ധിതത കുറയുന്നു.

ഇവിടെയാണ് വിവാഹം നിർണായകമാകുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും തൊഴിൽത്തിലും ജാതി അതിരുകൾ മറികടക്കുന്നത് ഒരു പരിധിവരെ സമൂഹം അംഗീകരിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ വിവാഹം ജാതിയുടെ ഏറ്റവും ആന്തരികമായ അതിരുകളെ സ്പർശിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെതിരായ പ്രതികരണം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു. ഒരു യുവാവ് മറ്റൊരു ജാതിയിൽപ്പെട്ടയാളുമായി ഒരുമിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനെ കുടുംബം അംഗീകരിച്ചേക്കാം; ഒരുമിച്ച് ജോലി ചെയ്യുന്നതും അംഗീകരിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ അതേ വ്യക്തിയെ ജീവിതപങ്കാളിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പ്രതികരണം ശക്തമാകുന്നത് ജാതിയുടെ യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണകേന്ദ്രം എവിടെയാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. ജാതിയുടെ അതിർത്തി മനുഷ്യരുടെ ദൈനംദിന ഇടപെടലുകളിൽ മാത്രം അല്ല; അത് വിവാഹത്തിലൂടെയാണ് തലമുറകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് അന്തർജാതി വിവാഹത്തിന്റെ സാമൂഹികപ്രാധാന്യം അതിന്റെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ഒരു അന്തർജാതി വിവാഹം മറ്റൊരു കുടുംബത്തിനും ഒരു പുതിയ അനുഭവം നൽകുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ബന്ധുവലയത്തിൽ മറ്റൊരു ജാതി പ്രവേശിക്കുന്നു. പിന്നീട് ആ കുടുംബത്തിലെ കുട്ടികൾക്ക് ജാതി അതിരുകൾ മുൻതലമുറകളെപ്പോലെ കഠിനമായി അനുഭവപ്പെടണമെന്നില്ല. ഇങ്ങനെ ഓരോ വിവാഹവും അതിന്റെ സ്വന്തം കുടുംബപരിധി കടന്ന് ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക അനുഭവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വ്യക്തമായ അതിർത്തികൾ ആവശ്യമാണ്. “ആരാണ് നമ്മൾ?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഒരു അടച്ച ഉത്തരം നൽകുന്നിടത്തോളം ജാതി ശക്തമായി നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ ബന്ധങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ ഈ അതിർത്തികൾ മങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ജാതികളിൽപ്പെട്ട മരുമക്കൾ വരുന്നു. അവരുടെ മക്കൾ വിവിധ കുടുംബപാരമ്പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളും സഹപ്രവർത്തകരും അയൽക്കാരും വിവിധ സാമൂഹികപശ്ചാത്തലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാകുന്നു. അപ്പോൾ വ്യക്തിയുടെ സാമൂഹിക ലോകം ഒരു ജാതിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാതെ വികസിക്കുന്നു.

ഇത് ജാതിയുടെ സാംസ്കാരിക അതിർത്തികളെയും ബാധിക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരു ജാതിയിലെ ആളുകൾ ഇനി “അന്യർ” ആയി തോന്നുന്നില്ല. അവർ ബന്ധുക്കളാകുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളാകുന്നു. സഹപ്രവർത്തകരാകുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. ഈ അനുഭവമാണ് ജാതിവിരുദ്ധമായ ഏറ്റവും ശക്തമായ സാമൂഹികവിദ്യാഭ്യാസം. പുസ്തകത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന സമത്വത്തെക്കാൾ ശക്തമാണ് ജീവിതത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യബന്ധം.

ഒരു കുടുംബത്തിൽ വിവിധ ജാതികളിൽപ്പെട്ട ആളുകൾ ബന്ധുക്കളാകുമ്പോൾ “അവൻ മറ്റൊരു ജാതിക്കാരനാണ്” എന്ന വാചകത്തിന് പഴയ അർത്ഥം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. കാരണം അവൻ മറ്റൊരാളുടെ മാത്രം ബന്ധുവല്ല; സ്വന്തം കുടുംബത്തിലെ ഒരാളാണ്. ഇതാണ് ജാതിയുടെ മാനസിക അതിർത്തിയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രക്രിയകളിലൊന്ന്.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാനമായ സാമൂഹിക മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു. ജാതി ഒരിക്കൽ രക്തബന്ധത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ സ്വയം നിർവചിച്ചു. എന്നാൽ അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ രക്തബന്ധം തന്നെ ജാതിയതിരുകൾ കടക്കുന്നു. അപ്പോൾ “ശുദ്ധമായ ജാതിവംശം” എന്ന ആശയം സാമൂഹികമായി അർത്ഥശൂന്യമാകാൻ തുടങ്ങുന്നു. ബന്ധുത്വം തന്നെ മിശ്രിതമാകുമ്പോൾ ജാതിയുടെ ശുദ്ധതയെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പം നിലനിർത്തുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാകും.

