ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി

കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ വികാസത്തിൽ പാർട്ടി തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന്റെ മുന്നണി സേനയായാണ് പൊതുവെ സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. മുതലാളിത്ത രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സംഘടിതമായ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക ശക്തിയെ നേരിടുന്നതിനും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന തൊഴിലാളിവർഗ്ഗ സമരങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിനും വിപ്ലവപരമായ രാഷ്ട്രീയബോധം വളർത്തുന്നതിനും തന്ത്രപരമായ ദിശാബോധം നൽകുന്നതിനും കേന്ദ്രീകൃതവും അച്ചടക്കമുള്ളതുമായ ഒരു സംഘടന അനിവാര്യമാണെന്ന ചരിത്രാനുഭവത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ സങ്കൽപ്പം രൂപപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പാർട്ടി ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ ദിശയെ ബോധപൂർവം മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു സംഘടിത സാമൂഹിക ശക്തിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരു ചരിത്രഘട്ടത്തിലെ വിപ്ലവാവശ്യകതയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായി രൂപപ്പെട്ട സംഘടനാരൂപം പിന്നീട് മാറിയ ചരിത്രസാഹചര്യങ്ങളോടൊപ്പം സ്വയം മാറാതെ തുടരുമ്പോൾ അതിന്റെ വിപ്ലവാത്മക സ്വഭാവം തന്നെ ജഡീഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ചലനത്തെ ഏകോപിപ്പിക്കേണ്ട ഘടന തന്നെ ചലനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഘടനയായി മാറുകയും, ജനങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിപരമായ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കേണ്ട നേതൃത്വം ജനങ്ങളോട് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന അധികാരകേന്ദ്രമായി മാറുകയും, വിപ്ലവത്തിന്റെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയായി രൂപപ്പെട്ട പാർട്ടി ക്രമേണ ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ഭരണയന്ത്രത്തിന്റെ സ്വഭാവം സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യാം. അപ്പോൾ സംഘടനയുടെ അച്ചടക്കം ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയശക്തിയുടെ അച്ചടക്കമല്ലാതായി, സ്വയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ അച്ചടക്കമായി മാറുന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ പ്രതിസന്ധി രാഷ്ട്രീയപരമായ പരാജയം മാത്രമല്ല; അത് ഡയലക്ടിക്കൽ ചിന്തയുടെ പരാജയവുമാണ്. കാരണം ഡയലക്ടിക്സ് ചരിത്രത്തെ ഒരു പൂർത്തിയായ രൂപമായി കാണുന്നില്ല; നിരന്തരമായ രൂപീകരണവും വിഘടനവും പുനഃസംഘടനയും നടക്കുന്ന പ്രക്രിയയായാണ് കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി യഥാർത്ഥത്തിൽ വിപ്ലവാത്മകമായി നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ, സ്വന്തം ചരിത്രരൂപത്തെയും നിരന്തരം വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുകയും, ആവശ്യമായിടത്ത് അതിനെ നിഷേധിക്കുകയും, പുതിയ ചരിത്രാവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയും വേണം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈ പ്രശ്നത്തെ സമീപിക്കുമ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ ജഡീഭവനം രൂപവും ചലനവും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യം നിശ്ചല വസ്തുക്കളുടെ ഒരു കൂട്ടമല്ല; വിവിധ തലങ്ങളിലും വിവിധ അളവുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളുടെയും വൈരുധ്യങ്ങളുടെയും പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ നിരന്തരം രൂപപ്പെടുന്ന ഒരു ഉദ്ഭവാത്മക സമഗ്രതയാണ്. പദാർത്ഥത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതലങ്ങളിൽ നിന്ന് ജൈവസംവിധാനങ്ങളിലേക്കും നാഡീവ്യൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ബോധത്തിലേക്കും വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിലേക്കും പ്രാദേശിക സമരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആഗോള ചരിത്രത്തിലേക്കും—എല്ലായിടത്തും നിലനിൽപ്പും പരിവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സംയോജകബലങ്ങൾ ഘടനയും സ്ഥിരതയും ബന്ധവും സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ വിയോജകബലങ്ങൾ നിലവിലുള്ള രൂപങ്ങളുടെ പരിധികളെ തുറന്നുകാട്ടുകയും അവയിൽ വിള്ളലുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും പുതിയ രൂപങ്ങളിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനത്തിന് സാധ്യത ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിനെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ജീവിക്കുന്ന സംവിധാനത്തിന്റെ അവസാനത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. സംയോജകബലം മാത്രം ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചാൽ ജഡതയും സങ്കോചവും ഉണ്ടാകും; വിയോജകബലം മാത്രം നിയന്ത്രണമില്ലാതെ വ്യാപിച്ചാൽ വിഘടനവും അസ്ഥിരതയും ഉണ്ടാകും. ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത് ഇവയുടെ സൃഷ്ടിപരമായ സംഘർഷത്തിലൂടെയും പരസ്പരനിയന്ത്രണത്തിലൂടെയും പുതിയ യോജിപ്പുകൾ നിരന്തരം ഉദ്ഭവിക്കുന്നതിലൂടെയുമാണ്. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും ഐക്യം സംയോജകബലത്തിന്റെ മാത്രം ഫലമാകരുത്; വിയോജകബലങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തി സൃഷ്ടിക്കുന്ന കൃത്രിമ ഏകത യഥാർത്ഥ ഐക്യമല്ല. വൈരുധ്യങ്ങളെ സജീവമായി ഉൾക്കൊണ്ട് അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംയോജനങ്ങളിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ശേഷിയാണ് യഥാർത്ഥ സംഘടനാപരമായ ജീവശക്തി.

ഈ അർത്ഥത്തിൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു ജീവിക്കുന്ന ഉദ്ഭവാത്മക സമഗ്രതയാണ്. മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് ആജ്ഞകൾ കൈമാറുന്ന ഒരു പിരമിഡ് മാത്രമല്ല അത്; സമൂഹത്തിലെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ, വൈരുധ്യങ്ങൾ, അറിവുകൾ, സമരങ്ങൾ, പരീക്ഷണങ്ങൾ, പരാജയങ്ങൾ, വിജയങ്ങൾ എന്നിവയെ നിരന്തരം ആഗിരണം ചെയ്ത് അവയിൽ നിന്ന് പുതിയ സംഘടനാപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അറിവ് ഉദ്ഭവിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സ്വയംപഠന സംവിധാനമാണ്. പാർട്ടി ഒരു അടഞ്ഞ ഘടനയല്ല; സമൂഹവുമായി നിരന്തരം പദാർത്ഥപരവും വിവരപരവും ബോധപരവുമായ കൈമാറ്റത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന തുറന്ന സംവിധാനമാണ്. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് സ്വയംപര്യാപ്തമായ രാഷ്ട്രീയയന്ത്രമായി മാറുന്ന നിമിഷം അതിന്റെ വിപ്ലവാത്മക ജീവശക്തി ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. മറിച്ച്, സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളുമായി നിരന്തരം സമ്പർക്കത്തിൽ കഴിയുകയും അവയെ സിദ്ധാന്തപരമായി പൊതുവൽക്കരിക്കുകയും വീണ്ടും പ്രയോഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആവർത്തിത ചക്രമാണ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ ചലനം. അനുഭവം → വിശകലനം → സിദ്ധാന്തം → പ്രയോഗം → ഫലപ്രതികരണം → വിമർശനം → തിരുത്തൽ → പുതിയ പ്രയോഗം എന്ന ഈ ആവർത്തിത പ്രക്രിയയാണ് ഒരു ജീവിക്കുന്ന വിപ്ലവ സംഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ മെറ്റബോളിസം.

അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയെ ഒരു “ആജ്ഞാ യന്ത്രം” എന്നതിലുപരി ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ ബുദ്ധിശക്തിയായി മനസ്സിലാക്കണം. ഈ ബുദ്ധിശക്തി ഒരു കേന്ദ്രനേതാവിന്റെയോ കേന്ദ്രകമ്മിറ്റിയുടെയോ കൈവശമുള്ള സ്വകാര്യ ബുദ്ധിയല്ല; പാർട്ടിയുടെ മുഴുവൻ ശരീരത്തിലൂടെയും സമൂഹവുമായുള്ള അതിന്റെ ബന്ധങ്ങളിലൂടെയും വിതരണം ചെയ്യപ്പെട്ട കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. ഒരു പ്രാദേശിക പാർട്ടി സെൽ ഒരു ചെറിയ ഭരണഘടകമല്ല; അത് സമൂഹത്തിന്റെ പ്രത്യേക വൈരുധ്യങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ദ്രിയനോഡാണ്. ഒരു പ്രാദേശിക കമ്മിറ്റി കേവലം നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ഇടനിലയല്ല; വിവിധ പ്രാദേശിക അനുഭവങ്ങളെ സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുന്ന മധ്യസ്ഥ ബുദ്ധികേന്ദ്രമാണ്. സംസ്ഥാനതലവും ദേശീയതലവും ആഗോളതലവുമായ ഘടനകൾ താഴെയുള്ള അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട അധികാരപീഠങ്ങളല്ല; മറിച്ച് അനേകം പ്രാദേശിക വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പൊതുവായ മാതൃകകൾ തിരിച്ചറിയുകയും അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള തന്ത്രപരമായ അറിവുകളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന സംശ്ലേഷണകേന്ദ്രങ്ങളായിരിക്കണം. അങ്ങനെ സംഘടനയുടെ ഓരോ തലവും ഒരേസമയം സ്വതന്ത്രമായ അനുഭവകേന്ദ്രവും സമഗ്രതയുടെ ഭാഗവും ആയിരിക്കും.

ഇതോടെ സംഘടനയുടെ ഘടന തന്നെ ബഹുപാളിയാകുന്നു. ഏറ്റവും താഴത്തെ തലത്തിൽ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടുന്ന സെല്ലുകളും കൂട്ടായ്മകളും ഉണ്ടാകും. വർഗ്ഗചൂഷണം, തൊഴിൽഅസ്ഥിരത, ജാതീയ അടിച്ചമർത്തൽ, ലിംഗവിവേചനം, പാരിസ്ഥിതിക നാശം, സാങ്കേതിക നിയന്ത്രണം, വിദ്യാഭ്യാസ-ആരോഗ്യ അസമത്വം, സാംസ്കാരിക അധിനിവേശം തുടങ്ങിയ വൈരുധ്യങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ഇടപെടുന്നവയാണ് ഈ തലങ്ങൾ. ഇവയുടെ കടമ മേൽനിലയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങൾ നടപ്പാക്കുക മാത്രമല്ല; പ്രാദേശിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുക കൂടിയാണ്. അതിന് മുകളിലുള്ള ഘടനകൾ ഈ അനുഭവങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ആവർത്തിക്കുന്ന മാതൃകകൾ കണ്ടെത്തുകയും പ്രാദേശിക പരിഹാരങ്ങളെ വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയപാഠങ്ങളാക്കി മാറ്റുകയും വേണം. അതിലും ഉയർന്ന തലങ്ങൾ ദേശീയ-അന്തർദേശീയ വൈരുധ്യങ്ങളുടെ പരസ്പരബന്ധം മനസ്സിലാക്കി ദീർഘകാല തന്ത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. എന്നാൽ ഈ ഉയർന്ന തലങ്ങൾ താഴെയുള്ളവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അധികാരപീഠങ്ങളാകരുത്; അവ സംഘടനയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന ബുദ്ധിശക്തികളെ ഏകീകരിക്കുന്ന നാഡീകേന്ദ്രങ്ങൾ ആയിരിക്കണം.

ഈ ഘടനയിൽ തിരശ്ചീനബന്ധങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി സമരങ്ങൾ, സ്ത്രീമുന്നേറ്റങ്ങൾ, തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, കർഷകസമരങ്ങൾ, വിദ്യാർത്ഥി-യുവജന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക മേഖലകൾ, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങൾ, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ പരസ്പരം വേർതിരിക്കപ്പെട്ട ദ്വീപുകളായി നിലനിൽക്കരുത്. ഒരു പ്രശ്നത്തെ മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയരീതി യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ പരസ്പരബന്ധിത സ്വഭാവത്തെ തന്നെ നിഷേധിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധിയെ വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല; സാങ്കേതിക നിയന്ത്രണത്തെ മൂലധനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല; ലിംഗാധിപത്യത്തെ തൊഴിൽവിഭജനത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല; വിജ്ഞാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തെ അധികാരഘടനകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ വിവിധ സമരമേഖലകൾ തമ്മിൽ തിരശ്ചീനമായ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കണം. വിമോചനം ഏകമാനമായ ഒന്നല്ല; പരസ്പരം ബന്ധിതമായ നിരവധി വൈരുധ്യങ്ങളുടെ പരിവർത്തനത്തിലൂടെ മാത്രമേ അത് സമഗ്രമായ വിമോചനമായി ഉയരുകയുള്ളൂ.

ഇത്തരം ഒരു സംഘടനയിൽ ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം പുനർനിർവചിക്കേണ്ടിവരും. കേന്ദ്രീകരണം എന്നത് മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ ഇറക്കിവിടാനുള്ള അധികാരമല്ല; വിവിധ തലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന അറിവുകളും അനുഭവങ്ങളും വൈരുധ്യങ്ങളും സംയോജിപ്പിച്ച് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനശേഷിയാക്കി മാറ്റാനുള്ള ശേഷിയാണ്. ജനാധിപത്യം എന്നത് ഓരോ വ്യക്തിക്കും സ്വന്തം അഭിപ്രായം പറയാനുള്ള ഔപചാരിക അവകാശത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; വ്യത്യസ്ത അനുഭവങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഘടനയുടെ തീരുമാനബുദ്ധിയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള സ്ഥാപനപരമായ ഘടനയാണ് അത്. ഈ രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ഏകതയാണ് യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രീകരണം. അഭിപ്രായവ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കിയാണ് ഐക്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് സംയോജകബലത്തിന്റെ അമിതാധിപത്യമാണ്; തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള ശേഷി തന്നെ ഇല്ലാതാകുന്നത്ര വിഘടനം അനുവദിച്ചാൽ അത് വിയോജകബലത്തിന്റെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത വ്യാപനമാണ്. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കേന്ദ്രീകരണം എന്നത് വൈവിധ്യത്തെ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പ്രവർത്തനത്തിൽ ഏകോപനം സൃഷ്ടിക്കുന്ന കലയാണ്.

ഇവിടെ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും സംഘടനയുടെ അനുബന്ധ നടപടികളല്ല; അതിന്റെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ മെറ്റബോളിസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഒരു ജീവസംവിധാനം തന്റെ പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള ഫീഡ്ബാക്ക് സ്വീകരിച്ച് സ്വയം തിരുത്തുന്നതുപോലെ പാർട്ടിയും സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലപ്രതികരണം സ്വീകരിക്കണം. വിമർശനം വ്യക്തിയെ തകർക്കുന്നതിനുള്ള ആയുധമാകരുത്; സംഘടനയുടെ അന്ധബിന്ദുക്കളെ കണ്ടെത്താനുള്ള കൂട്ടായ ബുദ്ധിശാസ്ത്രമാകണം. സ്വയംവിമർശനം ആത്മനിന്ദയല്ല; സ്വന്തം പരിമിതികളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ അതിജീവിക്കാനുള്ള ശാസ്ത്രീയ ശേഷിയാണ്. തെറ്റിനെ മറച്ചുവെക്കുന്നത് സംഘടനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നില്ല; തെറ്റിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുള്ള കഴിവാണ് സംഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി. അതുകൊണ്ട് വിമർശനം → സ്വയംവിമർശനം → തെറ്റുതിരുത്തൽ → പുതിയ പരീക്ഷണം → പുതിയ അനുഭവം എന്ന ചക്രം നിരന്തരം പ്രവർത്തിക്കണം. ഈ ചക്രം നിലച്ചാൽ പാർട്ടിയുടെ പഠനശേഷി നിലയ്ക്കും; പഠനശേഷി നിലച്ചാൽ ചരിത്രവുമായി അതിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധവും ക്രമേണ വിച്ഛേദിക്കപ്പെടും.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ വിയോജിപ്പ് പാർട്ടിയുടെ ശത്രുവല്ല. പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത വൈരുധ്യങ്ങൾ അടിച്ചമർത്തപ്പെടുമ്പോഴാണ് അവ കൂടുതൽ അപകടകരമായ രൂപത്തിൽ തിരിച്ചുവരുന്നത്. നിയന്ത്രിതവും സുതാര്യവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതുമായ ആഭ്യന്തര സംവാദം സംഘടനയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയല്ല, അതിന്റെ ബുദ്ധിശക്തിയെ വികസിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ എല്ലാ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. തന്ത്രപരമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം, ശാസ്ത്രീയ സംശയം, പ്രയോഗപരമായ വ്യത്യാസം, രാഷ്ട്രീയപരമായ തെറ്റായ നിലപാട്, വ്യക്തിപരമായ അധികാരമത്സരം എന്നിവയെ ഒരേ വിഭാഗത്തിൽ കാണാൻ പാടില്ല. ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയുടെ കഴിവ് ഇവയെ വേർതിരിച്ചറിയുന്നതിലാണ്. വിയോജകബലത്തെ മുഴുവനായി അടിച്ചമർത്തുന്നത് ജഡത സൃഷ്ടിക്കും; അതിനെ രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാതെ സ്വതന്ത്രമായി വ്യാപിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നത് വിഘടനം സൃഷ്ടിക്കും. അതിനാൽ വൈരുധ്യങ്ങളെ സംഘടിതമായ സംവാദത്തിലൂടെയും തെളിവിലൂടെയും പ്രയോഗത്തിലൂടെയും കൂട്ടായ തീരുമാനത്തിലൂടെയും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംശ്ലേഷണങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ മറ്റൊരു അടിസ്ഥാന സവിശേഷത അതിന്റെ സ്വയംനിഷേധശേഷി ആയിരിക്കണം. ഒരു വിപ്ലവസംഘടനയ്ക്ക് സ്വന്തം നിലവിലെ രൂപത്തെ ശാശ്വതമാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇന്നത്തെ വിപ്ലവപരമായ രൂപം നാളത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ ജഡതയുടെ ഉറവിടമായി മാറാം. അതുകൊണ്ട് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ വിപ്ലവാത്മകത അതിന്റെ പഴയ രൂപത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലല്ല, ആവശ്യമായപ്പോൾ അതിനെ നിഷേധിച്ച് പുതിയ രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ്. “ഞങ്ങൾ മുമ്പ് ഇങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നു” എന്നത് ഒരു വിപ്ലവസംഘടനയ്ക്ക് മതിയായ വാദമല്ല. “ഇന്നത്തെ ഭൗതിക യാഥാർത്ഥ്യം എന്താണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യമാണ് നിർണായകം. ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടന സ്വന്തം പാരമ്പര്യത്തെ നിരാകരിക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ സാരത്തെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ കാലഹരണപ്പെട്ട രൂപങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നു. ഇതാണ് നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ സംഘടനാപരമായ രൂപം.

ഇവിടെയാണ് പാർട്ടിയുടെ മനുഷ്യനിർമ്മാണ ദൗത്യം നിർണായകമാകുന്നത്. വിപ്ലവ സംഘടനയ്ക്ക് പ്രവർത്തകരെ വെറും നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളായി നിർമ്മിക്കാനാവില്ല. അവർ വിമർശനാത്മകമായി ചിന്തിക്കുന്നവരും ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കുന്നവരും ധാർമ്മികമായി ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരും സാമൂഹികമായി സംവേദനക്ഷമരുമായും ചരിത്രപരമായ സമഗ്രതയെ മനസ്സിലാക്കുന്നവരുമായിരിക്കണം. പാർട്ടി അതിനാൽ ഒരു സംഘടന മാത്രമല്ല; ഒരു “ആയിത്തീരലിന്റെ വിദ്യാലയം” കൂടിയാണ്. വ്യക്തിയുടെ വിഘടിതമായ അനുഭവങ്ങളെ കൂട്ടായ ചരിത്രബോധവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, വ്യക്തിപരമായ ആഗ്രഹങ്ങളെ സാമൂഹിക വിമോചനത്തിന്റെ വിശാലമായ ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിക്കുകയും, സ്വാർത്ഥതയിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തത്തിലേക്കും അന്ധവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണത്തിലേക്കും നിർജ്ജീവതയിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിപരമായ പ്രയോഗത്തിലേക്കും വ്യക്തിയെ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസപരിസരമായിരിക്കണം പാർട്ടി. വിപ്ലവാത്മക വ്യക്തിത്വം ഒരു സിദ്ധാന്തപാഠം പഠിച്ചതിലൂടെ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നില്ല; വിമർശനം, സ്വയംവിമർശനം, കൂട്ടായ അധ്വാനം, ജനങ്ങളുമായുള്ള ജീവിക്കുന്ന ബന്ധം, പരാജയങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കൽ, പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കൽ എന്നിവയുടെ ആവർത്തിത പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് അത് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

ഇന്നത്തെ ചരിത്രഘട്ടത്തിൽ ഈ സംഘടനാപരമായ പരിവർത്തനത്തിന് സാങ്കേതികവിദ്യയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുണ്ട്. കൃത്രിമബുദ്ധി, അൽഗോരിതമിക ഭരണകൂടങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണം, ഡാറ്റയുടെ കേന്ദ്രീകൃത ഉടമസ്ഥത, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ നടക്കുന്ന ശ്രദ്ധനിയന്ത്രണം, സ്വയമേറ്റെടുത്ത തീരുമാനസംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ മൂലധനത്തിന്റെ അധികാരരൂപങ്ങളെ പുതിയ തലത്തിലേക്ക് മാറ്റുകയാണ്. സമരം ഇനി ഫാക്ടറിയിലും തെരുവിലും പാർലമെന്റിലും മാത്രം നടക്കുന്നില്ല; മനുഷ്യന്റെ ശ്രദ്ധ, ഓർമ്മ, ആഗ്രഹം, വിവരലഭ്യത, സാമൂഹികബന്ധം, അറിവിന്റെ ഉത്പാദനം എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളിലും അത് നടക്കുന്നു. അതിനാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെ ബാഹ്യ ഉപകരണമെന്ന നിലയിൽ മാത്രം കാണുന്ന ഒരു പഴയ രാഷ്ട്രീയരീതി മതിയാകില്ല. പാർട്ടിക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക-വർഗ്ഗ സ്വഭാവവും അതിന്റെ അന്തർവൈരുധ്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാങ്കേതികവിദ്യ മൂലധനത്തിന്റെ ആധിപത്യത്തിനുള്ള ഉപകരണമായി പ്രവർത്തിക്കാം; അതേ സമയം മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി വികസിപ്പിക്കാനുള്ള വൻ സാധ്യതയും അതിനുണ്ട്. ഈ ഇരട്ടസ്വഭാവമാണ് അതിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ വൈരുധ്യം.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി AI-യെ ഭയപ്പെടുകയോ അന്ധമായി ആരാധിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. മനുഷ്യന്റെ രാഷ്ട്രീയവിധിനിർണയത്തിന് പകരം യന്ത്രത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്ന സാങ്കേതികാധിപത്യവും, സാങ്കേതികവിദ്യയെ മുഴുവനായി നിരാകരിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിരുദ്ധതയും ഒരുപോലെ തെറ്റായ വഴികളാണ്. ആവശ്യമായത് മനുഷ്യബോധവും കൃത്രിമബുദ്ധിയും തമ്മിലുള്ള വിമർശനാത്മക സഹപ്രവർത്തനമാണ്. പാർട്ടിക്ക് AI സംവിധാനങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ച് സാമൂഹിക ഡാറ്റയിലെ മാതൃകകൾ തിരിച്ചറിയാനും, സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യാനും, വിവിധ നയസാധ്യതകളുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ മാതൃകയാക്കാനും, ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളെ മാപ്പ് ചെയ്യാനും കഴിയും. എന്നാൽ യന്ത്രത്തിന്റെ പ്രവചനം രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തിന്റെ അന്തിമ അധികാരമാകരുത്. AI തീരുമാനമെടുക്കുന്ന അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; കൂട്ടായ ഡയലക്ടിക്കൽ ബുദ്ധിശക്തിയെ വികസിപ്പിക്കുന്ന ഉപകരണം ആയിരിക്കണം. ഡാറ്റയെ അറിവാക്കി, അറിവിനെ ബോധമാക്കി, ബോധത്തെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള പ്രയോഗമാക്കി മാറ്റുന്നത് മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ രാഷ്ട്രീയ-ധാർമ്മിക പ്രവർത്തനമാണ്.

ഇതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ഇന്റലിജൻസ് എന്ന ആശയമായി വികസിപ്പിക്കാം. ഇത് ഒരു പ്രത്യേക സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സംവിധാനത്തിന്റെ പേരല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യബോധം, സാമൂഹിക അനുഭവം, ശാസ്ത്രീയ അറിവ്, AI അധിഷ്ഠിത വിശകലനം, ചരിത്രബോധം, നൈതിക വിധിനിർണയം എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനാപരമായ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ സങ്കൽപ്പമാണ്. ഇത്തരം സംവിധാനം പാർട്ടിയുടെ തീരുമാനങ്ങളെ യാന്ത്രികമാക്കുകയല്ല ചെയ്യുക; മറിച്ച് മനുഷ്യർക്ക് നേരിട്ട് തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ബന്ധങ്ങളും പ്രവണതകളും വൈരുധ്യങ്ങളും തെളിവുകളോടെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരും. വിവിധ തന്ത്രപരമായ വഴികൾ താരതമ്യം ചെയ്യാനും, വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുടെ സാധ്യതാപരമായ ഫലങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനും, തെറ്റായ വിവരങ്ങളും കൃത്രിമ പ്രതീതി നിർമ്മിതികളും തിരിച്ചറിയാനും, സമൂഹത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുടെ വേഗതയും ദിശയും നിരീക്ഷിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വം മനുഷ്യ നിയന്ത്രണം, സുതാര്യത, സ്വകാര്യത, ഉത്തരവാദിത്തം, വിമർശനാത്മക പരിശോധന എന്നിവയായിരിക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉടമസ്ഥതയും നിയന്ത്രണവും ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കാതെ അതിനെ വിമോചനത്തിന്റെ ഉപകരണമാക്കാനാവില്ല.

ഇവിടെ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രശ്നവും നിർണായകമാണ്. മുതലാളിത്ത സമൂഹത്തിൽ അറിവ് സ്വതന്ത്രമായ മനുഷ്യസമ്പത്തായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അത് ഉടമസ്ഥതയുടെയും വിപണിയുടെയും സ്ഥാപനാധികാരത്തിന്റെയും സാങ്കേതിക നിയന്ത്രണത്തിന്റെയും ഭാഗമാകുന്നു. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി വിജ്ഞാനത്തെ ശേഖരിക്കുന്ന സംഘടന മാത്രമല്ല, വിജ്ഞാനം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമൂഹിക പരീക്ഷണശാല കൂടിയായിരിക്കണം. ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, മനശ്ശാസ്ത്രം, സംസ്കാരം, ഭാഷ, കല, വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയെ പരസ്പരം വേർതിരിക്കാതെ അവയുടെ ബന്ധങ്ങളെ പഠിക്കുന്ന ബഹുവിഷയപരവും അതിവിഷയപരവുമായ ഗവേഷണസംവിധാനം പാർട്ടിയുടെ ഭാഗമാകണം. സിദ്ധാന്തം പുസ്തകങ്ങളിൽ അടച്ചുവയ്ക്കുന്ന ഒന്നല്ല; സാമൂഹിക പ്രയോഗത്തിൽ നിരന്തരം പരീക്ഷിക്കപ്പെടുകയും തിരുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ജീവിക്കുന്ന അറിവാണ്.

അതോടൊപ്പം പാർട്ടിയുടെ ബന്ധം വർഗ്ഗസമരത്തോടും കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായി പുനർനിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വർഗ്ഗവൈരുധ്യം ഇന്നും മുതലാളിത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടന മനസ്സിലാക്കാനുള്ള കേന്ദ്രവിഭാഗമാണ്. എന്നാൽ വർഗ്ഗബന്ധം ജാതി, ലിംഗം, പ്രദേശം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, കുടിയേറ്റം, വിജ്ഞാനനിയന്ത്രണം, സംസ്കാരം തുടങ്ങിയ മറ്റു സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. ഇവ വർഗ്ഗവൈരുധ്യത്തെ മറികടക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര ലോകങ്ങളല്ല; മറിച്ച് പല തലങ്ങളിൽ അതുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയോ പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി വർഗ്ഗകേന്ദ്രിതത്വം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല; പകരം വർഗ്ഗബന്ധത്തെ മറ്റു വൈരുധ്യങ്ങളുമായുള്ള അതിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ബന്ധത്തിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കണം. സമഗ്രത എന്നത് എല്ലാ വൈരുധ്യങ്ങളെയും ഒരേ നിലയിൽ കാണുന്നതല്ല; അവയുടെ പരസ്പരബന്ധവും അവയുടെ നിർണായകതയുടെ വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളും തിരിച്ചറിയുകയാണ്.

ഇതിന്റെ സ്വാഭാവിക തുടർച്ചയായി പാർട്ടിയുടെ പരിസ്ഥിതി ദർശനവും മാറണം. മനുഷ്യസമൂഹം പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുനിന്ന് അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു സ്വതന്ത്ര ശക്തിയല്ല. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള പദാർത്ഥപരമായ ഉപാപചയത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ രൂപമാണ് സമൂഹം. മുതലാളിത്ത ഉത്പാദനരീതി ഈ ബന്ധത്തെ വിച്ഛേദിക്കുകയും പ്രകൃതിയെയും മനുഷ്യാധ്വാനത്തെയും ചരക്കുകളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി ഒരു “പച്ച” പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല; അത് ഉത്പാദനബന്ധങ്ങളുടെയും ഉടമസ്ഥതയുടെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഉപഭോഗരീതികളുടെയും മനുഷ്യന്റെ പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും ആഴത്തിലുള്ള വൈരുധ്യമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിക്ക് അതിനാൽ പരിസ്ഥിതി സമരത്തെ വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്ത് ചേർക്കേണ്ട ഒരു അധികവിഷയമായി കാണാതെ, മനുഷ്യവിമോചനത്തിന്റെ ഭൗതിക അടിത്തറയുടെ ഭാഗമായി കാണേണ്ടിവരും.

ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് പാർട്ടിയെ ഒരു സ്വയംസംഘടിതവും സ്വയംപ്രതിഫലനശേഷിയുള്ളതും സ്വയംപുതുക്കുന്നതുമായ തുറന്ന ജീവസംവിധാനമായി പുനർസങ്കൽപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ സംഘടനയുടെ അതിർത്തികൾ പൂർണ്ണമായി അടഞ്ഞതല്ല; സമൂഹവുമായി നിരന്തരം കൈമാറ്റം നടക്കുന്നവയാണ്. എന്നാൽ തുറന്നത്വം സംഘടനാപരമായ അതിരുകളില്ലായ്മയല്ല. ഒരു ജീവസംവിധാനം പരിസ്ഥിതിയുമായി പദാർത്ഥവിനിമയം നടത്തുമ്പോഴും സ്വന്തം ഘടനാപരമായ സമഗ്രത നിലനിർത്തുന്നതുപോലെ പാർട്ടിക്കും സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ-ധാർമ്മിക-സംഘടനാപരമായ സ്വത്വം സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ തുറന്നത്വവും അച്ചടക്കവും, സ്വാതന്ത്ര്യവും ഐക്യവും, പരീക്ഷണവും ഉത്തരവാദിത്തവും, വിയോജകബലവും സംയോജകബലവും തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനമാണ് ആവശ്യമായത്.

ഈ മാതൃകയിൽ നേതൃത്വവും പുനർനിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. നേതാവ് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; സംഘടനയുടെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുകയും അവയെ ചരിത്രപരമായ ദിശാബോധത്തിലേക്ക് സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള മധ്യസ്ഥ ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. യഥാർത്ഥ നേതൃത്വം കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ കൈവശം വയ്ക്കുന്നതിൽ അല്ല; കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ കേൾക്കുന്നതിലും വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലും തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്നതിലും ഭാവിസാധ്യതകളെ മുൻകൂട്ടി കാണുന്നതിലും കൂട്ടായ തീരുമാനശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നതിലുമാണ്. അതിനാൽ നേതൃത്വത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണമാകരുത്; ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം ആയിരിക്കണം. അധികാരം താഴേക്ക് വ്യാപിക്കണം; ഉത്തരവാദിത്തം മുകളിലേക്ക് ഏകീകരിക്കണം.

അത്തരമൊരു സംഘടനയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയവും പ്രധാനമാണ്; പക്ഷേ അതിൽ ചുരുങ്ങാൻ കഴിയില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയം സാമൂഹികശക്തിയുടെ ഒരു സൂചിക മാത്രമാണ്, വിപ്ലവപരിവർത്തനത്തിന്റെ അന്തിമ മാനദണ്ഡമല്ല. ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ സംഘടനയുടെ സാന്നിധ്യം, സാമൂഹികബന്ധങ്ങളിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റം, ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ വളർച്ച, സ്വയംസംഘടിത ജനകീയ ശക്തികളുടെ വികാസം, സാംസ്കാരിക ഇടപെടലുകൾ, ശാസ്ത്രീയ-വിജ്ഞാനപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, തൊഴിലാളി-കർഷക സംഘടനകളുടെ ശക്തീകരണം എന്നിവയും പാർട്ടിയുടെ വിജയത്തിന്റെ അളവുകോലുകളായിരിക്കണം. പാർട്ടി ജനങ്ങളോട് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം സംസാരിക്കുന്ന സംഘടനയായി മാറുന്ന നിമിഷം അതിന്റെ സാമൂഹിക മെറ്റബോളിസം ദുർബലമാകുന്നു. ജനങ്ങളുമായി സ്ഥിരമായ ബന്ധം, പഠനം, സേവനം, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ശാസ്ത്രീയ ബോധവൽക്കരണം, കൂട്ടായ പ്രശ്നപരിഹാരം എന്നിവയിലൂടെ പാർട്ടി ഒരു ജീവിക്കുന്ന സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതിയായി മാറണം.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രവർത്തനരീതി പ്രചാരണം → സംഘടന → സമരം എന്ന പരമ്പരാഗത രേഖയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. അതിനൊപ്പം കേൾക്കുക → പഠിക്കുക → വിശകലനം ചെയ്യുക → പരീക്ഷിക്കുക → ഫലപ്രതികരണം സ്വീകരിക്കുക → തിരുത്തുക → വീണ്ടും പ്രയോഗിക്കുക എന്ന ആവർത്തിത ഡയലക്ടിക്കൽ ചക്രവും പ്രവർത്തിക്കണം. ഓരോ പരാജയവും ഒരു പഠനവിഭവമാകണം; ഓരോ വിജയവും പൊതുവൽക്കരിക്കാവുന്ന അറിവായി മാറണം; ഓരോ പ്രാദേശിക പരീക്ഷണവും മറ്റിടങ്ങളിൽ പുനർപരിശോധിക്കാവുന്ന മാതൃകയായി മാറണം. ഇതാണ് ഒരു ജീവിക്കുന്ന സംഘടനയുടെ സംഘടനാപരമായ പരിണാമം.

ഈ പുനർസങ്കൽപ്പത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഇനി ചരിത്രത്തിന് പുറത്തുനിന്ന് ചരിത്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥിരസത്തയല്ല. ചരിത്രത്തിന്റെ തന്നെ അന്തർവൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുകയും അവയോടൊപ്പം മാറുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചരിത്രാത്മനിഷ്ഠയാണ് അത്. അതിന്റെ ലക്ഷ്യം അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല; അധികാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക, മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെ മാറ്റുക, മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുക, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുക, സാങ്കേതികവിദ്യയെ മൂലധനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക വിമോചനത്തിന്റെ ഉപകരണമാക്കി മാറ്റുക, മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ ശേഷികളെ വികസിപ്പിക്കുക എന്നിവയിലേക്ക് അതിന്റെ ദൗത്യം വ്യാപിക്കുന്നു. വിപ്ലവം അതിനാൽ ഒരു ഏക സംഭവമല്ല; സാമൂഹിക അസ്തിത്വത്തിന്റെ വിവിധ പാളികളിലൂടെ നടക്കുന്ന ദീർഘകാല ഉദ്ഭവപ്രക്രിയയാണ്.

ഇവിടെ “വിപ്ലവം” എന്ന ആശയവും പുനർനിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. പഴയ അധികാരത്തെ മറിച്ചിട്ട് പുതിയ അധികാരഘടന സ്ഥാപിക്കുന്നത് മാത്രം വിപ്ലവമല്ല. മനുഷ്യന്റെ ഉത്പാദനബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ, അറിവിന്റെ ഘടനകൾ, സാംസ്കാരിക ബോധം, സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം, വ്യക്തിയുടെ ആത്മനിഷ്ഠ എന്നിവയിൽ ഒരേസമയം നടക്കുന്ന ഗുണപരമായ പരിവർത്തനമാണ് വിപ്ലവം. അത്തരം പരിവർത്തനം ഒരൊറ്റ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ആജ്ഞാപിക്കാനാവില്ല. അത് അനേകം നോഡുകളിലും അനേകം സമരമേഖലകളിലും അനേകം സാമൂഹികതലങ്ങളിലും ഒരേസമയം ഉദ്ഭവിക്കേണ്ടതാണ്. പാർട്ടിയുടെ ദൗത്യം ഈ ഉദ്ഭവങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുകയും അവയിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള പൊതുവായ ദിശാബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്.

അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു “പൂർത്തിയായ മാതൃക”യല്ല. അതിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ സ്വഭാവം തന്നെ പൂർത്തിയാകാത്തതായിരിക്കുകയാണ്. അത് നിരന്തരം ആയിത്തീരുന്ന സംഘടനയാണ്. സ്വന്തം സിദ്ധാന്തത്തെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ പരിശോധിക്കുകയും സ്വന്തം ഘടനയെ വിമർശനത്തിലൂടെ പുനർസംഘടിപ്പിക്കുകയും സ്വന്തം നേതൃത്വത്തെ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിലൂടെ പുതുക്കുകയും സ്വന്തം സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളെ നൈതിക നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ പുനർരൂപപ്പെടുത്തുകയും സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ മാറുന്ന ചരിത്രസാഹചര്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സംഘടന. അതിന്റെ ശക്തി സ്ഥിരതയിൽ മാത്രം അല്ല; ആവശ്യമായിടത്ത് സ്വയം മാറാനുള്ള ശേഷിയിലാണ്.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ പുനർസങ്കൽപ്പിക്കുന്നത് ലെനിനിസ്റ്റ് സംഘടനയുടെ ചരിത്രപരമായ സംഭാവനകളെ തള്ളിക്കളയുന്ന ഒരു ശ്രമമല്ല; മറിച്ച് അതിന്റെ അടിസ്ഥാന വിപ്ലവതത്വങ്ങളെ പുതിയ ചരിത്ര-ശാസ്ത്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ്. കേന്ദ്രീകരണം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് ആജ്ഞാപനാധിപത്യമായി മാറരുത്. അച്ചടക്കം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് ചിന്തയുടെ മരവിപ്പായി മാറരുത്. ഐക്യം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് വിയോജിപ്പിന്റെ അടിച്ചമർത്തലായി മാറരുത്. നേതൃത്വം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് അധികാരത്തിന്റെ ഏകാധിപത്യമായി മാറരുത്. സിദ്ധാന്തം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് പ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട സിദ്ധാന്തജഡതയായി മാറരുത്. വർഗ്ഗസമരം നിലനിൽക്കും, പക്ഷേ അത് മറ്റു സാമൂഹിക-പാരിസ്ഥിതിക-സാങ്കേതിക വൈരുധ്യങ്ങളെ കാണാതാക്കുന്ന ചുരുക്കവാദമായി മാറരുത്. ഇതാണ് സംയോജകബലവും വിയോജകബലവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ഏകതയെ സംഘടനയുടെ ജീവശക്തിയാക്കി മാറ്റുന്ന വഴി.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു നിശ്ചലമായ മുന്നണി അല്ല; ചലനത്തിലുള്ള ഒരു മുന്നണി ആയിരിക്കണം. അത് ഒരു അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ നാഡീശൃംഖലയായിരിക്കണം. അത് നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ യന്ത്രമല്ല; പഠിക്കുന്ന ജീവസംവിധാനമായിരിക്കണം. അത് ചരിത്രത്തെ പുറത്തുനിന്ന് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച് അവയെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന ചരിത്രാത്മനിഷ്ഠയായിരിക്കണം. അത് മനുഷ്യരെ സംഘടനയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് മാത്രമല്ല; മനുഷ്യരെ പുതിയ സാമൂഹികവും ധാർമ്മികവും വൈജ്ഞാനികവുമായ ആത്മനിഷ്ഠകളായി രൂപപ്പെടുത്തുകയും വേണം. AI, ജൈവസാങ്കേതികവിദ്യ, ഡിജിറ്റൽ ശൃംഖലകൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, ആഗോള മൂലധനം എന്നിവ ചേർന്ന് മനുഷ്യചരിത്രത്തെ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് തള്ളിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, വിപ്ലവസംഘടനയ്ക്കും അതേ ഗുണപരമായ പരിവർത്തനം അനിവാര്യമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അതിനാൽ ഒരു പുതിയ സംഘടനാമാതൃക മാത്രമല്ല; സംഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയുടെ തന്നെ പരിവർത്തനമാണ്. അത് “പാർട്ടി എന്താണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തെ “പാർട്ടി എന്തായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യമാക്കി മാറ്റുന്നു. “ഐക്യം എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?” എന്ന ചോദ്യത്തെ “വൈരുധ്യങ്ങളെ എങ്ങനെ ഉയർന്ന യോജിപ്പുകളാക്കി മാറ്റാം?” എന്ന ചോദ്യമാക്കി മാറ്റുന്നു. “അധികാരം എങ്ങനെ നേടാം?” എന്നതിനെ “മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ സ്വയംഭരണം എങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കാം?” എന്നതാക്കി മാറ്റുന്നു. “സംഘടനയെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം?” എന്നതിനെ “സംഘടനയ്ക്ക് സ്വയം പഠിക്കാനും സ്വയം തിരുത്താനും സ്വയം നവീകരിക്കാനും എങ്ങനെ കഴിയും?” എന്നതാക്കി മാറ്റുന്നു. ഇതാണ് ഒരു യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ പരിവർത്തനം.

അവസാനമായി, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി വിപ്ലവത്തിന്റെ ഉപകരണമാത്രമല്ല; വിപ്ലവാത്മക ആയിത്തീരലിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഭൂമികയായിരിക്കണം. വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് യോജിപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുകയും, വിയോജകബലത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ സംയോജകബലങ്ങൾ ഉദ്ഭവിപ്പിക്കുകയും, അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് അറിവും അറിവിൽ നിന്ന് ബോധവും ബോധത്തിൽ നിന്ന് സംഘടിത പ്രയോഗവും സൃഷ്ടിക്കുകയും, ഓരോ ചരിത്രഘട്ടത്തിലും സ്വന്തം രൂപത്തെ നിഷേധിച്ച് കൂടുതൽ ഉയർന്ന രൂപത്തിലേക്ക് സ്വയം പുനർസംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവസംഘടന. അത്തരം പാർട്ടി കഴിഞ്ഞ വിപ്ലവങ്ങളുടെ സ്മാരകമല്ല; വരാനിരിക്കുന്ന വിപ്ലവത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന പരീക്ഷണശാലയാണ്. അത് ഒരു ഫോസിലായ മുന്നണിയല്ല; നിരന്തരം സ്വയം പരിണമിക്കുന്ന കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. അത് മനുഷ്യരാശിയുടെ മേൽ നിന്ന് ചരിത്രം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന ഒരു അധികാരയന്ത്രമല്ല; മനുഷ്യരാശി തന്നെ തന്റെ ചരിത്രത്തെ ബോധപൂർവം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ അവയവമാണ്. അവിടെ വിപ്ലവം ഒരു സംഭവം എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു ജീവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലേക്കും, പാർട്ടി ഒരു യന്ത്രം എന്നതിൽ നിന്ന് ഒരു ജീവസംഘടനയിലേക്കും, നേതൃത്വം ആജ്ഞയിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ ബുദ്ധിയിലേക്കും, ഐക്യം ഏകതാനതയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവാത്മക യോജിപ്പിലേക്കും, രാഷ്ട്രീയം അധികാരപിടിത്തത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യവിമോചനത്തിന്റെ സമഗ്ര ശാസ്ത്രത്തിലേക്കും പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

ഈ പുനർസങ്കൽപ്പത്തിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ചോദ്യം പാർട്ടിയുടെ അധികാരബന്ധങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണം എന്നതാണ്. ഒരു സംഘടന വിപ്ലവത്തിന്റെ പേരിൽ അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ, ആ അധികാരം ക്രമേണ സ്വന്തം പുനരുത്പാദനത്തിന്റെ യുക്തി സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള അപകടമുണ്ട്. അധികാരം ആദ്യം വിപ്ലവത്തിന്റെ ഉപകരണമായിരിക്കും; പിന്നീട് അത് സംഘടനയുടെ സ്വയംസംരക്ഷണത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമായി മാറാം. ഇതാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഡയലക്ടിക്കൽ വൈരുധ്യം. ജനങ്ങളുടെ വിമോചനത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സംഘടന, ജനങ്ങളുടെ മേൽ അധികാരം പ്രയോഗിക്കുന്ന സംവിധാനമായി മാറുമ്പോൾ അതിന്റെ രൂപവും ഉള്ളടക്കവും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം മൂർച്ഛിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഈ വൈരുധ്യത്തെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിയണം. അധികാരം ഒരു സ്ഥിരസ്വത്തല്ലെന്നും, സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് താൽക്കാലികമായി കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രവർത്തനശേഷിയാണെന്നും അത് മനസ്സിലാക്കണം. കേന്ദ്രീകരണം ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ കേന്ദ്രീകരണം നിരന്തരം പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെടുകയും ജനാധിപത്യ ഫീഡ്ബാക്കിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യണം. അധികാരം എത്രമാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കണം എന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം, കേന്ദ്രീകരിച്ച അധികാരം എങ്ങനെ തിരികെ സാമൂഹിക സമഗ്രതയിലേക്ക് പ്രവഹിപ്പിക്കാം എന്നതാണ്.

ഇവിടെ അധികാരത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ ചലനശാസ്ത്രം ആവശ്യമാണ്. വിവരവും തീരുമാനശേഷിയും മുകളിലേക്കു മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു ഏകദിശാ പ്രവാഹം ഒരു ജീവസംവിധാനത്തിന് അനുയോജ്യമല്ല. ഒരു നാഡീവ്യൂഹത്തിൽ സംവേദനവും പ്രതികരണവും പരസ്പരം ബന്ധിതമായതുപോലെ, പാർട്ടിയിലും തീരുമാനങ്ങൾ താഴേക്ക് പോകുമ്പോൾ അനുഭവങ്ങളും ഫലപ്രതികരണങ്ങളും മുകളിലേക്ക് മടങ്ങിവരേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ സംഘടനാപരമായ ആശയവിനിമയം രേഖീയമല്ല, വൃത്തീയവും ആവർത്തിതവും ബഹുദിശാപരവുമായിരിക്കണം. കേന്ദ്രം പ്രാദേശിക ഘടകങ്ങളോട് സംസാരിക്കണം; പ്രാദേശിക ഘടകങ്ങൾ കേന്ദ്രത്തോട് പ്രതികരിക്കണം; വിവിധ പ്രാദേശിക ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം പഠിക്കണം; വിവിധ മേഖലകൾ തമ്മിൽ തിരശ്ചീനമായ അറിവുവിനിമയം നടത്തണം. ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം അത് എത്ര വേഗത്തിൽ താഴേക്ക് എത്തിക്കുന്നു എന്നതിൽ മാത്രം അളക്കരുത്; അത് പ്രയോഗത്തിൽ എന്ത് മാറ്റം സൃഷ്ടിച്ചു, ആ മാറ്റത്തിൽ നിന്ന് സംഘടന എന്താണ് പഠിച്ചത്, പഠിച്ച അറിവ് വീണ്ടും തീരുമാനപ്രക്രിയയെ എങ്ങനെ മാറ്റി എന്നതിലാണ് അതിന്റെ മൂല്യം.

ഇതോടെ സംഘടനാപരമായ ഫീഡ്ബാക്ക് പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന സ്ഥാപനമായി മാറുന്നു. ഒരു നയം നടപ്പാക്കിയ ശേഷം അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തുന്നത് ഒരു ഔപചാരിക റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്. എന്താണ് പ്രതീക്ഷിച്ചത്, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് വ്യത്യാസം ഉണ്ടായത്, ഏത് മുൻധാരണയാണ് തെറ്റിയത്, ഏത് പുതിയ ഘടകം തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു, അടുത്ത പ്രയോഗത്തിൽ എന്താണ് മാറ്റേണ്ടത് എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾ നിരന്തരം ചോദിക്കണം. ഇതാണ് ശാസ്ത്രീയ രീതിയുടെ സംഘടനാപരമായ രൂപം. മാർക്സിസത്തിന്റെ ശക്തി അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ സത്യങ്ങളിൽ മാത്രം അല്ല; യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മാറ്റിക്കൊണ്ട് അതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പഠിക്കാനുള്ള ശേഷിയിലാണ്. അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒരു പഠിക്കുന്ന സംഘടന ആയിരിക്കണം. പഠനം അവസാനിക്കുന്ന നിമിഷം സംഘടനയുടെ വിപ്ലവാത്മകതയും ക്ഷയിക്കാൻ തുടങ്ങും.

ഈ പഠനസംവിധാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഡാറ്റയും അനുഭവവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയണം. ഡാറ്റ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ അളക്കാവുന്ന ചില പ്രകടനങ്ങൾ നൽകുന്നു; എന്നാൽ ജനങ്ങളുടെ അനുഭവം അതിനേക്കാൾ സമ്പന്നമാണ്. ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ വരുമാനം, ജോലി സമയം, ഉത്പാദനക്ഷമത എന്നിവ കണക്കാക്കാം; എന്നാൽ ജോലി നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയം, തൊഴിലിടത്തിലെ അപമാനം, ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ സമ്മർദ്ദം, സാമൂഹികമായ ആത്മാഭിമാനം എന്നിവയെ വെറും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളായി ചുരുക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ ഡിജിറ്റൽ വിശകലനവും മനുഷ്യാനുഭവവും തമ്മിൽ ഡയലക്ടിക്കൽ സംയോജനം ആവശ്യമാണ്. AI നൽകുന്ന പാറ്റേണുകൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങളിലൂടെ പരിശോധിക്കപ്പെടണം; ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയവും ചരിത്രപരവുമായ വിശകലനത്തിലൂടെ പൊതുവൽക്കരിക്കപ്പെടണം. ഡാറ്റയ്ക്ക് ബോധം പകരുന്നത് മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക പ്രയോഗമാണ്.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പാർട്ടിക്ക് ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സാക്ഷരതാ സംസ്കാരം വികസിപ്പിക്കേണ്ടിവരും. ഭാവിയിലെ പ്രവർത്തകൻ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്ന ഒരാൾ മാത്രമാകരുത്. സാമ്പത്തിക ഘടനകൾ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, AI, മാധ്യമ മനശ്ശാസ്ത്രം, തെറ്റായവിവരങ്ങളുടെ പ്രചരണം, സാമൂഹിക മനോഭാവങ്ങളുടെ രൂപീകരണം, ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങളുടെ ചലനശാസ്ത്രം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ശേഷി അവനുണ്ടാകണം. അതോടൊപ്പം സ്വന്തം വികാരങ്ങളെയും മുൻവിധികളെയും തിരിച്ചറിയാനും വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കാനും അവൻ പഠിക്കണം. കാരണം രാഷ്ട്രീയപരമായ തെറ്റുകൾ എല്ലാം ബൗദ്ധികമായ തെറ്റുകളിൽ നിന്നുമാത്രം ഉണ്ടാകുന്നില്ല; ഭയം, അഹങ്കാരം, അധികാരലാലസം, അംഗീകാരത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം, വ്യക്തിപരമായ അസുരക്ഷിതത്വം, ഗ്രൂപ്പ്-മനശ്ശാസ്ത്രം എന്നിവയും രാഷ്ട്രീയവിധിയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരേസമയം വൈജ്ഞാനികവും രാഷ്ട്രീയവും ധാർമ്മികവും മനഃശാസ്ത്രപരവുമായ വിദ്യാഭ്യാസം ആയിരിക്കണം.

ഇവിടെ വ്യക്തിയും സംഘടനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പുനർനിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. പഴയ മാതൃകയിൽ വ്യക്തി പാർട്ടിയുടെ ലക്ഷ്യത്തിന് കീഴ്പ്പെടുന്ന ഒരു ഘടകമായി കാണപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനത്തിൽ വ്യക്തിയും സമഗ്രതയും പരസ്പരം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ബന്ധത്തിലാണ്. സംഘടന വ്യക്തിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; എന്നാൽ വ്യക്തികളുടെ സൃഷ്ടിപരമായ ഇടപെടലുകളാണ് സംഘടനയെ വീണ്ടും രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. അതിനാൽ വ്യക്തിയുടെ സ്വതന്ത്രചിന്ത സംഘടനയ്ക്ക് ഭീഷണിയല്ല; ശരിയായ സ്ഥാപനപരമായ ഘടനയിൽ അത് സംഘടനയുടെ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ ഉറവിടമാണ്. അതേസമയം വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടാനും പാടില്ല. സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉത്തരവാദിത്തവും പരസ്പരം നിഷേധിക്കുന്നവയല്ല; ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പക്വതയിൽ അവ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നവയാണ്.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പാർട്ടി അംഗത്വവും പുതിയ അർത്ഥം നേടുന്നു. അംഗത്വം ഒരു തിരിച്ചറിയൽ കാർഡോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്തെ പ്രവർത്തനസജ്ജതയോ മാത്രമല്ല; ഒരു തുടർച്ചയായ സ്വയംപരിവർത്തന പ്രക്രിയ ആയിരിക്കണം. ഒരു അംഗം പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് എന്താണ് നേടുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം പാർട്ടിക്ക് അവൻ എന്ത് പുതിയ അറിവും കഴിവും സൃഷ്ടിപരതയും ധാർമ്മികശേഷിയും നൽകുന്നു എന്ന ചോദ്യവും പ്രസക്തമാണ്. അംഗത്വം ഒരു അന്തിമ പദവിയല്ല; കൂടുതൽ ഉയർന്ന ഉത്തരവാദിത്തത്തിലേക്കുള്ള തുടർച്ചയായ പഠനപഥമാണ്. അതിനാൽ പ്രവർത്തകരുടെ വിലയിരുത്തലും കേവലം അവർ എത്ര പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു, എത്ര യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു എന്നതിൽ ഒതുങ്ങരുത്. അവർ എത്രത്തോളം പഠിച്ചു, മറ്റുള്ളവരെ പഠിപ്പിച്ചു, പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കി, തെറ്റുകൾ തിരുത്തി, ജനങ്ങളുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു, സംഘർഷങ്ങളെ സൃഷ്ടിപരമായി പരിഹരിച്ചു, സംഘടനയുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി വർധിപ്പിച്ചു എന്നതും പരിഗണിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം സംഘടനാപരമായ അധികാരത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം തടയാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളും നിർബന്ധമാണ്. ഒരേ വ്യക്തികളും ഒരേ രീതികളും ഒരേ സ്ഥാനങ്ങളും ദീർഘകാലം തുടരുമ്പോൾ സംഘടനയിൽ അധികാരത്തിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ സാമൂഹിക പാളി രൂപപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. നേതൃത്വം ഒരു തൊഴിൽപദവിയായി മാറുമ്പോൾ ജനങ്ങളുമായുള്ള അകലം വർധിക്കുകയും, സംഘടനയുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ പുതിയ അധികാരവർഗ്ഗസദൃശമായ പ്രവണതകൾ രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യാം. അതിനാൽ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുടെ കാലാനുസൃത പുനർവിന്യാസം, നേതൃത്വപരമായ പരിശീലനം, പുതിയ തലമുറകളുടെ പ്രവേശനം, അധികാരത്തിന്റെ സുതാര്യത, തീരുമാനങ്ങളുടെ രേഖപ്പെടുത്തൽ, അംഗങ്ങളുടെ ഫലപ്രദമായ പ്രതികരണാവകാശം എന്നിവ സംഘടനയുടെ ഘടനയിൽ തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളണം. ഒരു വിപ്ലവ പാർട്ടി അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണത്തെ ഉപയോഗിക്കണം; അധികാരത്തിന്റെ സ്ഥിരവൽക്കരണത്തെ അനുവദിക്കരുത്.

ഇവിടെ കാലപരിമാണം എന്ന ഘടകവും നിർണായകമാണ്. എല്ലാ വൈരുധ്യങ്ങൾക്കും ഒരേ സമയപരിധിയിൽ പരിഹാരം ഉണ്ടാകില്ല. ചില വൈരുധ്യങ്ങൾ തൽക്ഷണ ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെടും; ചിലത് ദീർഘകാല വിദ്യാഭ്യാസവും സാംസ്കാരിക പരിവർത്തനവും ആവശ്യപ്പെടും; ചിലത് തലമുറകളിലൂടെ മാത്രമേ പരിഹരിക്കാനാകൂ. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി അതിനാൽ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിൽ വിവിധ കാലപരിധികളെ ഒരേസമയം കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി വികസിപ്പിക്കണം. അടിയന്തര പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള തൽക്ഷണ ഇടപെടലിനൊപ്പം ദീർഘകാല സാമൂഹികപരിവർത്തനത്തിനുള്ള തന്ത്രവും നിലനിൽക്കണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചക്രത്തിന്റെ വേഗതയും ചരിത്രപരമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ വേഗതയും ഒന്നല്ല. ഒരു പാർട്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിനായി ദീർഘകാല സാമൂഹികപ്രവർത്തനത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അത് ചരിത്രത്തിന്റെ വേഗതയെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കലണ്ടറിലേക്ക് ചുരുക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

അതുപോലെ സ്ഥലപരിമാണവും പ്രധാനമാണ്. ഒരു ഗ്രാമത്തിലെ വൈരുധ്യം സംസ്ഥാനതലത്തിലെ ഒരു ഘടനാപരമായ പ്രശ്നവുമായി ബന്ധപ്പെടാം; ഒരു സംസ്ഥാനത്തിലെ അനുഭവം ദേശീയ മാതൃകയുടെ ഭാഗമായിരിക്കാം; ദേശീയ പ്രശ്നം ആഗോള മൂലധനത്തിന്റെ ചലനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടാം. അതിനാൽ പ്രാദേശികതയും സാർവത്രികതയും തമ്മിൽ നിരന്തരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കഴിവ് പാർട്ടിക്ക് വേണം. “പ്രാദേശികമായി പ്രവർത്തിക്കുക, ആഗോളമായി ചിന്തിക്കുക” എന്ന മുദ്രാവാക്യം പോലും ഇതിന് പര്യാപ്തമല്ല; പ്രാദേശിക അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് ആഗോള ഘടന തിരിച്ചറിയുകയും ആഗോള ഘടനയിൽ നിന്ന് പ്രാദേശിക ഇടപെടലിന്റെ പുതിയ സാധ്യതകൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഇരുവഴിയുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയാണ് വേണ്ടത്.

ഇവിടെ സംസ്കാരം പാർട്ടിയുടെ പുറംപ്രവർത്തനമേഖല മാത്രമല്ല; സംഘടനയുടെ ആന്തരിക ജീവശക്തിയാണ്. ഒരു പാർട്ടിയുടെ സംസ്കാരം അതിന്റെ പ്രമേയങ്ങളിലും പ്രമേയവാക്യങ്ങളിലും മാത്രമല്ല പ്രകടമാകുന്നത്; അംഗങ്ങൾ പരസ്പരം എങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു, വിമർശനത്തെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു, അധികാരത്തോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു, തെറ്റുകൾ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, സ്ത്രീകളോടും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളോടും വ്യത്യസ്താഭിപ്രായമുള്ളവരോടും എങ്ങനെ ഇടപെടുന്നു, അറിവിനെ എങ്ങനെ വിലമതിക്കുന്നു, കലയും സാഹിത്യവും ശാസ്ത്രവും എങ്ങനെ സമീപിക്കുന്നു എന്നിവയിലാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. ഒരു പാർട്ടി സമത്വത്തെക്കുറിച്ച് പ്രസംഗിക്കുകയും സ്വന്തം ആന്തരിക സംസ്കാരത്തിൽ അധികാരാധിഷ്ഠിതത്വം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ അതിന്റെ ആശയവും ജീവിതവും തമ്മിൽ ഗുരുതരമായ വൈരുധ്യം സൃഷ്ടിക്കും. അതിനാൽ വിപ്ലവസംസ്കാരം ആദ്യം സംഘടനയുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ജീവിക്കണം.

ഇതിന്റെ ഭാഗമായി കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം, ജനകീയ സംസ്കാരം എന്നിവയ്ക്ക് പാർട്ടിയുടെ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രസ്ഥാനം നൽകണം. മനുഷ്യന്റെ ബോധം സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളാൽ മാത്രം രൂപപ്പെടുന്നില്ല; കഥകൾ, പ്രതീകങ്ങൾ, ഭാഷ, സംഗീതം, ദൃശ്യങ്ങൾ, ഓർമ്മകൾ, സ്വപ്നങ്ങൾ, ഭയങ്ങൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയും സാമൂഹിക ബോധത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളാണ്. മുതലാളിത്തം ഇന്ന് ചരക്കുകൾ മാത്രം വിൽക്കുന്നില്ല; ജീവിതരീതികളും ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും തിരിച്ചറിയലുകളും വിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവരാഷ്ട്രീയം സാമ്പത്തിക മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്കപ്പുറം ഒരു പുതിയ സാംസ്കാരിക സങ്കൽപ്പശേഷി സൃഷ്ടിക്കണം. ജനങ്ങൾക്ക് നിലവിലെ സമൂഹത്തെ വിമർശിക്കാൻ മാത്രമല്ല, മറ്റൊരു സമൂഹത്തെ സങ്കൽപ്പിക്കാനും അനുഭവപരമായി ചിന്തിക്കാനും കഴിയണം. ഭാവിയുടെ സമൂഹം ആദ്യം മനുഷ്യരുടെ സങ്കൽപ്പത്തിൽ ഉദ്ഭവിക്കുകയും പിന്നീട് സാമൂഹിക പ്രയോഗത്തിൽ ഭൗതിക രൂപം കൈക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ യുവതലമുറയുടെ പങ്ക് നിർണായകമാണ്. പഴയ തലമുറയുടെ അനുഭവം ചരിത്രപരമായ മൂല്യമുള്ളതാണെങ്കിലും, അത് പുതിയ തലമുറയുടെ ചിന്താശേഷിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അധികാരമായി മാറരുത്. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളോടും പുതിയ ആശയവിനിമയരീതികളോടും പുതിയ സാംസ്കാരിക അനുഭവങ്ങളോടും വ്യത്യസ്തമായ ലോകബോധമുണ്ടാകും. അതിനെ “അനുഭവമില്ലായ്മ” എന്ന പേരിൽ നിരസിക്കുന്നതും “പഴയതെല്ലാം കാലഹരണപ്പെട്ടു” എന്ന പേരിൽ ചരിത്രത്തെ നിഷേധിക്കുന്നതും ഒരുപോലെ ഏകപക്ഷീയമാണ്. തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധം ആവശ്യമാണ്: പഴയ തലമുറ അനുഭവത്തിന്റെ ആഴം നൽകണം; പുതിയ തലമുറ പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളുടെ സംവേദനശേഷി നൽകണം. ചരിത്രസ്മൃതിയും ഭാവിസങ്കൽപ്പവും സംയോജിക്കുമ്പോഴാണ് സംഘടനയ്ക്ക് തുടർച്ചയും പുതുമയും ഒരുമിച്ച് ലഭിക്കുന്നത്.

ഇതേ തത്വം സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തത്തിലും ബാധകമാണ്. സ്ത്രീകളെ സംഘടനയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സംഖ്യ വർധിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പ്രശ്നമല്ല; സംഘടനയുടെ ചിന്താരീതിയെയും അധികാരഘടനയെയും തന്നെ മാറ്റേണ്ട പ്രശ്നമാണ്. സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനം, പരിചരണാധ്വാനം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ, ശരീരം, തൊഴിൽ, ലിംഗാധികാരം, അദൃശ്യ അധ്വാനം എന്നിവയെ രാഷ്ട്രീയ വിശകലനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാതെ സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മെറ്റബോളിസം മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ നയരൂപീകരണത്തിന്റെ ഒരു “വിഭാഗം” മാത്രമാകാതെ, സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാർട്ടിയുടെ പൊതുവായ സിദ്ധാന്തത്തെ തന്നെ സമ്പന്നമാക്കുന്ന അറിവിന്റെ ഉറവിടമാകണം.

ഇതുപോലെ പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ സിദ്ധാന്തം വികസിപ്പിക്കണം. പരമ്പരാഗത വ്യവസായിക തൊഴിലാളിയെ മാത്രം കേന്ദ്രമാക്കി ഇന്നത്തെ തൊഴിൽലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. പ്ലാറ്റ്ഫോം തൊഴിലാളികൾ, ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾ, ഡിജിറ്റൽ ഉള്ളടക്ക സൃഷ്ടാക്കൾ, ഡാറ്റാ അധിഷ്ഠിത തൊഴിലാളികൾ, പരിചരണ തൊഴിലാളികൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ, അനൗപചാരിക മേഖലകളിലെ തൊഴിലാളികൾ എന്നിവയെല്ലാം പുതിയ മൂലധനബന്ധങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ഉത്പാദനത്തിന്റെ സ്ഥലം മാറിയെങ്കിലും മൂലധനവും അധ്വാനവും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന വൈരുധ്യം ഇല്ലാതായിട്ടില്ല; മറിച്ച് പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ അത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ ദൗത്യം ഈ പുതിയ രൂപങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുകയും അവയ്ക്കിടയിലെ പൊതുവായ ഘടനാപരമായ ബന്ധങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്.

അതിനാൽ വർഗ്ഗം തന്നെ ഒരു സ്ഥിരരൂപമല്ല; ചരിത്രപരമായി മാറുന്ന ബന്ധമാണ്. തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തെ ഒരു മുൻകൂട്ടി നിർവചിച്ച സാമൂഹിക വിഭാഗമായി മാത്രം കാണുന്നതിന് പകരം, ഉത്പാദനോപാധികളുമായും അധ്വാനവുമായും മൂലധനവുമായും സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനവുമായും സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളുമായും ഉള്ള ബന്ധങ്ങളിലൂടെ നിരന്തരം പുനർനിർമിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ചരിത്രാത്മനിഷ്ഠയായി മനസ്സിലാക്കണം. ഇതിലൂടെ വർഗ്ഗരാഷ്ട്രീയം ദുർബലമാകുന്നില്ല; മറിച്ച് പുതിയ മുതലാളിത്തത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന വിധത്തിൽ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമാകുന്നു.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പാർട്ടിയും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി പുനർവിചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പാർട്ടി ജനങ്ങൾക്ക് പുറത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയശക്തിയല്ല; ജനങ്ങളുടെ സ്വയംസംഘടിത രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക രൂപമാണ്. എന്നാൽ പാർട്ടി ജനങ്ങളിൽ ലയിച്ച് സ്വന്തം സംഘടനാപരമായ സ്വത്വം നഷ്ടപ്പെടുത്തുകയും അരുത്. ഈ ബന്ധം ഒരു ജീവസംവിധാനത്തിലെ കോശവും സമഗ്രജീവിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പോലെയാണ്: കോശം സമഗ്രതയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാനാവില്ല; എന്നാൽ സമഗ്രതയും കോശങ്ങളുടെ സജീവ പ്രവർത്തനമില്ലാതെ നിലനിൽക്കില്ല. അതുപോലെ പാർട്ടി ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുകയും അവരിൽ നിന്ന് ഊർജം നേടുകയും വേണം; അതേസമയം ചരിത്രപരമായ സമഗ്രതയിലേക്കുള്ള രാഷ്ട്രീയ ദിശാബോധം നൽകുകയും വേണം. ജനങ്ങളോടൊപ്പം, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന്, ജനങ്ങളിലേക്ക് എന്ന ബന്ധം ഒരു മുദ്രാവാക്യം മാത്രമല്ല; സംഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന മെറ്റബോളിക് ചക്രമായിരിക്കണം.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്: ജനപ്രീതിയും ജനബന്ധവും ഒന്നല്ല. ജനങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ പറയുന്നത് മാത്രം ജനങ്ങളോടുള്ള ബന്ധമല്ല. ഒരു വിപ്ലവ പാർട്ടിക്ക് ചിലപ്പോൾ ജനപ്രിയമായ ധാരണകളെ വിമർശിക്കേണ്ടിവരും; ദീർഘകാല താൽപര്യങ്ങൾക്കായി തൽക്ഷണ ജനാഭിലാഷങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടിവരും. എന്നാൽ അത് ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട അധികാരപരമായ നിലപാടായി മാറാതിരിക്കണമെങ്കിൽ, സ്വന്തം നിലപാടിന്റെ ശാസ്ത്രീയവും ചരിത്രപരവുമായ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാനും ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പഠിക്കാനും കഴിയണം. ജനങ്ങളെ “പഠിപ്പിക്കുക” എന്ന ഏകദിശാ ബന്ധത്തിന് പകരം കൂട്ടായി സത്യം കണ്ടെത്തുക എന്ന ബന്ധമാണ് ആവശ്യമായത്.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിന്റെ സംഘടനയുടെ വലുപ്പത്തിൽ അല്ല, സംഘടനയുടെ പഠനവേഗത്തിലും സ്വയംപരിവർത്തന ശേഷിയിലുമാണ്. വലിയ അംഗസംഖ്യയുള്ള പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കാത്ത ഒരു പാർട്ടി ചരിത്രപരമായി ദുർബലമായേക്കാം. മറിച്ച് ചെറിയതായിരുന്നാലും ഉയർന്ന സംവേദനശേഷിയും ശാസ്ത്രീയ വിശകലനശേഷിയും സ്വയംതിരുത്തൽശേഷിയും ജനങ്ങളുമായി ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധവും ഉള്ള ഒരു സംഘടനയ്ക്ക് പുതിയ ചരിത്രസാഹചര്യങ്ങളിൽ അതിവേഗം വളരാൻ കഴിയും. അതിനാൽ വിപ്ലവസംഘടനയുടെ ഗുണനിലവാരം അളക്കേണ്ടത് അതിന്റെ സ്ഥിരതയിൽ മാത്രം അല്ല; പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ എത്ര വേഗത്തിൽ തിരിച്ചറിയുന്നു, എത്ര കൃത്യമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു, എത്ര ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ പരീക്ഷിക്കുന്നു, പരാജയത്തിൽ നിന്ന് എത്ര വേഗത്തിൽ പഠിക്കുന്നു എന്നതിലുമാണ്.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി എന്ന ആശയം ഒരു പുതിയ സംഘടനാ ചട്ടക്കൂടിനേക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു പുതിയ വിപ്ലവാത്മക രീതിശാസ്ത്രം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യം മാറുന്നതിനാൽ പാർട്ടി മാറണം; പാർട്ടി മാറുന്നതിനാൽ അതിന്റെ സിദ്ധാന്തവും പ്രയോഗവും മാറണം; പുതിയ പ്രയോഗം പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കണം; പുതിയ അറിവ് പഴയ ധാരണകളെ നിഷേധിക്കണം; ആ നിഷേധത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള പുതിയ സംശ്ലേഷണം ഉദ്ഭവിക്കണം. ഇതാണ് പാർട്ടിയുടെ ജീവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ചക്രം. ഈ ചക്രം തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ സംഘടന ജഡീഭവിക്കുന്നു; ഇത് വേഗതയോടെ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ സംഘടന ചരിത്രപരമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ സജീവ ഘടകമായി മാറുന്നു.

അതുകൊണ്ട് ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രു പുറത്തുള്ള രാഷ്ട്രീയ എതിരാളി മാത്രമല്ല; സ്വന്തം ഉള്ളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ജഡതയാണ്. ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരണം, അധികാരകേന്ദ്രീകരണം, ആശയജഡത, വിമർശനഭയം, പുതിയ അറിവിനോടുള്ള അവിശ്വാസം, ജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അകലം, സാങ്കേതിക അജ്ഞത, തലമുറകളുടെ വിച്ഛേദം, സാംസ്കാരിക സ്തംഭനം, സംഘടനാപരമായ സ്വയംസംരക്ഷണ പ്രവണത—ഇവയെല്ലാം പാർട്ടിയുടെ ജീവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ചലനത്തെ തടയുന്ന ആന്തരിക എൻട്രോപ്പികളാണ്. ഇവയെ തിരിച്ചറിയാനും തുടർച്ചയായി കുറയ്ക്കാനും കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങളാണ് വിപ്ലവസംഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ പ്രതിരോധശേഷി.

അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി സ്വയം ഒരു ചോദ്യം നിരന്തരം ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം: “നാം ഇന്നലെ വിജയകരമായിരുന്നതുകൊണ്ടാണോ ഇന്നും ശരിയായത്, അതോ ഇന്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കുന്നതുകൊണ്ടാണോ നാം ശരിയായത്?” ഈ ചോദ്യം സംഘടനയുടെ ആത്മപരിശോധനയുടെ കേന്ദ്രമാകണം. ചരിത്രം ഒരു പഴയ ഉത്തരത്തെ അനന്തമായി ആവർത്തിക്കാനുള്ള പരീക്ഷയല്ല; ഓരോ പുതിയ ഘട്ടത്തിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വീണ്ടും വായിക്കുകയും അതിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ ഉത്തരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരു യഥാർത്ഥ വിപ്ലവ പാർട്ടിക്ക് സ്വന്തം ഭൂതകാലത്തെ ആദരിക്കാം; പക്ഷേ അതിൽ താമസിക്കാൻ കഴിയില്ല. ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കണം, ചരിത്രത്തെ ആരാധിക്കരുത്; സിദ്ധാന്തത്തെ സംരക്ഷിക്കണം, സിദ്ധാന്തജഡതയെ സംരക്ഷിക്കരുത്; ഐക്യം നിലനിർത്തണം, ഐക്യത്തിന്റെ പേരിൽ ചിന്തയെ മരവിപ്പിക്കരുത്.

ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അന്തിമ സംഘടനാതത്വം: നിലനിൽക്കുന്നത് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുക; ഐക്യപ്പെടുന്നത് വ്യത്യാസങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുക; പഠിക്കുന്നത് സ്വന്തം തെറ്റുകളെ നിഷേധിക്കുക; നേതൃത്വം നൽകുന്നത് മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക; കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് വൈവിധ്യത്തെ സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുക; വിപ്ലവം നടത്തുന്നത് സമൂഹത്തോടൊപ്പം സ്വയം മാറുക. അപ്പോൾ പാർട്ടി ചരിത്രത്തെ പിന്തുടരുന്ന സംഘടനയല്ലാതായി ചരിത്രത്തിന്റെ സജീവ ഉദ്ഭവപ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളിയാകും. അതിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ഒരു പുതിയ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുകയില്ല; മനുഷ്യർ സ്വന്തം സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, സാങ്കേതിക, സാംസ്കാരിക, ബൗദ്ധിക ജീവിതത്തെ ബോധപൂർവം രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു പുതിയ ചരിത്രാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലേക്കാണ് അത് വികസിക്കുക.

അവിടെ നിന്നാണ് അടുത്ത നിർണായക ഘട്ടം ഉയരുന്നത്: ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി എങ്ങനെയാണ് ഒരു “വിപ്ലവ പാർട്ടി”യിൽ നിന്ന് “വിപ്ലവ സമൂഹത്തിന്റെ മുൻരൂപം” ആയി മാറുന്നത്? പാർട്ടിയുടെ ആഭ്യന്തര ജനാധിപത്യം, പുതിയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയവിദ്യാഭ്യാസം, AI അധിഷ്ഠിത കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി, ജനകീയ സ്വയംഭരണം, സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യം, പരിസ്ഥിതി പുനഃസംഘടന, സാംസ്കാരിക വിമോചനം എന്നിവ പാർട്ടിയുടെ അകത്തുതന്നെ ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ പ്രാഥമിക രൂപങ്ങളായി എങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കാം എന്നതാണ് അതിന്റെ അടുത്ത സൈദ്ധാന്തികവും പ്രായോഗികവുമായ ഘട്ടം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സങ്കൽപ്പം അതിന്റെ സംഘടനാപരമായ ഘടനയുടെ പുനഃസംഘടനയിൽ മാത്രം അവസാനിക്കുന്നില്ല. അതിന്റെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം, പാർട്ടി താൻ സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ ചില അടിസ്ഥാനബന്ധങ്ങളെ സ്വന്തം ആഭ്യന്തര ജീവിതത്തിൽ തന്നെ മുൻകൂട്ടി വികസിപ്പിക്കണം എന്നതാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ സ്വയംഭരണം, ജനാധിപത്യപരമായ തീരുമാനമെടുക്കൽ, അറിവിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണം, അധികാരത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തപരമായ വിന്യാസം, ലിംഗസമത്വം, പ്രകൃതിയുമായുള്ള സുസ്ഥിരബന്ധം, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം, കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ വികസനം, വ്യക്തിയുടെ സർഗാത്മക സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെ പുറത്തുള്ള സമൂഹത്തിൽ മാത്രം സ്ഥാപിക്കേണ്ട ഭാവി ലക്ഷ്യങ്ങളായി കാണുകയും പാർട്ടിയുടെ ആഭ്യന്തര സംസ്കാരത്തിൽ അതിന്റെ വിപരീതമായ അധികാരബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് അടിസ്ഥാനപരമായ വൈരുധ്യമാണ്. വിമോചനത്തെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന സംഘടന സ്വന്തം അകത്ത് ആധിപത്യത്തിന്റെ പഴയ രൂപങ്ങളെ പുനരുത്പാദിപ്പിച്ചാൽ, അതിന്റെ ലക്ഷ്യവും പ്രയോഗവും തമ്മിലുള്ള അകലം വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. അതിനാൽ ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ വിത്തുകൾ പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാപരമായ ജീവിതത്തിൽ തന്നെ മുളയ്ക്കണം. പാർട്ടി ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണ മാതൃകയായി സ്വയം പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ അതിന്റെ ആഭ്യന്തരബന്ധങ്ങളിൽ പുതിയ സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കപ്പെടുകയും വികസിപ്പിക്കപ്പെടുകയും വേണം.

ഇവിടെ “പാർട്ടി ഒരു പ്രോട്ടോടൈപ്പ് സമൂഹം” എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവരുന്നു. പ്രോട്ടോടൈപ്പ് എന്നത് പൂർത്തിയായ മാതൃകയല്ല; ഭാവിയിലെ ഒരു രൂപത്തെ പരീക്ഷിക്കുന്ന ജീവിക്കുന്ന പരീക്ഷണശാലയാണ്. അതിനാൽ പാർട്ടി സ്വന്തം ഘടനയെ ഒരു പരീക്ഷണശാലയായി കാണണം. തീരുമാനങ്ങൾ എങ്ങനെ എടുക്കണം, അധികാരം എങ്ങനെ വിന്യസിക്കണം, അറിവ് എങ്ങനെ പങ്കിടണം, അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണം, നേതൃത്വത്തെ എങ്ങനെ മാറ്റണം, വിഭവങ്ങൾ എങ്ങനെ വിന്യസിക്കണം, വ്യക്തിയും കൂട്ടായ്മയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തണം എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ ആഭ്യന്തര ജീവിതത്തിൽ നിരന്തരം പരീക്ഷിക്കപ്പെടണം. ഒരു പരീക്ഷണം പരാജയപ്പെട്ടാൽ അത് മറച്ചുവയ്ക്കേണ്ടതില്ല; പരാജയം തന്നെ സംഘടനാപരമായ അറിവായി മാറണം. ഈ അർത്ഥത്തിൽ പാർട്ടി ഒരു അന്തിമ സംഘടനാ മാതൃകയല്ല; സ്വയംപരീക്ഷിക്കുന്ന സംഘടനാപരമായ ഗവേഷണശാലയാണ്.

ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ജനാധിപത്യ സ്വയംഭരണം വരണം. ജനാധിപത്യം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവകാശത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങുമ്പോൾ അത് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പരിമിതമായ രൂപമായി മാറുന്നു. യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യം തീരുമാനമെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ മനുഷ്യർക്ക് യഥാർത്ഥ സ്വാധീനം ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഒരു ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയിൽ അംഗങ്ങൾ നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരല്ല; തീരുമാനങ്ങളുടെ സഹസ്രഷ്ടാക്കളാണ്. എന്നാൽ എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും എല്ലാവരും ഒരേ സമയത്ത് എടുക്കണമെന്നില്ല. അതിന് പലതലങ്ങളിലുള്ള പ്രതിനിധിത്വം, വിദഗ്ധത, ചർച്ച, ഫീഡ്ബാക്ക്, പുനഃപരിശോധന എന്നിവയുടെ സംയോജനം ആവശ്യമാണ്. പ്രതിനിധികൾക്ക് അധികാരം ലഭിക്കും; എന്നാൽ ആ അധികാരം സാമൂഹികമായി ഉത്തരവാദിത്തപ്പെട്ടതും പുനഃപരിശോധിക്കാവുന്നതും പിൻവലിക്കാവുന്നതുമായിരിക്കണം. ഇങ്ങനെ പ്രതിനിധിത്വം അധികാരത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ കൈമാറ്റമല്ലാതെ താൽക്കാലികമായി ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ട സാമൂഹിക പ്രവർത്തനശേഷിയായി മാറുന്നു.

ഇതോടൊപ്പം വിദഗ്ധതയും ജനാധിപത്യവും തമ്മിലുള്ള പഴയ വൈരുധ്യവും പുതിയ രീതിയിൽ പരിഹരിക്കണം. ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർക്കും സാങ്കേതികവിദഗ്ധർക്കും നിയമജ്ഞർക്കും പരിസ്ഥിതി ഗവേഷകർക്കും AI വിദഗ്ധർക്കും പ്രത്യേക അറിവുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. എന്നാൽ വിദഗ്ധത രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ സ്വതന്ത്ര ഉറവിടമാകരുത്. അതേസമയം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പേരിൽ വിദഗ്ധജ്ഞാനത്തെ നിരാകരിക്കുന്നതും ശാസ്ത്രീയമല്ല. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ മാതൃകയിൽ വിദഗ്ധതയും ജനാനുഭവവും പരസ്പരം പരിശോധിക്കുന്ന ബന്ധത്തിലായിരിക്കണം. വിദഗ്ധൻ അറിവ് നൽകുന്നു; ജനങ്ങൾ അതിന്റെ സാമൂഹിക അർത്ഥവും പ്രായോഗിക ഫലവും പരിശോധിക്കുന്നു; പ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഫീഡ്ബാക്ക് വീണ്ടും വിദഗ്ധജ്ഞാനത്തെ തിരുത്തുന്നു. ശാസ്ത്രീയ അറിവും ജനാധിപത്യ അനുഭവവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ സംയോജനം മാത്രമാണ് കൂടുതൽ ഉയർന്ന കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയിലേക്ക് നയിക്കുക.

ഇവിടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി എന്ന ആശയം കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കൂട്ടായ ബുദ്ധി എന്നത് വ്യക്തിഗത ബുദ്ധികളുടെ ലളിതമായ കൂട്ടത്തുകയല്ല. വ്യത്യസ്ത വ്യക്തികളുടെ അനുഭവങ്ങളും അറിവുകളും പരസ്പരം ഇടപെടുമ്പോൾ പുതിയ അറിവുകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് അത്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് കാണാനാകാത്ത ബന്ധം മറ്റൊരാൾക്ക് കാണാം; ഒരു പ്രാദേശിക പ്രവർത്തകന് അനുഭവപ്പെടുന്ന വൈരുധ്യം ഒരു സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധന് ഘടനാപരമായി വിശദീകരിക്കാം; ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞൻ അതിന്റെ ഭൗതിക കാരണങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കാം; ഒരു കലാകാരൻ അതിന്റെ സാംസ്കാരിക പ്രതിഫലനം പ്രകടിപ്പിക്കാം; ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന അനുഭവം ഇവയെല്ലാം വീണ്ടും പരിശോധിക്കാം. ഇങ്ങനെ പലതരം അറിവുകൾ പരസ്പരം ഇടപെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പുതിയ സമഗ്രതയാണ് യഥാർത്ഥ കൂട്ടായ ബുദ്ധി. അതിനാൽ പാർട്ടി അറിവിന്റെ ഒരു ബഹുകേന്ദ്ര ശൃംഖല ആയിരിക്കണം.

ഇതിനായി ഒരു പുതിയ പാർട്ടി വിജ്ഞാനവ്യവസ്ഥ നിർമ്മിക്കേണ്ടിവരും. പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രരേഖകൾ, പ്രാദേശിക അനുഭവങ്ങൾ, സമരങ്ങളുടെ പഠനങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഗവേഷണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ഡാറ്റ, പരിസ്ഥിതി നിരീക്ഷണങ്ങൾ, തൊഴിലാളികളുടെ അനുഭവങ്ങൾ, ജനങ്ങളുടെ പരാതികൾ, സംഘടനാപരമായ വിമർശനങ്ങൾ, വിജയകരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ, പരാജയങ്ങളുടെ പഠനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച അറിവുസമ്പത്തായി ക്രമീകരിക്കണം. എന്നാൽ അത് ഒരു കേന്ദ്ര ഡാറ്റാബേസ് മാത്രമാകരുത്. അറിവ് നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടുകയും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുകയും പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും തിരുത്തപ്പെടുകയും വേണം. ഒരു സംഘടനയുടെ ഓർമ്മ അതിന്റെ രേഖകളിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ സ്ഥാപനപരമായ പഠനശേഷിയിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ചരിത്രസ്മൃതി + ജീവിക്കുന്ന അനുഭവം + ശാസ്ത്രീയ വിശകലനം + ഭാവി മാതൃകകൾ = വിപ്ലവാത്മക സംഘടനാപരമായ അറിവ് എന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു പുതിയ വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം വികസിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം വിവരത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം നിർണായകമാകുന്നു. വിവരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവന് സംഘടനയിൽ അധികാരം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ വിവരത്തിന്റെ ഏകാധിപത്യകേന്ദ്രീകരണം ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരണത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടമാണ്. പാർട്ടിയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ സമയബന്ധിതമായി ലഭിക്കണം; തീരുമാനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ കഴിയുന്നത്ര സുതാര്യമായിരിക്കണം; കണക്കുകളും നയപരമായ വിലയിരുത്തലുകളും സംഘടനാപരമായ പഠനങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടണം. എന്നാൽ സുതാര്യത എന്നത് വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യത ഇല്ലാതാക്കുന്നതല്ല. പൊതു ഉത്തരവാദിത്തവും വ്യക്തിഗത സ്വകാര്യതയും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ സന്തുലനം നിർബന്ധമാണ്. വിപ്ലവസംഘടനയ്ക്ക് രഹസ്യത ആവശ്യമുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം; പക്ഷേ രഹസ്യത തന്നെ സ്ഥിരമായ അധികാരസംസ്കാരമായി മാറാൻ അനുവദിക്കരുത്.

ഇതേ പ്രശ്നം AI അധിഷ്ഠിത സംഘടനയിലും കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകും. ഡാറ്റ ശേഖരിക്കുന്നതും വിശകലനം ചെയ്യുന്നതുമായ സംവിധാനങ്ങൾ കേന്ദ്രനിയന്ത്രണത്തിലായാൽ അവ പുതിയ തരത്തിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരണത്തിന് കാരണമാകാം. അതിനാൽ അൽഗോരിതമിക ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയം വികസിപ്പിക്കേണ്ടിവരും. പാർട്ടി ഉപയോഗിക്കുന്ന AI സംവിധാനങ്ങൾ എന്ത് ഡാറ്റയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, എന്ത് മുൻധാരണകളാണ് അതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, ഏത് മാതൃകയിലാണ് വിശകലനം നടക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിന്റെ ഫലങ്ങളെ പരിശോധിക്കുന്നത്, എങ്ങനെ തെറ്റുകൾ തിരുത്താം എന്നിവ സംഘടനയ്ക്ക് മനസ്സിലാകണം. ഒരു AI സംവിധാനത്തിന്റെ തീരുമാനം “യന്ത്രം പറഞ്ഞതാണ്” എന്ന പേരിൽ ചോദ്യം ചെയ്യാനാവാത്തതാകരുത്. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ മനുഷ്യരുടെ പഴയ ഉദ്യോഗസ്ഥാധിപത്യത്തിന് പകരം അൽഗോരിതമിക ഉദ്യോഗസ്ഥാധിപത്യം വരും. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഈ സാധ്യത തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തടയണം.

അതുകൊണ്ട് AI സംവിധാനങ്ങൾക്ക് വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശം പോലും സങ്കൽപ്പിക്കാം. ഒരു AI മോഡൽ സംഘടനയുടെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിലയിരുത്തലിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ അടിസ്ഥാന ധാരണകൾ പരിശോധിക്കുന്ന മറ്റൊരു സംവിധാനവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഒരു തീരുമാനത്തിന് അനുകൂലമായ തെളിവുകൾ മാത്രം ശേഖരിക്കുന്നതിനു പകരം അതിനെ നിഷേധിക്കുന്ന തെളിവുകൾ സജീവമായി അന്വേഷിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള സാങ്കേതിക ഘടനകൾ വേണം. ഇതിലൂടെ AI ഒരു സ്ഥിരീകരണയന്ത്രമായി മാറാതെ വിമർശനാത്മക പ്രതിഫലനയന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കും. മനുഷ്യരുടെ ബൗദ്ധിക പക്ഷപാതങ്ങളെ കുറയ്ക്കാൻ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കണമെങ്കിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സ്വന്തം പക്ഷപാതങ്ങളെയും നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം.

ഇതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളുടെ സിമുലേഷൻ ആണ്. ഒരു നയം സ്വീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അതിന്റെ വിവിധ സാധ്യതാപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ മാതൃകയാക്കാൻ AIയും സിസ്റ്റം മോഡലിംഗും ഉപയോഗിക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു സാമ്പത്തിക നയം തൊഴിൽ, വില, പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക അസമത്വം, പൊതുആരോഗ്യം, ഉപഭോഗം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ എങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത ഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് പരിശോധിക്കാം. എന്നാൽ ഒരു സിമുലേഷൻ ഭാവിയെ പ്രവചിക്കുന്ന യന്ത്രമല്ല; അത് സാധ്യതകളുടെ ഭൂപടം മാത്രമാണ്. അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയവിധിനിർണയത്തെ സഹായിക്കണം, അതിനെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കരുത്. ഭാവി ഒരു നിശ്ചിത രേഖയല്ല; മനുഷ്യപ്രയോഗവും അപ്രതീക്ഷിതമായ ഉദ്ഭവങ്ങളും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന തുറന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ സാധ്യതയുടെ തത്വം രാഷ്ട്രീയചിന്തയിൽ പ്രയോഗിക്കാം. നിലവിലെ യാഥാർത്ഥ്യം ഒരു നിശ്ചിത അവസ്ഥയായിരിക്കുമ്പോഴും അതിനുള്ളിൽ അനേകം സാധ്യതകൾ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവി നിലവിലെ പ്രവണതകളുടെ യാന്ത്രിക തുടർച്ച മാത്രമല്ല. ചില നിർണായക സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചെറിയ ഇടപെടലുകൾ വലിയ ഗുണപരമായ മാറ്റങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ വിപ്ലവ തന്ത്രം നിലവിലെ ശക്തികളുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ മാത്രമാകരുത്; ഉദ്ഭവിക്കാവുന്ന പുതിയ സാധ്യതകളെ തിരിച്ചറിയുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതും അതിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കണം. രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം നിലവിലുള്ളതിനെ മാത്രം വായിക്കുന്നതല്ല; ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി രൂപപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്തതിനെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവുമാണ്.

ഇതോടെ വിപ്ലവാത്മക സങ്കൽപ്പശേഷി പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര ശേഷികളിലൊന്നായി മാറുന്നു. മുതലാളിത്ത യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വിമർശിക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്; അതിനപ്പുറം ഒരു പുതിയ സാമൂഹികബന്ധം സങ്കൽപ്പിക്കുകയും അതിന്റെ പ്രാഥമിക രൂപങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് പ്രയാസം. ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ, തൊഴിൽബന്ധങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസരീതി, ആരോഗ്യസംവിധാനം, നഗരജീവിതം, ഗ്രാമീണ ഉത്പാദനം, സാങ്കേതിക ഉടമസ്ഥത, പരിസ്ഥിതി പുനഃസംഘടന, സംസ്കാരം, ജനാധിപത്യ സ്വയംഭരണം എന്നിവയുടെ പ്രാഥമിക മാതൃകകൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ദൗത്യത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. വിപ്ലവം പഴയതിനെ തകർക്കുന്ന നിഷേധത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്; പുതിയതിന്റെ ഭൗതിക മുൻരൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന സൃഷ്ടിപരമായ പ്രക്രിയ കൂടിയായിരിക്കണം.

ഇതിൽ സഹകരണ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ ഒരു പ്രധാന പരീക്ഷണമേഖലയാകാം. തൊഴിലാളികൾ ഉത്പാദനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും അതിന്റെ തീരുമാനപ്രക്രിയയിലും ഉടമസ്ഥതയിലും പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്യുന്ന വിവിധ സഹകരണരൂപങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ഉത്പാദന ശൃംഖലകൾ, സാമൂഹിക സംരംഭങ്ങൾ, പൊതുസ്വത്ത് മാതൃകകൾ, പങ്കിടൽ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെ രാഷ്ട്രീയപരമായ പരീക്ഷണങ്ങളായി കാണാം. ഇവയെ ഉടൻ തന്നെ സോഷ്യലിസത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപങ്ങളായി പ്രഖ്യാപിക്കേണ്ടതില്ല. മറിച്ച്, മൂലധനാധിഷ്ഠിത ഉടമസ്ഥതയ്ക്ക് പകരം എന്തെല്ലാം ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനാകുമെന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന പരിവർത്തനാത്മക പരീക്ഷണശാലകൾ ആയി കാണണം. ഒരു പരീക്ഷണം പരാജയപ്പെട്ടാൽ അതിന്റെ പരാജയവും അറിവാണ്; വിജയിച്ചാൽ അതിന്റെ പരിധികളും പരിശോധിക്കണം.

അതുപോലെ സാമൂഹിക പരിചരണത്തിന്റെ പുനഃസംഘടനയും പ്രധാനമാണ്. മുതലാളിത്ത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പരിചരണാധ്വാനം പലപ്പോഴും അദൃശ്യവും കുറഞ്ഞ മൂല്യമുള്ളതുമായ അധ്വാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കുട്ടികളുടെ പരിചരണം, വയോധികപരിചരണം, രോഗപരിചരണം, കുടുംബപരിപാലനം, മാനസിക പിന്തുണ തുടങ്ങിയവ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിക്ക് ഈ മേഖലകളെ “സ്വകാര്യ” പ്രശ്നങ്ങളായി മാറ്റിനിർത്താനാവില്ല. മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനമാണ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഭൗതിക അടിത്തറ. അതിനാൽ പരിചരണത്തെ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമായി പുനർസംഘടിപ്പിക്കുന്ന പരീക്ഷണങ്ങൾ ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാന മുൻരൂപങ്ങളാകാം.

ഇതേപോലെ സമയം എന്ന വിഭവത്തെയും രാഷ്ട്രീയമായി പുനർചിന്തിക്കണം. മുതലാളിത്തത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ സമയം ചരക്കാക്കി മാറ്റപ്പെടുന്നു. തൊഴിൽസമയം, യാത്രാസമയം, ഉപഭോഗസമയം, ഡിജിറ്റൽ ശ്രദ്ധാസമയം എന്നിവയെല്ലാം മൂലധനത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. വിമോചനത്തിന്റെ അർത്ഥം കൂടുതൽ വരുമാനം മാത്രം നേടുന്നതല്ല; മനുഷ്യന് തന്റെ സമയത്തിന്മേൽ കൂടുതൽ സ്വയംഭരണം ലഭിക്കുന്നതുമാണ്. അതിനാൽ ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന മാനദണ്ഡം മനുഷ്യന്റെ സ്വതന്ത്രസമയത്തിന്റെ വിപുലീകരണം ആയിരിക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ സമയം വിപണിക്ക് നൽകാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നതിനു പകരം മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപരതയ്ക്കും സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾക്കും അറിവിനും വിശ്രമത്തിനും നൽകുന്ന സമയം വർധിപ്പിക്കണം.

ഇവിടെ AI-യുടെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക അർത്ഥം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. AI ഉത്പാദനക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഫലം മൂലധനത്തിന്റെ ലാഭമായി മാത്രം മാറുകയാണെങ്കിൽ സാങ്കേതിക പുരോഗതി മനുഷ്യവിമോചനമായി മാറുന്നില്ല. മറിച്ച് ഉത്പാദനത്തിനാവശ്യമായ സാമൂഹിക അധ്വാനം കുറയുമ്പോൾ അതിന്റെ നേട്ടം മനുഷ്യരുടെ സ്വതന്ത്രസമയമായി, വിദ്യാഭ്യാസമായി, ആരോഗ്യമാക്കി, സാംസ്കാരിക സൃഷ്ടിയായി, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തമായി മാറണം. സാങ്കേതിക പുരോഗതിയുടെ ഫലം ആരുടെ സമയത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു? എന്ന ചോദ്യം ഒരു വിപ്ലവ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രചോദ്യമാകണം.

ഇതോടെ സാങ്കേതിക ഉടമസ്ഥത നിർണായകമാകുന്നു. AI മോഡലുകൾ, ഡാറ്റ, കംപ്യൂട്ടിംഗ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, റോബോട്ടിക് ഉത്പാദനസംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ഏതാനും കോർപ്പറേഷനുകളുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ തുടരുകയാണെങ്കിൽ പുതിയ സാങ്കേതിക സാമന്തവ്യവസ്ഥകൾ രൂപപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ ഡിജിറ്റൽ പൊതുസ്വത്ത്, തുറന്ന അറിവ്, പൊതുവായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന കംപ്യൂട്ടിംഗ് വിഭവങ്ങൾ, ജനാധിപത്യ ഡാറ്റാ ഭരണകൂടം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കണം. ഡാറ്റ മനുഷ്യരുടെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന വിഭവമാണെങ്കിൽ അതിന്റെ നിയന്ത്രണം വ്യക്തിഗത കോർപ്പറേറ്റ് സ്വത്തായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല. അതേസമയം സ്വകാര്യതയും വ്യക്തിയുടെ സ്വയംഭരണവും സംരക്ഷിക്കണം. അതിനാൽ പൊതുസ്വത്തും വ്യക്തിഗത അവകാശവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ സന്തുലനം അനിവാര്യമാണ്.

ഇത്തരം ഒരു ഭാവിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസവും മാറണം. വിദ്യാഭ്യാസം പരീക്ഷ പാസാകാനുള്ള വിവരശേഖരണമായി തുടരാൻ കഴിയില്ല. ചിന്തിക്കാൻ പഠിക്കുക, ചോദ്യം ചെയ്യാൻ പഠിക്കുക, തെളിവ് പരിശോധിക്കാൻ പഠിക്കുക, വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ പഠിക്കുക, വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകളെ സംയോജിപ്പിക്കാൻ പഠിക്കുക, തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക—ഇവയാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ. പാർട്ടിയുടെ ഓരോ അംഗവും ഒരു അധ്യാപകനും ഒരേസമയം ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയും ആയിരിക്കണം. “എനിക്ക് അറിയാം” എന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് “എനിക്ക് പഠിക്കണം” എന്ന നിലയിലേക്കുള്ള നിരന്തരമായ മാറ്റമാണ് വിപ്ലവാത്മക ബോധത്തിന്റെ ലക്ഷണം.

ഇവിടെ വിപ്ലവാത്മക വിനയം എന്നൊരു ധാർമ്മിക ഗുണം ആവശ്യമാണ്. ചരിത്രത്തെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സംഘടനയ്ക്ക് സ്വന്തം തെറ്റുകൾ സമ്മതിക്കാനുള്ള ധൈര്യമില്ലെങ്കിൽ അത് ഒടുവിൽ സ്വന്തം മിഥ്യകളുടെ തടവുകാരനാകും. ഒരു നേതാവിന് തെറ്റാൻ കഴിയും; ഒരു ഭൂരിപക്ഷത്തിന് തെറ്റാൻ കഴിയും; ഒരു പാർട്ടി കോൺഗ്രസിന് തെറ്റാൻ കഴിയും; ഒരു സിദ്ധാന്തപരമായ ധാരണ പോലും പുതിയ തെളിവുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ തിരുത്തപ്പെടാം. ഇതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നത് സിദ്ധാന്തരഹിതതയല്ല; ശാസ്ത്രീയ ഭൗതികവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്. സത്യത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത വ്യക്തിയോടോ സ്ഥാനത്തോടോ മുൻവിധിയോടോ ഉള്ള പ്രതിബദ്ധതയെക്കാൾ ഉയർന്നതായിരിക്കണം.

ഇതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ ധാർമ്മികതയിൽ വ്യക്തിപൂജയ്ക്ക് സ്ഥാനം ഉണ്ടാകരുത്. ചരിത്രപരമായി വലിയ സംഭാവന നൽകിയ നേതാക്കൾക്ക് ആദരവ് നൽകാം; എന്നാൽ ഒരാളെ വിമർശനാതീതനാക്കുന്ന നിമിഷം സംഘടനയുടെ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവം തകരുന്നു. വ്യക്തി ചരിത്രത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; എന്നാൽ വ്യക്തി ചരിത്രത്തിന്റെ ഉൽപ്പന്നവുമാണ്. ഒരു നേതാവിന്റെ കഴിവിനെ സ്ഥാപനപരമായ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിക്ക് പകരം സ്ഥാപിക്കരുത്. വ്യക്തി സംഘടനയെ നയിക്കാം; പക്ഷേ സംഘടന വ്യക്തിയെ നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം. നേതൃത്വത്തിന്റെ മഹത്വം വിമർശനത്തിൽ നിന്ന് മുക്തിയിലല്ല; വിമർശനം സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ട് കൂടുതൽ ഉയർന്ന ശേഷിയിലേക്ക് വളരുന്നതിലാണ്.

ഇതോടെ അധികാരത്തിന്റെ കാലികത എന്ന തത്വം വികസിപ്പിക്കാം. ഒരു വ്യക്തിക്കും ഒരു സ്ഥാനത്തിനും ഒരു കമ്മിറ്റിക്കും ഒരു സംഘടനാരൂപത്തിനും ശാശ്വതമായ അവകാശം ഉണ്ടായിരിക്കരുത്. ഉത്തരവാദിത്തം ആവശ്യമായിടത്ത് കേന്ദ്രീകരിക്കാം; എന്നാൽ അതിന്റെ കാലാവധി, പരിധി, വിലയിരുത്തൽ, പുനർനിയമനം, മാറ്റം എന്നിവ വ്യക്തമായിരിക്കണം. ഇത് സംഘടനയെ അസ്ഥിരമാക്കാനല്ല; അധികാരം സ്വതന്ത്രമായ സ്വയംപുനരുത്പാദനശേഷിയായി മാറുന്നത് തടയാനാണ്. ഒരു ജീവസംവിധാനം പഴയ കോശങ്ങളെ പുതുക്കുന്നതുപോലെ സംഘടനയ്ക്കും പഴയ അധികാരരൂപങ്ങളെ പുതുക്കേണ്ടിവരും.

ഇവിടെ സംഘടനാപരമായ മരണം എന്ന ആശയം പോലും പ്രയോജനപ്രദമാണ്. ചില സംഘടനാരൂപങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി അവയുടെ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അവസാനിക്കണം. ഒരു ഘടന നിലനിർത്തുന്നതുതന്നെ വിപ്ലവപരമായ കടമയാണെന്ന ധാരണ അപകടകരമാണ്. ചില കമ്മിറ്റികൾ പിരിച്ചുവിടേണ്ടിവരും; ചില വിഭാഗങ്ങൾ ഒന്നിക്കേണ്ടിവരും; ചില സ്ഥാപനങ്ങൾ പുതിയ രൂപം സ്വീകരിക്കേണ്ടിവരും; ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ച് പുതിയ മേഖലകൾ ആരംഭിക്കേണ്ടിവരും. നിഷേധം സംഘടനയുടെ പരാജയമല്ല; ചിലപ്പോൾ അതിന്റെ ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ള മുൻവ്യവസ്ഥയാണ്.

ഇങ്ങനെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി സ്വയംനശീകരണശേഷിയുള്ള ഒരു ജീവസംവിധാനം എന്ന അതിശയകരമായ ആശയത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത്. ഇവിടെ സ്വയംനശീകരണം സംഘടനയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതല്ല; കാലഹരണപ്പെട്ട സ്വന്തം രൂപങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശേഷിയാണ്. ഒരു ഘടന അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ പാർട്ടി ശ്രമിക്കരുത്. അതിന്റെ സാരത്തെ ഉയർന്ന രൂപത്തിൽ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പഴയ ഘടനയെ നിഷേധിക്കണം. ഇതാണ് ജീവന്റെ പരിണാമതത്വം സംഘടനാപരമായ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.

അവസാനം, ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയുടെ ലക്ഷ്യം പാർട്ടിയെ ശാശ്വതമാക്കുക അല്ല. ഒരു യഥാർത്ഥ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിജയം സ്വന്തം നിലനിൽപ്പ് ശാശ്വതമാക്കുന്നതല്ല; താൻ ആവശ്യമായിരുന്ന ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം ക്രമേണ മറികടക്കാവുന്ന ഒരു സാമൂഹികാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. മനുഷ്യർ സ്വയം സംഘടിതരായി, അറിവ് ജനാധിപത്യവൽക്കരിച്ച്, ഉത്പാദനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം സാമൂഹികമായി കൈകാര്യം ചെയ്ത്, രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ വേർതിരിവ് കുറച്ച്, സാങ്കേതികവിദ്യയെ കൂട്ടായ ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നിയന്ത്രിച്ച്, പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിച്ച്, സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ഉയർന്ന തലങ്ങളിൽ സ്വയം പരിഹരിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് സമൂഹം നീങ്ങേണ്ടത്. അപ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രത്യേകതയും മാറും. പാർട്ടി സ്വയം ഇല്ലാതാകാൻ കഴിയുന്നത്ര വിപ്ലവാത്മകമായിരിക്കണം.

ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള വൈരുധ്യം: സ്വന്തം അധികാരത്തെ വികസിപ്പിക്കുമ്പോഴും അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹിക ആവശ്യകത കുറയ്ക്കുക; സ്വന്തം സംഘടനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുമ്പോഴും ജനങ്ങളുടെ സ്വയംസംഘടനയെ അതിലും ശക്തമാക്കുക; സ്വന്തം ബുദ്ധിശക്തി വികസിപ്പിക്കുമ്പോഴും കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയെ അതിനുമപ്പുറം വികസിപ്പിക്കുക; സ്വന്തം നേതൃത്വത്തെ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരുമ്പോഴും നേതൃത്വത്തിന്റെ സാമൂഹിക കേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ ആവശ്യകത ക്രമേണ കുറയ്ക്കുക. ഇത് സ്വയംവിരുദ്ധമായ ലക്ഷ്യമല്ല; ഡയലക്ടിക്കൽ വികസനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ദിശയാണ്.

അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു അധികാരത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന സംഘടന എന്നതിലുപരി അധികാരത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ആവശ്യം തന്നെ മറികടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സംഘടന ആയിരിക്കണം. അത് ഭരണകൂടത്തെ കൈവശപ്പെടുത്തുന്നതിനെ അവസാനലക്ഷ്യമായി കാണുന്നില്ല; സാമൂഹിക സ്വയംഭരണത്തിന്റെ ഉയർന്ന തലങ്ങളിലേക്ക് മനുഷ്യരെ ഉയർത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. അത് ജനങ്ങളെ തന്റെ പിന്നാലെ നടത്തുന്നതിൽ മാത്രം അഭിമാനം കാണുന്നില്ല; ഒരുദിവസം ജനങ്ങൾ സ്വന്തം ചരിത്രത്തെ കൂടുതൽ സ്വയംബോധത്തോടെ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം കാണുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് ഒരു ചരിത്രപ്രക്രിയയായി മാറുന്നത്. അത് അധികാരം നേടാനുള്ള ഉപകരണമല്ല; അധികാരബന്ധങ്ങളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. അത് ഒരു സ്ഥിര സംഘടനയല്ല; സ്വയം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് വികസിക്കുന്ന ജീവസംവിധാനമാണ്. അത് ഒരു കേന്ദ്രബുദ്ധിയല്ല; അനേകം തലങ്ങളിലായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. അത് ഭാവിയെ മുൻകൂട്ടി നിർവചിക്കുന്ന ഒരു അടച്ച സിദ്ധാന്തമല്ല; സാധ്യതകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ സാമൂഹിക പ്രയോഗത്തിലൂടെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്ന തുറന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ രീതിയാണ്. അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപത്തിൽ, പാർട്ടി തന്നെ മനുഷ്യരാശിയുടെ സ്വയംബോധമുള്ള പരിണാമത്തിന്റെ ഒരു അവയവമായി മാറുന്നു.