ഇത് ജൈവപരമായ അർത്ഥത്തിലും ഒരു പ്രധാന മാറ്റമാണ്. ജാതി ഒരു അടഞ്ഞ വിവാഹവലയമായതിനാൽ അതിനുള്ളിൽ ജനിതകമായ സമാനതകൾ തലമുറകളിലൂടെ ഒരു പരിധിവരെ നിലനിർത്തപ്പെടാം. വ്യത്യസ്ത ജാതികളിൽ നിന്നുള്ള വിവാഹങ്ങൾ ഈ അടഞ്ഞ ജനിതകവലയങ്ങളെ തുറക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതിനെ ജാതിവ്യത്യാസങ്ങളെ ജൈവശാസ്ത്രപരമായി ന്യായീകരിക്കാനുള്ള വാദമായി ഉപയോഗിക്കരുത്. മനുഷ്യരിലെ ജനിതക വ്യത്യാസങ്ങളുടെ ഭൂരിഭാഗവും വ്യക്തികളുടെയും ജനസംഖ്യകളുടെയും ഉള്ളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്; ജാതി എന്ന സാമൂഹികവിഭജനം ഒരു ലളിതമായ ജൈവവിഭജനമല്ല. അതിനാൽ അന്തർജാതി വിവാഹത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം “ജാതികളുടെ ജൈവശുദ്ധി” തകർക്കുന്നതിലല്ല; ജന്മത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാമൂഹിക അതിർത്തികളെ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളിലൂടെ അപ്രസക്തമാക്കുന്നതിലാണ്.

ജാതിയുടെ ദുർബലതയെ മനസ്സിലാക്കാൻ യുവതലമുറയുടെ സ്വയം തിരിച്ചറിവിലെ മാറ്റം ശ്രദ്ധിക്കണം. ഒരു വ്യക്തി സ്വയം ആദ്യം ഒരു ജാതിയംഗമായി കാണുന്നുണ്ടോ, അതോ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി, അധ്യാപകൻ, ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, തൊഴിലാളി, കലാകാരൻ, സംരംഭകൻ, സുഹൃത്ത്, ഇന്ത്യൻ, മലയാളി, മനുഷ്യൻ എന്നിങ്ങനെയാണോ കാണുന്നത് എന്നത് സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചകമാണ്.

പരമ്പരാഗത സമൂഹത്തിൽ വ്യക്തിയുടെ തിരിച്ചറിവ് പാളികളായി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ജാതി നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ തിരിച്ചറിവിന്റെ കേന്ദ്രം പലതരം അനുഭവങ്ങളിലേക്ക് മാറുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം ഒരാളുടെ ലോകം വിപുലീകരിക്കുന്നു. തൊഴിൽ വ്യക്തിയെ പുതിയ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. നഗരജീവിതം പുതിയ ജീവിതരീതികൾ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു. ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയം ഭൗമപരവും സാമൂഹികവുമായ അതിർത്തികൾ മറികടക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് വ്യക്തിയുടെ ആത്മബോധത്തെ കൂടുതൽ ബഹുമുഖമാക്കുന്നു.

ഈ ബഹുമുഖമായ തിരിച്ചറിവിൽ ജാതി ഒരു ഘടകമായി തുടരാമെങ്കിലും അത് ഏക നിർണ്ണായക ഘടകമല്ലാതാകുന്നു. ഒരു യുവാവിന് തന്റെ ജാതിയെക്കുറിച്ച് ബോധമുണ്ടായിരിക്കാം; അതോടൊപ്പം തന്റെ തൊഴിൽപരമായ തിരിച്ചറിവും രാഷ്ട്രീയബോധവും ശാസ്ത്രീയചിന്തയും സൗഹൃദങ്ങളും വ്യക്തിപരമായ മൂല്യങ്ങളും കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാകാം. ഇത്തരമൊരു ബഹുതല തിരിച്ചറിവാണ് ജാതിയുടെ ഏകാധിപത്യത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നത്.

ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ ഒരു പ്രധാന ആശയം പ്രയോഗിക്കാം. ഒരു വ്യക്തി ഒരേസമയം പല സാമൂഹികതലങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ക്വാണ്ടമാണ്. അവന്റെ തിരിച്ചറിവ് ഒരു ഏകഘടകമല്ല. കുടുംബം, ഭാഷ, തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, സൗഹൃദം, ആശയം, പ്രദേശം, രാഷ്ട്രം, മനുഷ്യരാശി എന്നിവയുമായി അവൻ ഒരേസമയം ബന്ധപ്പെടുന്നു. ഈ ബന്ധങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് മറ്റെല്ലാത്തിനെയും പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിക്കുമ്പോഴാണ് ഒരു ഏകാധിപത്യ സാമൂഹിക തിരിച്ചറിവ് രൂപപ്പെടുന്നത്. തിരിച്ചറിവുകളുടെ ബഹുത്വം വർധിക്കുമ്പോൾ ഒരു ജാതിക്ക് വ്യക്തിയുടെ മുഴുവൻ സാമൂഹിക അസ്തിത്വത്തെയും നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള കഴിവ് കുറയുന്നു.

ജാതിയുടെ നിലനിൽപ്പിൽ സ്ത്രീയുടെ വിവാഹതിരഞ്ഞെടുപ്പിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കാരണം ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ പുനരുത്പാദനത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ വിവാഹം കുടുംബത്തിന്റെയും വംശത്തിന്റെയും ജാതിയുടെയും തുടർച്ചയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെയും വിവാഹതിരഞ്ഞെടുപ്പിനെയും ചുറ്റിപ്പറ്റി സമൂഹം ശക്തമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചത്.