അപ്പോൾ വിപ്ലവത്തിന്റെ ചോദ്യം തന്നെ മാറുന്നു. “ആരാണ് അധികാരത്തിൽ വരുന്നത്?” എന്നതിൽ നിന്ന് “ആരാണ് സമൂഹത്തെ സ്വയംഭരിക്കാൻ പഠിക്കുന്നത്?” എന്നതിലേക്ക്; “ഏത് പാർട്ടിയാണ് ഭരണകൂടത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്?” എന്നതിൽ നിന്ന് “എങ്ങനെ സമൂഹം തന്നെ സ്വന്തം ഭൗതികവും ബൗദ്ധികവും സാങ്കേതികവുമായ ജീവിതത്തെ ജനാധിപത്യപരമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും?” എന്നതിലേക്ക്; “എങ്ങനെ പാർട്ടിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താം?” എന്നതിൽ നിന്ന് “എങ്ങനെ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ സ്വയംസംഘടനയെ പാർട്ടിയേക്കാൾ ശക്തമാക്കാം?” എന്നതിലേക്ക്. ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഗുണപരമായ ചാട്ടം.

വിപ്ലവത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ഒരു പുതിയ ഭരണാധികാരിയെ സൃഷ്ടിക്കുക അല്ല; മനുഷ്യരാശിയെ സ്വന്തം ചരിത്രത്തിന്റെ ബോധപൂർവമായ സ്രഷ്ടാവായി ഉയർത്തുകയാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഈ പ്രക്രിയയുടെ മുന്നണിയിൽ നിൽക്കേണ്ടത് മറ്റുള്ളവരുടെ മേൽ നിന്ന് അല്ല, മറിച്ച് അവരോടൊപ്പം, അവരിൽ നിന്ന് പഠിച്ചുകൊണ്ട്, അവരുമായി ചേർന്ന്, നിരന്തരം സ്വയം മാറിക്കൊണ്ടാണ്. അപ്പോൾ മാത്രമേ പാർട്ടി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭാവിസമൂഹത്തിന്റെ മുൻരൂപമാകൂ—ഭാവിയെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന സംഘടനയല്ല, ഭാവി സമൂഹത്തിന്റെ വിത്തുകൾ സ്വന്തം വർത്തമാനത്തിൽ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ജീവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രയോഗം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിന്റെ സംഘടനയുടെ വലുപ്പത്തിലോ അംഗസംഖ്യയിലോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലോ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. അതിന്റെ അടിസ്ഥാനശക്തി സ്വയം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചരിത്രത്തെ തിരിച്ചറിയാനും അതിനനുസരിച്ച് സ്വന്തം ചിന്തയെയും സംഘടനയെയും പ്രവർത്തനരീതികളെയും മാറ്റാനും കഴിയുന്ന ശേഷിയിലാണ്. ചരിത്രം ഒരു നിശ്ചിത പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന രേഖീയ പ്രക്രിയയല്ല; വിവിധ വൈരുധ്യങ്ങൾ പരസ്പരം മുറിച്ചുകടക്കുകയും ശക്തിപ്പെടുകയും ദുർബലപ്പെടുകയും പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഉദ്ഭവപ്രക്രിയയാണ്. അതിനാൽ ഇന്നലെ ഫലപ്രദമായിരുന്ന സംഘടനാരൂപം നാളെ അതേ ഫലപ്രാപ്തിയോടെ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നത് ഡയലക്ടിക്കൽ ചിന്തയുടെ നിഷേധമാണ്. ഒരു വിപ്ലവ പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ പക്വത അതിന്റെ പഴയ രൂപങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ അല്ല, അവയുടെ പരിധികളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിലാണ്. തുടർച്ചയും മാറ്റവും തമ്മിലുള്ള ഈ വൈരുധ്യത്തെ സൃഷ്ടിപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷിയാണ് സംഘടനാപരമായ വിപ്ലവബോധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

ഇതിനായി പാർട്ടിയിൽ നിരന്തര സ്വയംനവീകരണം ഒരു പ്രത്യേക ക്യാമ്പയിനോ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള സമ്മേളനപ്രമേയമോ ആകരുത്. അത് സംഘടനയുടെ ദൈനംദിന ജീവപ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാകണം. ഓരോ ഘടനയും സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തെ നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം; ഓരോ നേതൃനിലയും സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങളെ വിലയിരുത്തണം; ഓരോ രാഷ്ട്രീയരേഖയും പ്രയോഗത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെടണം; ഓരോ സംഘടനാപരമായ രീതിയും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക ഫലത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുനഃപരിശോധിക്കണം. “നാം എപ്പോഴും ഇങ്ങനെയാണ് ചെയ്തിരുന്നത്” എന്ന വാദം ഒരു വിപ്ലവ സംഘടനയിൽ ശാസ്ത്രീയമായ വാദമാകരുത്. ഒരു രീതി എത്ര പഴയതാണെന്നതല്ല, അത് നിലവിലെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ എത്രത്തോളം വിശദീകരിക്കുകയും പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ മൂല്യം നിർണയിക്കേണ്ടത്. അതിനാൽ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും പാരമ്പര്യത്തിന്റെ വിമർശനവും ഒരേ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ രണ്ട് വശങ്ങളായിരിക്കണം.

ഇവിടെ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും കൂടുതൽ ഉയർന്ന തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തേണ്ടതുണ്ട്. അവ കുറ്റാരോപണത്തിന്റെയോ വ്യക്തിപരമായ അപമാനത്തിന്റെയോ ഉപകരണങ്ങളാകുമ്പോൾ അവയുടെ വിപ്ലവാത്മക സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. യഥാർത്ഥ വിമർശനം വ്യക്തിയെ തകർക്കാനല്ല, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ പിന്നിലെ ഘടനാപരമായ വൈരുധ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്താനാണ്. സ്വയംവിമർശനം സ്വന്തം തെറ്റുകൾ സമ്മതിക്കുന്ന ഒരു ധാർമ്മിക നടപടി മാത്രമല്ല; സ്വന്തം ചിന്തയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അദൃശ്യമായ മുൻവിധികളെയും പരിമിതികളെയും അധികാരബന്ധങ്ങളെയും തിരിച്ചറിയാനുള്ള ബൗദ്ധിക പ്രക്രിയ കൂടിയാണ്. “എനിക്ക് എന്താണ് തെറ്റിയത്?” എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം “എന്റെ തെറ്റിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന സംഘടനാപരമായ, സാമൂഹികമായ, സാംസ്കാരികമായ, വൈജ്ഞാനികമായ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയായിരുന്നു?” എന്നും ചോദിക്കണം. അപ്പോൾ വിമർശനം വ്യക്തിപരമായ കുറ്റത്തിൽ നിന്ന് സിസ്റ്റം-ലെവൽ പഠനത്തിലേക്ക് മാറുന്നു.

ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പാർട്ടിയിൽ വിമർശനത്തിന്റെ സുരക്ഷിത സംസ്കാരം വളർത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഭയപ്പെടാതെ സംസാരിക്കാനാകാത്ത സംഘടനയിൽ യഥാർത്ഥ വിവരപ്രവാഹം അവസാനിക്കുന്നു. താഴത്തെ ഘടകങ്ങൾ മേലധികാരികളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ മാത്രം കൈമാറാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ സംഘടനയുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി തകരുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ നേതൃനിലയിലേക്ക് എത്താതെ വഴിയിൽ തന്നെ തടയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി മുകളിലെ നേതൃത്വം ഒരു സാങ്കൽപ്പിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നു. ഇത് ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ രൂപമാണ്. അതിനാൽ വിയോജിപ്പിനെ ശിക്ഷിക്കുന്ന സംഘടന ഒടുവിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. വിയോജിപ്പിനെ കേൾക്കുകയും പരിശോധിക്കുകയും ആവശ്യമെങ്കിൽ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംഘടന മാത്രമാണ് സ്വന്തം തെറ്റുകൾ നേരത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നത്.

എന്നാൽ വിയോജിപ്പിന്റെ സ്ഥാപനവൽക്കരണം അനന്തമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിന്റെ അരാജകത്വമാകരുത്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയിൽ വിയോജിപ്പ് സംഘടിത വൈരുധ്യം ആയിരിക്കണം. അഭിപ്രായങ്ങൾ തെളിവുകളോടും അനുഭവങ്ങളോടും സിദ്ധാന്തപരമായ വാദങ്ങളോടും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടണം. വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായ വിഭാഗീയതകളായി മാറാതെ പ്രശ്നകേന്ദ്രിതമായ സംവാദങ്ങളായി നിലനിൽക്കണം. ഭൂരിപക്ഷ തീരുമാനം ആവശ്യമായിടത്ത് സ്വീകരിക്കാം; എന്നാൽ ന്യൂനപക്ഷത്തിന്റെ വാദം ചരിത്രപരമായി ഇല്ലാതാക്കപ്പെടരുത്. അത് രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും ഭാവിയിലെ പ്രയോഗത്തിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും വേണം. ഇങ്ങനെ ന്യൂനപക്ഷാഭിപ്രായം പരാജയപ്പെട്ട ഒരു ശബ്ദമല്ല; ഭാവിയിൽ ശരിയാകാവുന്ന ഒരു സംഘടനാപരമായ സാധ്യതയായി നിലനിൽക്കും.

ഇതിലൂടെ ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ വ്യാഖ്യാനം രൂപപ്പെടുന്നു. കേന്ദ്രീകരണം ആവശ്യമാണ്, കാരണം സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക പോരാട്ടങ്ങളിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനവും ഏകോപിത പ്രവർത്തനവും ഇല്ലാതെ ശക്തി ചിതറിപ്പോകാം. എന്നാൽ കേന്ദ്രീകരണം അറിവിന്റെ ഏകാധിപത്യകേന്ദ്രീകരണം ആകരുത്. തീരുമാനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രീകരണം ആവശ്യമായേക്കാം; അനുഭവത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം ആവശ്യമില്ല. തന്ത്രത്തിന്റെ ഏകോപനം ആവശ്യമായേക്കാം; ചിന്തയുടെ ഏകതാനത ആവശ്യമില്ല. സംഘടനാപരമായ പ്രവർത്തനത്തിൽ ഐക്യം ആവശ്യമാണ്; സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ വൈവിധ്യം അനിവാര്യമാണ്. അതിനാൽ പുതിയ ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം എന്നത് “വൈവിധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഏകോപിത പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക്” എന്ന ചലനമായിരിക്കണം; “വൈവിധ്യത്തിന്റെ നിഷേധത്തിലൂടെ ഏകതയിലേക്ക്” എന്നതല്ല.

ഈ വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. കാരണം ഒരു വിപ്ലവ പാർട്ടിക്ക് പ്രവർത്തന ഐക്യവും ചിന്തയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരേസമയം ആവശ്യമാണ്. ഒരു പ്രചാരണ പരിപാടിയിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനമെടുത്താൽ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടിവരും. എന്നാൽ ആ തീരുമാനത്തിന്റെ ശരിതെറ്റുകൾ പിന്നീട് പരിശോധിക്കാനുള്ള അവകാശം അംഗങ്ങൾക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണം. ഒരു നയം നടപ്പാക്കിയ ശേഷം അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തുകയും ആവശ്യമായാൽ തിരുത്തുകയും ചെയ്യണം. ഇതിലൂടെ തീരുമാനം ഒരു അന്തിമ സത്യമായി മാറുന്നില്ല; പ്രയോഗത്തിലൂടെ പരിശോധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു താൽക്കാലിക സിദ്ധാന്തം മാത്രമാകുന്നു. മാർക്സിസ്റ്റ് പ്രയോഗത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സ്വഭാവം ഇതിലാണ്.

ഇതോടൊപ്പം തീരുമാനങ്ങളുടെ തിരിച്ചുവരവ് ചക്രം എന്നൊരു സംഘടനാപരമായ സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കാം. ഒരു തീരുമാനം എടുക്കുക; അതിന്റെ ലക്ഷ്യം നിർവചിക്കുക; പ്രയോഗിക്കുക; ഫലങ്ങൾ അളക്കുക; വ്യതിയാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക; വിമർശനം ശേഖരിക്കുക; പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുക; ആവശ്യമെങ്കിൽ തീരുമാനത്തെ തിരുത്തുക—ഇങ്ങനെ ഒരു ആവർത്തിത ചക്രം. ഇതാണ് സംഘടനാപരമായ ഡയലക്ടിക്കൽ ഫീഡ്ബാക്ക്. തീരുമാനമെടുക്കൽ ഒരു അവസാനബിന്ദുവല്ല; അടുത്ത അറിവിന്റെ ആരംഭബിന്ദുവാണ്. അങ്ങനെ തീരുമാനം → പ്രയോഗം → ഫീഡ്ബാക്ക് → വിമർശനം → പഠനം → തിരുത്തൽ → പുതിയ തീരുമാനം എന്ന ചക്രം പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന പ്രവർത്തനരീതിയായി മാറണം.

ഈ മാതൃകയിൽ പരാജയം പോലും പുതിയ അർത്ഥം നേടുന്നു. പരാജയപ്പെട്ട ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ മറച്ചുവയ്ക്കുകയോ വ്യക്തികളിലേക്ക് കുറ്റം മാറ്റുകയോ ചെയ്താൽ അതിൽ നിന്ന് സംഘടനയ്ക്ക് ഒന്നും പഠിക്കാനാവില്ല. പക്ഷേ പരാജയത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ തുറന്നും ശാസ്ത്രീയമായും പരിശോധിച്ചാൽ അത് കൂട്ടായ അറിവായി മാറും. എന്താണ് തെറ്റിയത്? ഏത് ധാരണ തെറ്റായിരുന്നു? ഏത് ഡാറ്റ അപൂർണ്ണമായിരുന്നു? ജനങ്ങളുടെ മനോഭാവം എങ്ങനെ തെറ്റായി വായിച്ചു? സംഘടനയുടെ സ്വന്തം പ്രവർത്തനരീതി എവിടെയാണ് തടസ്സമായത്? അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന സംഘടനയ്ക്ക് പരാജയം പോലും ഒരു പരിണാമാത്മക വിഭവം ആക്കാൻ കഴിയും. വിജയം പലപ്പോഴും തെറ്റായ ആത്മവിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കും; പരാജയം ശരിയായി വിശകലനം ചെയ്താൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള അറിവ് സൃഷ്ടിക്കും.

അതുകൊണ്ട് പാർട്ടിയിൽ സംഘടനാപരമായ ശാസ്ത്രീയ രീതി വളർത്തണം. ഓരോ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലും ഒരു ചെറിയ സാമൂഹിക പരീക്ഷണമായി കാണാം. മുൻകൂട്ടി ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിർവചിക്കുക, പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക, ഫലങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുക, അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക, വ്യത്യസ്ത ഇടപെടലുകളുടെ ഫലങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്യുക, പഠിച്ച പാഠങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുക—ഇതെല്ലാം സംഘടനാപരമായ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. ഇതിലൂടെ രാഷ്ട്രീയം യാന്ത്രിക “ഡാറ്റാ മാനേജ്മെന്റ്” ആയി മാറുകയല്ല; മറിച്ച് അനുഭവത്തെ അറിവാക്കി, അറിവിനെ തന്ത്രമാക്കി, തന്ത്രത്തെ വീണ്ടും പ്രയോഗത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ശാസ്ത്രം ആയി മാറുന്നു.

ഇവിടെ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധവും പുനർനിർവചിക്കണം. ജനങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ പിന്തുണ തേടേണ്ട ഒരു വോട്ടുബാങ്കല്ല. അവർ ചരിത്രത്തിന്റെ സജീവ സ്രഷ്ടാക്കളാണ്. പാർട്ടി ജനങ്ങളിലേക്ക് “രാഷ്ട്രീയ ബോധം കൊണ്ടുപോകുന്നു” എന്ന ഏകദിശാ ധാരണയ്ക്ക് പകരം, പാർട്ടിയും ജനങ്ങളും പരസ്പരം ബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബന്ധം വികസിപ്പിക്കണം. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർട്ടി പഠിക്കണം; പാർട്ടി സ്വന്തം സിദ്ധാന്തപരമായ അറിവ് ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം; ഇരുവശത്തുനിന്നും പുതിയ രാഷ്ട്രീയ രൂപങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കണം. ഇതാണ് സിദ്ധാന്തവും ജനാനുഭവവും തമ്മിലുള്ള യഥാർത്ഥ സംശ്ലേഷണം.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ജനങ്ങളുമായി സ്ഥിരമായ സംഭാഷണ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം നിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വീടുതോറുമുള്ള ബന്ധം, തൊഴിലിടങ്ങളിലെ സംഭാഷണം, പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ, വായനശാലകൾ, സാംസ്കാരിക വേദികൾ, യുവജന ഫോറങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മകൾ, കർഷക-തൊഴിലാളി സംവാദങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ ജനകീയ വേദികൾ തുടങ്ങിയവയെല്ലാം പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായി കാണണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം ജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന പാർട്ടി ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം വേർപെടുത്തുകയാണ്. ജനജീവിതത്തിന്റെ ദൈനംദിന ചലനങ്ങളിൽ പാർട്ടി സാന്നിധ്യമുണ്ടാകണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജനബന്ധത്തിന്റെ ഒരു നിമിഷം മാത്രമാണ്; ജനജീവിതമാണ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയഭൂമി.

ഇവിടെ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മനുഷ്യർ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളാൽ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവരല്ല; ഓർമ്മകൾ, പ്രതീകങ്ങൾ, കഥകൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ, ഭയങ്ങൾ, സൗന്ദര്യബോധം, സ്വത്വബോധം, സാമൂഹിക മാന്യത, ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കൽപ്പങ്ങൾ എന്നിവയും മനുഷ്യരുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവ രാഷ്ട്രീയം വെറും സാമ്പത്തിക കണക്കുകളുടെയും നയരേഖകളുടെയും ഭാഷയിൽ ഒതുങ്ങുമ്പോൾ അത് മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ വലിയൊരു മേഖലയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. കല, സാഹിത്യം, നാടകം, സിനിമ, സംഗീതം, ജനകീയ സംസ്കാരം, ഡിജിറ്റൽ സൃഷ്ടിപരത എന്നിവയെ പാർട്ടി പ്രചാരണത്തിനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ മാത്രമായി കാണാതെ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ആത്മനിഷ്ഠ രൂപപ്പെടുന്ന മേഖലകളായി കാണണം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിക്ക് അതിനാൽ ഒരു സാംസ്കാരിക വിപ്ലവശേഷി ആവശ്യമാണ്. മുതലാളിത്തം വസ്തുക്കളെ മാത്രമല്ല, ആഗ്രഹങ്ങളെയും ശ്രദ്ധയെയും സമയത്തെയും സങ്കൽപ്പങ്ങളെയും ചരക്കാക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കണം, എന്തിനെ വിജയമായി കാണണം, എന്തിനെ പരാജയമായി കാണണം, ആരെയാണ് അനുകരിക്കേണ്ടത്, എന്താണ് സൗന്ദര്യം, എന്താണ് മാന്യത—ഇതെല്ലാം വിപണി സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഈ ബോധനിർമ്മാണത്തെ മനസ്സിലാക്കാതെ രാഷ്ട്രീയ വിമോചനം പൂർണ്ണമാകില്ല. അതിനാൽ വിപ്ലവം ഉത്പാദനബന്ധങ്ങളുടെ പരിവർത്തനത്തോടൊപ്പം ആഗ്രഹങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഘടനയുടെയും പരിവർത്തനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

ഇതിന്റെ ഭാഗമായി മാധ്യമ സാക്ഷരതയും അൽഗോരിതമിക സാക്ഷരതയും ഓരോ പ്രവർത്തകന്റെയും അടിസ്ഥാന കഴിവുകളാകണം. ഇന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ പ്രവർത്തകൻ വാർത്തയും പ്രചാരണവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയണം; തെളിവും അവകാശവാദവും വേർതിരിക്കണം; കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച പ്രതീതികളെ തിരിച്ചറിയണം; സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ വൈറൽ ഉള്ളടക്കത്തെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ അളവുകോലായി സ്വീകരിക്കരുത്; AI സൃഷ്ടിച്ച ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ സാധ്യതകളും പരിധികളും മനസ്സിലാക്കണം. കാരണം ഭാവിയിലെ രാഷ്ട്രീയ സമരം വിവരത്തിന്മേലുള്ള നിയന്ത്രണത്തിനായുള്ള സമരവും കൂടിയായിരിക്കും. വിവരത്തെ വിമർശനാത്മകമായി വായിക്കാൻ കഴിയാത്ത പ്രവർത്തകൻ എളുപ്പത്തിൽ രാഷ്ട്രീയമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടും.

ഇവിടെ പാർട്ടിയുടെ ഓരോ ബ്രാഞ്ചും ഒരു ചെറിയ പഠനകേന്ദ്രം പോലെയാകണം. ആഴ്ചതോറും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ, പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ പഠനം, വ്യാജവാർത്തകളുടെ പരിശോധന, സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ഡാറ്റയുടെ വായന, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വിഷയങ്ങളിലെ പഠനം, ചരിത്രപരമായ അനുഭവങ്ങളുടെ വിമർശനാത്മക വിശകലനം എന്നിവ നടക്കണം. ഒരു ബ്രാഞ്ച് യോഗം വെറും സംഘടനാപരമായ റിപ്പോർട്ട് വായിക്കുന്ന സ്ഥലമല്ല; അത് കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി നിർമ്മിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനകോശം ആയിരിക്കണം. അപ്പോൾ ബ്രാഞ്ച് സംഘടനയുടെ ഏറ്റവും താഴത്തെ ഭരണഘടകമല്ല; ഏറ്റവും താഴത്തെ ബൗദ്ധിക-രാഷ്ട്രീയ ജീവകോശമാകും.

ഇതോടൊപ്പം തലമുറകളുടെ ഡയലക്ടിക്കൽ സംയോജനം ആവശ്യമാണ്. പഴയ തലമുറയ്ക്ക് ചരിത്രാനുഭവവും രാഷ്ട്രീയസ്മൃതിയും സംഘടനാപരമായ പാഠങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും; പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയോടും പുതിയ സംസ്കാരത്തോടും പുതിയ ആശയവിനിമയരീതികളോടും കൂടുതൽ സ്വാഭാവിക ബന്ധമുണ്ടാകാം. ഇവ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടതില്ല; പരസ്പരം പഠിക്കണം. മുതിർന്നവരുടെ അനുഭവം യുവാക്കളുടെ സർഗാത്മകതയെ അടിച്ചമർത്തരുത്; യുവാക്കളുടെ പുതുമ പഴയ അനുഭവത്തെ അപമാനിക്കരുത്. ചരിത്രസ്മൃതിയും ഭാവിസങ്കൽപ്പവും തമ്മിലുള്ള സംയോജനമാണ് തലമുറകളുടെ യഥാർത്ഥ ഐക്യം.

ഇതിലൂടെ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവവും മാറണം. ഭാവിയിലെ നേതൃത്വം ആജ്ഞാപിക്കുന്ന നേതൃത്വം അല്ല; ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നേതൃത്വമാണ്. അറിവിന്റെ വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുക, വൈരുധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക, തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക, പുതിയ നേതാക്കളെ വളർത്തുക, സ്വന്തം അധികാരം പങ്കിടുക, സംഘടനയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്നും അറിവ് സ്വീകരിക്കുക—ഇവയാണ് നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രധാന കഴിവുകൾ. ഒരു നേതാവിന്റെ മഹത്വം എത്ര പേരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നതിൽ അല്ല; തന്റെ അഭാവത്തിലും സംഘടന എത്രത്തോളം സ്വയം ചിന്തിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതിലാണ്.

അതിനാൽ നേതൃത്വവികസനം ഒരു സ്ഥിരമായ രാഷ്ട്രീയപ്രക്രിയയായിരിക്കണം. ഓരോ തലത്തിലും പുതിയ പ്രവർത്തകരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ ഏൽപ്പിക്കുകയും അവരെ പരീക്ഷിക്കുകയും അവരുടെ പ്രവർത്തനത്തെ വിലയിരുത്തുകയും വേണം. ഒരേ വ്യക്തികൾ പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഒരേ സ്ഥാനങ്ങളിൽ തുടരുന്നത് സംഘടനാപരമായ സ്ഥിരതയല്ല; പലപ്പോഴും അത് അധികാരത്തിന്റെ സ്വയംപുനരുത്പാദനമാണ്. നേതൃത്വത്തിൽ പുതുക്കൽ ഇല്ലെങ്കിൽ സംഘടനയുടെ ചിന്തയും പുതുക്കപ്പെടാതെ പോകും. പുതിയ അനുഭവങ്ങളും പുതിയ ഭാഷകളും പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളും സംഘടനയുടെ തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ പ്രവേശിക്കണം.

എന്നാൽ പുതുക്കൽ എന്നത് പഴയതെല്ലാം നിരാകരിക്കലുമല്ല. ഒരു ജീവസംവിധാനം വളരുമ്പോൾ അതിന്റെ എല്ലാ ഘടകങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; പ്രയോജനകരമായവ സംരക്ഷിക്കുകയും കാലഹരണപ്പെട്ടവ മാറ്റുകയും പുതിയ ഘടകങ്ങളെ സംയോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയും മാർക്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ഭൗതികവാദ-ഡയലക്ടിക്കൽ പാരമ്പര്യം, വർഗ്ഗവിശകലനം, മൂലധനത്തിന്റെ വിമർശനം, ചൂഷണത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ പഠനം, സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയുടെ ലക്ഷ്യം, തൊഴിലാളിവർഗ്ഗ വിമോചനത്തിന്റെ സാർവത്രികത എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല. എന്നാൽ അവയുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രയോഗരൂപങ്ങളെ പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ടിവരും. സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ജീവൻ അതിന്റെ രൂപത്തിന്റെ ശാശ്വതതയിൽ അല്ല; പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ വിശദീകരിക്കാനുള്ള ശേഷിയിലാണ്.

ഇതാണ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ പുനർനിർമ്മാണം. സിദ്ധാന്തം ഒരു വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥമല്ല; ചരിത്രത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ശാസ്ത്രീയ ഉപകരണമാണ്. ഉപകരണം യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ പരാജയപ്പെട്ടാൽ അതിനെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തണം. ചിലപ്പോൾ പുതിയ ആശയങ്ങൾ ചേർക്കേണ്ടിവരും; ചിലപ്പോൾ പഴയ ധാരണകൾ തിരുത്തേണ്ടിവരും; ചിലപ്പോൾ അടിസ്ഥാന വിഭാഗങ്ങൾക്കുതന്നെ പുതിയ അർത്ഥം നൽകേണ്ടിവരും. എന്നാൽ ഈ പുനർനിർമ്മാണം ശാസ്ത്രീയ തെളിവിലും ചരിത്രാനുഭവത്തിലും സാമൂഹിക പ്രയോഗത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കണം. പുതുമയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള പുതുമയും ജഡതയ്ക്കുവേണ്ടിയുള്ള പാരമ്പര്യവും—ഇരുവരും ഡയലക്ടിക്കൽ തെറ്റുകളാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി അതിനാൽ “ശാശ്വത സിദ്ധാന്തം” എന്നതിനു പകരം “തുറന്ന സിദ്ധാന്തം” വികസിപ്പിക്കണം. തുറന്ന സിദ്ധാന്തം അടിസ്ഥാന ഭൗതികവാദ-ഡയലക്ടിക്കൽ ദിശ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പുതിയ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിന്നും പുതിയ സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നും പുതിയ സാങ്കേതിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്നും പുതിയ അറിവുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ജീവശാസ്ത്രം, സങ്കീർണ്ണതാശാസ്ത്രം, സൈബർനെറ്റിക്സ്, വിവരശാസ്ത്രം, ന്യൂറോസയൻസ്, പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം, കൃത്രിമബുദ്ധി, നെറ്റ്‌വർക്ക് സിദ്ധാന്തം തുടങ്ങിയ മേഖലകളുമായി മാർക്സിസ്റ്റ് സാമൂഹിക വിശകലനം സൃഷ്ടിപരമായി സംവദിക്കണം. എന്നാൽ ഈ സംവാദം ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പേരിൽ ദാർശനിക അതിശയോക്തികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതല്ല; ഓരോ മേഖലയിൽ നിന്നുമുള്ള യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രീയ അറിവിനെ സാമൂഹിക-ചരിത്രപരമായ സമഗ്രതയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുകയാണ്.

ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന ജാഗ്രത ആവശ്യമാണ്. “ക്വാണ്ടം” എന്ന പദം ഒരു ശാസ്ത്രീയ അലങ്കാരമായി ഉപയോഗിക്കരുത്. ക്വാണ്ടം ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ആശയങ്ങളെ നേരിട്ട് സാമൂഹിക സിദ്ധാന്തങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായി ശരിയല്ല. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനം ശാസ്ത്രീയ ക്വാണ്ടം സിദ്ധാന്തത്തെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള വിശദീകരണമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനു പകരം, അനിശ്ചിതത്വം, സാധ്യത, പരസ്പരബന്ധം, ഉദ്ഭവം, പാളീകൃതത, ഗുണപരമായ മാറ്റം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെ ഒരു വിപുലമായ ഡയലക്ടിക്കൽ ചിന്താ ചട്ടക്കൂടിൽ സൂക്ഷ്മമായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ്. ശാസ്ത്രവും ദാർശനിക വ്യാഖ്യാനവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി സംരക്ഷിക്കുമ്പോഴാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ചിന്തയുടെ ബൗദ്ധിക വിശ്വാസ്യത നിലനിൽക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് ഈ പുതിയ പാർട്ടി ശാസ്ത്രത്തെ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളാക്കി ചുരുക്കുകയില്ല; ശാസ്ത്രീയ രീതിയെ തന്നെ സംഘടനാപരമായ സംസ്കാരമാക്കും. തെളിവ്, പരിശോധന, പുനരുത്പാദ്യത, തുറന്ന വിമർശനം, തെറ്റുതിരുത്തൽ, അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ അംഗീകാരം, പുതിയ ഡാറ്റയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള മാതൃകാമാറ്റം—ഇവ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്. ഇവ തന്നെയാണ് ഒരു പക്വമായ വിപ്ലവ സംഘടനയ്ക്കും ആവശ്യമായ ഗുണങ്ങൾ. സത്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലല്ല, സത്യത്തെ നിരന്തരം പരിശോധിക്കുന്നതിലാണ് ശാസ്ത്രീയ സംഘടനയുടെ ശക്തി.

ഇതോടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഒരു നിർണായക സവിശേഷത വ്യക്തമായി വരുന്നു: അത് അടഞ്ഞ സിസ്റ്റമല്ല, തുറന്ന സിസ്റ്റമാണ്. അതിന്റെ അതിർത്തികൾ പൂർണ്ണമായും ദ്രവിച്ചുപോകുന്നില്ല; എന്നാൽ പുറംലോകത്തിൽ നിന്ന് അറിവും അനുഭവവും വിമർശനവും സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര തുറന്നിരിക്കുന്നു. ഒരു അടഞ്ഞ സംഘടനയ്ക്ക് ആഭ്യന്തര യോജിപ്പ് കുറച്ചുകാലം നിലനിർത്താനാകാം; പക്ഷേ പുറത്തുള്ള യാഥാർത്ഥ്യം മാറുമ്പോൾ അതിന്റെ മാതൃക തകരും. തുറന്ന സംഘടന നിരന്തരം അസന്തുലിതാവസ്ഥയെ നേരിടും; എന്നാൽ അതിൽ നിന്നുതന്നെ പുതിയ സമതുലിതാവസ്ഥകൾ സൃഷ്ടിക്കും. സന്തുലിതാവസ്ഥയല്ല, ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഇവിടെ എൻട്രോപ്പിയും നിഷേധവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. എല്ലാ മാറ്റവും പുരോഗതിയല്ല. സംഘടനയിലെ ചിതറലും അവ്യവസ്ഥയും സ്വയം വിപ്ലവകരമല്ല. അതുപോലെ എല്ലാ ഐക്യവും പുരോഗതിയുമല്ല. കർക്കശമായ അടിച്ചമർത്തലിലൂടെ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഐക്യം ജീവിക്കുന്ന യോജിപ്പല്ല. അതിനാൽ പാർട്ടിക്ക് “ക്രമം” എന്നും “അരാജകത്വം” എന്നും ഉള്ള ലളിതമായ ദ്വന്ദ്വത്തെ മറികടന്ന് സൃഷ്ടിപരമായ ക്രമം നിർമ്മിക്കണം. വ്യത്യാസങ്ങളെ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് കൂട്ടായ പ്രവർത്തനം സാധ്യമാക്കുന്ന ക്രമം; സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കാതെ ഏകോപനം സാധ്യമാക്കുന്ന ക്രമം; പുതുമയെ തടയാതെ സ്ഥിരത നൽകുന്ന ക്രമം. ഇതാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയുടെ സങ്കീർണ്ണമായ സൗന്ദര്യം.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അന്തിമ മാനദണ്ഡം അതിന്റെ സ്വയംനിഷേധശേഷി തന്നെയായിരിക്കണം. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ വിപ്ലവത്തിന് ആവശ്യമായിരുന്ന സംഘടനാരൂപം മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ തടസ്സമായി മാറാം. അപ്പോൾ അതിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നത് വിപ്ലവത്തോടുള്ള വിശ്വാസമല്ല; സംഘടനയോടുള്ള ബന്ധനമാണ്. അതിനാൽ പാർട്ടി സ്വന്തം രൂപങ്ങളെ ചരിത്രത്തിന്റെ കോടതിയിൽ നിരന്തരം ഹാജരാക്കണം. “ഈ ഘടന ഇപ്പോഴും ആവശ്യമാണ്?”, “ഈ നേതൃത്വം ഇപ്പോഴും ഫലപ്രദമാണോ?”, “ഈ നയം ഇപ്പോഴും യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നുണ്ടോ?”, “ഈ ഭാഷ ജനങ്ങളുമായി ഇപ്പോഴും ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടോ?”, “ഈ സംഘടനാരീതി പുതിയ തലമുറയുടെ സർഗാത്മകതയെ വളർത്തുന്നുണ്ടോ?”, “നമ്മുടെ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ സ്വയംഭരണം വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ, കുറയ്ക്കുന്നുണ്ടോ?”—ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ നിരന്തരം ചോദിക്കപ്പെടണം.

അപ്പോൾ മാത്രമേ പാർട്ടി സ്വന്തം ചരിത്രത്തിന്റെ തടവുകാരനാകാതെ ചരിത്രത്തിന്റെ സജീവ സ്രഷ്ടാവായി തുടരുകയുള്ളൂ. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിപ്ലവാത്മകത പഴയ രൂപങ്ങളുടെ വിശുദ്ധീകരണത്തിലല്ല; പുതിയ ചരിത്രാവശ്യകതകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പുതിയ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ധൈര്യത്തിലാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഐക്യം മൗനത്തിലല്ല; വൈരുധ്യങ്ങളെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള യോജിപ്പുകളാക്കി മാറ്റാനുള്ള കഴിവിലാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അച്ചടക്കം അന്ധാനുസരണത്തിലല്ല; ബോധപൂർവമായ കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിലാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രീകരണം അധികാരത്തിന്റെ മുകളിലെ കെട്ടിച്ചമച്ച കൊടുമുടിയിലല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ശേഷിയിലാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിപ്ലവം അധികാരമാറ്റത്തിൽ മാത്രം അല്ല; മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളുടെയും മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും മനുഷ്യനും സാങ്കേതികവിദ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും മനുഷ്യന്റെ സ്വന്തം ബോധത്തോടുള്ള ബന്ധത്തിന്റെയും പരിവർത്തനത്തിലാണ്.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പുതിയ സംഘടനാ മാതൃക മാത്രമല്ല. അത് ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഒന്റോളജിയാണ്—രാഷ്ട്രീയ അസ്തിത്വത്തെ തന്നെ പുനർനിർവചിക്കുന്ന ഒരു ശ്രമം. പാർട്ടി എന്നത് ഒരു നിശ്ചിത അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ അടച്ചുപൂട്ടപ്പെട്ട അംഗങ്ങളുടെ കൂട്ടമല്ല; ചരിത്രപരമായ വൈരുധ്യങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടപെടുകയും പുതിയ സാമൂഹിക സാധ്യതകൾ ഉദ്ഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന ബന്ധമേഖലയാണ്. അതിന്റെ ശരീരം മനുഷ്യരാണ്; അതിന്റെ നാഡീവ്യൂഹം അറിവും ആശയവിനിമയവുമാണ്; അതിന്റെ ചലനശക്തി ജനങ്ങളുടെ പ്രയോഗമാണ്; അതിന്റെ ഓർമ്മ ചരിത്രമാണ്; അതിന്റെ സ്വയംതിരുത്തൽ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവുമാണ്; അതിന്റെ സാങ്കേതിക വിപുലീകരണം AIയും ഡിജിറ്റൽ വിജ്ഞാനവ്യവസ്ഥകളും ആണ്; അതിന്റെ നൈതിക ദിശ മനുഷ്യവിമോചനമാണ്.