“കുടുംബമാനം” എന്ന ആശയം പലപ്പോഴും സ്ത്രീയുടെ വിവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന ഉപാധിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്ത്രീ സ്വന്തം ജീവിതപങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ കുടുംബത്തിന്റെ സാമൂഹികപദവി നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് പറയുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ കുടുംബത്തിന്റെ ജാതിയതിരുകൾ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരിക്കും. സ്ത്രീയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം വർധിക്കുമ്പോൾ ജാതിയുടെ അന്തർവിവാഹനിയമത്തിന് നേരിട്ടുള്ള ആഘാതം ഉണ്ടാകുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്.

ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ലിംഗസമത്വത്തിന്റെ ചർച്ചയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. സ്ത്രീക്ക് സ്വന്തം ജീവിതപങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കാതെ ജാതിയുടെ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്താനാവില്ല. വ്യക്തിയുടെ വിവാഹസ്വാതന്ത്ര്യം യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്ത്രീസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്.

ഇവിടെ സ്നേഹവും സ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ശ്രദ്ധിക്കണം. സ്നേഹം ഒരു സ്വകാര്യ വികാരമായി മാത്രം കാണുമ്പോൾ അതിന്റെ സാമൂഹികപ്രാധാന്യം കുറയുന്നു. എന്നാൽ ഒരു വ്യക്തി തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് സ്വയം തീരുമാനിക്കുകയും കുടുംബ-സമുദായ നിർബന്ധങ്ങളെ മറികടക്കുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത് സ്നേഹം ഒരു സാമൂഹികസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ രൂപമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ ജാതിരഹിത വിവാഹം പ്രണയത്തിന്റെ മാത്രം വിജയമല്ല; വ്യക്തിയുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശത്തിന്റെ വിജയവുമാണ്.

ജാതി ദുർബലമാകുന്നതിനെ “ജാതിയാനന്തര സമൂഹം” എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അർത്ഥം വ്യക്തമായി നിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജാതിയാനന്തര സമൂഹം എന്നത് ജാതി എന്ന വാക്ക് നിഘണ്ടുവിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാകുന്ന സമൂഹമല്ല. ചരിത്രപരമായ ജാതിതിരിച്ചറിവുകൾ പെട്ടെന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ഇല്ല. മറിച്ച് ജാതിക്ക് വ്യക്തിയുടെ ജീവിതസാധ്യതകൾ നിർണ്ണയിക്കാനുള്ള കഴിവ് ക്രമേണ നഷ്ടപ്പെടുന്ന സമൂഹമാണ് ജാതിയാനന്തര സമൂഹം.

ഒരു വ്യക്തിയുടെ വിവാഹം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, സൗഹൃദം, താമസം, സാമൂഹികമാന്യം എന്നിവ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ ജാതിക്ക് പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കില്ലാതാകുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നത്. ജാതി ഒരു ചരിത്രപരമായ തിരിച്ചറിയലായി തുടരാം; എന്നാൽ അത് ജീവിതത്തിന്റെ നിർബന്ധിത ചട്ടക്കൂടായി നിലനിൽക്കില്ല.

ഇത്തരം ഒരു സമൂഹത്തിൽ “ജാതിയില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ” എന്നത് ജാതിയുടെ ചരിത്രം മറന്ന മനുഷ്യനല്ല. മറിച്ച് തന്റെ ജന്മചരിത്രത്തെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അതിനെ തന്റെ ഭാവിയുടെ നിർബന്ധിത വിധിയായി അംഗീകരിക്കാത്ത മനുഷ്യനാണ്. അവൻ തന്റെ പൂർവികരുടെ ചരിത്രത്തെ അറിയുന്നു; എന്നാൽ അതേ ചരിത്രം തന്റെ മക്കളുടെ ജീവിതപങ്കാളിയെ നിർണ്ണയിക്കണമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നില്ല.

ഇതാണ് ജാതിയാനന്തര സമൂഹത്തിന്റെ നൈതിക അടിത്തറ. ചരിത്രത്തെ മറക്കാതെ ഭാവിയെ സ്വതന്ത്രമാക്കുക. പീഡനത്തിന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പീഡനത്തിന്റെ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനം അവസാനിപ്പിക്കുക. ജന്മത്തെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട് ജന്മത്തിന്റെ സാമൂഹിക അധികാരം നിരസിക്കുക.

കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനം ഒരു പൂർത്തിയായ ചരിത്രസംഭവമല്ല. അത് തുടരുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും അയ്യങ്കാളിയും ചട്ടമ്പിസ്വാമികളും വക്കം മൗലവിയും സഹോദരൻ അയ്യപ്പനും മറ്റു അനവധി പരിഷ്കർത്താക്കളും വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ പഴയ സാമൂഹികബന്ധനങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുസ്ഥലപ്രവേശനം, ആത്മാഭിമാനം, മനുഷ്യസമത്വം, സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽസ്വാതന്ത്ര്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവർ പുതിയ സാമൂഹികസാധ്യതകൾ തുറന്നു.

പിന്നീടുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനങ്ങളും സാമൂഹികസംഘടനകളും ആ മാറ്റത്തെ കൂടുതൽ വിപുലപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ ഏതൊരു നവോത്ഥാനത്തിനും ഒരു പരിധിയുണ്ട്. ഒരു തലമുറ തുറന്ന വാതിൽ അടുത്ത തലമുറ കൂടുതൽ വിശാലമാക്കേണ്ടിവരും. ജാതിയുടെ പൊതുസ്ഥലത്തെ നിയന്ത്രണം കുറയ്ക്കുക എന്നത് നവോത്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടമായിരുന്നെങ്കിൽ, വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിൽ ജാതിയുടെ നിയന്ത്രണം ഇല്ലാതാക്കുക അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടമാണ്.

അതുകൊണ്ട് ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളെ കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ അവസാനമല്ല, തുടർച്ചയായ അടുത്ത ഘട്ടം എന്ന നിലയിലാണ് കാണേണ്ടത്. മുൻകാല പരിഷ്കർത്താക്കൾ പൊതുസമൂഹത്തിലെ ജാതിഅതിക്രമങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തു. പുതിയ തലമുറ സ്വന്തം കുടുംബത്തിലും സ്നേഹബന്ധങ്ങളിലും വിവാഹതിരഞ്ഞെടുപ്പിലും ജാതിയുടെ നിയന്ത്രണത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ്.

ഇവിടെയാണ് നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രപ്രാധാന്യം. പഴയ സാമൂഹികവിപ്ലവങ്ങൾ സമൂഹത്തിന്റെ പുറംഘടനയെ മാറ്റിയെങ്കിൽ, പുതിയ തലമുറയുടെ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ സമൂഹത്തിന്റെ ആന്തരികഘടനയെ മാറ്റുകയാണ്. ഈ മാറ്റം കൂടുതൽ മന്ദഗതിയിലായിരിക്കാം; എന്നാൽ അതിന്റെ ആഴം കുറവല്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വമനുസരിച്ച് ഒരു ഘടനയുടെ വിയോജനം ശൂന്യത സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതില്ല. പഴയ സംയോജകബലം ദുർബലമാകുമ്പോൾ അതിനേക്കാൾ വിശാലമായ പുതിയ സംയോജകബലം ഉയരാം. ജാതിയുടെ കാര്യത്തിലും ഇതാണ് സംഭവിക്കാവുന്നത്.

ജാതി മനുഷ്യരെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും ആ ബന്ധം സമത്വത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നില്ല. അത് ജന്മത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പദവിവ്യവസ്ഥയായിരുന്നു. അതിനാൽ ജാതിയുടെ സ്ഥാനത്ത് ഉയരേണ്ട പുതിയ സംയോജകബലം മനുഷ്യരെ കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രമായും തുല്യമായും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കണം. സ്നേഹം മാത്രം മതിയാകില്ല. നിയമപരമായ സമത്വം, സാമ്പത്തികനീതി, വിദ്യാഭ്യാസാവസരം, ലിംഗസമത്വം, സാമൂഹികമാന്യം, മതനിരപേക്ഷത, മനുഷ്യഗൗരവം എന്നിവയുടെ കൂട്ടായ സംയോജനം ആവശ്യമാണ്.

ഇത്തരം ഒരു സമൂഹത്തിൽ കുടുംബം ഇല്ലാതാകുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. കുടുംബം കൂടുതൽ തുറന്നതും സമത്വാധിഷ്ഠിതവുമായ രൂപത്തിലേക്ക് മാറും. ബന്ധുത്വം ഇല്ലാതാകുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. അത് ജാതിയുടെ അടഞ്ഞ വലയത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ തുറന്ന വലയത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കും. സമൂഹം വിഘടിക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. അതിന്റെ ഐക്യത്തിന്റെ അടിത്തറ മാറും.

ഇതാണ് ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള സാമൂഹിക അർത്ഥം. അവ പഴയ ബന്ധങ്ങളെ വെറും തകർക്കുന്നില്ല. അവ പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പഴയ “നമ്മൾ” എന്നതിന്റെ പരിധി വികസിപ്പിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ അന്യരായിരുന്നവർ ബന്ധുക്കളാകുന്നു. ഒരിക്കൽ വേറിട്ടവരായിരുന്ന കുടുംബങ്ങൾ ഒന്നിക്കുന്നു. ഒരിക്കൽ വേറിട്ട ജാതികളായി കണക്കാക്കിയിരുന്ന മനുഷ്യർ ഒരേ കുടുംബത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുന്നു.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ഒരു ജാതിരഹിത വിവാഹം രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ ജീവിതങ്ങളെ മാത്രം മാറ്റുന്നില്ല. അത് രണ്ടു കുടുംബങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഭൂപടം മാറ്റുന്നു. അനവധി ഇത്തരം വിവാഹങ്ങൾ ചേർന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ ഭൂപടം തന്നെ മാറുന്നു. ഇതാണ് ചെറിയ വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ വലിയ ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളായി വളരുന്ന രീതി.

വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഘടകമായിരിക്കാം; എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിന് സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികളുടെ തീരുമാനങ്ങൾ ചേർന്നാൽ അതാണ് ഒരു പുതിയ സാമൂഹികക്രമത്തിന്റെ വിത്താകുന്നത്.

കേരളത്തിലെ നിശ്ശബ്ദ സാമൂഹിക വിപ്ലവം അതുകൊണ്ട് വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുതിയ ചിന്ത മാത്രമല്ല. അത് മനുഷ്യനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പുതിയ ചിന്തയുടെ ഉദയമാണ്. ജന്മം മനുഷ്യന്റെ വിധി നിർണ്ണയിക്കരുത് എന്ന ആശയം കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയാണ്. ജാതി മനുഷ്യന്റെ ഭൂതകാലത്തെ വിശദീകരിച്ചേക്കാം; എന്നാൽ അത് അവന്റെ ഭാവിയെ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടതില്ല. ഭൂതകാലം നമ്മുടെ ഓർമ്മയായിരിക്കാം; ഭാവി നമ്മുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരിക്കണം. ഇതാണ് ജാതിയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യബന്ധത്തിലേക്കുള്ള കേരളത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ യാത്ര.