അവസാനമായി, ഈ മുഴുവൻ സങ്കൽപ്പത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു അടിസ്ഥാന തത്വം സ്ഥാപിക്കാം: പാർട്ടി ചരിത്രത്തെ മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആദ്യം സ്വന്തം ചരിത്രപരമായ രൂപത്തെ മാറ്റാൻ തയ്യാറാകണം. സമൂഹത്തെ വിമോചിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സംഘടന സ്വന്തം ആഭ്യന്തരബന്ധങ്ങളിൽ അകൽച്ചയും അധികാരാധിപത്യവും ജഡതയും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കരുത്. ജനാധിപത്യത്തെ സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സംഘടന സ്വന്തം അകത്ത് ഭയത്തിന്റെ സംസ്കാരം വളർത്തരുത്. കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന സംഘടന അറിവിനെ ഏതാനും പേരുടെ കൈകളിൽ തടഞ്ഞുവയ്ക്കരുത്. ശാസ്ത്രീയ സോഷ്യലിസത്തെ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന സംഘടന സ്വന്തം സിദ്ധാന്തങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനയ്ക്ക് അതീതമാക്കരുത്. മനുഷ്യ വിമോചനത്തെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന സംഘടന മനുഷ്യന്റെ സർഗാത്മകതയെ സംഘടനാപരമായ അനുസരണത്തിന്റെ പേരിൽ ചുരുക്കരുത്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അതിനാൽ ഒരു “പുതിയ പാർട്ടി”യെക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ഒന്നാണ്—സ്വയം മാറിക്കൊണ്ട് ലോകത്തെ മാറ്റുന്ന ഒരു സംഘടനാപരമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയ. അതിന്റെ ഓരോ ഘടകവും സമഗ്രതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കും; ഓരോ തീരുമാനവും ഭാവിയിലെ തീരുമാനങ്ങളുടെ വിത്തായിരിക്കും; ഓരോ വൈരുധ്യവും പുതിയ അറിവിന്റെ സാധ്യതയായിരിക്കും; ഓരോ പരാജയവും പഠനത്തിന്റെ ഉറവിടമായിരിക്കും; ഓരോ തലമുറയും മുൻതലമുറയുടെ പുനരാവർത്തനം അല്ല, അതിന്റെ വിമർശനാത്മക തുടർച്ചയായിരിക്കും; ഓരോ സാങ്കേതികവിദ്യയും ആധിപത്യത്തിന്റെ ഉപകരണമാകുന്നതിനു പകരം സാമൂഹിക വിമോചനത്തിന്റെ സാധ്യതയായി പുനർസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടും.

അപ്പോൾ പാർട്ടി ചരിത്രത്തിന്റെ പുറത്ത് നിന്ന് ചരിത്രത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തിയല്ല; ചരിത്രത്തിനുള്ളിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തോടൊപ്പം സഹപരിണമിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. അതിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്വന്തം അധികാരത്തിന്റെ അനന്തമായ പുനരുത്പാദനം അല്ല; മനുഷ്യരുടെ സ്വയംസംഘടന, സ്വയംഭരണം, കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി എന്നിവയെ അത്രയും വികസിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്, ഒരിക്കൽ പാർട്ടി പോലുള്ള പ്രത്യേക വിപ്ലവസംഘടനയുടെ ചരിത്രപരമായ ആവശ്യം തന്നെ ക്രമേണ മാറിപ്പോകുന്ന തരത്തിൽ. ഈ വൈരുധ്യമാണ് അതിന്റെ പരമമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പരീക്ഷണം: സ്വയം ശക്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് സ്വയം അതിജീവിക്കാനുള്ള ശേഷി.

ഇതുതന്നെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രതിജ്ഞ: അധികാരത്തിന്റെ പുതിയ കേന്ദ്രമാകുക അല്ല; മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ സ്വയംശക്തിയുടെ പുതിയ പരിസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കുക. ജനങ്ങളെ നയിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുക അല്ല; ജനങ്ങൾ സ്വന്തം ചരിത്രത്തെ സ്വയം നയിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശേഷി വളർത്തുക. പഴയ ലോകത്തെ നിഷേധിക്കുന്നതിൽ മാത്രം നിൽക്കുക അല്ല; പുതിയ ലോകത്തിന്റെ ഭൗതിക, സാംസ്കാരിക, സാങ്കേതിക, ധാർമ്മിക മുൻരൂപങ്ങൾ ഇന്നുതന്നെ സൃഷ്ടിക്കുക.

അങ്ങനെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഒരു ജീവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ആവാസവ്യവസ്ഥയായി, ഒരു രാഷ്ട്രീയ യന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ ശൃംഖലയായി, ഒരു മുന്നണിയിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംവിമോചന പ്രക്രിയയുടെ സഹയാത്രികനായി, ഒരു ചരിത്രപരമായ ഉപകരണത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരാശിയുടെ സ്വയംപരിവർത്തനത്തിന്റെ ഉദ്ഭവാത്മക അവയവമായി മാറുന്നു.

വിപ്ലവം അപ്പോൾ ഒരു ദിവസം സംഭവിക്കുന്ന സംഭവം മാത്രമല്ല. അത് സംഘടനയുടെ ഓരോ ബന്ധത്തിലും, ഓരോ തീരുമാനത്തിലും, ഓരോ വിമർശനത്തിലും, ഓരോ പഠനത്തിലും, ഓരോ സാങ്കേതിക ഇടപെടലിലും, ഓരോ മനുഷ്യബന്ധത്തിലും നിരന്തരം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു “ആയിത്തീരൽ” ആണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ആ നിരന്തരമായ ആയിത്തീരലിന്റെ ബോധപൂർവമായ രൂപമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ സവിശേഷത അതിന്റെ സ്വയംനിഷേധാത്മകത ആയിരിക്കണം. ഇവിടെ സ്വയംനിഷേധം എന്നത് സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കുക എന്ന അർത്ഥത്തിലല്ല; മറിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക ചരിത്രരൂപം അതിന്റെ പരിധിയിലെത്തുമ്പോൾ അതിനെ മറികടന്ന് കൂടുതൽ ഉയർന്ന സംഘടനാരൂപത്തിലേക്ക് സ്വയം പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവാണ്. മാർക്സിയൻ ഡയലക്ടിക്സിൽ ഒരു രൂപം അതിന്റെ ഉള്ളിലുള്ള വൈരുധ്യങ്ങളിലൂടെ തന്നെ അതിനെ അതിജീവിക്കുന്ന പുതിയ രൂപത്തിനുള്ള ഭൗതിക സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി സ്വന്തം ചരിത്രവിജയങ്ങളോടുപോലും വിമർശനാത്മകമായ അകലം പാലിക്കണം. ഒരിക്കൽ ഫലപ്രദമായിരുന്ന സംഘടനാരീതി പിന്നീട് ജഡതയുടെ ഉറവിടമായി മാറിയേക്കാം; ഒരിക്കൽ വിപ്ലവാത്മകമായിരുന്ന ആശയം പിന്നീട് യാന്ത്രികമായ സിദ്ധാന്തവാക്യമായി ചുരുങ്ങിയേക്കാം; ഒരിക്കൽ ജനങ്ങളുമായി സജീവബന്ധം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന നേതൃത്വരീതി പിന്നീട് ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്ന അധികാരഘടനയായി മാറിയേക്കാം. അതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ തുടർച്ച അതിന്റെ രൂപങ്ങളുടെ തുടർച്ചയിൽ അല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ വിമോചനലക്ഷ്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയിലാണ് കണ്ടെത്തേണ്ടത്. രൂപം മാറാം; പ്രവർത്തനരീതി മാറാം; നേതൃത്വരീതി മാറാം; സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ മാറാം; ആശയവിനിമയരീതികൾ മാറാം. എന്നാൽ മനുഷ്യ വിമോചനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ലക്ഷ്യം കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം.

ഇവിടെ തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരു ഭരണപരമായ നടപടിയല്ല; അത് സംഘടനയുടെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ ഒരു അനിവാര്യതയാണ്. ഒരു ജീവകോശം തന്റെ പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള വ്യതിയാനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുകയും പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, പാർട്ടിക്കും സ്വന്തം പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യതിയാനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ആന്തരിക സംവിധാനങ്ങൾ വേണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയം, ജനപിന്തുണയിലെ ഇടിവ്, അംഗത്വത്തിലെ കുറവ്, യുവജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അകലം, സ്ത്രീകളുടെയും അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ അകലം, സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ അധികാരകേന്ദ്രീകരണം, ആശയപരമായ ആവർത്തനം, സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റായ വിലയിരുത്തൽ—ഇവയെല്ലാം പാർട്ടിയുടെ ജീവസംവിധാനം നൽകുന്ന ഫീഡ്ബാക്ക് സിഗ്നലുകൾ ആയി കാണണം. ഇവയെ പുറത്തുനിന്നുള്ള ശത്രുതാപരമായ ഇടപെടലുകൾ എന്നു മാത്രം കാണുന്ന നിമിഷം മുതൽ സംഘടനയുടെ പഠനശേഷി ക്ഷയിക്കുന്നു. പരാജയത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്നതിനു പകരം അതിന്റെ ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങളെ കണ്ടെത്തണം; വിമർശകനെ ശത്രുവായി കാണുന്നതിനു പകരം വിമർശനത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തിരിച്ചറിയണം; തെറ്റിനെ മറയ്ക്കുന്നതിനുപകരം അതിൽ നിന്ന് പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കണം. വിമർശനം → സ്വയംവിമർശനം → തെറ്റുതിരുത്തൽ → പരീക്ഷണം → പുതിയ പ്രയോഗം → പുതിയ വിമർശനം എന്ന ചാക്രിക പ്രക്രിയയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാപരമായ ഉപാപചയം.

ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ പാർട്ടിയുടെ ജനാധിപത്യം വോട്ടെടുപ്പിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാനാവില്ല. യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യം അറിവിന്റെ സാമൂഹിക ഉൽപ്പാദനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളുടെയും വിഭാഗങ്ങളുടെയും അനുഭവങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ അറിവായി മാറുന്ന പ്രക്രിയയാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപം. ഒരു കർഷകന്റെ അനുഭവം, ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ അനുഭവം, ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ആശങ്ക, ഒരു സ്ത്രീയുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ അധികാരബന്ധങ്ങൾ, ഒരു മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ പരിസ്ഥിതിപരമായ അനുഭവം, ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ സാങ്കേതിക ഉൾക്കാഴ്ച, ഒരു കലാകാരന്റെ സാംസ്കാരിക അനുഭവം—ഇവയെല്ലാം രാഷ്ട്രീയ സത്യത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഡാറ്റാ പോയിന്റുകളാണ്. ഇവയെ ഒരേ മാതൃകയിലേക്ക് ബലമായി ചുരുക്കുകയല്ല പാർട്ടിയുടെ ദൗത്യം; അവയ്ക്കിടയിലെ ബന്ധങ്ങളും വൈരുധ്യങ്ങളും കണ്ടെത്തി ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സമഗ്രബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം ഒരു താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്കുള്ള അറിവൊഴുക്കും മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കുള്ള തന്ത്രപ്രവർത്തനവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ദ്വിദിശാ സൈബർനെറ്റിക് സംവിധാനമായി പുനർനിർവചിക്കണം. കേന്ദ്രത്തിന് താഴത്തെ ഘടകങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനും താഴത്തെ ഘടകങ്ങൾക്ക് കേന്ദ്രത്തിന്റെ സമഗ്രതാബോധത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനും കഴിയണം. കേന്ദ്രം വിവരങ്ങളുടെ ഉടമയല്ല; വിവരങ്ങളുടെ സംശ്ലേഷകനാണ്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ നേതൃത്വം പോലും പുനർനിർവചിക്കപ്പെടണം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയിലെ നേതാവ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന വ്യക്തിയല്ല; ഏറ്റവും കൂടുതൽ വൈരുധ്യങ്ങളെ കാണാനും കേൾക്കാനും അവയെ ചരിത്രപരമായ സമഗ്രതയിൽ സ്ഥാപിക്കാനും കഴിയുന്ന വ്യക്തിയാണ്. നേതൃത്വം അധികാരത്തിന്റെ ഉയരം അല്ല, ബന്ധങ്ങളുടെ ആഴമാണ്. ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളെ സിദ്ധാന്തവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനും, സിദ്ധാന്തത്തെ പ്രയോഗത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാനും, പ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ സിദ്ധാന്തപരമായ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിയുന്ന മധ്യസ്ഥശേഷിയാണ് യഥാർത്ഥ നേതൃത്വം. അതിനാൽ നേതൃത്വം വ്യക്തിപൂജയിൽ നിന്നോ സ്ഥിരമായ സ്ഥാനമാനങ്ങളിൽ നിന്നോ വിമുക്തമാകണം. നേതൃത്വത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം പോലും ജനാധിപത്യപരവും ചാക്രികവുമായിരിക്കണം. പുതിയ തലമുറകൾക്ക് നേതൃത്വം കൈമാറാനുള്ള സംവിധാനമില്ലാത്ത പാർട്ടി ചരിത്രപരമായി തന്നെ വയോധികമാകുന്നു. നേതൃത്വത്തിന്റെ പുനർജനനം സംഘടനയുടെ ജീവശക്തിയുടെ സൂചികയാണ്.

അതോടൊപ്പം, യുവതലമുറ പാർട്ടിയുടെ ഭാവിയിലെ പ്രവർത്തകരുടെ ഒരു സംഖ്യ മാത്രമല്ല; പുതിയ ചരിത്രസാഹചര്യത്തെ അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ബോധപാളിയാണ്. ഡിജിറ്റൽ ജീവിതം, കൃത്രിമ ബുദ്ധി, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി, തൊഴിൽരഹിതത്വം, കുടിയേറ്റം, പുതിയ തൊഴിൽരൂപങ്ങൾ, വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ വിഘടനം, സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ മാനസിക-സാമൂഹിക സ്വാധീനം എന്നിവയിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന അവരുടെ അനുഭവങ്ങളെ പഴയ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷയിൽ മാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് പരാജയത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുക. യുവാക്കളെ പാർട്ടിയുടെ നിലവിലുള്ള ഭാഷയിലേക്ക് വെറും റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുകയല്ല വേണ്ടത്; അവരുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർട്ടിയുടെ ഭാഷ തന്നെ പുതുക്കണം. അവർ പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അതിനെ ആശയപരമായ അപക്വതയായി കാണാതെ ചരിത്രം ഉയർത്തുന്ന പുതിയ ചോദ്യങ്ങളായി സ്വീകരിക്കണം. തലമുറകളുടെ ഈ സംവാദത്തിലൂടെയാണ് സംഘടനയുടെ സാംസ്കാരിക പുനർജനനം സാധ്യമാകുന്നത്.

ഇതേ രീതിയിൽ സ്ത്രീപ്രശ്നവും ജാതിപ്രശ്നവും പരിസ്ഥിതിപ്രശ്നവും വർഗ്ഗസമരത്തിന് പുറമെയുള്ള അനുബന്ധ വിഷയങ്ങളായി കാണാനാവില്ല. മുതലാളിത്ത ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങൾ മനുഷ്യനെ തൊഴിൽശക്തിയായി മാത്രമല്ല, സാമൂഹികവും ജൈവികവും സാംസ്കാരികവുമായ ബന്ധങ്ങളുടെ സമഗ്രതയിൽ തന്നെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നു. ജാതി, ലിംഗം, വർഗ്ഗം, പ്രദേശം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ പരസ്പരം മുറിച്ചുകടക്കുന്ന അധികാരബന്ധങ്ങളാണ്. അതിനാൽ വർഗ്ഗവിമോചനം ഈ വൈരുധ്യങ്ങളെ വിഴുങ്ങിക്കളയുന്ന ഒരു ഏകവാക്യമാകരുത്; മറിച്ച് അവയുടെ പരസ്പരബന്ധം കണ്ടെത്തുന്ന സമഗ്ര ഡയലക്ടിക്കൽ വിശകലനമാകണം. വർഗ്ഗത്തെ മറന്നുള്ള വ്യക്തിത്വരാഷ്ട്രീയം വിമോചനത്തെ വിഘടിപ്പിക്കും; അതുപോലെ ജാതി, ലിംഗം, പരിസ്ഥിതി, സാംസ്കാരിക അടിച്ചമർത്തൽ തുടങ്ങിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ വർഗ്ഗത്തിന്റെ പേരിൽ അപ്രത്യക്ഷമാക്കുന്നതും വിമോചനത്തെ അപൂർണ്ണമാക്കും. സാർവത്രികത പ്രത്യേകതകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലൂടെ അല്ല, പ്രത്യേകതകളുടെ യഥാർത്ഥ ബന്ധങ്ങളെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സമഗ്രതയിൽ സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്.

ഇവിടെ വർഗ്ഗബോധം പോലും ഒരു സ്ഥിരമായ മാനസികാവസ്ഥയായി കാണരുത്. വർഗ്ഗബോധം സാമൂഹിക പ്രയോഗത്തിലൂടെ നിരന്തരം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഉദ്ഭവാത്മക ബോധമാണ്. ഒരു തൊഴിലാളി തന്റെ തൊഴിൽസ്ഥലത്തെ ചൂഷണം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ആ ചൂഷണത്തിന്റെ സ്ഥാപനപരമായ കാരണങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുകയും, അതിനെ മറ്റ് തൊഴിലാളികളുടെ അനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, പിന്നീട് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വിശാലമായ ഘടനയുമായി അതിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് വ്യക്തിഗത അനുഭവം വർഗ്ഗബോധമായി ഉയരുന്നത്. ഈ പ്രക്രിയയെ പാർട്ടി പുറത്തുനിന്ന് ബോധം “പകർന്നുനൽകുന്ന” അധ്യാപകനായി കാണരുത്. പാർട്ടി ചെയ്യേണ്ടത് ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ ഇതിനകം സജീവമായിരിക്കുന്ന ബോധത്തിന്റെ വിത്തുകളെ കണ്ടെത്തുകയും അവയെ സിദ്ധാന്തപരമായ സമഗ്രതയിലേക്ക് ഉയർത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ബോധം ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർട്ടിയിലേക്ക് ഒഴുകുകയും, സിദ്ധാന്തമായി സംശ്ലേഷണം ചെയ്യപ്പെട്ട് വീണ്ടും ജനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആവർത്തിത പ്രക്രിയയായിരിക്കണം ഇത്.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പാർട്ടി വിദ്യാഭ്യാസം തന്നെ സമൂലമായി മാറേണ്ടിവരും. മാർക്സിസ്റ്റ് ക്ലാസിക്കുകളുടെ യാന്ത്രിക പഠനമോ രാഷ്ട്രീയ പ്രമേയങ്ങളുടെ ആവർത്തനമോ മാത്രം മതിയാകില്ല. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒരു ജീവിക്കുന്ന സർവകലാശാല പോലെയായിരിക്കണം. തത്ത്വചിന്ത, രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, ജീവശാസ്ത്രം, നാഡീശാസ്ത്രം, കൃത്രിമ ബുദ്ധി, സൈബർനെറ്റിക്സ്, പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം, സമൂഹശാസ്ത്രം, മനശ്ശാസ്ത്രം, സംസ്കാരപഠനം, കല, ഭാഷ, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള അതിരുകൾ മറികടക്കുന്ന പഠനസംവിധാനം വേണം. മാർക്സിസം ഒരു അടഞ്ഞ വിജ്ഞാനകോശമല്ല; ലോകത്തെ മാറ്റുന്നതിനിടയിൽ സ്വയം വികസിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ-വിമോചനാത്മക ലോകദർശനമാണ്. അതിനാൽ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുതിയ കണ്ടെത്തലുകളെ ഭയപ്പെടുകയോ അവയെ പഴയ സിദ്ധാന്തങ്ങളോട് പൊരുത്തപ്പെടാത്തതിനാൽ തള്ളിക്കളയുകയോ ചെയ്യുന്നത് മാർക്സിസത്തിന്റെ ആത്മാവിനോട് വിരുദ്ധമാണ്. പുതിയ അറിവ് പഴയ ധാരണകളെ വെല്ലുവിളിക്കുമ്പോൾ പാർട്ടി സ്വന്തം സിദ്ധാന്തത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വികസിപ്പിക്കണം.

ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു പുതിയ മതശാസ്ത്രമോ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ക്വാണ്ടം സിദ്ധാന്തങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് മാറ്റിവയ്ക്കുന്ന ഒരു ഉപമാശാസ്ത്രമോ ആകരുത്. അതിന്റെ മൂല്യം ഒരു ചിന്താരീതിയിലാണ്—യാഥാർത്ഥ്യത്തെ സ്ഥിരമായ വസ്തുക്കളുടെ കൂട്ടമായി കാണാതെ ബന്ധങ്ങളുടെയും സാധ്യതകളുടെയും വൈരുധ്യങ്ങളുടെയും ഉദ്ഭവങ്ങളുടെയും ബഹുപാളി പ്രക്രിയയായി മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു ദാർശനിക ശ്രമമായി. ശാസ്ത്രീയ ക്വാണ്ടം സിദ്ധാന്തത്തിലെ നിർദ്ദിഷ്ട ആശയങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയിലേക്ക് നേരിട്ട് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായും ദാർശനികമായും തെറ്റിദ്ധാരണകൾ സൃഷ്ടിക്കും. എന്നാൽ അനിശ്ചിതത്വം, സാധ്യത, പരസ്പരബന്ധിതത്വം, പാളീകൃത ഉദ്ഭവം, രേഖീയമല്ലാത്ത പരിവർത്തനം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ ഡയലക്ടിക്കൽ ചിന്തയുടെ പുതിയ മേഖലകൾ തുറക്കാൻ സഹായിക്കാം. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി എന്ന ആശയം ശാസ്ത്രത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദുരുപയോഗമല്ല; മറിച്ച് ആധുനിക ശാസ്ത്രീയ ലോകദർശനവുമായി ഡയലക്ടിക്കൽ ഭൗതികവാദത്തെ സംവദിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ്.

ഈ സംവാദത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം സങ്കീർണ്ണതാശാസ്ത്രവും ഡയലക്ടിക്കൽ ഭൗതികവാദവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമാണ്. സമൂഹം ഒരു ക്ലോക്കുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന യന്ത്രമല്ല. ചെറിയ ഇടപെടലുകൾ വലിയ ഫലങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാം; ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ നിർണായക ഘട്ടങ്ങളിൽ ഗുണപരമായ ചാട്ടങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാം; ദീർഘകാലം അടിഞ്ഞുകൂടിയ വൈരുധ്യങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സ്ഫോടനമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. അതുകൊണ്ട് വിപ്ലവതന്ത്രം രേഖീയമായ പ്രവചനത്തിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതമാകരുത്. സാധ്യതകളുടെ ഭൂപടം നിർമ്മിക്കാനുള്ള കഴിവ് അതിന് വേണം. ഏത് വൈരുധ്യങ്ങളാണ് വളരുന്നത്? ഏതാണ് ക്ഷയിക്കുന്നത്? ഏത് വൈരുധ്യമാണ് മറ്റുള്ളവയെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്? ഏത് ഘട്ടത്തിലാണ് അളവിലെ മാറ്റം ഗുണപരമായ പരിവർത്തനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത്? ഏത് ഇടപെടലുകൾക്ക് ചെറിയ വിഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് വലിയ സാമൂഹിക ഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും? ഇത്തരത്തിലുള്ള ചോദ്യങ്ങളാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ തന്ത്രത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അടിസ്ഥാനമാകേണ്ടത്.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ പാർട്ടിക്ക് രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണശാലകൾ ആവശ്യമാണ്. ഓരോ പ്രദേശവും ഒരേ മാതൃക നടപ്പിലാക്കേണ്ടതില്ല. വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത സംഘടനാരീതികളും ജനകീയ ഇടപെടലുകളും വിദ്യാഭ്യാസപരിപാടികളും സഹകരണസംരംഭങ്ങളും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളും പരീക്ഷിക്കാം. അവയുടെ ഫലങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും താരതമ്യം ചെയ്യുകയും പരാജയങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുകയും വിജയകരമായ മാതൃകകളെ മറ്റു സാഹചര്യങ്ങളിലേക്ക് യാന്ത്രികമായി പകർത്താതെ അവയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും വേണം. പരീക്ഷണം → നിരീക്ഷണം → വിശകലനം → സംശ്ലേഷണം → പുനർപരീക്ഷണം എന്ന ശാസ്ത്രീയ-ഡയലക്ടിക്കൽ രീതിയാണ് സംഘടനാപരമായ നവീകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. അങ്ങനെ പാർട്ടി ഒരു നിർദ്ദേശം നടപ്പിലാക്കുന്ന യന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ പഠിക്കുന്ന ഒരു വിപ്ലവാത്മക ഗവേഷണസംവിധാനമായി മാറുന്നു.

ഇതോടൊപ്പം വിവരാധിപത്യത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം ഭാവിയിലെ വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ നിർണായക മേഖലയായി മാറുന്നു. ഡിജിറ്റൽ മുതലാളിത്തം ഉൽപ്പാദനോപകരണങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യരുടെ ശ്രദ്ധ, പെരുമാറ്റം, ആഗ്രഹം, ഓർമ്മ, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയും ചരക്കുവൽക്കരിക്കുന്നു. അൽഗോരിതങ്ങൾ എന്ത് കാണണം, എന്ത് കേൾക്കണം, എന്തിനെ ഭയപ്പെടണം, എന്തിനെ ആഗ്രഹിക്കണം എന്നതിൽ ഇടപെടുന്നു. അതിനാൽ വിവരത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത, ഡാറ്റയുടെ നിയന്ത്രണം, അൽഗോരിതമിക സുതാര്യത, ഡിജിറ്റൽ പൊതുസമ്പത്ത്, അറിവിന്റെ സ്വതന്ത്ര പ്രചരണം എന്നിവയും രാഷ്ട്രീയ സമരത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. പാർട്ടി സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഉപയോക്താവ് മാത്രമാകരുത്; വിവരപരിസ്ഥിതിയുടെ ഘടനയെ വിമർശനാത്മകമായി മനസ്സിലാക്കുകയും അതിൽ ബദൽ പൊതുസമ്പർക്ക സംവിധാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ശക്തിയായി മാറണം.

എന്നാൽ ഇവിടെ ഏറ്റവും വലിയ അപകടം സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്ധമായ ആവേശമാണ്. AI-യെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് മാത്രം ഒരു പാർട്ടിയെ ആധുനികമാക്കുകയില്ല. മറിച്ച് AI തന്നെ അധികാരകേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ പുതിയ ഉപകരണമാകാം. ഡാറ്റയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ സംഘടനയുടെ ബോധത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകാം. അൽഗോരിതമിക റാങ്കിംഗ് മനുഷ്യരുടെ രാഷ്ട്രീയ മൂല്യം നിർണ്ണയിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകാം. “ഡാറ്റ പറയുന്നു” എന്ന പേരിൽ രാഷ്ട്രീയവിധി മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ചർച്ചയിൽ നിന്ന് യന്ത്രങ്ങളുടെ കണക്കുകൂട്ടലിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടാം. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ സാങ്കേതിക തത്വം വ്യക്തമായിരിക്കണം: AI മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ പകരക്കാരനല്ല; മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ വിമർശനാത്മക വിപുലീകരണമാണ്. അന്തിമ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യപരമായ ചർച്ചയുടെയും പരിധിക്കുള്ളിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യ അധികാരത്തെ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനു പകരം അറിവിനെ കൂടുതൽ സാമൂഹികമാക്കണം.

ഇവിടെ പാർട്ടി രഹസ്യസംഘടനയും തുറന്ന ജനാധിപത്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പുതിയ രീതിയിൽ ചിന്തിക്കേണ്ടിവരും. ചരിത്രത്തിലെ പല ഘട്ടങ്ങളിലും അടിച്ചമർത്തൽ സാഹചര്യങ്ങൾ സംഘടനാപരമായ രഹസ്യത ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ രഹസ്യത സ്ഥിരമായ സംഘടനാസംസ്കാരമായി മാറുമ്പോൾ അത് ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാത്ത അധികാരത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് ഇടയാക്കും. അതിനാൽ ആവശ്യമായ സുരക്ഷയും സ്വകാര്യതയും സംരക്ഷിക്കുമ്പോഴും സംഘടനയുടെ തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ പരമാവധി സുതാര്യത, രേഖപ്പെടുത്തൽ, ഉത്തരവാദിത്തം, പരിശോധന, നേതൃത്വത്തിന്റെ കാലാവധി, അധികാരത്തിന്റെ പുനർവിതരണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. സുരക്ഷ ജഡതയുടെ ന്യായീകരണമാകരുത്; ജനാധിപത്യം സുരക്ഷയെ നിഷേധിക്കുന്നതുമാകരുത്. വൈരുധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കാതെ അതിനെ സ്ഥാപനപരമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ പരിഹാരം.

അവസാനമായി, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിന്റെ ജനങ്ങളുമായി ലയിക്കുന്ന ശേഷിയിലാണ്, എന്നാൽ ലയനം എന്നത് സംഘടനയുടെ സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രീയബോധം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതല്ല. പാർട്ടി ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കണം; അതേസമയം ജനകീയ ബോധത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന പരിമിതികളെയും വിരോധാഭാസങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി തിരിച്ചറിയണം. ജനങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള ബോധത്തെ യാന്ത്രികമായി പിന്തുടരുന്ന സംഘടന ഒരു സാമൂഹിക പ്രതിഫലനമാത്രമായി ചുരുങ്ങും. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് “ശരിയായ ബോധം” മുകളിൽ നിന്ന് പകർന്നുനൽകുന്ന സംഘടന ഉദ്യോഗസ്ഥവൽക്കരിക്കപ്പെടും. യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധം ഇവ രണ്ടിനുമിടയിലാണ്: ജനങ്ങളിൽ വേരൂന്നുകയും ജനങ്ങളുടെ ബോധത്തെ ഉയർത്തുകയും, അതേസമയം ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വന്തം സിദ്ധാന്തത്തെയും മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന പരസ്പര പരിവർത്തനം.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പുതിയ സംഘടനാചട്ടം മാത്രമല്ല; സംഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള മനുഷ്യചിന്തയുടെ തന്നെ ഒരു പുതിയ തലമാണ്. പാർട്ടി ഇനി അധികാരത്തിന്റെ പിരമിഡായി കാണപ്പെടുന്നില്ല; ബന്ധങ്ങളുടെ ബഹുപാളി ശൃംഖലയായി കാണപ്പെടുന്നു. അംഗം ഒരു നിർദ്ദേശം അനുസരിക്കുന്ന യൂണിറ്റല്ല; അറിവും അനുഭവവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന സജീവ നോഡാണ്. നേതൃത്വം അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമല്ല; സംശ്ലേഷണത്തിന്റെ കഴിവാണ്. ജനാധിപത്യം അഭിപ്രായങ്ങളുടെ എണ്ണമല്ല; കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ വികസനമാണ്. കേന്ദ്രീകരണം നിയന്ത്രണമല്ല; വൈവിധ്യങ്ങളെ ഒരു പൊതുവായ ചരിത്രദിശയിലേക്ക് ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന കഴിവാണ്. അച്ചടക്കം അന്ധമായ അനുസരണമല്ല; സ്വയം തെരഞ്ഞെടുത്ത ചരിത്രപരമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ ബോധമാണ്. വിമർശനം ശിക്ഷയുടെ ഉപകരണമല്ല; സംഘടനയുടെ സ്വയംപഠനമാണ്. സ്വയംവിമർശനം ആത്മനിന്ദയല്ല; കൂട്ടായ ആത്മബോധത്തിന്റെ വികസനമാണ്. ഐക്യം ഏകതാനതയല്ല; വൈരുധ്യങ്ങളുടെ ഉയർന്ന സംശ്ലേഷണമാണ്.

അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി എന്ന ആശയത്തിന്റെ അന്തിമ അർത്ഥം ഒരു പുതിയ “മാതൃകാ പാർട്ടി” നിർമ്മിക്കുക എന്നതിലുപരി, പാർട്ടി എന്ന ആശയത്തെ തന്നെ നിരന്തരം പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രപ്രക്രിയ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. അത് ഒരിക്കലും “പൂർണ്ണമായ” രൂപത്തിലെത്തുകയില്ല; കാരണം പൂർണ്ണത എന്ന അവകാശവാദം തന്നെ ഡയലക്ടിക്സിന്റെ നിഷേധമായിരിക്കും. ഓരോ പുതിയ ചരിത്രഘട്ടവും പുതിയ വൈരുധ്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും; ഓരോ പരിഹാരവും പുതിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകും; ഓരോ സംഘടനാരൂപവും അതിന്റെ പരിധികളിലേക്ക് വളരും; ഓരോ പുതിയ തലമുറയും പഴയ രൂപങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യും. അതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ ജീവശക്തി അതിന്റെ ശാശ്വതമായ ആയിത്തീരലിലാണ്. അത് ഒരു പൂർത്തിയായ വസ്തുവല്ല—തുടർച്ചയായി സ്വയം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചരിത്രാത്മക പ്രക്രിയയാണ്.

ഈ അർത്ഥത്തിൽ, ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന മുദ്രാവാക്യം “അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുക” എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാനാവില്ല. അതിനൊപ്പം “ബോധത്തെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക, ബന്ധങ്ങളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക, ഉൽപ്പാദനരീതിയെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക, സാങ്കേതികവിദ്യയെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക, സംഘടനയെ തന്നെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുക” എന്ന വിശാലമായ ചരിത്രദൗത്യം കൂടി ഉണ്ടായിരിക്കണം. കാരണം അധികാരഘടന മാറിയിട്ടും മനുഷ്യരുടെ ബോധവും സാമൂഹികബന്ധങ്ങളും ഉൽപ്പാദനസംവിധാനങ്ങളും സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങളും പഴയ അകൽച്ചയെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നുവെങ്കിൽ വിപ്ലവം അപൂർണ്ണമായി തുടരും. യഥാർത്ഥ വിപ്ലവം ഒരു ഭരണകൂടത്തിന്റെ മാറ്റം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യരും സമൂഹവും പ്രകൃതിയും സാങ്കേതികവിദ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളുടെ ഗുണപരമായ പുനഃസംഘടനയാണ്.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി മനുഷ്യരാശിയുടെ ഭാവിയെ മുൻകൂട്ടി നിർണ്ണയിച്ച ഒരു ബ്ലൂപ്രിന്റായി കാണുന്നില്ല; സാധ്യതകളുടെ ഒരു തുറന്ന മേഖലയായി കാണുന്നു. ചരിത്രം തയ്യാറായ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നില്ല. മനുഷ്യപ്രവർത്തനം, ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങൾ, സാങ്കേതിക ഉദ്ഭവങ്ങൾ, സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിപരമായ പരിധികൾ, കൂട്ടായ ബോധം എന്നിവയുടെ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ഭാവി രൂപപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ ദൗത്യം ഭാവിയെ പ്രവചിക്കുക മാത്രമല്ല; കൂടുതൽ വിമോചനാത്മകമായ സാധ്യതകൾക്ക് ഭൗതികവും സാംസ്കാരികവും ബൗദ്ധികവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ചരിത്രത്തിന്റെ അനിവാര്യതയെ കാത്തിരിക്കുന്ന സംഘടനയല്ല അത്; സാധ്യതകളെ ചരിത്രപരമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്ന കൂട്ടായ മനുഷ്യശക്തിയാണ്.

അങ്ങനെ, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒടുവിൽ ഒരു പുതിയ തരത്തിലുള്ള വിപ്ലവാത്മക ജീവസംഘടനയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—സ്വയം പഠിക്കുന്നതും സ്വയം വിമർശിക്കുന്നതും സ്വയം തിരുത്തുന്നതും സ്വയം പുനർസംഘടിപ്പിക്കുന്നതും സാങ്കേതികവിദ്യയെ വിമർശനാത്മകമായി ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അറിവ് സ്വീകരിക്കുന്നതും ആ അറിവിനെ ഉയർന്ന സമഗ്രതയിലേക്ക് സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുന്നതും വീണ്ടും ജനങ്ങളിലേക്ക് പ്രയോഗമായി മടക്കിനൽകുന്നതുമായ ഒരു ജീവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ സംവിധാനം. അതിന്റെ ലക്ഷ്യം വെറും ഒരു പുതിയ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതല്ല; മനുഷ്യൻ തന്നെ സ്വന്തം ചരിത്രത്തിന്റെ ബോധപൂർവമായ സ്രഷ്ടാവായി മാറുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ്. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം പാർട്ടി എത്ര ശക്തമായി നിലനിന്നു എന്നതിൽ അല്ല, പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ ഇടപെടലിലൂടെ മനുഷ്യരുടെ സ്വയംസംഘടനാശേഷിയും കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയും വിമോചനശേഷിയും എത്രമാത്രം വികസിച്ചു എന്നതിലാണ് അളക്കേണ്ടത്.