കേരളത്തിലെ ജാതിരഹിതവും അന്തർജാതിയുമായ വിവാഹങ്ങളുടെ വർധനയെ വെറും വിവാഹരീതിയിലെ മാറ്റമായി കാണുന്നത് ഈ സാമൂഹികപ്രക്രിയയുടെ ചരിത്രപരമായ ആഴത്തെ കുറച്ചുകാണുന്നതായിരിക്കും. വിവാഹം മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ ബന്ധമായിരിക്കുമ്പോഴും, അതേ സമയം ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംപുനരുത്പാദനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉപാധികളിലൊന്നാണ്. ആരാണ് ആരെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യം അതുകൊണ്ട് രണ്ടു വ്യക്തികളുടെ ജീവിതത്തെ മാത്രം സംബന്ധിക്കുന്നതല്ല; അടുത്ത തലമുറ ഏത് സാമൂഹികബന്ധങ്ങളുടെയും ഏത് മൂല്യങ്ങളുടെയും ഏത് തിരിച്ചറിവുകളുടെയും ലോകത്തിലാണ് വളരുക എന്നതിനെക്കൂടി നിർണ്ണയിക്കുന്നതാണ്. ജാതിയതിരുകൾ മറികടക്കുന്ന ഓരോ വിവാഹവും ഈ അർത്ഥത്തിൽ പഴയ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനക്രമത്തിൽ ഒരു ചെറിയ മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ദീർഘകാല നിലനിൽപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അന്തർവിവാഹം എന്ന സംയോജകബലം പ്രവർത്തിച്ചു. ജന്മംകൊണ്ട് ലഭിച്ച ജാതിയെ വിവാഹത്തിലൂടെ അടുത്ത തലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുകയായിരുന്നു അതിന്റെ പ്രധാന രീതി. അതിനാൽ അന്തർജാതി വിവാഹം ഈ സംയോജകബലത്തെ നേരിട്ട് ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു സാമൂഹിക വിയോജകബലമാണ്. ഒരു വിവാഹം മാത്രം ജാതിവ്യവസ്ഥയെ തകർക്കുകയില്ല. എന്നാൽ ഓരോ തലമുറയിലും ഇത്തരം വിവാഹങ്ങളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുകയും അവ സാമൂഹികമായി സാധാരണവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ജാതിയുടെ സ്വയംപുനരുത്പാദനശേഷി ക്രമേണ കുറയുന്നു. ഇതാണ് വ്യക്തിപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എങ്ങനെ ചരിത്രപരമായ ശക്തികളായി മാറുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണം.

എന്നാൽ ജാതിയുടെ വിയോജനം സമൂഹത്തിന്റെ വിഘടനമായി മാറേണ്ടതില്ല. അതാണ് ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ദാർശനിക പാഠം. ഒരു പഴയ സംയോജകഘടന ദുർബലമാകുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയൊരു സംയോജകബലം ഉയർന്നുവരേണ്ടതുണ്ട്. ജാതി ഒരിക്കൽ മനുഷ്യരെ ജന്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, പുതിയ സമൂഹം മനുഷ്യരെ സമത്വം, സ്നേഹം, പരസ്പര ബഹുമാനം, പങ്കിട്ട മൂല്യങ്ങൾ, സഹജീവിതം, പൗരത്വം, മനുഷ്യഗൗരവം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കണം. പഴയ ബന്ധനത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയ മനുഷ്യബന്ധം ഉയർന്നുവരുമ്പോഴാണ് വിയോജനം യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക വിമോചനമായി മാറുന്നത്.

ഈ മാറ്റത്തിൽ കുടുംബത്തിന്റെ പങ്ക് നിർണായകമാണ്. കുടുംബം ജാതിയെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന സ്ഥാപനമായിരുന്നെങ്കിൽ, അതേ കുടുംബം ജാതിയെ അതിജീവിക്കുന്ന പുതിയ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ആദ്യ പരീക്ഷണശാലയായും മാറാം. ഒരു കുടുംബം അന്തർജാതി വിവാഹത്തെ അംഗീകരിക്കുന്ന നിമിഷം ഒരു വ്യക്തിയുടെ തീരുമാനം മാത്രമല്ല അംഗീകരിക്കുന്നത്; ജന്മത്തേക്കാൾ വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു പുതിയ മൂല്യക്രമത്തെയാണ് അത് അംഗീകരിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള കുടുംബങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഘടകമായ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ മാറുന്നു.

ഇവിടെ മാതാപിതാക്കളുടെ പങ്കും പുനർനിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മക്കളുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരായി മാതാപിതാക്കളെ കാണുന്നതിൽ നിന്ന്, മക്കളുടെ സ്വതന്ത്രമായ ജീവിതതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നവരായി അവരെ കാണുന്ന ഒരു പുതിയ കുടുംബനൈതികത ആവശ്യമാണ്. മക്കൾ സ്വന്തം ജീവിതപങ്കാളിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് മാതാപിതാക്കളോടുള്ള അനാദരവല്ല. മറിച്ച് വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തിമ ഉത്തരവാദിത്തം ആ വ്യക്തിക്കുതന്നെയാണെന്ന ആധുനിക സാമൂഹികബോധത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്. സ്നേഹം നിയന്ത്രണമായി മാറുമ്പോൾ അത് പഴയ സംയോജകബലത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; സ്നേഹം സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുമ്പോൾ അത് പുതിയ മനുഷ്യസംയോജകബലമായി മാറുന്നു.

ഇതോടൊപ്പം സ്ത്രീയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്നു. ജാതിയുടെ പുനരുത്പാദനത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ വിവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ചരിത്രപരമായി പ്രധാനമായിരുന്നു. കുടുംബമാനം, വംശശുദ്ധി, ജാതിതുടർച്ച എന്നീ ആശയങ്ങൾ പലപ്പോഴും സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തെയും വിവാഹതിരഞ്ഞെടുപ്പിനെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉപാധികളായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ട് സ്ത്രീക്ക് സ്വന്തം ജീവിതപങ്കാളിയെ സ്വതന്ത്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുന്നത് ലിംഗസമത്വത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല; ജാതിയുടെ പുനരുത്പാദനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന അടിസ്ഥാന സാമൂഹികപ്രവർത്തനവുമാണ്.

പുതിയ തലമുറയുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും ഈ പരിവർത്തനത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തി നൽകുന്നു. വിവിധ ജാതികളിൽപ്പെട്ടവർ ഒരുമിച്ച് പഠിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇടങ്ങളിൽ മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം ജന്മത്തെക്കാൾ കഴിവിലും സ്വഭാവത്തിലും പ്രവർത്തനത്തിലും അളക്കപ്പെടുന്നു. ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കുന്ന അനുഭവം ജാതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പഴയ ഭയങ്ങളെയും മുൻവിധികളെയും ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. പുസ്തകത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന സമത്വബോധത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ് മറ്റൊരു ജാതിയിൽപ്പെട്ട ഒരാളെ സുഹൃത്തായും സഹപ്രവർത്തകനായും ജീവിതപങ്കാളിയായും കുടുംബാംഗമായും അനുഭവിക്കുന്ന യാഥാർഥ്യം.

ഇവിടെയാണ് നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെയും ആധുനിക ആശയവിനിമയത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം. പരമ്പരാഗത ഗ്രാമീണ ബന്ധുത്വവലയങ്ങളിൽ വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം സമൂഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ കൂടുതൽ ശക്തമായി നിലനിന്നിരുന്നു. നഗരജീവിതം ആ നിയന്ത്രണത്തെ ഒരു പരിധിവരെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. പുതിയ സൗഹൃദങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസബന്ധങ്ങൾ, തൊഴിൽബന്ധങ്ങൾ, താമസപരിസരങ്ങൾ, ആശയവിനിമയമാർഗങ്ങൾ എന്നിവ ജാതിയുടെ പഴയ അതിരുകൾ കടക്കാൻ വ്യക്തിക്ക് അവസരം നൽകുന്നു. ഡിജിറ്റൽ ലോകം ഈ ബന്ധങ്ങളെ കൂടുതൽ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. വ്യക്തി സ്വന്തം ജാതിയുടെ സാമൂഹികവലയത്തിൽ മാത്രം ജീവിക്കേണ്ടതില്ലാത്ത ഒരു ലോകമാണ് ഇതിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ മാറ്റത്തെ അന്ധമായ പുരോഗതിയുടെ കഥയായി കാണരുത്. ജാതി ഇപ്പോഴും ശക്തമായ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യമാണ്. ജാതിയുടെ പേരിലുള്ള അസമത്വങ്ങളും വിവേചനങ്ങളും സാമൂഹികപദവിവ്യത്യാസങ്ങളും പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതായിട്ടില്ല. ചരിത്രപരമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഇന്നും സാമൂഹികനീതി, സാമ്പത്തികാവസരം, വിദ്യാഭ്യാസം, മാന്യത, സുരക്ഷ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളുടെ വർധനയെ ജാതിവിവേചനം അവസാനിച്ചതിന്റെ തെളിവായി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നത് തെറ്റായിരിക്കും.

യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം ജാതിയുടെ ചരിത്രത്തെ മറക്കുകയല്ല; ജാതിയുടെ ഭാവി നിർണ്ണയശേഷി ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്. ചരിത്രസ്മൃതി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് ജന്മാധിഷ്ഠിതമായ അസമത്വത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം അവസാനിപ്പിക്കണം. പൂർവികർ അനുഭവിച്ച അനീതികളെ മറക്കാതെ, ആ അനീതികൾ അടുത്ത തലമുറയുടെ ജീവിതത്തെ നിർണ്ണയിക്കാതിരിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹമാണ് വേണ്ടത്. അതുകൊണ്ട് ജാതിയാനന്തര സമൂഹം എന്നത് ചരിത്രരഹിതമായ സമൂഹമല്ല; ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് ചരിത്രത്തിന്റെ ബന്ധനങ്ങളെ മറികടക്കുന്ന സമൂഹമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ കേരളം ഇപ്പോൾ ഒരു പരിവർത്തനമേഖലയിലാണ്. പഴയ ജാതിസംയോജകബലം പൂർണ്ണമായി തകർന്നിട്ടില്ല. പുതിയ മനുഷ്യസംയോജകബലം പൂർണ്ണമായി സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടുമില്ല. രണ്ടും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പഴയതിന്റെ ശക്തി ഇപ്പോഴും കുടുംബമാനം, ജാതിഅഭിമാനം, സാമൂഹികഭയം, ബന്ധുത്വനിയന്ത്രണം, രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചറിവ് എന്നിവയിൽ പ്രകടമാകുന്നു. പുതിയതിന്റെ ശക്തി വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, സ്നേഹം, സമത്വബോധം, സ്ത്രീസ്വാതന്ത്ര്യം, മതനിരപേക്ഷത, ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശബോധം, മനുഷ്യഗൗരവം എന്നിവയിൽ പ്രകടമാകുന്നു.