അവിടെ നിന്നാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ അടുത്ത ചോദ്യം ഉയരുന്നത്: പാർട്ടി എങ്ങനെ സ്വയം മാറണം എന്നതിലുപരി, പാർട്ടി ജനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് എങ്ങനെയുള്ള പുതിയ സമൂഹരൂപമാണ് സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത്? കാരണം പുതിയ സംഘടനാരൂപം പഴയ സമൂഹത്തെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കാനാണെങ്കിൽ അതിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ ദൗത്യം പരാജയപ്പെടും. പാർട്ടിയുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം പാർട്ടിയുടെ തന്നെ ശാശ്വതീകരണമല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യരുടെ സ്വതന്ത്രവും സ്വയംസംഘടിതവുമായ കൂട്ടായ ജീവിതം സാധ്യമാകുന്ന തരത്തിൽ ചരിത്രപരമായി സ്വന്തം ആവശ്യകതയെ തന്നെ അതിജീവിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. വിപ്ലവ സംഘടനയുടെ പരമമായ സ്വയംനിഷേധം, വിമോചിത സമൂഹത്തിൽ സംഘടനാപരമായ ആധിപത്യത്തിന്റെ ആവശ്യം തന്നെ ക്രമേണ അപ്രസക്തമാകുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള കഴിവിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ചരിത്രപരമായ ലക്ഷ്യം അധികാരം കൈവശം വയ്ക്കൽ അല്ല; അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവം തന്നെ മാറ്റുക എന്നതാണ്—മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ കൂട്ടായ ജീവിതത്തെ ബോധപൂർവം നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ചരിത്രഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുക എന്നതാണ്.

ഇവിടെ നിന്നാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ സ്വയംനിഷേധം എന്ന ആശയം കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള അർത്ഥം നേടുന്നത്. ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടി അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തശേഷം അതേ സംഘടനാരൂപത്തെയും അതേ അധികാരബന്ധങ്ങളെയും ശാശ്വതമായി നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വിപ്ലവത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ഒരു പുതിയ വൈരുധ്യം ജനിക്കുന്നു. പഴയ ഭരണവർഗ്ഗത്തിന്റെ അധികാരത്തെ തകർക്കുന്നതിനായി രൂപപ്പെട്ട സംഘടന പുതിയ സമൂഹത്തിൽ അധികാരത്തിന്റെ സ്ഥിരകേന്ദ്രമായി മാറുന്ന നിമിഷം മുതൽ, വിമോചനത്തിന്റെ ഉപകരണം പുതിയ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഘടനയായി മാറാനുള്ള സാധ്യത ഉയരുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവാനന്തര സമൂഹത്തിൽ പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം സ്വന്തം അധികാരം അനന്തമായി വികസിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല; മറിച്ച് അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണം സാധ്യമാക്കുക എന്നതാണ്. തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള കഴിവ് കുറച്ച് ആളുകളുടെ കൈകളിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ സ്വയംഭരണ ഘടകങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും, ഉൽപ്പാദനവും അറിവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഭരണവും ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ പരമ്പരാഗത അധികാരപരമായ പ്രവർത്തനം ക്രമേണ പരിവർത്തനം പ്രാപിക്കണം. ഇതാണ് വിപ്ലവ സംഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വയംനിഷേധം.

ഇത് പാർട്ടി അപ്രത്യക്ഷമാകണം എന്ന ലളിതമായ വാദമല്ല. മറിച്ച് പാർട്ടിയുടെ രൂപവും പ്രവർത്തനവും ചരിത്രപരമായി മാറണം എന്നതാണ്. ഒരു പ്രത്യേക ചരിത്രഘട്ടത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രീകരണത്തിനും വർഗ്ഗസംഘടനയ്ക്കും ആവശ്യമായിരുന്ന സംഘടനാരൂപം മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിൽ സാമൂഹിക സ്വയംഭരണത്തിന്റെ വികസനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ഘടനയായി മാറാം. അതിനാൽ വിപ്ലവത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും “പാർട്ടിക്ക് എന്ത് ചെയ്യണം?” എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം “ഇപ്പോൾ പാർട്ടിക്ക് ചെയ്യേണ്ടതില്ലാത്തത് എന്താണ്?” എന്ന ചോദ്യവും ചോദിക്കണം. ഏത് അധികാരമാണ് താൽക്കാലികമായി കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടത്? ഏത് അധികാരം ഉടൻ തന്നെ താഴേക്ക് കൈമാറണം? ഏത് തീരുമാനങ്ങൾ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കണം? ഏത് അറിവ് പൊതുസമ്പത്താക്കണം? ഏത് സംഘടനാപരമായ കഴിവുകൾ പാർട്ടിക്ക് പുറത്തുള്ള ജനകീയ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറണം? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലെങ്കിൽ വിപ്ലവം അധികാരത്തിന്റെ പുനർവിതരണം മാത്രമായി ചുരുങ്ങും.

ഇതോടെ പാർട്ടിയും ജനകീയ സ്വയംഭരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നിർണായകമാകുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ മാതൃകയിൽ പാർട്ടി സമൂഹത്തിന് മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരു അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; സമൂഹത്തിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഉത്തേജക-സംശ്ലേഷണ ഘടകമാണ്. തൊഴിലാളി കൗൺസിലുകൾ, സഹകരണസംഘങ്ങൾ, പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ശാസ്ത്രീയ സമൂഹങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ കൂട്ടായ്മകൾ, സാംസ്കാരിക സംഘടനകൾ, പരിസ്ഥിതി കൂട്ടായ്മകൾ, ഡിജിറ്റൽ പൊതുസമ്പത്ത് സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ സാമൂഹിക ഘടനകൾ സ്വതന്ത്രമായി വികസിക്കണം. ഇവയെ പാർട്ടിയുടെ അനുബന്ധ സംഘടനകളാക്കി ചുരുക്കുന്നതിന് പകരം അവയുടെ സ്വയംഭരണശേഷി വികസിപ്പിക്കുകയാണ് പാർട്ടിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം. കാരണം യഥാർത്ഥ സോഷ്യലിസം ശക്തമായ ഒരു പാർട്ടി-രാജ്യം നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംസംഘടനാശേഷി ചരിത്രപരമായി ഉയർത്തുന്നതിലാണ്.

ഇവിടെ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രശ്നവും പുതിയ രീതിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. മാർക്സിയൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സംസ്ഥാനം വർഗ്ഗാധിപത്യത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ രൂപമായി മനസ്സിലാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ വിപ്ലവാനന്തര ഘട്ടത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തെ വെറും പഴയ ഭരണയന്ത്രത്തിന്റെ പുതിയ ഉടമയായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് മതിയാകില്ല. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജനാധിപത്യപരമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടണം. ബലപ്രയോഗപരമായ നിയന്ത്രണം കുറയുകയും സാമൂഹിക ഏകോപനത്തിന്റെ കഴിവ് വർധിക്കുകയും വേണം. ഭരണകൂടം ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ഒരു മേൽനോട്ടയന്ത്രമല്ലാതെ പൊതുസമ്പത്തുകളുടെ സംയോജിത മാനേജ്മെന്റ് സംവിധാനമായി മാറണം. വിവരവും ഡാറ്റയും ഭരണനിർണ്ണയവും പൊതുസമൂഹത്തിന് പരിശോധിക്കാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും കഴിയുന്ന തരത്തിൽ തുറന്നിരിക്കണം. ഭരണത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽവൽക്കരണം ജനാധിപത്യത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന നിരീക്ഷണസംവിധാനമാകാതെ ജനാധിപത്യപരമായ കൂട്ടായ ഗ്രഹണശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യമായി മാറണം.

ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ പൊതുസമ്പത്ത് എന്ന ആശയം പുതുക്കി നിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചർച്ചകൾ പ്രധാനമായും ഭൂമി, വ്യവസായം, പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ, ഉൽപ്പാദനോപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഡാറ്റ, അൽഗോരിതങ്ങൾ, ശാസ്ത്രീയ അറിവ്, ജനിതകവിവരം, ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, കൃത്രിമ ബുദ്ധി മാതൃകകൾ, വിദ്യാഭ്യാസ ഉള്ളടക്കം, സാംസ്കാരിക പൈതൃകം എന്നിവയും ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ നിർണായക ഘടകങ്ങളായി മാറുന്നു. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന് അറിവിന്റെ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയും ഡിജിറ്റൽ പൊതുസമ്പത്തും ഉൽപ്പാദനോപകരണങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ പ്രധാന്യമുള്ളവയായിരിക്കണം. അറിവ് കുറച്ച് കോർപ്പറേഷനുകളുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തായി മാറുന്നിടത്ത് മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി തന്നെ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അറിവിന്റെ സ്വതന്ത്രപ്രവാഹം ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് ഒരു പുതിയ വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ കേന്ദ്രപ്രശ്നമാണ്.

അതുപോലെ സമയം പോലും ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക വിഭവമായി പുനർചിന്തിക്കണം. മുതലാളിത്തം മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽശക്തിയെ മാത്രമല്ല, അവന്റെ മുഴുവൻ സമയത്തെയും വിപണിയുടെ യുക്തിയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. ജോലി, യാത്ര, ഉപഭോഗം, ഡിജിറ്റൽ ശ്രദ്ധ, വിനോദം എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ മനുഷ്യന്റെ സ്വതന്ത്ര സമയം ചുരുങ്ങുന്നു. ഒരു വിമോചനാത്മക സമൂഹത്തിന്റെ അളവുകോൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ വർധന മാത്രം ആയിരിക്കരുത്; മനുഷ്യർക്ക് സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാനും പഠിക്കാനും സൃഷ്ടിക്കാനും ബന്ധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാനും പ്രകൃതിയുമായി സഹവർത്തിക്കാനും ലഭിക്കുന്ന സമയത്തിന്റെ വർധനയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാന സൂചികയായിരിക്കണം. മാർക്സിന്റെ “സ്വതന്ത്ര സമയം” എന്ന ആശയത്തെ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാഹചര്യത്തിൽ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. AIയും ഓട്ടോമേഷനും മനുഷ്യരുടെ തൊഴിൽസമയം കുറയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ അവ വിമോചനത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങളാകും; അതേ സാങ്കേതികവിദ്യ തൊഴിലില്ലായ്മയും നിരീക്ഷണവും നിയന്ത്രണവും വർധിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ അവ മുതലാളിത്ത അകൽച്ചയുടെ പുതിയ രൂപങ്ങളാകും.

ഇവിടെ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം തന്നെ മാറുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസം ഉൽപ്പാദനത്തെ അനന്തമായ വസ്തുസഞ്ചയത്തിന്റെ വർധനയായി കാണാൻ പാടില്ല. മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനം, പരിസ്ഥിതിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം, അറിവിന്റെ വികസനം, സർഗാത്മകത, കൂട്ടായ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയാണ് ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ അന്തിമ മാനദണ്ഡങ്ങൾ. പ്രകൃതിയെ വെറും അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ശേഖരമായി കാണുന്ന ഉൽപ്പാദനയുക്തി അവസാനിപ്പിക്കണം. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പരസ്പര പുനരുത്പാദനത്തിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണം. പ്രകൃതിയുടെ പുനരുജ്ജീവനശേഷിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഉൽപ്പാദനം സാമൂഹികമായി ഉൽപ്പാദനമല്ല; അത് ഭാവിയുടെ നാശമാണ്.

ഇതോടെ പരിസ്ഥിതി മാർക്സിസം പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര ദാർശനിക ഘടകമായി മാറുന്നു. മനുഷ്യസമൂഹം പ്രകൃതിക്ക് പുറത്തുള്ള ഒരു സ്വതന്ത്ര സത്തയല്ല. മനുഷ്യന്റെ ശരീരം, തൊഴിൽ, ഭക്ഷണം, ഊർജം, സാങ്കേതികവിദ്യ, സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവയെല്ലാം ജൈവ-ഭൗതിക പ്രക്രിയകളുമായി ബന്ധിതമാണ്. അതിനാൽ പരിസ്ഥിതിപ്രതിസന്ധി ഒരു “പച്ച” വിഷയമല്ല; അത് ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളുടെ പ്രതിസന്ധിയാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ജൈവവൈവിധ്യനാശം, ജലക്ഷാമം, മണ്ണിന്റെ ക്ഷയം, സമുദ്രപരിസ്ഥിതിയുടെ തകർച്ച എന്നിവ മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള മുതലാളിത്തബന്ധത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള വൈരുധ്യങ്ങളെ പ്രകടമാക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഈ പ്രതിസന്ധിയെ മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ പ്രകൃതിയുടെ പ്രതികാരമായി കാണാതെ മനുഷ്യ-പ്രകൃതി ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പുനഃസംഘടനയ്ക്കുള്ള നിർബന്ധിതാവസ്ഥയായി കാണണം.

ഇവിടെ സംയോജകബലവും വിയോജകബലവും എന്ന ആശയം സാമൂഹികതലത്തിൽ കൂടുതൽ സൃഷ്ടിപരമായി പ്രയോഗിക്കാം. സമൂഹത്തെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളും മൂല്യങ്ങളും ബന്ധങ്ങളും സംയോജകബലങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളാണ്; പഴയ ബന്ധങ്ങളെ തകർക്കുകയും പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംഘർഷങ്ങളും വിമതതകളും വിയോജകബലങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഇവയിൽ ഒന്നും സ്വതന്ത്രമായി മതിയാകില്ല. അമിതമായ സംയോജകബലം സമൂഹത്തെ ജഡമാക്കും; അമിതമായ വിയോജകബലം വിഘടനത്തിലേക്ക് നയിക്കും. വിപ്ലവത്തിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ ദൗത്യം സംയോജകബലവും വിയോജകബലവും തമ്മിലുള്ള സജീവ സന്തുലനം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഐക്യം വേണം, പക്ഷേ ജഡമായ ഐക്യമല്ല; വിമർശനം വേണം, പക്ഷേ വിഘടനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന വിമർശനമല്ല. സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം, പക്ഷേ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന വ്യക്തിവാദമല്ല. അച്ചടക്കം വേണം, പക്ഷേ സൃഷ്ടിപരമായ ചിന്തയെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന അനുസരണയല്ല.

അതുകൊണ്ട് പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാസംസ്കാരം തന്നെ ഒരു വിപ്ലവപരമായ വിഷയമായി മാറുന്നു. അധികാരഭയം, സ്ഥാനമാനമത്സരം, വ്യക്തിപൂജ, ഗ്രൂപ്പ് അനുസരണം, വിവരമറച്ചുവെക്കൽ, വിമർശനത്തെ ശത്രുതയായി കാണൽ, താഴത്തെ ഘടകങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങളെ അവഗണിക്കൽ തുടങ്ങിയ സംസ്കാരങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത് വിപ്ലവസംഘടനയുടെ പുറംരൂപം എത്രമാത്രം പുരോഗമിച്ചാലും അതിന്റെ ഉള്ളടക്കം പഴയ അധികാരബന്ധങ്ങളെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കും. അതിനാൽ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ തന്നെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭാവിയുടെ പരീക്ഷണശാലയായിരിക്കണം. അംഗങ്ങൾ പരസ്പരം സഹപ്രവർത്തകരായും സഹചിന്തകരായും സഹപഠിതാക്കളായും മാറണം. അധികാരം ഒരാളെ മറ്റൊരാളുടെ മേൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുപകരം കൂട്ടായ കഴിവ് വികസിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനമാകണം.

ഇതിന്റെ സ്വാഭാവിക തുടർച്ചയാണ് വിപ്ലവാത്മക ധാർമ്മികത. മാർക്സിസത്തെ വെറും സാമ്പത്തിക വിശകലനമായി ചുരുക്കുന്നത് അതിന്റെ മനുഷ്യ വിമോചനപരമായ ഉള്ളടക്കത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തും. ചൂഷണരഹിത സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളുടെ മാറ്റം ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ അതോടൊപ്പം മനുഷ്യരുടെ പരസ്പരബന്ധങ്ങളിലും മാറ്റം വേണം. അധികാരലോഭം, സ്വാർത്ഥത, കപടത, അസത്യപ്രചരണം, ലിംഗാധിപത്യം, ജാതിഅഹങ്കാരം, അറിവിന്റെ ഏകാധിപത്യം, വ്യക്തിപൂജ എന്നിവയെ സംഘടനാപരമായി ചെറുക്കാതെ പുതിയ സമൂഹം പഴയ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ തന്നെ പുനർനിർമ്മിക്കും. അതിനാൽ സത്യം പറയാനുള്ള ധൈര്യം, തെറ്റ് സമ്മതിക്കാനുള്ള കഴിവ്, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുള്ള വിനയം, അധികാരം പങ്കിടാനുള്ള മനസ്സ്, ദുർബലരുടെ അനുഭവങ്ങളോട് സംവേദനക്ഷമത, പൊതുതാൽപര്യത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവ വിപ്ലവാത്മക ധാർമ്മികതയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളായിരിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം സ്നേഹവും പരിചരണവും പോലും രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗങ്ങളായി പുനർചിന്തിക്കണം. മുതലാളിത്തം സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം കുടുംബങ്ങളിലേക്കും സ്ത്രീകളിലേക്കും അദൃശ്യമായ പ്രതിഫലമില്ലാത്ത അധ്വാനത്തിലേക്കും മാറ്റിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭക്ഷണം, പരിചരണം, കുട്ടികളുടെ വളർച്ച, വയോധികരുടെ പരിപാലനം, രോഗികളുടെ സംരക്ഷണം, മാനസിക പിന്തുണ എന്നിവ സമൂഹത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനത്തിന് അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ വിപണി ഇവയെ പലപ്പോഴും സ്വകാര്യ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളാക്കി മറച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസം പരിചരണത്തെ സാമൂഹിക ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ഘടകമായി അംഗീകരിക്കണം. മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനം ഇല്ലാതെ സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പാദനം നിലനിൽക്കില്ല. അതിനാൽ പരിചരണത്തിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണം, ലിംഗസമത്വം, കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവ വിപ്ലവപരിപാടിയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ വരണം.

ഇങ്ങനെ മനുഷ്യശരീരം പോലും രാഷ്ട്രീയ സമരത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ മേഖലയായി മാറുന്നു. തൊഴിലാളിയുടെ ശരീരം, സ്ത്രീയുടെ ശരീരം, വയോധികന്റെ ശരീരം, വൈകല്യമുള്ള വ്യക്തിയുടെ ശരീരം, കുട്ടിയുടെ ശരീരം—ഇവയെല്ലാം സാമൂഹിക അധികാരബന്ധങ്ങളുമായി ബന്ധിതമാണ്. ആരോഗ്യവും പോഷണവും താമസവും ശുദ്ധജലവും വിശ്രമവും മാനസിക സമാധാനവും ശാരീരിക സുരക്ഷയും ആഡംബരങ്ങളല്ല; മനുഷ്യവിമോചനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സാഹചര്യങ്ങളാണ്. അതിനാൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം മനുഷ്യന്റെ ജീവിതകാലം വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ മാത്രമല്ല, ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വയംനിർണ്ണയം, സാമൂഹികബന്ധങ്ങളുടെ സമൃദ്ധി എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുന്നതിലും കേന്ദ്രീകരിക്കണം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ അടുത്ത നിർണായക മേഖല സംസ്കാരമാണ്. രാഷ്ട്രീയ അധികാരം മാറിയാലും ജനങ്ങളുടെ ഭാവന പഴയ അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ സാമൂഹിക വിമോചനം അപൂർണ്ണമായി തുടരും. സാഹിത്യം, സിനിമ, സംഗീതം, നാടകം, ജനകീയകല, ഡിജിറ്റൽ സംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭാഷ—ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യരുടെ യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന മേഖലകളാണ്. പാർട്ടി സംസ്കാരത്തെ പ്രചാരണത്തിന്റെ അനുബന്ധമാക്കി ചുരുക്കരുത്. കലാകാരന്മാരെ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശങ്ങളുടെ വിതരണക്കാരാക്കുന്നതിനു പകരം സമൂഹത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളെ അനുഭവപരവും സൃഷ്ടിപരവുമായ രൂപങ്ങളിൽ അന്വേഷിക്കുന്ന സ്വതന്ത്ര സാംസ്കാരിക ശക്തികളായി കാണണം. വിമർശനാത്മക കല പാർട്ടിക്കെതിരായി സംസാരിച്ചാലും അതിലെ സാമൂഹിക സത്യത്തെ കേൾക്കാനുള്ള ശേഷി പാർട്ടിക്ക് വേണം.

ഇവിടെ ഭാഷയുടെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണവും നിർണായകമാണ്. ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകാത്ത സങ്കീർണ്ണ സിദ്ധാന്തഭാഷയിൽ പാർട്ടി സ്വയം അടച്ചുപൂട്ടുമ്പോൾ അത് സ്വന്തം സാമൂഹിക അടിത്തറയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു. എന്നാൽ ജനപ്രിയതയുടെ പേരിൽ സിദ്ധാന്തത്തെ ലളിതവൽക്കരിച്ച് ശൂന്യമാക്കുന്നതും തെറ്റാണ്. വേണ്ടത് ആഴമുള്ള ആശയങ്ങളെ ജനജീവിതത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ വിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവാണ്. ജനങ്ങളുടെ അനുഭവഭാഷയും ശാസ്ത്രീയ-ദാർശനിക ഭാഷയും തമ്മിൽ ഒരു സജീവ വിവർത്തനമേഖല പാർട്ടി സൃഷ്ടിക്കണം. ഈ ഭാഷാപരമായ മധ്യസ്ഥതയാണ് സിദ്ധാന്തത്തെ ജീവനുള്ള സാമൂഹിക ശക്തിയാക്കി മാറ്റുന്നത്.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പുതിയ മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശ്രമം എന്ന ആശയത്തെയും വിമർശനാത്മകമായി പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കണം. “പുതിയ മനുഷ്യൻ” എന്നത് ഒരേ സ്വഭാവമുള്ള, ഒരേ ചിന്തയുള്ള, പൂർണ്ണമായി അനുസരണയുള്ള മനുഷ്യനല്ല. മറിച്ച് സ്വന്തം പരിമിതികളെ തിരിച്ചറിയാനും മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനും വൈരുധ്യങ്ങളെ സഹിക്കാനും ശാസ്ത്രീയമായി ചിന്തിക്കാനും സൃഷ്ടിപരമായി പ്രവർത്തിക്കാനും ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കാനും കഴിയുന്ന സ്വയംബോധമുള്ള സ്വതന്ത്ര വ്യക്തിയാണ്. കൂട്ടായ്മ വ്യക്തിത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അതിന്റെ ഉയർന്ന വികസനത്തിനുള്ള സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും കൂട്ടായ സമഗ്രതയും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായി കാണാതെ പരസ്പരം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളായി കാണുകയാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനം.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ മഹത്തായ പരീക്ഷണം അത് എത്ര ശക്തമായ സംഘടന സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതിലല്ല; സ്വന്തം സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ എത്രമാത്രം സ്വതന്ത്രചിന്ത, കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി, ധാർമ്മിക അഖണ്ഡത, ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം, വിമർശനാത്മക സംസ്കാരം, ജനാധിപത്യപരമായ സ്വയംഭരണം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നതിലാണ്. പാർട്ടി സമൂഹത്തെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അതേ സമയം സ്വയം മാറണം. സ്വന്തം പ്രവർത്തകരെ മാറ്റുമ്പോൾ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധവും മാറ്റണം. സാമ്പത്തിക ഘടനയെ മാറ്റുമ്പോൾ സാംസ്കാരിക ഘടനയും മാറ്റണം. സാങ്കേതികവിദ്യയെ സാമൂഹികവൽക്കരിക്കുമ്പോൾ അറിവിനെയും സാമൂഹികവൽക്കരിക്കണം. അധികാരത്തെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തെ തന്നെ മാറ്റാനുള്ള പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കണം.

ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ കേന്ദ്രവൈരുധ്യം: വിപ്ലവം ഒരു പുതിയ അധികാരകേന്ദ്രം സൃഷ്ടിക്കാൻ മാത്രമല്ല; അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണത്തെ മറികടന്ന് മനുഷ്യരുടെ സ്വയംസംഘടനാശേഷി വികസിപ്പിക്കാനാണ്. പാർട്ടി ചരിത്രത്തിന്റെ നായകനായി സ്വയം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതില്ല; ചരിത്രത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഉത്തേജക അവയവമായി മാറണം. അതിന്റെ മഹത്വം സ്വന്തം ശാശ്വത നിലനിൽപ്പിൽ അല്ല; ഒരു ഘട്ടത്തിൽ സ്വന്തം അധികാരപരമായ ആവശ്യകതയെ തന്നെ കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നതിലാണ്. വിപ്ലവപാർട്ടി സ്വന്തം വിജയത്തിലൂടെ സ്വന്തം പഴയ രൂപത്തെ അതിജീവിക്കണം. അതാണ് അതിന്റെ പരമമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പക്വത.

അപ്പോൾ മാത്രമേ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു “മുന്നണി”യിൽ നിന്ന് ഒരു കൂട്ടായ ബോധത്തിന്റെ ശൃംഖലയായി, ഒരു “ആജ്ഞാകേന്ദ്ര”ത്തിൽ നിന്ന് ഒരു സംശ്ലേഷണകേന്ദ്രമായി, ഒരു “സ്ഥിരസംഘടന”യിൽ നിന്ന് ഒരു സ്വയംപരിവർത്തനശേഷിയുള്ള ജീവസംവിധാനമായി, ഒരു “അധികാരോപകരണം”ത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യ വിമോചനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ മധ്യസ്ഥമായി മാറുകയുള്ളൂ. അതിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം പാർട്ടിയുടെ ശക്തിവർധനയല്ല; മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ശക്തിയുടെ വിമോചനമാണ്. അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ വിജയം പാർട്ടി എത്രകാലം നിലനിന്നു എന്നതിലല്ല; പാർട്ടി ഇടപെട്ട ചരിത്രത്തിൽ മനുഷ്യർ എത്രമാത്രം സ്വതന്ത്രരും ബോധമുള്ളവരും സ്വയംസംഘടിതരുമായിത്തീർന്നു എന്നതിലാണ്.

ഇതുതന്നെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരമമായ സ്വയംനിഷേധം: പാർട്ടി മനുഷ്യരെ തന്റെ പിന്നാലെ നടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന ചരിത്രശക്തിയായി അവസാനിക്കുകയും, മനുഷ്യർ സ്വന്തം ചരിത്രത്തെ ബോധപൂർവം നിർമ്മിക്കുന്ന സാമൂഹികശക്തിയായി ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്യുന്ന ഘട്ടം സൃഷ്ടിക്കുക. അപ്പോൾ വിപ്ലവം ഒരു സംഭവമല്ലാതാകും; അത് ജീവിതത്തിന്റെ തന്നെ തുടർച്ചയായ രൂപാന്തരമായി മാറും. പാർട്ടി ഒരു സംഘടനമാത്രമല്ലാതാകും; അത് ചരിത്രപരമായ ഒരു പരിവർത്തനമാധ്യമമാകും. ഒടുവിൽ, വിമോചനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രൂപം അധികാരം മറ്റൊരാളിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുക്കുന്നതല്ല—അധികാരം മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ സ്വയംഭരണമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതാണ്.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രശ്നം “ആരാണ് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്?” എന്ന പരമ്പരാഗത ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് “സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി എങ്ങനെയാണ് സ്വയംസംഘടിതമാകുന്നത്?” എന്ന കൂടുതൽ ആഴമുള്ള ചോദ്യത്തിലേക്ക് മാറുന്നു. പരമ്പരാഗത മുന്നണിപാർട്ടി മാതൃകയിൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ശരിയായ ദിശയെ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു നേതൃത്വകേന്ദ്രം ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്ന ധാരണയ്ക്കാണ് പ്രാധാന്യം. എന്നാൽ സങ്കീർണ്ണവും അതിവേഗം മാറുന്നതുമായ ഇന്നത്തെ സമൂഹത്തിൽ അറിവ് ഒരിടത്ത് കേന്ദ്രീകരിച്ചിട്ടില്ല. തൊഴിലാളിയുടെ അനുഭവം, കർഷകന്റെ അനുഭവം, ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ അറിവ്, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകന്റെ അനുഭവം, സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതാനുഭവം, യുവജനങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൽ സംസ്കാരം, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ ചരിത്രബോധം, സാങ്കേതികവിദഗ്ധരുടെ അറിവ്, കലാകാരന്മാരുടെ സാംസ്കാരിക സംവേദനശേഷി എന്നിവയെല്ലാം സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത പാളികളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളാണ്. ഇവയെ ഒരൊറ്റ കേന്ദ്രബുദ്ധി പൂർണ്ണമായി ഉൾക്കൊള്ളുക പ്രായോഗികമായും സിദ്ധാന്തപരമായും അസാധ്യമാണ്. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ പാർട്ടിയുടെ ശക്തി “കേന്ദ്രത്തിന് എല്ലാം അറിയാം” എന്ന അവകാശവാദത്തിലല്ല; കേന്ദ്രത്തിന് എല്ലായിടത്തുനിന്നും പഠിക്കാനും, വ്യത്യസ്ത അറിവുകളെ സംശ്ലേഷണം ചെയ്യാനും, അവ വീണ്ടും പ്രയോഗത്തിലേക്ക് മടക്കിവിടാനും കഴിയുന്നു എന്നതിലാണ്.

ഇതിലൂടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി പാർട്ടിയുടെ പ്രധാന ഉൽപ്പാദനശക്തികളിലൊന്നായി മാറുന്നു. മുതലാളിത്തം അറിവിനെ സ്വകാര്യസ്വത്താക്കി മാറ്റുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിയെ വിഘടിപ്പിക്കുകയും വിപണിക്ക് കീഴ്പ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി അതിന്റെ വിപരീതമായി അറിവിനെ സാമൂഹികമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണം. ഓരോ അംഗവും അറിവിന്റെ ഉപഭോക്താവല്ല; അറിവിന്റെ നിർമ്മാതാവാണ്. ഓരോ പ്രാദേശിക ഘടകവും കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങളുടെ നടപ്പാക്കൽ യൂണിറ്റല്ല; സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെ നിരീക്ഷിക്കുകയും അതിൽ പരീക്ഷണം നടത്തുകയും പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗവേഷണനോഡാണ്. അങ്ങനെ പാർട്ടി ഒരു സംഘടന മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംപഠിക്കുന്ന ഒരു ബൗദ്ധിക ശൃംഖലയായി മാറുന്നു. ഈ ശൃംഖലയിൽ അറിവ് മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് മാത്രം ഒഴുകുന്നില്ല; താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്കും, ഒരു മേഖലയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കും, ഒരു തലമുറയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കും, മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് യന്ത്രത്തിലേക്കും വീണ്ടും യന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യനിലേക്കും സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഇത്തരം ഒരു സംവിധാനത്തിൽ ഡാറ്റയും അറിവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം നിർണായകമാണ്. അനന്തമായ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നത് സ്വതന്ത്രമായി ബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയില്ല. ഒരു പാർട്ടിക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് സാമൂഹിക ഡാറ്റാ പോയിന്റുകൾ ലഭിച്ചാലും അവയുടെ ചരിത്രപരമായ ബന്ധങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ ഡാറ്റ തന്നെ പുതിയ ആശയക്കുഴപ്പത്തിന്റെ ഉറവിടമാകും. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം “കൂടുതൽ ഡാറ്റ” എന്നതിലല്ല; ഡാറ്റയെ ചരിത്രബോധമുള്ള അറിവായും അറിവിനെ കൂട്ടായ പ്രയോഗമായും മാറ്റുന്നതിലാണ്. ഇവിടെ AI സഹായിക്കാം; എന്നാൽ AI-യുടെ കണക്കുകൂട്ടലിനും ഡയലക്ടിക്കൽ വിധിനിർണയത്തിനും ഇടയിൽ വ്യക്തമായ വ്യത്യാസം നിലനിർത്തണം. ഒരു അൽഗോരിതം ഒരു പ്രവണത കണ്ടെത്തിയേക്കാം; പക്ഷേ ആ പ്രവണതയുടെ സാമൂഹിക അർത്ഥം എന്താണെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് മനുഷ്യരുടെ ചരിത്രപരമായ വിവേചനശേഷിയാണ്.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ പാർട്ടിയിൽ ഡയലക്ടിക്കൽ ഡാറ്റാ കേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടാം. സാമ്പത്തിക അസമത്വം, തൊഴിൽരീതികളിലെ മാറ്റം, വിലക്കയറ്റം, തൊഴിലില്ലായ്മ, പരിസ്ഥിതിപരമായ മാറ്റങ്ങൾ, പൊതുജനാരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കുടിയേറ്റം, ജനസംഖ്യാ വ്യതിയാനം, സാമൂഹിക മനോഭാവങ്ങൾ, മാധ്യമപ്രവണതകൾ, ഡിജിറ്റൽ പെരുമാറ്റം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം ജനങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുക എന്നതല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുക എന്നതാണ്. വ്യക്തികളുടെ സ്വകാര്യതയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുന്ന കർശനമായ നൈതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഇതോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരിക്കണം. വിപ്ലവത്തിന്റെ പേരിൽ തന്നെ നിരീക്ഷണസംവിധാനം സൃഷ്ടിച്ചാൽ, വിമോചനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിന് വിരുദ്ധമായ ഒരു പുതിയ അധികാരരൂപം പാർട്ടി നിർമ്മിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും.

ഇതിൽ നിന്ന് ഡിജിറ്റൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ രൂപം വികസിപ്പിക്കാം. സാധാരണ ഡിജിറ്റൽ വോട്ടെടുപ്പ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപമല്ല. യഥാർത്ഥ ഡിജിറ്റൽ ജനാധിപത്യം അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരത്തിനപ്പുറം അറിവ് നിർമ്മിക്കുന്നതിലും നയരൂപീകരണത്തിലും ഫലപരിശോധനയിലും ജനങ്ങളെ പങ്കാളികളാക്കുന്ന സംവിധാനമാണ്. ഒരു നയം രൂപീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വിവിധ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക, വിവിധ സാധ്യതകളുടെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ മോഡൽ ചെയ്യുക, പൊതുചർച്ച നടത്തുക, പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുക, ഫലങ്ങൾ അളക്കുക, തുടർന്ന് നയം തിരുത്തുക—ഇത് ഒരു തുടർച്ചയായ ഡയലക്ടിക്കൽ ഭരണപ്രക്രിയയായി മാറണം. തീരുമാനമെടുത്തതോടെ പ്രക്രിയ അവസാനിക്കുന്നില്ല; തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലമാണ് അടുത്ത അറിവിന്റെ തുടക്കം.

ഇതിലൂടെ നയം തന്നെ ഒരു തുറന്ന പരീക്ഷണമായി മാറുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരിപാടി ശാശ്വതമായ സത്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിനുപകരം, അതിനെ ഒരു ചരിത്രപരമായ സിദ്ധാന്ത-പ്രയോഗ നിർദ്ദേശമായി കാണാം. “ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ നടപടി സ്വീകരിച്ചാൽ എന്ത് ഫലം ഉണ്ടാകും?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് തെളിവുകളുടെയും സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉത്തരം കണ്ടെത്തണം. പ്രതീക്ഷിച്ചതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഫലം വന്നാൽ അത് മറച്ചുവയ്ക്കാതെ പുതിയ അറിവായി സ്വീകരിക്കണം. ഇത്തരമൊരു സമീപനം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശാസ്ത്രീയ മനോഭാവം വളർത്തും. നയം → പ്രയോഗം → ഫലം → വിലയിരുത്തൽ → തിരുത്തൽ → പുതിയ നയം എന്ന ചാക്രിക പ്രക്രിയയാണ് ജീവിക്കുന്ന സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനരൂപമാകേണ്ടത്.

ഇവിടെ പാർട്ടി സമ്മേളനവും യോഗവും പോലും പുതിയ അർത്ഥം നേടുന്നു. മണിക്കൂറുകളോളം പ്രമേയങ്ങൾ വായിച്ച് അംഗീകാരം നൽകുന്ന രീതിക്ക് പകരം, സമ്മേളനം സംഘടനയുടെ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയെ സജീവമാക്കുന്ന ഒരു സംശ്ലേഷണപ്രക്രിയയായി മാറണം. താഴത്തെ ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അനുഭവങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി ശേഖരിക്കപ്പെടണം; വൈരുധ്യങ്ങൾ മാപ്പ് ചെയ്യപ്പെടണം; വിവിധ ആശയങ്ങൾ തമ്മിൽ സംവാദം നടക്കണം; വ്യത്യസ്ത തന്ത്രങ്ങളുടെ സാധ്യതാപരമായ ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്തണം; തുടർന്ന് ഒരു പൊതുവായ ദിശ നിർണ്ണയിക്കണം. തീരുമാനത്തിന് ശേഷം അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള സംവിധാനവും സമ്മേളനം തന്നെ നിർണ്ണയിക്കണം. അപ്പോൾ സമ്മേളനം ഒരു അംഗീകാരയന്ത്രം അല്ല, കൂട്ടായ ചിന്തയുടെ ഉയർന്നതല സംശ്ലേഷണകേന്ദ്രമാകും.

അതുപോലെ പാർട്ടി രേഖകളും ജീവിക്കുന്ന രേഖകളായി മാറണം. ഒരു പ്രമേയം ഒരിക്കൽ അംഗീകരിച്ചാൽ വർഷങ്ങളോളം മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്ന രേഖയാകരുത്. ഓരോ പ്രധാന നയത്തിനും അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന ധാരണകൾ, പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ, പരാജയസാധ്യതകൾ, അളക്കാവുന്ന സൂചികകൾ, പുനഃപരിശോധനാ സമയക്രമം എന്നിവ ഉണ്ടായിരിക്കണം. പുതിയ തെളിവുകൾ ലഭിക്കുമ്പോൾ രേഖകൾ തിരുത്താനുള്ള സുതാര്യമായ സംവിധാനവും വേണം. ഇത് ആശയപരമായ അസ്ഥിരതയല്ല; ശാസ്ത്രീയമായ സിദ്ധാന്തസ്ഥിരതയും പ്രയോഗപരമായ വഴക്കവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ഏകീകരണമാണ്.

ഇവിടെ അച്ചടക്കത്തിന്റെ സ്വഭാവവും മാറുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയിൽ അച്ചടക്കം വ്യക്തിയുടെ ചിന്തയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതല്ല; കൂട്ടായ തീരുമാനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തപരമായ പ്രയോഗമാണ്. ഒരു അംഗത്തിന് തീരുമാനം രൂപപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ് ശക്തമായി വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ടാകണം. എന്നാൽ കൂട്ടായ തീരുമാനം രൂപപ്പെട്ടശേഷം അത് പ്രയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കണം. അതേസമയം, പ്രയോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള പുതിയ തെളിവുകൾ തീരുമാനത്തെ തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിച്ചാൽ വീണ്ടും ചർച്ച തുറക്കാനുള്ള അവകാശവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. അങ്ങനെ ചർച്ചയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യം, തീരുമാനത്തിലെ ഏകോപനം, പ്രയോഗത്തിലെ ഉത്തരവാദിത്തം, ഫലത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പുനഃപരിശോധന—ഈ നാലും ചേർന്നതാണ് പുതിയ ഡയലക്ടിക്കൽ അച്ചടക്കം.

ഇതുവഴി വിയോജിപ്പിനും ഒരു പുതിയ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നു. വിയോജിപ്പ് പാർട്ടിയുടെ ബലഹീനതയുടെ അടയാളമല്ല; ശരിയായി കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അത് സംഘടനയുടെ ബൗദ്ധിക പ്രതിരോധശേഷിയാണ്. ഒരു സംവിധാനം ഒരേ അഭിപ്രായം മാത്രം നിരന്തരം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് ബൗദ്ധികമായി മരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വ്യത്യസ്ത കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പരസ്പരം വെല്ലുവിളിക്കുമ്പോഴാണ് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അനുമാനങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നത്. അതിനാൽ പാർട്ടിയിൽ “സംഘടിത വിയോജിപ്പ്” എന്നൊരു സംസ്കാരം വികസിപ്പിക്കാം. പ്രധാന നയനിർണ്ണയങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് അതിന്റെ അനുകൂലവും പ്രതികൂലവുമായ വാദങ്ങൾ സ്വതന്ത്രമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനമുണ്ടാകണം. ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ തീരുമാനം സ്വീകരിച്ചാലും ന്യൂനപക്ഷവാദം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും ഭാവിയിലെ അനുഭവങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ വീണ്ടും പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും വേണം. ഇതുവഴി ന്യൂനപക്ഷം ശത്രുവല്ലെന്നും ഭാവിയിലെ സാധ്യതയായിരിക്കാമെന്നും സംഘടന തിരിച്ചറിയുന്നു.

ഇതിന്റെ ഉയർന്ന രൂപമാണ് സംഘടനാപരമായ സ്മൃതി. ഒരു പാർട്ടി തന്റെ തെറ്റുകൾ ഓർക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ അവ ആവർത്തിക്കും. നേതാക്കൾ മാറുമ്പോൾ പഴയ അനുഭവങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ഓരോ തലമുറയും ചരിത്രം വീണ്ടും തുടങ്ങേണ്ടിവരും. അതിനാൽ പരാജയങ്ങളുടെ രേഖകൾ, വിജയങ്ങളുടെ രേഖകൾ, പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വിലയിരുത്തലുകൾ, സംഘടനാപരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾ, ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ, തെറ്റായ പ്രവചനങ്ങൾ, തിരുത്തലുകൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു തുറന്ന ചരിത്രസ്മൃതി സംവിധാനം വേണം. ഇത് വ്യക്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്താനുള്ള ആർക്കൈവ് അല്ല; കൂട്ടായ പഠനത്തിന്റെ സ്ഥാപനപരമായ സ്മൃതിയാണ്.

ഇവിടെ നിന്ന് പാർട്ടിയുടെ സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യം ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വിഷയമാകുന്നു. ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ സ്വകാര്യ കോർപ്പറേഷനുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ മാത്രം ആയിരിക്കരുത്. പാർട്ടിയും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനകീയ സ്ഥാപനങ്ങളും തുറന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ, പരിശോധനാവകാശമുള്ള അൽഗോരിതങ്ങൾ, സുരക്ഷിതമായ ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ, വികേന്ദ്രീകൃത ഡാറ്റാ ഘടനകൾ, പൊതുസമ്പത്തായ അറിവുശേഖരങ്ങൾ എന്നിവ വികസിപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ഇതെല്ലാം ഒരു “ടെക്നോളജി പ്രോജക്ട്” ആയി മാത്രം കാണരുത്. സാങ്കേതിക രൂപകൽപ്പന തന്നെ രാഷ്ട്രീയ തത്ത്വചിന്തയുടെ ഭൗതികരൂപമാണ്. ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോം അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ടോ, പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ, ഉപയോക്താവിനെ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടോ, സ്വയംഭരണം വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ, വിവരങ്ങൾ മറയ്ക്കുന്നുണ്ടോ, തുറന്നുവിടുന്നുണ്ടോ എന്നതെല്ലാം അതിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു.

അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ സാങ്കേതിക തത്വം “ഡിജിറ്റൽ സോഷ്യലിസം” എന്ന മുദ്രാവാക്യത്തിൽ ഒതുങ്ങരുത്. ഡിജിറ്റൽ സമൂഹത്തിൽ ഉൽപ്പാദനം, ഉടമസ്ഥത, നിയന്ത്രണം, അറിവ്, സ്വകാര്യത, ശ്രദ്ധ, സമയം, സാമൂഹികബന്ധം എന്നിവ എങ്ങനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ സിദ്ധാന്തം ആവശ്യമാണ്. ഡാറ്റയെ ഒരു പുതിയ “ഉൽപ്പാദനശക്തി”യായി കാണുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉടമസ്ഥത ആരുടേതായിരിക്കണം എന്ന ചോദ്യം ഉയരും. AI മോഡലുകൾ പൊതുസമ്പത്തായി മാറണമെങ്കിൽ അവയുടെ പരിശീലന ഡാറ്റയുടെ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയും, കണക്കുകൂട്ടൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണവും, ഉപയോഗത്തിന്റെ നൈതിക മാനദണ്ഡങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം അതിനാൽ ഭാവിയിലെ വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ പ്രധാന മേഖലകളിലൊന്നാകും.

അതേസമയം യന്ത്രവും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പുതിയ രീതിയിൽ നിർവചിക്കണം. മുതലാളിത്തം മനുഷ്യന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ കഴിവുകളെ യന്ത്രവൽക്കരിച്ച് മനുഷ്യനെ തന്നെ യന്ത്രത്തിന്റെ അനുബന്ധമാക്കി മാറ്റുന്നു. സോഷ്യലിസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം യന്ത്രത്തെ നിഷേധിക്കുക അല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യനെ യന്ത്രത്തിന്റെ അടിമത്തത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ച് സാങ്കേതികവിദ്യയെ മനുഷ്യരുടെ സ്വതന്ത്ര വികസനത്തിന്റെ ഉപകരണമാക്കുക എന്നതാണ്. AI മനുഷ്യരുടെ തീരുമാനശേഷിയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നുവെങ്കിൽ അത് പുതിയ അകൽച്ചയാണ്; AI മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ ചിന്താശേഷിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അത് വിമോചനത്തിന്റെ സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനമാകാം. അതിനാൽ മനുഷ്യബോധം + യന്ത്രബുദ്ധി + സാമൂഹികാനുഭവം + ധാർമ്മിക നിയന്ത്രണം എന്ന സംയോജനമാണ് ഭാവിയിലെ വിപ്ലവാത്മക ബുദ്ധിശക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം.

ഇവിടെ വിദ്യാഭ്യാസം വീണ്ടും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നു. ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനമല്ല; ചിന്തിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനമായിരിക്കണം. ഒരു അംഗത്തിന് ഒരു പാർട്ടി നിലപാട് മനഃപാഠമാക്കുന്നതിനെക്കാൾ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ കാരണം ചോദിക്കാൻ കഴിയണം. ഒരു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ വെറും രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യത്തിലൂടെ പ്രതികരിക്കുന്നതിനുപകരം അതിന്റെ ഡാറ്റ പരിശോധിക്കാനും, വിവിധ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്യാനും, സ്വന്തം നിഗമനത്തിന്റെ പരിമിതികൾ തിരിച്ചറിയാനും കഴിയണം. ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രവർത്തകനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ശക്തനായ പ്രവർത്തകൻ. ചിന്തിക്കുന്ന അംഗങ്ങളെ ഭയക്കുന്ന സംഘടനയ്ക്ക് ദീർഘകാല വിപ്ലവശേഷി നിലനിർത്താനാവില്ല.

അതുകൊണ്ട് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ആശയപരമായ ഏകീകരണം മാത്രമല്ല; ഡയലക്ടിക്കൽ വൈവിധ്യത്തിന്റെ വികസനവും ആയിരിക്കണം. മാർക്സിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളിൽ ആഴത്തിലുള്ള ബോധമുണ്ടാകുന്നതിനൊപ്പം, പുതിയ ശാസ്ത്രീയ കണ്ടെത്തലുകളെയും വ്യത്യസ്ത ദാർശനിക പാരമ്പര്യങ്ങളെയും സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളെയും വിമർശനാത്മകമായി പഠിക്കാൻ അംഗങ്ങൾക്ക് കഴിയണം. മാർക്സിനെ പഠിക്കുന്നത് മാർക്സിന്റെ വാക്കുകൾ ആവർത്തിക്കാൻ വേണ്ടിയല്ല; മാർക്സിനെപ്പോലെ ചരിത്രത്തെ വിമർശനാത്മകമായി വിശകലനം ചെയ്യാൻ പഠിക്കാനാണ്. ലെനിനെ പഠിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ തീരുമാനങ്ങളെ യാന്ത്രികമായി ആവർത്തിക്കാനല്ല; സ്വന്തം കാലഘട്ടത്തിലെ വൈരുധ്യങ്ങളെ അതേ ശാസ്ത്രീയ-വിപ്ലവാത്മക ധൈര്യത്തോടെ വിശകലനം ചെയ്യാനാണ്.

ഇതോടെ വിപ്ലവാത്മക പാരമ്പര്യവും നവീകരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വ്യക്തമായി വരുന്നു. പാരമ്പര്യത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സംഘടന ചരിത്രരഹിതമാകും; പാരമ്പര്യത്തെ ആരാധിക്കുന്ന സംഘടന ജഡമാകും. അതിനാൽ പാരമ്പര്യം ഒരു ജീവനുള്ള ജനിതക കോഡുപോലെ കാണണം—അത് ഭാവിയിലെ പുതിയ രൂപങ്ങളുടെ സാധ്യതകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ചരിത്രസ്മൃതിയാണ്. പഴയ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ തിരിച്ചറിയണം; എന്നാൽ അവയുടെ പ്രത്യേക ചരിത്രരൂപങ്ങളെ അനുകരിക്കരുത്. തത്വത്തിന്റെ തുടർച്ചയും രൂപത്തിന്റെ പരിവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള ഈ ഏകീകരണമാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ പാരമ്പര്യം.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ദർശനം മാത്രമല്ല, ഒരു പുതിയ സമയബോധവും വികസിപ്പിക്കണം. മുതലാളിത്ത സമയം നിരന്തരം വേഗത്തിലാക്കുന്നു—തൽക്ഷണ ലാഭം, തൽക്ഷണ പ്രതികരണം, തൽക്ഷണ ഉപഭോഗം, തൽക്ഷണ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടം. എന്നാൽ ചരിത്രപരമായ പരിവർത്തനങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ദീർഘകാല സഞ്ചിത പ്രക്രിയകൾ ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ പാർട്ടിക്ക് തൽക്ഷണ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിനും ദീർഘകാല സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിനുമിടയിൽ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കണം. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയവും ജനകീയ സംഘടനയുടെ ദീർഘകാല നിർമ്മാണവും, ഉടൻ ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക നേട്ടവും പുതിയ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും, നിലവിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഇടപെടലും ഭാവിയിലെ ബദൽ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിർമ്മാണവും—ഇവയെ പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായി കാണാതെ വ്യത്യസ്ത കാലപരിധികളിലുള്ള ഒരേ പരിവർത്തനപ്രക്രിയയുടെ പാളികളായി കാണണം.

ഇങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒരു ബഹുകാലിക ജീവസംവിധാനം കൂടിയാണ്. അതിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇന്നത്തെ അടിയന്തര പ്രശ്നങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മറ്റൊരു ഭാഗം മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ സാമൂഹിക ശക്തികളുടെ പുനഃസംഘടനയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മറ്റൊരു ഭാഗം പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കപ്പുറമുള്ള സാങ്കേതിക, പരിസ്ഥിതി, സാംസ്കാരിക പരിവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു. ഈ കാലപാളികൾ തമ്മിൽ ബന്ധമില്ലാതെ പോയാൽ സംഘടന ഒന്നുകിൽ തൽക്ഷണവാദത്തിലോ അല്ലെങ്കിൽ ഭാവികൽപ്പനയിലെ അമൂർത്തതയിലോ കുടുങ്ങും. അവയെ സംയോജിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ചരിത്രപരമായ തന്ത്രം രൂപപ്പെടുന്നത്.

അങ്ങനെ, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടന മാത്രമല്ല; ഒരു സാമൂഹിക പഠനസംവിധാനം, ഒരു നൈതിക സമൂഹം, ഒരു സാങ്കേതിക പരീക്ഷണശാല, ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനകേന്ദ്രം, ഒരു ശാസ്ത്രീയ ചിന്താശൃംഖല, ഒരു ജനകീയ സ്വയംസംഘടനാ ഉത്തേജകം, ഒരു ചരിത്രപരമായ സ്വയംപരിവർത്തന പ്രക്രിയ എന്നിവയുടെ സംയോജനമായി മാറുന്നു. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ എത്ര അധികാരം അടിഞ്ഞുകൂടിയിരിക്കുന്നു എന്നതിൽ അല്ല; അതിന്റെ വിവിധ പാളികൾക്കിടയിൽ എത്രമാത്രം ജീവിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിലാണ്. അതിന്റെ ബുദ്ധിശക്തി ഒരു നേതാവിന്റെ തലച്ചോറിൽ അല്ല; മുഴുവൻ സംഘടനയുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും പരസ്പരബന്ധിതമായ അനുഭവങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

അവിടെ നിന്നാണ് അടുത്ത നിർണായക ഘട്ടം ഉയരുന്നത്: ഈ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒരു പുതിയ സമൂഹത്തെ എങ്ങനെ ക്രമേണ നിർമ്മിക്കും? വിപ്ലവം ഒരു രാഷ്ട്രീയ അധികാരമാറ്റമായി മാത്രം കാണാതെ, ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, അറിവ്, സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി, വിദ്യാഭ്യാസം, സംസ്കാരം, പരിചരണം, ഭരണകൂടം, മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന സമഗ്രമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനമായി എങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കാം എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇനി കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് വരുന്നത്. അവിടെ പാർട്ടി ചരിത്രത്തെ നയിക്കുന്ന ശക്തിയിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ ജനിക്കുന്ന ഉദ്ഭവാത്മക സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതിയുടെ നിർമ്മാതാവായി മാറേണ്ടിവരും. അതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ അടുത്ത വലിയ സൈദ്ധാന്തിക മേഖല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ഒരു പുതിയ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതിൽ അവസാനിക്കാനാവില്ല. ഭരണകൂടത്തിന്റെ രൂപം മാറ്റുന്നത് സാമൂഹിക വിമോചനത്തിന്റെ ഒരു ഘട്ടം മാത്രമാണ്; വിമോചനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെയും മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെയും മനുഷ്യനും സാങ്കേതികവിദ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെയും മനുഷ്യനും അറിവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെയും ആകെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ട് വിപ്ലവത്തെ അധികാരകൈമാറ്റമായി മാത്രം കാണുന്ന രാഷ്ട്രീയ സങ്കൽപ്പം അപര്യാപ്തമാണ്. മുതലാളിത്ത ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം മാറ്റിയാലും, അവയുടെ പിന്നിലെ മത്സരാത്മക മനോഭാവം, അധികാരകേന്ദ്രീകരണം, ഉപഭോഗവാദം, പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാനുള്ള യുക്തി, അറിവിന്റെ ചരക്കുവൽക്കരണം, മനുഷ്യനെ തൊഴിൽശക്തിയായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനം എന്നിവ നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ പഴയ സാമൂഹിക രൂപത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം പുതിയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വിപ്ലവം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മാറ്റത്തോടൊപ്പം ബന്ധങ്ങളുടെ മാറ്റവും, ബോധത്തിന്റെ മാറ്റവും, മൂല്യങ്ങളുടെ മാറ്റവും, സാമൂഹിക പുനരുത്പാദനത്തിന്റെ മാറ്റവും ഒരേസമയം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു ബഹുപാളി പ്രക്രിയയായിരിക്കണം.

ഇവിടെ മാർക്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ഭൗതികവാദ ഉൾക്കാഴ്ചയ്ക്ക് പുതിയ ശാസ്ത്രീയവും സിസ്റ്റമികവുമായ വിപുലീകരണം നൽകാനാകും. മനുഷ്യബോധം സാമൂഹിക അസ്തിത്വത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട ഒരു സ്വതന്ത്ര സത്തയല്ല; മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളും ഉൽപ്പാദനരീതികളും സാംസ്കാരിക പരിസരങ്ങളും ചരിത്രാനുഭവങ്ങളും ചേർന്നാണ് ബോധത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ നിർമിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ഒരിക്കൽ ബോധം ഉദ്ഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ അത് വീണ്ടും ഭൗതിക സാമൂഹിക ലോകത്തെ മാറ്റാനുള്ള ശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഒരു യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ പരസ്പരനിർണ്ണയം. ഭൗതിക സാഹചര്യം ബോധത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; ബോധം സംഘടിതമായ പ്രയോഗത്തിലൂടെ ഭൗതിക സാഹചര്യത്തെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള കാരണബന്ധത്തെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ഭാഷയിൽ കാണുമ്പോൾ സമൂഹം ഒരു തുറന്ന സ്വയംസംഘടിത സംവിധാനമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവം പുറത്തുനിന്ന് സമൂഹത്തിന്മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പദ്ധതിയല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ സാമൂഹിക രൂപങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നതിനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പോലും കേവലം സംസ്ഥാന ഉടമസ്ഥതയുടെ പര്യായമാകരുത്. ഉൽപ്പാദനോപാധികൾ സ്വകാര്യ മുതലാളിമാരിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മാറ്റിയതുകൊണ്ട് മാത്രം ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ഡയലക്ടിക്സ് മാറുകയില്ല. യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥത എന്നത് തൊഴിലാളികൾക്കും സമൂഹത്തിനും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്കും ഭാവിതലമുറകൾക്കും പ്രകൃതിക്കും ബാധകമായ അവകാശങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പുതിയ ബന്ധമാണ്. അതിനാൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഉടമസ്ഥതയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുണ്ടാകാം—പൊതുമേഖല, തൊഴിലാളി സഹകരണസംഘങ്ങൾ, സമൂഹാധിഷ്ഠിത സ്ഥാപനങ്ങൾ, പ്രാദേശിക കൂട്ടുടമസ്ഥത, ഡിജിറ്റൽ കോമൺസ്, അറിവിന്റെ പൊതുസമ്പത്ത്, പരിസ്ഥിതി വിഭവങ്ങളുടെ സാമൂഹിക സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയവ. പ്രധാന ചോദ്യം “ആരാണ് നിയമപരമായ ഉടമ?” എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ “ആരാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്, ആരാണ് പ്രയോജനം നേടുന്നത്, ആരാണ് ഉത്തരവാദിത്തം വഹിക്കുന്നത്, ഭാവിതലമുറകളുടെ അവകാശങ്ങൾ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു?” എന്നതായിരിക്കണം.

ഇതിലൂടെ ഉൽപ്പാദനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയും മാറുന്നു. മുതലാളിത്തത്തിൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പരമാവധി ലക്ഷ്യം മൂലധനത്തിന്റെ സ്വയംവികാസമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ വിപണിയുടെ ആവശ്യങ്ങളായി പരിഭാഷപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സോഷ്യലിസത്തിൽ ഉൽപ്പാദനം മനുഷ്യന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും പ്രകൃതിയുടെയും പുനരുത്പാദനശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പ്രക്രിയയായിരിക്കണം. കൂടുതൽ വസ്തുക്കൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല സമൃദ്ധിയുടെ ഏക മാനദണ്ഡം; മനുഷ്യരുടെ സമയം, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, സൃഷ്ടിപരത, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിയുടെ സ്ഥിരത, ശാസ്ത്രീയ അറിവ്, സാംസ്കാരിക സമ്പത്ത് എന്നിവയും സാമൂഹിക സമൃദ്ധിയുടെ ഘടകങ്ങളാണ്. അങ്ങനെ GDP പോലുള്ള ഏകമാന സാമ്പത്തിക സൂചികകളെ മറികടന്ന് മനുഷ്യ-സാമൂഹിക-പരിസ്ഥിതി സമഗ്രത അളക്കുന്ന പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരും.

ഈ പുതിയ സാമ്പത്തിക യുക്തിയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ സാമൂഹിക ആവശ്യം വരണം. എന്നാൽ “ആവശ്യം” എന്നത് വിപണി സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആഗ്രഹവുമായി തുല്യമല്ല. മുതലാളിത്തം ആവശ്യത്തെ തന്നെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു; പരസ്യവും ബ്രാൻഡിംഗും ആൽഗോരിതമിക ശുപാർശകളും വഴി മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളെ വിപണിയുടെ വികസനത്തിനനുസരിച്ച് പുനർനിർമിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമൂഹത്തിന് ആവശ്യം, ആഗ്രഹം, ഉപഭോഗം എന്നിവയുടെ സാമൂഹിക-മനശ്ശാസ്ത്രപരമായ നിർമ്മിതിയെ പഠിക്കേണ്ടിവരും. മനുഷ്യന് എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആവശ്യം? എന്താണ് മൂലധനം മനുഷ്യനിൽ കൃത്രിമമായി സൃഷ്ടിച്ച ആവശ്യം? ഏത് ഉപഭോഗം മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു? ഏത് ഉപഭോഗം മനുഷ്യനെ കൂടുതൽ അകൽച്ചയിലാക്കുന്നു?—ഇവ സാമ്പത്തിക ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല; ദാർശനികവും നൈതികവുമായ ചോദ്യങ്ങളാണ്.

ഇതോടൊപ്പം തൊഴിലിന്റെ സ്വഭാവവും പുനർനിർവചിക്കണം. AI, റോബോട്ടിക്സ്, ഓട്ടോമേഷൻ എന്നിവ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതോടെ മനുഷ്യരുടെ ജോലി സമയം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാനുള്ള സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. എന്നാൽ മുതലാളിത്തത്തിൽ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയുടെ നേട്ടം പൊതുസമൂഹത്തിന് ലഭിക്കുന്നതിനുപകരം തൊഴിലില്ലായ്മ, തൊഴിൽഅസ്ഥിരത, വേതനമർദ്ദം, പുതിയ നിരീക്ഷണരീതികൾ എന്നിവയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടാം. സോഷ്യലിസ്റ്റ് പരിവർത്തനം ഈ വൈരുധ്യത്തെ മറിച്ചിടണം. സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യരുടെ തൊഴിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനെ ഭയക്കേണ്ടതില്ല; മനുഷ്യനെ നിർബന്ധിത അധ്വാനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്ന അവസരമായി അതിനെ ഉപയോഗിക്കണം. കുറഞ്ഞ ജോലി സമയം, കൂടുതൽ സ്വതന്ത്ര സമയം, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനം, ശാസ്ത്രീയ പഠനം, പരിചരണപ്രവർത്തനം, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം, കല, പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവ മനുഷ്യവികസനത്തിന്റെ പ്രധാന മേഖലകളാകണം.

ഇവിടെ പരിചരണപ്രവർത്തനത്തിന് വിപ്ലവകരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കുട്ടികളെ വളർത്തൽ, വയോധികരെ പരിചരിക്കൽ, രോഗികളെ സംരക്ഷിക്കൽ, കുടുംബത്തെ നിലനിർത്തൽ, സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചരിത്രപരമായി സാമ്പത്തിക മൂല്യമില്ലാത്ത “സ്വകാര്യ” പ്രവർത്തനങ്ങളായി കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം ഇവയില്ലാതെ സാധ്യമല്ല. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സോഷ്യലിസം പരിചരണത്തെ സാമൂഹിക ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ഘടകമായി അംഗീകരിക്കണം. പരിചരണത്തിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണം സ്ത്രീകളുടെ മേൽ ചരിത്രപരമായി ചുമത്തപ്പെട്ട അസമമായ ഭാരത്തെ കുറയ്ക്കുകയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെ വിപണിയുടെ യുക്തിയിൽ നിന്ന് ഭാഗികമായി മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

ഇതോടൊപ്പം ലിംഗബന്ധങ്ങളുടെ പരിവർത്തനം വർഗ്ഗവിമോചനത്തിന്റെ അനുബന്ധ വിഷയമല്ല; അതിന്റെ തന്നെ ഒരു ഘടകമാണ്. ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയിട്ടും കുടുംബം, ലൈംഗികവിഭജനം, പരിചരണത്തിന്റെ അസമത്വം, സാമൂഹിക അധികാരബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ മാറ്റപ്പെടാതെ പോയാൽ മനുഷ്യ വിമോചനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന പാളി അപൂർണ്ണമായി തുടരും. അതിനാൽ വർഗ്ഗവിമോചനവും ലിംഗവിമോചനവും തമ്മിൽ മത്സരിക്കുന്ന അജണ്ടകളല്ല; പരസ്പരം നിർമിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയകളാണ്. അതുപോലെ ജാതി, വംശീയത, ദേശീയത, മതപരമായ അധികാരഘടനകൾ, പ്രദേശിക അസമത്വങ്ങൾ എന്നിവയും വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളുമായി സങ്കീർണ്ണമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഓരോ വൈരുധ്യത്തെയും മറ്റൊന്നിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നത് ഡയലക്ടിക്സ് അല്ല; അവയുടെ പ്രത്യേകത സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് പരസ്പരനിർണ്ണയം തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനം.

ഇവിടെ ജാതിവിരുദ്ധ വിപ്ലവം പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നേടുന്നു. ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളെ ജാതിബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. ഉൽപ്പാദനം, തൊഴിൽവിഭജനം, സാമൂഹിക ബഹുമാനം, ഭൂമിയുടമസ്ഥത, അറിവിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, വിവാഹബന്ധങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധാനം എന്നിവയെല്ലാം പലപ്പോഴും ജാതിയുമായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇന്ത്യയിലെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന് വർഗ്ഗവും ജാതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ സമഗ്രതയിൽ പഠിക്കേണ്ടിവരും. ജാതിയെ കേവലം “വർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം” ആയി ചുരുക്കുന്നതും, വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി അവഗണിച്ച് ജാതിയെ സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ഏകവ്യാഖ്യാനമായി കാണുന്നതും രണ്ടും അപര്യാപ്തമാണ്. വർഗ്ഗം–ജാതി–ലിംഗം–ഭൂമി–തൊഴിൽ–അറിവ്–അധികാരം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധമാണ് ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക വൈരുധ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സങ്കീർണ്ണത.

ഇതേ രീതിയിൽ പരിസ്ഥിതിയും വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് വരണം. പ്രകൃതിയെ മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചുള്ള ഒരു ബാഹ്യ വിഭവശേഖരമായി കാണുന്ന സമീപനം മുതലാളിത്തത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള വൈരുധ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. പ്രകൃതിയുടെ പുനരുത്പാദനശേഷിക്ക് അതീതമായി വിഭവങ്ങൾ ചൂഷണം ചെയ്യുമ്പോൾ സാമ്പത്തിക വളർച്ച തന്നെ അതിന്റെ ഭൗതിക അടിത്തറ നശിപ്പിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും രണ്ട് സ്വതന്ത്ര സത്തകളല്ല; ഒരു പരസ്പരാശ്രിത സമഗ്രതയുടെ ഘടകങ്ങളാണ്. മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയെ മാറ്റുന്നു; അതേ സമയം പ്രകൃതിയുടെ പ്രതികരണം മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെയും മാറ്റുന്നു. അതിനാൽ പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി “പരിസ്ഥിതി മേഖലയിലെ ഒരു പ്രശ്നം” അല്ല; മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദന-പുനരുത്പാദന രീതിയുടെ തന്നെ പ്രതിസന്ധിയാണ്.

അതുകൊണ്ട് ഭാവിയിലെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആസൂത്രണം പരിസ്ഥിതിപരമായ പരിധികളെ അതിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകമാക്കണം. എന്ത് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം, എത്ര ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം, എവിടെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കണം, ഏത് സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കണം, വിഭവങ്ങൾ എങ്ങനെ വിതരണം ചെയ്യണം എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക ലാഭം മാത്രം മാനദണ്ഡമാകരുത്. ഊർജ ഉപഭോഗം, കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ, ജൈവവൈവിധ്യം, ജലചക്രം, മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം, ആവാസവ്യവസ്ഥകളുടെ വഹിച്ചുസഹിക്കുന്ന ശേഷി എന്നിവയും ആസൂത്രണത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. ഇവിടെ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആസൂത്രണം + പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രം + AI അടിസ്ഥാനമാക്കിയ മോഡലിംഗ് + ജനാധിപത്യ തീരുമാനമെടുക്കൽ എന്നിവയുടെ സംയോജനം പുതിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കും.

ഇത് കേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണവും വിപണിയും തമ്മിലുള്ള പഴയ ദ്വന്ദ്വത്തെയും മറികടക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ആസൂത്രണം ഒരു കേന്ദ്ര ഓഫീസിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ കണക്കുകൂട്ടുന്ന യന്ത്രമാകരുത്. അതുപോലെ എല്ലാം വിപണിക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുകയും അരുത്. ബഹുതല, പങ്കാളിത്തപര, ഡാറ്റാസഹായിത, പരിസ്ഥിതി-പരിധിബോധമുള്ള ആസൂത്രണമാണ് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമായ രൂപം. പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങളും വിഭവങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു; പ്രാദേശിക മേഖലകൾ അവയെ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു; ദേശീയ സംവിധാനങ്ങൾ വിശാലമായ ഉൽപ്പാദന-വിതരണ ബന്ധങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു; ആഗോള തലത്തിൽ കാലാവസ്ഥ, ഊർജം, ജലം, ഭക്ഷണം, ജൈവവൈവിധ്യം തുടങ്ങിയ അതിർത്തി മുറിച്ചുകടക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ കൂട്ടായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. ഓരോ തലവും മറ്റേതിന്റെ പകരക്കാരനല്ല; പരസ്പരം ബന്ധിതമായ ഒരു പാളിയാണ്.

ഇതിൽ വികേന്ദ്രീകരണവും കേന്ദ്രീകരണവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധം വീണ്ടും നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. വികേന്ദ്രീകരണം കേന്ദ്രത്തെ നിഷേധിക്കുന്നതല്ല; കേന്ദ്രം പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമല്ല. ഏത് തീരുമാനം ഏത് തലത്തിലാണ് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായി എടുക്കാനാകുന്നത് എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അധികാരം വിതരണം ചെയ്യണം. പ്രാദേശിക അറിവ് പ്രാദേശികതലത്തിൽ; മേഖലാതല ഏകോപനം മേഖലാതലത്തിൽ; ദേശീയ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ ദേശീയതലത്തിൽ; ഗ്രഹതല പ്രതിസന്ധികൾ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ. ഇതാണ് സബ്സിഡിയാരിറ്റി + ഏകോപനം + പരസ്പര ഉത്തരവാദിത്തം എന്ന പുതിയ സംഘടനാതത്വം. അങ്ങനെ കേന്ദ്രം അധികാരത്തിന്റെ കൊടുമുടിയല്ല; വിവിധ തലങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഉയർന്നതല ഏകോപനശേഷിയാണ്.

ഈ മാതൃകയിൽ ഭരണകൂടം തന്നെ ക്രമേണ പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടേണ്ട ഒരു ചരിത്രസംവിധാനമായി കാണപ്പെടുന്നു. ഭരണകൂടം ഇല്ലാതാകുമെന്ന് ഒരു അമൂർത്ത പ്രഖ്യാപനം നടത്തുന്നതിനു പകരം, ഭരണപരമായ നിർബന്ധിത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആവശ്യകത കുറയുന്ന രീതിയിൽ സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംഭരണ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുകയാണ് പ്രായോഗികമായ വഴി. സുതാര്യമായ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങൾ, പങ്കാളിത്തപരമായ ബജറ്റിംഗ്, പൊതുഡാറ്റയുടെ ജനാധിപത്യ നിയന്ത്രണം, സാമൂഹിക ഓഡിറ്റ്, തുറന്ന തീരുമാനപ്രക്രിയകൾ, പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശക്തീകരണം എന്നിവയിലൂടെ ഭരണത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറാം. ഭരണകൂടം ജനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന യന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ സ്വയംഭരണത്തെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനമായി പരിണമിക്കണം.

ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള തലത്തിൽ വിമോചനത്തിന്റെ അർത്ഥം മനുഷ്യന്റെ സ്വയംപരിവർത്തനമാണ്. സാമൂഹിക ഘടനകൾ മാറിയാലും മനുഷ്യരുടെ ഉള്ളിൽ പഴയ അകൽച്ചയുടെ രൂപങ്ങൾ നിലനിൽക്കാം. മത്സരം, അസൂയ, അധികാരലാൽസ്യം, ഉപഭോഗവാദം, മുൻവിധി, അന്യവൽക്കരണം, വ്യക്തിവാദപരമായ ഒറ്റപ്പെടൽ എന്നിവ സാമൂഹികമായി പുനരുത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ പുതിയ സ്ഥാപനങ്ങളിലും പഴയ പെരുമാറ്റരീതികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. അതിനാൽ വിപ്ലവം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പുറംരൂപം മാറ്റുന്നതോടൊപ്പം മനുഷ്യരുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിന്റെ സംസ്കാരവും മാറ്റണം. വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും, കൂട്ടായ അധ്വാനവും, കലയും ശാസ്ത്രവും, പരിചരണവും പങ്കാളിത്തവും, പൊതുസമ്പത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും പുതിയ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ നിർണായകമാകും.

അവിടെ കലയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനും അസാധാരണമായ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണത്തിന്റെ അനുബന്ധമായി സംസ്കാരത്തെ കാണുന്നത് അതിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ ശക്തിയെ ചുരുക്കുന്നു. മനുഷ്യർ പുതിയ സമൂഹത്തെ ആദ്യം അനുഭവിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും ആശയരേഖകളിലൂടെ അല്ല; ഭാഷ, സംഗീതം, സിനിമ, സാഹിത്യം, നാടകം, ദൃശ്യകല, ഉത്സവങ്ങൾ, ദൈനംദിന ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ്. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി ഒരു ഏകീകൃത ഔദ്യോഗിക സംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്. പകരം പലതരം സാംസ്കാരിക പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് സാമൂഹിക ഇടം നൽകണം. വൈവിധ്യത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ സൗന്ദര്യബോധവും പുതിയ സാമൂഹിക സങ്കൽപ്പങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കട്ടെ. സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യം പാർട്ടിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമാകേണ്ട ഒന്നല്ല; സാമൂഹിക ഉദ്ഭവത്തിന്റെ പ്രധാന ഊർജമാണ്.

ഇതോടൊപ്പം ശാസ്ത്രവും തത്ത്വചിന്തയും വീണ്ടും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. ശാസ്ത്രത്തെ സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങളുടെ നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് ചുരുക്കുന്നതും, തത്ത്വചിന്തയെ അമൂർത്തമായ അക്കാദമിക ചർച്ചയാക്കുന്നതും രണ്ടും അപര്യാപ്തമാണ്. ശാസ്ത്രം യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഘടനയെ മനസ്സിലാക്കുന്നു; തത്ത്വചിന്ത ആ അറിവിന്റെ അർത്ഥവും പരിധിയും മനുഷ്യപ്രയോഗവുമായുള്ള ബന്ധവും പരിശോധിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമൂഹത്തിൽ ശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, സാമൂഹിക അനുഭവം എന്നിവ തമ്മിൽ തുടർച്ചയായ സംവാദം ആവശ്യമാണ്. ശാസ്ത്രീയ തെളിവില്ലാത്ത ആശയങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയസത്യമായി അംഗീകരിക്കരുത്; എന്നാൽ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പേരിൽ സാമൂഹികവും നൈതികവുമായ ചോദ്യങ്ങളെ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെ ഏകാധിപത്യത്തിന് വിട്ടുകൊടുക്കുകയും അരുത്.

ഇതിലൂടെ ഒരു പുതിയ ജ്ഞാനജനാധിപത്യം രൂപപ്പെടുന്നു. സർവകലാശാലകളിലും ഗവേഷണസ്ഥാപനങ്ങളിലും വിദഗ്ധകേന്ദ്രങ്ങളിലും മാത്രം അറിവ് അടച്ചുപൂട്ടാതെ സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ തലങ്ങളിലേക്കും ശാസ്ത്രീയ ചിന്ത വ്യാപിപ്പിക്കണം. അതോടൊപ്പം ജനങ്ങളുടെ അനുഭവജ്ഞാനവും ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. ഒരു കർഷകന്റെ പരിസ്ഥിതി അനുഭവം, ഒരു മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയുടെ കടൽപരിചയം, ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ഉൽപ്പാദനപരിചയം, ഒരു ആദിവാസി സമൂഹത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിജ്ഞാനം എന്നിവയെല്ലാം ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണവുമായി സംവദിക്കുമ്പോൾ പുതിയ അറിവുകൾ ഉദ്ഭവിക്കാം. വിദഗ്ധജ്ഞാനവും ജനജ്ഞാനവും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ സംശ്ലേഷണം പുതിയ സാമൂഹിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകണം.

ഇങ്ങനെ വികസിക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകം “സംസ്ഥാനം” പോലും അല്ല, “പാർട്ടി” പോലും അല്ല; സ്വയംസംഘടിതവും പരസ്പരാശ്രിതവുമായ വിമോചനാത്മക സാമൂഹിക സമഗ്രതയാണ്. പാർട്ടി അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ഉത്തേജകമാണ്; സംസ്ഥാനം ഒരു പരിവർത്തനാത്മക ഭരണോപാധിയാണ്; സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു വികസിപ്പിക്കാവുന്ന ഭൗതികശേഷിയാണ്; ശാസ്ത്രം അറിവിന്റെ അന്വേഷണരീതിയാണ്; സംസ്കാരം കൂട്ടായ അർത്ഥനിർമ്മാണത്തിന്റെ മേഖലയാണ്; ജനങ്ങൾ ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയുടെ സജീവ സ്രഷ്ടാക്കളാണ്. ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം ബന്ധിതമായപ്പോൾ മാത്രമേ വിപ്ലവം ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഭവത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുതിയ നാഗരികതയുടെ ഉദ്ഭവപ്രക്രിയയായി മാറുകയുള്ളൂ.

ഈ നാഗരികതയുടെ ലക്ഷ്യം മനുഷ്യനെ പ്രകൃതിയുടെ യജമാനനാക്കുകയല്ല; പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബോധപൂർവമായ സഹജീവിതത്തിലേക്ക് മനുഷ്യനെ ഉയർത്തുകയാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അടിമയാക്കുകയല്ല; സാങ്കേതികവിദ്യയെ മനുഷ്യസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ വിപുലീകരണമാക്കുകയാണ്. മനുഷ്യനെ ഉൽപ്പാദനയന്ത്രത്തിന്റെ ഘടകമാക്കുകയല്ല; ഉൽപ്പാദനത്തെ മനുഷ്യന്റെ സമഗ്രവികസനത്തിന് കീഴ്പ്പെടുത്തുകയാണ്. അറിവിനെ അധികാരത്തിന്റെ സ്വകാര്യസ്വത്താക്കുകയല്ല; അറിവിനെ പൊതുസമ്പത്താക്കുകയാണ്. രാഷ്ട്രീയത്തെ അധികാരത്തിനായുള്ള മത്സരമാക്കുകയല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ സ്വയംഭരണത്തിന്റെ കലയാക്കി മാറ്റുകയാണ്.

അപ്പോൾ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസം ഒരു അന്തിമാവസ്ഥയായി നിർവചിക്കപ്പെടുന്നില്ല. “ഇതാണ് പൂർണ്ണമായ സോഷ്യലിസം” എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന നിമിഷത്തിൽ തന്നെ ഡയലക്ടിക്കൽ ചലനം അവസാനിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നത് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്. പുതിയ സമൂഹത്തിലും പുതിയ വൈരുധ്യങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കും. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ പുതിയ അസമത്വങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം; പുതിയ തലമുറകൾ പഴയ തലമുറകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാം; മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ പുതിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയരാം; ആഗോളതലത്തിൽ പുതിയ ശക്തിസമവാക്യങ്ങൾ രൂപപ്പെടാം. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസം ഒരു അവസാനിച്ച ചരിത്രം അല്ല; സ്വയം തിരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചരിത്രത്തിന്റെ തുറന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ പാഠം: വിമോചിത സമൂഹം എന്നത് വൈരുധ്യങ്ങളില്ലാത്ത സമൂഹമല്ല; വൈരുധ്യങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താതെ, അവയെ സൃഷ്ടിപരമായി സംസ്കരിക്കാൻ കഴിയുന്ന സമൂഹമാണ്. വൈരുധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നതല്ല യോജിപ്പ്; വൈരുധ്യങ്ങൾ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ബന്ധങ്ങളായി പുനഃസംഘടിക്കപ്പെടുന്നതാണ് യോജിപ്പ്. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ വിജയം ഒരു ദിവസം എല്ലാ സംഘർഷങ്ങളും അവസാനിക്കുന്നതിൽ അല്ല; മനുഷ്യർ സംഘർഷങ്ങളെ ബോധപൂർവവും ജനാധിപത്യപരവും ശാസ്ത്രീയവും വിമോചനാത്മകവുമായ രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പഠിക്കുന്നതിലാണ്.

അവിടെ നിന്നാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രദൗത്യം വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അത് പഴയ സമൂഹത്തെ തകർക്കുക എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; മനുഷ്യനും മനുഷ്യനും, മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും, മനുഷ്യനും സാങ്കേതികവിദ്യയും, വ്യക്തിയും സമൂഹവും, സ്വാതന്ത്ര്യവും ഐക്യവും, പ്രാദേശികതയും സാർവത്രികതയും, വർത്തമാനവും ഭാവിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെ പുതിയ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംയോജിത രൂപങ്ങളിലേക്ക് ഉയർത്തുകയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം. അതുകൊണ്ട് വിപ്ലവത്തിന്റെ അന്തിമ അർത്ഥം അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതല്ല; അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹിക ആവശ്യം തന്നെ ക്രമേണ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്ന ഒരു സമൂഹത്തെ നിർമ്മിക്കുകയാണ്. പാർട്ടിയുടെ ചരിത്രവിജയം സ്വന്തം അധികാരം ശാശ്വതമാക്കുന്നതിലല്ല; സമൂഹം സ്വന്തം കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തിയാൽ സ്വയംഭരിക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ്.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ലക്ഷ്യം സ്വയം അനാവശ്യമായി മാറാനുള്ള ചരിത്രപരമായ കഴിവ് വികസിപ്പിക്കുകയാണ്. ഒരു പാർട്ടി തന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ തന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കി മാറ്റുന്ന നിമിഷം അത് വിപ്ലവത്തിന്റെ ഉപാധിയിൽ നിന്ന് ഒരു പുതിയ അധികാരഘടനയായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ പാർട്ടി സമൂഹത്തെ സ്വന്തം മേൽ ആശ്രിതമാക്കുകയല്ല ചെയ്യേണ്ടത്; സമൂഹത്തിന്റെ സ്വയംസംഘടനാശേഷി നിരന്തരം വർധിപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. ഒടുവിൽ പാർട്ടിയും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള കൃത്രിമ വേർതിരിവുകൾ ക്ഷയിക്കുകയും, രാഷ്ട്രീയം ദൈനംദിന സാമൂഹിക സ്വയംഭരണത്തിന്റെ ഭാഗമാവുകയും, ജനാധിപത്യം ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചരിത്രപരമായ അവസ്ഥയിലേക്കാണ് യാത്ര.

അവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസം ഒരു “രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതി”യിൽ നിന്ന് ഒരു “നാഗരികതാ പദ്ധതി”യായി മാറുന്നത്. അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു പുതിയ മനുഷ്യൻ മാത്രം അല്ല, ഒരു പുതിയ മനുഷ്യബന്ധം; ഒരു പുതിയ സാമ്പത്തിക സംവിധാനം മാത്രം അല്ല, പ്രകൃതിയുമായുള്ള പുതിയ ഉപജീവനബന്ധം; ഒരു പുതിയ ഭരണകൂടം മാത്രം അല്ല, പുതിയ സ്വയംഭരണ സംസ്കാരം; പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ മാത്രം അല്ല, പുതിയ സാങ്കേതിക ധാർമ്മികത; പുതിയ പാർട്ടി മാത്രം അല്ല, ഒടുവിൽ പാർട്ടിയെ പോലും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന പുതിയ സാമൂഹിക ബുദ്ധിശക്തി—ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം ഉദ്ഭവിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ബഹുപാളി ചരിത്രപ്രക്രിയയാണ്.

ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരമമായ വൈരുധ്യം: വിപ്ലവത്തെ നയിക്കാൻ അത് ശക്തമായിരിക്കണം; എന്നാൽ സ്വന്തം അധികാരത്തെ ശാശ്വതമാക്കാതിരിക്കാൻ അത്രത്തോളം ആത്മവിമർശനശേഷിയുള്ളതുമായിരിക്കണം. സമൂഹത്തെ ഏകീകരിക്കാൻ അതിന് കഴിവുണ്ടാകണം; എന്നാൽ വൈവിധ്യത്തെ നശിപ്പിക്കാതെ. ചരിത്രത്തിന് ദിശ നൽകണം; എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ഉദ്ഭവാത്മക അനിശ്ചിതത്വത്തെ അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ട്. സാങ്കേതികവിദ്യയെ ഉപയോഗിക്കണം; എന്നാൽ അതിന്റെ അധീനതയിൽപ്പെടാതെ. ശാസ്ത്രത്തെ സ്വീകരിക്കണം; എന്നാൽ ശാസ്ത്രത്തെ അധികാരത്തിന്റെ ഉപകരണമാക്കാതെ. ഐക്യം നിർമ്മിക്കണം; എന്നാൽ വിയോജിപ്പിനെ അടിച്ചമർത്താതെ. ഈ വൈരുധ്യങ്ങളെ സൃഷ്ടിപരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിപ്ലവശേഷിയുടെ മാനദണ്ഡം.

അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ നിർവചിക്കേണ്ടത് അതിന്റെ അംഗസംഖ്യകൊണ്ടോ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളാലോ ഭരണകാലയളവുകളാലോ അല്ല. അത് എത്രമാത്രം പഠിക്കുന്നു, എത്രമാത്രം സ്വയം തിരുത്തുന്നു, എത്രമാത്രം പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുന്നു, എത്രമാത്രം ജനങ്ങളുടെ സ്വയംസംഘടന വർധിപ്പിക്കുന്നു, എത്രമാത്രം പ്രകൃതിയുമായുള്ള സാമൂഹികബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു, എത്രമാത്രം സാങ്കേതികവിദ്യയെ വിമോചനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു, എത്രമാത്രം പുതിയ തലമുറകളെ സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കുന്ന ആത്മനിഷ്ഠകളാക്കി വളർത്തുന്നു എന്നതുകൊണ്ടായിരിക്കണം അതിന്റെ മൂല്യനിർണ്ണയം.

ഇവിടെ നിന്ന് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാപരമായ പ്രായോഗിക മാതൃക കൂടുതൽ വ്യക്തമായി രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്: ബ്രാഞ്ച് മുതൽ കേന്ദ്രം വരെ പുതിയ ഘടന, വിമർശനം–സ്വയംവിമർശനം–തെറ്റുതിരുത്തൽ–സ്വയംനവീകരണം എന്ന സ്ഥിരചക്രം, ഡിജിറ്റൽ ജനാധിപത്യ സംവിധാനം, AI സഹായിതമായ എന്നാൽ മനുഷ്യനിയന്ത്രിതമായ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി, ജനകീയ സംഘടനകളുമായുള്ള ജീവിക്കുന്ന ബന്ധം, സാമ്പത്തിക–പരിസ്ഥിതി–സാംസ്കാരിക സമരങ്ങളുടെ സംയോജനം, നേതൃത്വത്തിന്റെ നിരന്തര പുനഃപരിശോധന, പുതിയ തലമുറകളുടെ നേതൃത്വത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, അധികാരത്തിന്റെ വികേന്ദ്രീകരണം, അറിവിന്റെ പൊതുസമ്പത്താക്കൽ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന ഒരു പുതിയ പാർട്ടി ഭരണഘടനയും പ്രവർത്തനരീതിയും ആവശ്യമായി വരുന്നു. അതാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസത്തെ ഒരു ദാർശനിക സങ്കൽപ്പത്തിൽ നിന്ന് പ്രായോഗിക വിപ്ലവസംഘടനാ മാതൃകയാക്കി മാറ്റുന്ന അടുത്ത നിർണായക ഘട്ടം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെ പുനർസങ്കൽപ്പിക്കുക എന്നത് നിലവിലുള്ള ഒരു സംഘടനാ ഘടനയിൽ ഏതാനും പരിഷ്കാരങ്ങൾ വരുത്തുക എന്ന ലളിതമായ ദൗത്യമല്ല. അത് പാർട്ടി എന്ന ആശയത്തെ തന്നെ പുനർനിർവചിക്കേണ്ട ഒരു ദാർശനികവും രാഷ്ട്രീയവും സംഘടനാപരവുമായ പരിവർത്തനമാണ്. ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പ്രത്യേക ഘട്ടത്തിൽ രൂപപ്പെട്ട മുന്നണിപ്പാർട്ടി സങ്കൽപ്പം അതിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് നിർണായകമായ സംഭാവന നൽകിയെങ്കിലും, അതിനെ ചരിത്രാതീതവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ ഒരു ശാശ്വത സംഘടനാ മാതൃകയായി കാണുന്നത് ഡയലക്ടിക്കൽ ഭൗതികവാദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യുക്തിയോട് തന്നെ വിരുദ്ധമാണ്. ചരിത്രം മാറുമ്പോൾ വർഗ്ഗബന്ധങ്ങൾ മാറുന്നു; ഉൽപ്പാദനശക്തികൾ മാറുന്നു; സാങ്കേതികവിദ്യ മാറുന്നു; മനുഷ്യന്റെ ബോധവും സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളും മാറുന്നു; അതിനാൽ ഈ മാറ്റങ്ങളോടൊപ്പം വിപ്ലവ സംഘടനയുടെ രൂപവും ഉള്ളടക്കവും പ്രവർത്തനരീതിയും മാറേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. സ്വയം മാറാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സംഘടന മറ്റുള്ളവരെ മാറ്റാനുള്ള ചരിത്രപരമായ ശേഷിയും ക്രമേണ നഷ്ടപ്പെടുത്തും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ വിപ്ലവശക്തി അതിന്റെ സ്ഥിരതയിൽ മാത്രമല്ല, സ്വയംനിഷേധത്തിലൂടെ സ്വയം പുനർനിർമ്മിക്കാനുള്ള കഴിവിലാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഉൾക്കാഴ്ച ഇതാണ്: യാഥാർത്ഥ്യം ഒരു നിശ്ചല വസ്തുസമുച്ചയമല്ല; പരസ്പരം ബന്ധിതമായ പാളികളിലൂടെ നിരന്തരം ഉദ്ഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. സംയോജകബലം ഘടനയെയും തുടർച്ചയെയും സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, വിയോജകബലം നിലവിലുള്ള രൂപങ്ങളുടെ പരിധികളെ തുറന്നുകാട്ടുകയും പുതിയ രൂപങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവത്തിന് സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ വിപ്ലവ സംഘടനയ്ക്കും ഈ രണ്ടു ചലനാത്മക ശക്തികളെ പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളായി കാണാതെ അവയുടെ ഏകതയിലൂടെയാണ് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്. അമിതമായ സംയോജകബലം സംഘടനയെ ജഡമാക്കും; അമിതമായ വിയോജകബലം വിഘടനത്തിലേക്ക് നയിക്കും. എന്നാൽ ഇവ രണ്ടും ഡയലക്ടിക്കലായി സംയോജിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ചലനത്തിലുള്ള ഐക്യം, സൃഷ്ടിപരമായ അച്ചടക്കം, വൈവിധ്യത്തിലുള്ള സമഗ്രത, സ്വയംപുതുക്കുന്ന സംഘടന എന്നിവ സാധ്യമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ ലക്ഷ്യം വൈരുധ്യങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുകയല്ല; അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംശ്ലേഷണങ്ങളിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള സംഘടനാപരമായ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുകയാണ്.

ഇവിടെ “ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം” എന്ന ആശയത്തിനും പുതിയ അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു. ജനാധിപത്യവും കേന്ദ്രീകരണവും പരസ്പരം പരിമിതപ്പെടുത്തേണ്ട രണ്ടു ധ്രുവങ്ങളല്ല; മറിച്ച് പരസ്പരം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ശക്തികളായി അവയെ കാണേണ്ടതുണ്ട്. ജനാധിപത്യം താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്കുള്ള അനുഭവങ്ങളുടെയും അറിവുകളുടെയും വൈരുധ്യങ്ങളുടെയും പ്രവാഹം ഉറപ്പാക്കണം; കേന്ദ്രീകരണം ആ വൈവിധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കാതെ ചരിത്രപരമായ ദിശയിലേക്കും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനത്തിലേക്കും സംശ്ലേഷണം ചെയ്യണം. അതിനാൽ കേന്ദ്രീകരണം ആജ്ഞയുടെ കേന്ദ്രീകരണം അല്ല, അറിവിന്റെയും അനുഭവത്തിന്റെയും തന്ത്രത്തിന്റെയും സംശ്ലേഷണമാണ്. ഒരു കേന്ദ്രനേതൃത്വം എല്ലാം അറിയുന്നു എന്ന ധാരണയ്ക്ക് പകരം, സംഘടനയുടെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അറിവുകളെ ഏകീകരിക്കുകയും അവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൂട്ടായ തീരുമാനശേഷി വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ബുദ്ധിശക്തിയായിരിക്കണം കേന്ദ്രം. കേന്ദ്രം പാർട്ടിയുടെ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; പാർട്ടിയുടെ വിവിധ പാളികളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകളും വൈരുധ്യങ്ങളും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന സാമൂഹിക മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ ഉയർന്ന സംയോജനപാളി ആയിരിക്കണം.

ഇതോടെ പാർട്ടി സെൽ മുതൽ കേന്ദ്രനേതൃത്വം വരെയുള്ള ഓരോ ഘടകത്തിന്റെയും സ്വഭാവവും മാറുന്നു. താഴത്തെ ഘടകങ്ങൾ ഉത്തരവുകൾ നടപ്പാക്കുന്ന ഭരണയൂണിറ്റുകൾ മാത്രമല്ല; അവ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അനുഭവിക്കുകയും പഠിക്കുകയും പരീക്ഷിക്കുകയും പുതിയ അറിവുകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇന്ദ്രിയ-ബുദ്ധിനോഡുകളാണ്. ഇടത്തരം ഘടനകൾ ഉത്തരവുകൾ കൈമാറുന്ന പൈപ്പുകളല്ല; വ്യത്യസ്ത പ്രാദേശിക അനുഭവങ്ങളെ സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുന്ന മധ്യസ്ഥ പാളികളാണ്. കേന്ദ്രനേതൃത്വം നിർദ്ദേശങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്ന അധികാരകേന്ദ്രമല്ല; സംഘടനയുടെ സമഗ്രാനുഭവത്തിൽ നിന്ന് ചരിത്രപരമായ തന്ത്രം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംശ്ലേഷണകേന്ദ്രമാണ്. ഈ ഘടനയിൽ വിവരപ്രവാഹം ഏകദിശയിലല്ല. അത് മുകളിലേക്കും താഴേക്കും, തിരശ്ചീനമായും പരസ്പരം മുറിച്ചുകടന്നും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ പാർട്ടി ഒരു പിരമിഡിൽ നിന്ന് ഒരു ജീവിക്കുന്ന, ആവർത്തിതമായ, ബഹുപാളി നാഡീശൃംഖലയായി മാറുന്നു.

ഇത്തരം ഒരു സംഘടനയിൽ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും ശിക്ഷാനടപടികളല്ല; സംഘടനയുടെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ പ്രതിരോധ-പഠന സംവിധാനങ്ങളാണ്. ഒരു ജീവി തന്റെ ശരീരത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന വ്യതിയാനങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പ്രതികരിക്കുന്നതുപോലെ, പാർട്ടിക്കും സ്വന്തം പിശകുകളെയും പരാജയങ്ങളെയും അന്ധബിന്ദുക്കളെയും തിരിച്ചറിയാനുള്ള സ്ഥാപനപരമായ ശേഷി വേണം. വിമർശനം പുറത്തുനിന്നുള്ള ആക്രമണമല്ല; സംഘടനയുടെ സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണ്. സ്വയംവിമർശനം ആത്മനിന്ദയല്ല; സ്വന്തം പരിധികളെ ശാസ്ത്രീയമായി തിരിച്ചറിയാനുള്ള ശേഷിയാണ്. തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരു താൽക്കാലിക പ്രതികരണം മാത്രമല്ല; അതിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് സംഘടനയുടെ രീതികളെയും ഘടനകളെയും പുനർസംഘടിപ്പിക്കുന്ന സ്വയംനവീകരണ പ്രക്രിയയാണ്. അതുകൊണ്ട് വിമർശനം → സ്വയംവിമർശനം → തെറ്റുതിരുത്തൽ → പരീക്ഷണം → പുതിയ അറിവ് → സംഘടനാപരമായ മാറ്റം എന്ന ചക്രം പാർട്ടിയുടെ സ്ഥിരമായ ജീവചക്രമായി മാറണം.

ഇവിടെ പാർട്ടി പ്രവർത്തകന്റെ സങ്കൽപ്പവും അടിസ്ഥാനപരമായി മാറുന്നു. പ്രവർത്തകൻ ഒരു ഉത്തരവനുസരണ യന്ത്രമല്ല; പാർട്ടിയുടെ കൂട്ടായ ബോധത്തിന്റെ സജീവ നോഡാണ്. അയാൾ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുകയും ജനങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുകയും അനുഭവങ്ങളെ സിദ്ധാന്തവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുകയും വേണം. വിപ്ലവ പ്രവർത്തകന്റെ അച്ചടക്കം അന്ധാനുസരണയല്ല; ബോധപൂർവമായ ആത്മനിയന്ത്രണമാണ്. പാർട്ടിയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധത വ്യക്തിപൂജയോ സംഘടനാപരമായ ഭയമോ കൊണ്ടല്ല, ചരിത്രപരമായ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധ്യത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം. അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടിയുടെ പ്രവർത്തകൻ ഒരേസമയം ചിന്തിക്കുന്നവനും പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും പഠിക്കുന്നവനും വിമർശിക്കുന്നവനും സ്വയം തിരുത്തുന്നവനും ആയിരിക്കണം. പാർട്ടി മനുഷ്യനെ ഉപയോഗിക്കുന്ന യന്ത്രമല്ല; മനുഷ്യന്റെ ബോധവും ശേഷിയും വികസിപ്പിക്കുന്ന ആയിത്തീരലിന്റെ വിദ്യാലയം ആയിരിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം, വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ ആശയം തന്നെ കൂടുതൽ വിശാലമായ സമഗ്രതയിൽ പുനർവായിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വർഗ്ഗവൈരുധ്യം ചരിത്രപരമായി നിർണായകമായ കേന്ദ്രവൈരുധ്യമായിരിക്കുമ്പോഴും, ആധുനിക സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിലെ ജാതി, ലിംഗം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, വംശീയത, അറിവിന്റെ നിയന്ത്രണം, സാംസ്കാരിക ആധിപത്യം, ഡിജിറ്റൽ നിരീക്ഷണം തുടങ്ങിയ വൈരുധ്യങ്ങളെ അതിന്റെ പുറംപ്രദേശങ്ങളായി കാണാൻ കഴിയില്ല. ഇവ പരസ്പരം ബന്ധിതമായ ഉൽപ്പാദന-പുനരുത്പാദന ബന്ധങ്ങളുടെ വിവിധ പാളികളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ പാർട്ടി വർഗ്ഗസമരത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അതിനെ ബഹുപാളി സാമൂഹിക വിമോചനത്തിന്റെ സമഗ്ര ചട്ടക്കൂടിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. പ്രത്യേക വൈരുധ്യങ്ങളെ പൊതുവായ വർഗ്ഗസമരത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച് അവയുടെ പ്രത്യേകത ഇല്ലാതാക്കുകയല്ല വേണ്ടത്; അവയുടെ പരസ്പരബന്ധം കണ്ടെത്തി ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഐക്യദാർഢ്യത്തിലേക്ക് അവയെ സംയോജിപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ പുനർസംഘടനയ്ക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു നിർണായക അളവുണ്ട്. കൃത്രിമബുദ്ധി, അൽഗോരിതമിക ഭരണകൂടങ്ങൾ, ഡാറ്റാ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, സ്വയംപ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉൽപ്പാദന സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ മനുഷ്യന്റെ അധ്വാനത്തെയും ബോധത്തെയും സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെയും പുനർരൂപപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി സാങ്കേതികവിദ്യയെ പുറത്തുനിന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയായി തുടരാനാവില്ല. കോഡും മൂലധനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, AIയും അധ്വാനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, ഡാറ്റയും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, അൽഗോരിതവും ബോധവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെ രാഷ്ട്രീയ-ദാർശനിക പ്രശ്നങ്ങളായി അത് കൈകാര്യം ചെയ്യണം. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു നിർണായക ജാഗ്രത അനിവാര്യമാണ്: AI-യെ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പകരംവയ്ക്കുന്ന ഒരു പുതിയ അധികാരകേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റരുത്. AI വിശകലനത്തിന്റെയും സിമുലേഷന്റെയും അറിവുസംയോജനത്തിന്റെയും ഉപകരണമാകാം; എന്നാൽ മൂല്യനിർണയം, രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്തം, ധാർമ്മിക തീരുമാനം, ജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവ മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ രാഷ്ട്രീയ പ്രയോഗത്തിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കണം.

അതുകൊണ്ട് “ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ഇന്റലിജൻസ്” എന്ന ആശയവും യന്ത്രബുദ്ധിയുടെ മഹത്വവൽക്കരണം എന്ന നിലയിൽ കാണാൻ പാടില്ല. മനുഷ്യരും യന്ത്രങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പുതിയൊരു സഹവികാസ ബന്ധത്തിന്റെ സാധ്യതയായാണ് അതിനെ കാണേണ്ടത്. മനുഷ്യാനുഭവത്തിന്റെ വൈവിധ്യം, സാമൂഹിക ഡാറ്റയുടെ വ്യാപ്തി, ശാസ്ത്രീയ വിശകലനം, ചരിത്രബോധം, നൈതിക വിധിനിർണയം എന്നിവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ കൂട്ടായ ബുദ്ധിശക്തി വികസിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. യന്ത്രം തീരുമാനിക്കുകയല്ല; മനുഷ്യന്റെ കൂട്ടായ തീരുമാനശേഷിയെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുകയാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. അങ്ങനെ സാങ്കേതികവിദ്യ മൂലധനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണോപാധിയിൽ നിന്ന് വിമോചനത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യമായി മാറാനുള്ള സാധ്യത തുറക്കുന്നു.

എന്നാൽ ഈ പരിവർത്തനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയല്ല, മനുഷ്യനാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ യന്ത്രം നിർമ്മിക്കുക എന്നതല്ല. സ്വന്തം ചരിത്രം സ്വയം ബോധപൂർവം നിർമ്മിക്കാൻ കഴിവുള്ള മനുഷ്യരെ രൂപപ്പെടുത്തുക എന്നതാണ്. അകൽച്ചയിൽ നിന്ന് സ്വയംബോധത്തിലേക്ക്, നിഷ്ക്രിയതയിൽ നിന്ന് സജീവതയിലേക്ക്, വ്യക്തിഗത ഒറ്റപ്പെടലിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ ആത്മനിഷ്ഠയിലേക്ക്, ഉപഭോക്താവിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടാവിലേക്ക്, അനുസരണക്കാരനിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ ബോധപൂർവമായ നിർമ്മാതാവിലേക്ക് മനുഷ്യനെ ഉയർത്തുന്ന ഒരു സാമൂഹിക വിദ്യാലയമായി പാർട്ടി മാറണം. വിപ്ലവം അധികാരബന്ധങ്ങളുടെ മാറ്റത്തിൽ മാത്രം അവസാനിക്കുന്നില്ല; മനുഷ്യന്റെ തന്നെ ആയിത്തീരലിലാണ് അതിന്റെ ആഴമേറിയ അർത്ഥം.

അതുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അച്ചടക്കം ഭയത്തിൽ നിന്നല്ല, ബോധത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം; ഐക്യം നിശ്ശബ്ദതയിൽ നിന്നല്ല, സംവാദത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം; കേന്ദ്രീകരണം അധികാരത്തിൽ നിന്നല്ല, അറിവിന്റെ സംശ്ലേഷണത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം; നേതൃത്വം സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നല്ല, ചരിത്രപരമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്നായിരിക്കണം; സംഘടന നിലനിൽക്കുന്നത് ജഡതയിലൂടെയല്ല, നിരന്തരമായ സ്വയംനവീകരണത്തിലൂടെയായിരിക്കണം. പാർട്ടിയുടെ ശക്തി അതിന്റെ അംഗങ്ങൾ എത്രമാത്രം ഒരേപോലെ ചിന്തിക്കുന്നു എന്നതിൽ അല്ല; വ്യത്യസ്തമായി ചിന്തിക്കുന്നവരെ ഒരു പൊതുവായ ചരിത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ എത്രമാത്രം സൃഷ്ടിപരമായി ഏകീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്നതിലാണ്.

അവസാനം, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പൂർത്തിയായ മാതൃകയല്ല. അതിന് ഒരു അന്തിമ രൂപരേഖ ഉണ്ടാകാനും പാടില്ല. കാരണം അന്തിമമായി ഉറച്ച രൂപം തന്നെ ഡയലക്ടിക്സിന്റെ നിഷേധമായിരിക്കും. അത് നിരന്തരം മാറുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്; സ്വയം പഠിക്കുന്ന ഒരു ജീവസംഘടനയാണ്; വൈരുധ്യങ്ങളെ ഉപാപചയനം ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ബുദ്ധിശക്തിയാണ്; പുതിയ സാധ്യതകളെ പരീക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ചരിത്രപരമായ പരീക്ഷണശാലയാണ്; മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ വിമോചനത്തിനായി സ്വയം നിരന്തരം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ ആത്മനിഷ്ഠയാണ്.

ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് “പാർട്ടി എങ്ങനെയായിരിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യത്തേക്കാൾ “പാർട്ടി നിരന്തരം എങ്ങനെ ആയിത്തീരണം?” എന്ന ചോദ്യമാണ്. കാരണം ആയിത്തീരൽ അവസാനിക്കുമ്പോൾ സംഘടന ജഡമാകുന്നു. ജഡമാകുമ്പോൾ വൈരുധ്യങ്ങളെ ഉപാപചയനം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ആ ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ സംഘടന ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നു. ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുമ്പോൾ വിപ്ലവസംഘടന തന്നെ പ്രതിവിപ്ലവ ജഡതയുടെ ഒരു രൂപമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വയംരക്ഷ അതിന്റെ പഴയ രൂപത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലല്ല; സ്വന്തം പഴയ രൂപങ്ങളെ നിരന്തരം നിഷേധിച്ച് കൂടുതൽ ഉയർന്ന രൂപങ്ങളിലേക്ക് പരിണമിക്കുന്നതിലാണ്.

ഇതുതന്നെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം: വൈരുധ്യത്തെ അടിച്ചമർത്താതെ ആന്തരീകരിക്കുക; വ്യത്യാസത്തെ ഇല്ലാതാക്കാതെ സംയോജിപ്പിക്കുക; ഐക്യത്തെ നിർബന്ധിക്കാതെ ഉദ്ഭവിപ്പിക്കുക; അധികാരത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ ബോധത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുക; അറിവിനെ അടച്ചിടാതെ പരസ്പരം ഒഴുക്കുക; സാങ്കേതികവിദ്യയെ അനുകരിക്കാതെ പുനർരൂപപ്പെടുത്തുക; സംഘടനയെ സംരക്ഷിക്കാതെ നിരന്തരം നവീകരിക്കുക; മനുഷ്യനെ നിയന്ത്രിക്കാതെ മനുഷ്യന്റെ വിമോചനശേഷിയെ വികസിപ്പിക്കുക.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ഭാവിയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഒരു പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ വിപുലീകരണമല്ല. അത് മനുഷ്യരാശി സ്വന്തം ചരിത്രപരമായ അസ്തിത്വത്തെ ബോധപൂർവം പുനർസംഘടിപ്പിക്കാൻ നടത്തുന്ന ഒരു ദീർഘമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ സംഘടനാപരമായ രൂപമാണ്. പാർട്ടി വിപ്ലവത്തെ നയിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണം മാത്രമല്ല; വിപ്ലവം തന്നെ നിരന്തരം ആയിത്തീരുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന സാമൂഹിക മേഖലയാണ്. അതിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വർഗ്ഗവിമോചനമുണ്ടാകും; അതിന്റെ ചലനത്തിൽ ഡയലക്ടിക്സ് ഉണ്ടാകും; അതിന്റെ അറിവിൽ ശാസ്ത്രം ഉണ്ടാകും; അതിന്റെ സംഘടനയിൽ ജനാധിപത്യപരമായ സംയോജനം ഉണ്ടാകും; അതിന്റെ സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ മനുഷ്യനിയന്ത്രിത കൃത്രിമബുദ്ധി ഉണ്ടാകും; അതിന്റെ ധാർമ്മിക കേന്ദ്രത്തിൽ മനുഷ്യവിമോചനവും ഗ്രഹതല ഐക്യദാർഢ്യവും ഉണ്ടാകും.

അവസാനമായി, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി എന്നത് അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ഒരു യന്ത്രമല്ല; അധികാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. അത് ചരിത്രത്തെ പുറത്തുനിന്ന് നിയന്ത്രിക്കുന്ന മുന്നണിയല്ല; ചരിത്രത്തിന്റെ വൈരുധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന, അവയെ ബോധപൂർവം സംശ്ലേഷണം ചെയ്യുന്ന, അവയോടൊപ്പം സഹപരിണമിക്കുന്ന ഒരു ജീവസംഘടനയാണ്. അതിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ഒരു പുതിയ ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല; മനുഷ്യനും സമൂഹവും പ്രകൃതിയും സാങ്കേതികവിദ്യയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കും സമഗ്രതയിലേക്കും പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ മുദ്രാവാക്യം “സ്ഥിരതയിൽ ഐക്യം” എന്നതല്ല, മറിച്ച് —

“വൈരുധ്യങ്ങളിൽ(contradictions) നിന്ന് യോജിപ്പിലേക്ക്(coherence), യോജിപ്പിൽ നിന്ന് പുതിയ ഉദ്ഭവത്തിലേക്ക്(emergence), ഉദ്ഭവത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ മനുഷ്യസമൂഹത്തിലേക്ക് — നിരന്തരമായ വിപ്ലവാത്മക ആയിത്തീരൽ(becomng).”