ഇത് ഒരു അസ്ഥിര സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ്. ഏത് ശക്തിയാണ് ഒടുവിൽ മേൽക്കൈ നേടുക എന്നത് സ്വയം നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. സാമൂഹികപരിവർത്തനം പിന്നോട്ടുപോകാനും കഴിയും. സാമ്പത്തിക അസമത്വം വർധിച്ചാൽ, മത-ജാതി രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടാൽ, സാമൂഹികഭയം വർധിച്ചാൽ, പഴയ ജാതിസംഘടനകൾക്ക് പുതിയ ശക്തി ലഭിക്കാം. മറുവശത്ത് വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തികസ്വാതന്ത്ര്യം, സ്ത്രീസ്വാതന്ത്ര്യം, മതനിരപേക്ഷത, അന്തർജാതി സൗഹൃദം, ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങൾ, നിയമസംരക്ഷണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെട്ടാൽ പുതിയ സാമൂഹികസംയോജനത്തിന് കൂടുതൽ വേഗം ലഭിക്കും.

അതുകൊണ്ട് ഈ പരിവർത്തനം വെറും സ്വാഭാവികമായ ഒരു സാമൂഹികപ്രക്രിയയായി വിട്ടുകളയാൻ പാടില്ല. അതിന് ബോധപൂർവമായ സാമൂഹികദിശ നൽകണം. യുവജനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കണം. അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾക്ക് നിയമപരവും സാമൂഹികവുമായ പിന്തുണ നൽകണം. കുടുംബങ്ങളിൽ സംവാദത്തിന്റെ സംസ്കാരം വളർത്തണം. വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ജാതിയുടെ ചരിത്രവും അതിന്റെ പുനരുത്പാദനരീതികളും പഠിപ്പിക്കണം. മാധ്യമങ്ങളിലും കലാരംഗത്തും സമത്വാധിഷ്ഠിതമായ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ കൂടുതൽ ശക്തമായി അവതരിപ്പിക്കണം. അതോടൊപ്പം ചരിത്രപരമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെ നീതിയാവശ്യങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുകയും പരിഹരിക്കുകയും വേണം.

അപ്പോഴാണ് ജാതിയുടെ വിയോജനം ഒരു ശൂന്യത സൃഷ്ടിക്കാതെ പുതിയൊരു സാമൂഹികസംയോജനം സൃഷ്ടിക്കുക. പഴയ ജാതിബന്ധനങ്ങൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ വ്യക്തികൾ ഒറ്റപ്പെട്ട അണുക്കളായി മാറാതെ കൂടുതൽ വിശാലമായ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങളാകണം. വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും പരസ്പരം വിരുദ്ധങ്ങളല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയണം. വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും മാനിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ സാമൂഹികനൈതികതയാണ് ഉയർന്നുവരേണ്ടത്.

ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ മറ്റൊരു അടിസ്ഥാനതത്വം പ്രസക്തമാകുന്നു: വിയോജകബലം ഒരു പഴയ ഘടനയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഫലത്തെ സ്ഥിരതയുള്ള ഒരു പുതിയ ഘടനയാക്കി മാറ്റുന്നത് സംയോജകബലമാണ്. ജാതിയുടെ വിയോജനം മാത്രം മതിയാകില്ല. മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ സംയോജനം ആവശ്യമാണ്. ജാതിരഹിത വിവാഹം പഴയ സാമൂഹികബന്ധത്തിന്റെ ഒരു വാതിൽ തുറക്കുന്നു; എന്നാൽ ആ വാതിലിലൂടെ പ്രവേശിക്കുന്ന പുതിയ സമൂഹത്തെ നിർമ്മിക്കുന്നത് സമത്വം, സ്നേഹം, നീതി, പരസ്പര ബഹുമാനം, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവയാണ്.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിലെ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങൾ ഒരു പുതിയ സാമൂഹികക്രമത്തിന്റെ വിത്തുകളാണ്. അവ ഓരോന്നും ചെറിയ വ്യക്തിപരമായ സംഭവങ്ങളാണ്; എന്നാൽ അവയുടെ കൂട്ടായ സ്വാധീനം ചരിത്രപരമാണ്. ഓരോ വിവാഹവും ജാതിയുടെ ഒരു അടഞ്ഞ വാതിൽ തുറക്കുന്നു. ഓരോ കുടുംബവും അതിനെ അംഗീകരിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു സാമൂഹിക അതിർത്തി ദുർബലമാകുന്നു. ഓരോ കുട്ടിയും ജാതിയതീതമായ കുടുംബബന്ധത്തിൽ വളരുമ്പോൾ അടുത്ത തലമുറയുടെ സാമൂഹികസാധ്യതകൾ മാറുന്നു. ഓരോ തലമുറയിലും ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ കൂടിവരുമ്പോൾ സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനബോധം തന്നെ മാറുന്നു.

അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ആഴമുള്ള ചോദ്യം “എത്ര അന്തർജാതി വിവാഹങ്ങൾ നടക്കുന്നു?” എന്നത് മാത്രമല്ല. അതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം “ഈ വിവാഹങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ എന്ത് പുതിയ ബന്ധങ്ങളാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്?” എന്നതാണ്. അവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബന്ധുത്വം ജാതിയെ മറികടക്കുന്നതാണോ? അവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളിൽ സമത്വം ശക്തമാകുന്നുണ്ടോ? അവരുടെ കുട്ടികൾക്ക് ജാതി തിരിച്ചറിവിന്റെ നിർബന്ധിതത കുറയുന്നുണ്ടോ? സമൂഹത്തിന്റെ “സാധാരണ വിവാഹം” എന്ന ധാരണ മാറുന്നുണ്ടോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങളിലാണ് യഥാർത്ഥ സാമൂഹികഘട്ടപരിവർത്തനത്തിന്റെ സൂചനകൾ കണ്ടെത്തേണ്ടത്.

അവസാനം, ഒരു യുവദമ്പതികൾ ജാതിയതിരുകൾ മറികടന്ന് വിവാഹിതരാകുമ്പോൾ അവർ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസംഗിക്കുന്നില്ല. അവർ ഒരു മാനിഫെസ്റ്റോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നില്ല. അവർ വിപ്ലവത്തിന്റെ മുദ്രാവാക്യം വിളിക്കുന്നുമില്ല. അവർ അവരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു തീരുമാനം മാത്രമാണ് എടുക്കുന്നത്. എന്നാൽ ആ തീരുമാനം പഴയ സാമൂഹികക്രമത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആന്തരികമായ ഒരു നിയമത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അതിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം അതിന്റെ പുറംരൂപത്തേക്കാൾ വളരെ വലുതാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഒരു ചെറിയ സാമൂഹിക വിയോജകബലമാണ്. അനവധി വ്യക്തികളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ അത് ഒരു ചരിത്രശക്തിയാകുന്നു.

കേരളത്തിൽ ഇന്ന് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ഇതുതന്നെയാണ്. പഴയ ജാതിസംയോജകബലത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് മനുഷ്യഗൗരവത്തിന്റെയും സമത്വത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും പുതിയ സംയോജകബലം ക്രമേണ രൂപപ്പെടുകയാണ്. ഈ മാറ്റം ശബ്ദമില്ലാത്തതായിരിക്കാം; പക്ഷേ അതിന്റെ ചരിത്രപ്രതിധ്വനി ദീർഘമായിരിക്കും.

ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന്റെ മനുഷ്യസമത്വസ്വപ്നം ഒരിക്കൽ ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ ഒരു പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു. അയ്യങ്കാളിയുടെ പോരാട്ടം സാമൂഹികാവകാശത്തിന്റെയും മനുഷ്യഗൗരവത്തിന്റെയും പോരാട്ടമായിരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ നവോത്ഥാനം ജന്മത്തിന്റെ പേരിലുള്ള പദവിവ്യവസ്ഥയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. പുതിയ തലമുറ ആ ചരിത്രദൗത്യത്തെ മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും സ്വകാര്യമായ മേഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുകയാണ്—സ്നേഹത്തിലേക്ക്, വിവാഹത്തിലേക്ക്, കുടുംബത്തിലേക്ക്. അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിലെ ജാതിരഹിത വിവാഹങ്ങളുടെ കഥ ഒരു വിവാഹത്തിന്റെ കഥയല്ല. അത് മനുഷ്യൻ തന്റെ ജന്മത്തിൽ നിന്ന് തന്റെ ഭാവിയെ മോചിപ്പിക്കുന്ന കഥയാണ്.

ജന്മം നമ്മുടെ തുടക്കത്തെ നിർണ്ണയിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ ജീവിതപങ്കാളിയെ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടതില്ല. പാരമ്പര്യം നമ്മുടെ ചരിത്രത്തെ രൂപപ്പെടുത്തിയേക്കാം; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ ഭാവിയെ തടവിലാക്കേണ്ടതില്ല. ജാതി നമ്മുടെ ഭൂതകാലത്തിന്റെ ഒരു യാഥാർഥ്യമായിരിക്കാം; പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ ഭാവിയുടെ വിധിയാകേണ്ടതില്ല.

ഭൂതകാലത്തെ ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട് ഭാവിയെ സ്വതന്ത്രമാക്കുക—ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ജാതിയാനന്തര സമൂഹത്തിന്റെ വഴി. കേരളത്തിലെ ഈ നിശ്ശബ്ദ വിപ്ലവം ഒടുവിൽ നമ്മെ എത്തിക്കേണ്ടത് ജാതിയില്ലാത്ത ഒരു ശൂന്യസമൂഹത്തിലേക്കല്ല; മനുഷ്യഗൗരവം, സമത്വം, സ്നേഹം, നീതി എന്നിവയാണ് സമൂഹത്തിന്റെ പുതിയ സംയോജകബലങ്ങളാകുന്ന ഒരു ഉയർന്ന മനുഷ്യസമൂഹത്തിലേക്കാണ്.

അതാണ് ജാതിയുടെ വിയോജനത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യസമത്വത്തിന്റെ സംയോജനത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര. അതാണ് കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ അടുത്ത അധ്യായം. അതാണ് പുതിയ തലമുറ എഴുതിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്ന നിശ്ശബ്ദ സാമൂഹിക വിപ്ലവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം.