“സഖാക്കളെ, മുന്നോട്ട്! തിരിച്ചറിവുകൾ–തിരുത്തലുകൾ: പ്രതിസന്ധികളെയും തിരിച്ചടികളെയും അതിജീവിച്ച് നമ്മൾ മുന്നോട്ട് പോകും” എന്ന എന്റെ ഗ്രന്ഥത്തെ ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയലേഖനസമാഹാരമായി മാത്രം വിലയിരുത്തുന്നത് അതിന്റെ ഉള്ളടക്കവ്യാപ്തിയെയും ബൗദ്ധിക ലക്ഷ്യത്തെയും പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതായിരിക്കും. 1821 എ4 പേജുകളിലായി അഞ്ച് വാള്യങ്ങളായി വികസിക്കുന്ന ഈ കൃതി, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തിരിച്ചടികളെയും സംഘടനാപരമായ ദൗർബല്യങ്ങളെയും മാത്രം പരിശോധിക്കുന്ന ഒന്നല്ല; മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക, സാങ്കേതിക, മാധ്യമ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം എങ്ങനെ സ്വയം നവീകരിക്കണം എന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യത്തെയാണ് ഗ്രന്ഥം നിരന്തരം അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പുസ്തകത്തെ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിന്റെ പ്രതികരണമായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മപരിശോധനയും, സംഘടനാപരമായ രോഗനിർണയവും, പ്രത്യയശാസ്ത്ര പുനർവിചിന്തനവും, പ്രവർത്തക പുനർവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള ആഹ്വാനവും, ഭാവിയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന് പുതിയ ദിശ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമവുമാണ്. ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ശീർഷകം തന്നെ അതിന്റെ ആന്തരിക ദിശ വ്യക്തമാക്കുന്നു: തിരിച്ചറിയുക, തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തുക, തിരുത്തുക, പുനർനിർമ്മിക്കുക, പിന്നെ മുന്നോട്ട് പോകുക. അതുകൊണ്ട് ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ പരാജയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിലാപമല്ല, പരാജയത്തെ രാഷ്ട്രീയബോധമായും പുതിയ പ്രവർത്തനശേഷിയായും പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം വിജയങ്ങളുടെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല എന്ന അടിസ്ഥാന തിരിച്ചറിവിലാണ് ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖം ആരംഭിക്കുന്നത്. വിജയങ്ങൾ ആത്മവിശ്വാസം നൽകുമ്പോൾ പരാജയങ്ങളും തിരിച്ചടികളും ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന് സ്വന്തം പ്രവർത്തനരീതികളെയും സംഘടനാ ഘടനകളെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെയും കൂടുതൽ ഗൗരവത്തോടെ പരിശോധിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകുന്നു. ജനങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് അകന്നു, ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണനകളിൽ എന്ത് മാറ്റം സംഭവിച്ചു, സംഘടനയും ജനങ്ങളും തമ്മിൽ എവിടെയാണ് വിടവ് രൂപപ്പെട്ടത്, മാറിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ എവിടെയാണ് വീഴ്ച സംഭവിച്ചത്, രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയത്തിൽ എന്താണ് നഷ്ടപ്പെട്ടത് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഒരു പരാജയത്തെ ഗൗരവമായി സമീപിക്കുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനം ചോദിക്കേണ്ടത്. ഈ ചോദ്യങ്ങളിൽനിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നത് താൽക്കാലികമായ ആശ്വാസം നൽകാമെങ്കിലും ദീർഘകാല പുനരുജ്ജീവനത്തിന് അത് സഹായകരമല്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗ്രന്ഥം ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിയെയോ നേതൃത്വത്തെയോ മാത്രം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിനേക്കാൾ പ്രശ്നങ്ങളുടെ സാമൂഹികവും സംഘടനാപരവുമായ വേരുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമാണ് നടത്തുന്നത്.
ഈ കൃതിയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിലൊന്ന്, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രതിസന്ധിയെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കുകളുടെ പരിധിയിൽ ഒതുക്കാതെ അതിനെ വിശാലമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാനുള്ള ശ്രമമാണ്. സമൂഹം ഒരിടത്ത് നിശ്ചലമായി നിൽക്കുന്നില്ല. സാമ്പത്തികബന്ധങ്ങൾ, തൊഴിൽരീതികൾ, കുടുംബഘടന, വിദ്യാഭ്യാസം, ഉപഭോഗശീലം, കുടിയേറ്റം, നഗരവൽക്കരണം, സാങ്കേതികവിദ്യ, മാധ്യമങ്ങൾ, സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങൾ, യുവജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ എന്നിവ നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങളോടൊപ്പം ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയബോധവും മുൻഗണനകളും മാറുന്നു. ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കുമുമ്പ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ ജനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ ഭാഷയും ഇന്ന് അതേ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനം തന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം; മറിച്ച് സമത്വം, സാമൂഹ്യനീതി, ചൂഷണവിരുദ്ധത, ജനാധിപത്യം, മതനിരപേക്ഷത, മനുഷ്യവിമോചനം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങളെ മാറിയ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പുതിയ ഭാഷയിലും പുതിയ പ്രവർത്തനരീതികളിലും അവതരിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആശയത്തിന്റെ ജീവശക്തി അതിന്റെ പഴയ രൂപം സംരക്ഷിക്കുന്നതിലല്ല, മാറുന്ന യാഥാർഥ്യത്തെ വിശദീകരിക്കാനും അതിൽ ഫലപ്രദമായി ഇടപെടാനുമുള്ള കഴിവിലാണ്.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഒന്നാം വാള്യം പാർട്ടിയുടെ ദൈനംദിന സംഘടനാപ്രവർത്തനത്തിലേക്കും ജനബന്ധത്തിലേക്കും ശ്രദ്ധ തിരിക്കുന്നത്. “പാർട്ടിയെ തോൽപ്പിക്കാൻ പാർട്ടിക്കാർ തന്നെ വോട്ടു ചെയ്യുന്ന പ്രതിഭാസം” എന്ന അധ്യായം തന്നെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ പുറത്തുനിന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങളുടെ ഫലമായി മാത്രം കാണാതെ പാർട്ടിയുടെ ഉള്ളിലെ ഘടകങ്ങളെയും പരിശോധിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. ആത്മവിശ്വാസം, ആത്മാഭിമാനം, അഹങ്കാരം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പരിശോധിക്കുന്ന അധ്യായവും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന് ആത്മവിശ്വാസം ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ ആത്മവിശ്വാസം സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെ വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ് നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ അത് അഹങ്കാരമായി മാറാം. ജനങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നുപോകുന്ന ഒരു സംഘടനയ്ക്ക് സ്വന്തം ശക്തിയെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റായ ധാരണകൾ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ ആത്മവിശ്വാസത്തോടൊപ്പം ആത്മപരിശോധനയും അനിവാര്യമാണ് എന്ന സന്ദേശമാണ് ഗ്രന്ഥം നൽകുന്നത്.
ബ്രാഞ്ച്–ലോക്കൽ തല പ്രവർത്തകരും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ദൈനംദിന ബന്ധത്തിന് ഗ്രന്ഥം നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക ശക്തി അതിന്റെ ഓഫീസുകളുടെ എണ്ണത്തിലോ സമ്മേളനങ്ങളുടെ വലുപ്പത്തിലോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയിലോ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവുമായി പാർട്ടിക്കുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരമാണ് അതിന്റെ പ്രധാന അളവുകോൽ. ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് മാത്രം പോരാ; അവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ നേരിട്ട് കേൾക്കുകയും മനസ്സിലാക്കുകയും അവരോടൊപ്പം നിൽക്കുകയും വേണം. ഒരു ഫോൺ വിളിക്ക് മറുപടി നൽകുന്നതിൽനിന്നും ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ദൈനംദിന പ്രശ്നത്തിൽ ഇടപെടുന്നതുവരെ നീളുന്ന ബന്ധങ്ങളാണ് രാഷ്ട്രീയവിശ്വാസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അടിത്തറ. ജനങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഉപഭോക്താക്കളായി കാണാതെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സജീവ പങ്കാളികളായി കാണണമെന്ന ആശയം ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ജനാധിപത്യബോധവുമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നു.
നേതാക്കളെ വ്യക്തിപരമായി ലക്ഷ്യമിടുന്ന വ്യാജപ്രചാരണങ്ങളും സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലെ വ്യക്തിഹത്യയും ഗ്രന്ഥത്തിൽ പല വാള്യങ്ങളിലായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു നേതാവിനെതിരെയുള്ള നിരന്തരമായ വ്യക്തിപരമായ ആക്രമണം ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തിയെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിടുന്ന പ്രചാരണമല്ലാതെ അദ്ദേഹം പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ വിശ്വാസ്യതയെ ദുർബലപ്പെടുത്താനുള്ള ശ്രമമായും മാറാം എന്ന ആശയമാണ് ഇവിടെ ഉയരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ വിഷയത്തിൽ ശാസ്ത്രീയമായ സമീപനം അനിവാര്യമാണ്. പാർട്ടിക്കെതിരായ എല്ലാ വിമർശനങ്ങളെയും വ്യാജപ്രചാരണമെന്നോ ശത്രുതയെന്നോ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ വിമർശനത്തിന്റെ സ്ഥാനം കുറയ്ക്കും. യഥാർത്ഥ വിമർശനം, തെറ്റായ വിവരം, അർധസത്യം, രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായം, പ്രചാരണം, ആസൂത്രിതമായ തെറ്റായ വിവരവ്യാപനം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പ്രതിരോധത്തിന്റെ ശരിയായ മാർഗം വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തലല്ല; തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവരങ്ങളുടെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കുകയും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾക്ക് വസ്തുതാപരമായ മറുപടി നൽകുകയും ജനങ്ങളിൽ മാധ്യമസാക്ഷരത വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.
മാധ്യമങ്ങളും സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളും സംബന്ധിച്ച ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വിശകലനം ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രസക്തിയുള്ളതാണ്. വിവരങ്ങൾ നിമിഷങ്ങൾക്കകം കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് എത്തുന്ന കാലമാണിത്. എന്നാൽ വിവരങ്ങളുടെ വേഗത വർധിക്കുന്നതിനൊപ്പം തെറ്റായ വിവരങ്ങളുടെയും അർധസത്യങ്ങളുടെയും വികാരാധിഷ്ഠിത പ്രചാരണങ്ങളുടെയും വ്യാപനവും വർധിക്കുന്നു. ഓരോരുത്തരുടെയും മുൻകാല താൽപര്യങ്ങളും ഇഷ്ടങ്ങളും അനുസരിച്ച് ഒരേ തരത്തിലുള്ള വിവരങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മുന്നിലെത്തിക്കുന്ന സാമൂഹ്യമാധ്യമ സംവിധാനങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ ശ്രദ്ധയെയും വിവരസ്വീകരണത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഒരാൾ നിരന്തരം ഒരേ തരത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കമാണ് കാണുന്നതെങ്കിൽ അവന്റെ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യബോധം തന്നെ അതിനനുസരിച്ച് രൂപപ്പെടാം. അതുകൊണ്ട് സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങൾ ഒരു ആശയവിനിമയ ഉപകരണം മാത്രമല്ല; ബോധനിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ മേഖലയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യുവാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ജനാധിപത്യ മാധ്യമപ്രതിരോധ ശൃംഖല രൂപീകരിക്കണമെന്ന ആശയം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കാണേണ്ടത്. എന്നാൽ അത്തരമൊരു ശൃംഖലയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി എതിരാളികളുടെ പ്രചാരണത്തിന് മറുപടി പറയുന്നതിൽ മാത്രം ആയിരിക്കരുത്. വസ്തുത പരിശോധിക്കൽ, തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കൽ, പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയമായ വിവരങ്ങൾ നൽകൽ, ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത വളർത്തൽ, വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുമായി സംസ്കാരപൂർവം സംവദിക്കൽ എന്നിവ അതിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായിരിക്കണം.
രണ്ടാം വാള്യത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പ്രവർത്തക സംസ്കാരത്തിലേക്കും സംഘടനയുടെ ആന്തരിക സ്വഭാവത്തിലേക്കും നീങ്ങുന്നു. അനാശാസ്യ പ്രവണതകൾ, അധികാരമോഹം, പദവിയോടുള്ള ആസക്തി, സമ്പത്തിനോടുള്ള ആസക്തി, ലക്ഷ്യബോധത്തിന്റെ നഷ്ടം, പ്രത്യയശാസ്ത്ര ദാരിദ്ര്യം, തലമുറാവിച്ഛേദം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഇവിടെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രശ്നങ്ങളെ വ്യക്തികളുടെ ധാർമിക പരാജയങ്ങളായി മാത്രം കാണാതെ സംഘടനാപരമായ സാഹചര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു പ്രവർത്തകൻ അധികാരമോഹിയായി മാറുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല; അധികാരമോഹം വളരാൻ സംഘടനയിൽ എന്തുതരം സാഹചര്യങ്ങളാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, സ്ഥാനലാഭത്തിന് എന്തുതരം പ്രോത്സാഹനരീതികളാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, ആശയപരമായ പരിശീലനം എത്രത്തോളം തുടർച്ചയായതാണ്, പാർലമെന്ററി അധികാരം വ്യക്തിജീവിതത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു, പ്രവർത്തകരുടെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ സംഘടനാ സംസ്കാരത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള വിശകലനത്തിന് ആവശ്യമായത്.
ഇതോടൊപ്പം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകന്റെ രാഷ്ട്രീയ പുനർവിദ്യാഭ്യാസം എന്ന ആശയം ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉയരുന്നു. രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു പാർട്ടിയിൽ ഒരിക്കൽ പൂർത്തിയാക്കുന്ന പരിപാടിയല്ല; അത് നിരന്തരമായ പ്രക്രിയയായിരിക്കണം. സമൂഹം മാറുമ്പോൾ പ്രശ്നങ്ങളും മാറുന്നു, ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും മാറുന്നു, തൊഴിൽബന്ധങ്ങൾ മാറുന്നു, പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ശക്തികൾ ഉയർന്നുവരുന്നു. അതിനാൽ പ്രവർത്തകരുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും നിരന്തരം പുതുക്കപ്പെടണം. മാർക്സിസ്റ്റ് അടിസ്ഥാന സിദ്ധാന്തങ്ങൾ പഠിക്കുന്നതിനൊപ്പം സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി, മാധ്യമപഠനം, കണക്കുകളുടെ വിശകലനം, മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനം, ആശയവിനിമയം എന്നിവയിലും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർക്ക് അടിസ്ഥാനപരമായ അറിവ് ആവശ്യമായി വരുന്നു. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകൻ വെറും മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ ആവർത്തകനല്ല, മാറുന്ന സമൂഹത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വായിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു സാമൂഹിക വിശകലനക്കാരനായിരിക്കണമെന്ന സന്ദേശം ഈ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്നു.
യുവതലമുറയുമായുള്ള ബന്ധം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നേടുന്നു. ഇന്നത്തെ യുവാക്കളുടെ ജീവിതാനുഭവം മുൻകാല തലമുറകളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, ആഗോള തൊഴിൽവിപണി, കുടിയേറ്റം, പുതിയ തൊഴിൽരീതികൾ, യന്ത്രവൽക്കരണം, കൃത്രിമബുദ്ധി, സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, പുതിയ സാമൂഹിക തിരിച്ചറിവുകൾ എന്നിവ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഈ പുതിയ തലമുറയെ പഴയ രാഷ്ട്രീയഭാഷ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആകർഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാതെ അവയെ പുതിയ തലമുറയുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയും പുതിയ സംഘടനാരീതികളും വികസിപ്പിക്കണമെന്നതാണ് ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പ്രസക്തമായ നിർദ്ദേശം.
“മാർക്സിസം കാലഹരണപ്പെട്ടു” എന്ന വാദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയും ഈ ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മാർക്സിസത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ചില രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ പരാജയവും മാർക്സിസ്റ്റ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളുടെ പ്രസക്തിയും ഒരേ കാര്യമല്ല. മുതലാളിത്തത്തിന്റെ സ്വഭാവം, മൂലധനത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണം, വർഗബന്ധങ്ങൾ, ചൂഷണം, അസമത്വം, തൊഴിലിന്റെ സ്വഭാവം, ഉൽപ്പാദനബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മാർക്സിന്റെ നിരവധി അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്നും വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ അർത്ഥം മാർക്സിസത്തെ ഒരു അടഞ്ഞ സിദ്ധാന്തമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്നല്ല. മറിച്ച് പുതിയ ശാസ്ത്രീയ അറിവുകളുടെയും സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ അതിനെ വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇതാണ് ഗ്രന്ഥം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന സൈദ്ധാന്തിക ശ്രമം.
മൂന്നാം വാള്യം ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ചരിത്രപരവും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരവുമായ പരിധി വിപുലീകരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം, സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ തകർച്ച, പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തകർച്ച തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങളെ വിശാലമായ ചരിത്രപശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണാനുള്ള ശ്രമമാണ്. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ഒരൊറ്റ കാരണം കണ്ടെത്തുന്നത് സാധാരണയായി ചരിത്രപരമായി പര്യാപ്തമല്ല. സാമ്പത്തിക ഘടന, സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര സാഹചര്യങ്ങൾ, സംഘടനാ തീരുമാനങ്ങൾ, നേതൃത്വപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, ആശയപരമായ പരിവർത്തനം തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടപെടുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ കാരണശൃംഖലയായിരിക്കും ഓരോ ചരിത്രാനുഭവവും. ഈ രീതിയിലുള്ള ബഹുകാരണ വിശകലനം വികസിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത്തരം ചരിത്രപഠനങ്ങൾ കേരളത്തിനും ഇന്ത്യയ്ക്കും കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത്.
കേരള സമൂഹത്തിലെ അതിവേഗ മധ്യവർഗവൽക്കരണം, നഗരവൽക്കരണം, ഗൾഫ് കുടിയേറ്റം, ജാതിസംഘടനകളുടെ സ്വാധീനം, സ്വത്വരാഷ്ട്രീയം, മതരാഷ്ട്രീയം, നവോത്ഥാന മൂല്യങ്ങളുടെ ശോഷണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതും ഈ വാള്യത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതയാണ്. കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക ഘടന കഴിഞ്ഞ പല പതിറ്റാണ്ടുകളിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി. പഴയ തൊഴിലാളി–കർഷക കേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രീയഘടനയ്ക്ക് മുകളിലേക്ക് ഒരു വലിയ മധ്യവർഗം ഉയർന്നുവന്നു; വിദ്യാഭ്യാസം, ഉപഭോഗം, വിദേശതൊഴിൽ, നഗരവൽക്കരണം, സേവനമേഖല എന്നിവ സാമൂഹികജീവിതത്തെ മാറ്റി. ഈ മാറ്റങ്ങളോടൊപ്പം വർഗബോധം, ജാതിബോധം, മതബോധം, ഉപഭോഗബോധം, പ്രാദേശിക തിരിച്ചറിവ് എന്നിവ തമ്മിൽ സങ്കീർണ്ണമായ ബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. അതിനാൽ പഴയ വർഗവിശകലനത്തെ പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നത് കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന ബൗദ്ധിക ദൗത്യമായി ഗ്രന്ഥം കാണുന്നു.
ന്യൂനപക്ഷ സമൂഹങ്ങളെയും സ്വത്വരാഷ്ട്രീയത്തെയും സംബന്ധിച്ച അധ്യായങ്ങളും ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് വായിക്കേണ്ടത്. വർഗം മാത്രമാണ് മനുഷ്യന്റെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഏക ഘടകം എന്ന ലളിതീകരണത്തിന് പകരം വർഗം, ജാതി, മതം, പ്രദേശം, സംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തിക സ്ഥാനം, കുടുംബാനുഭവം തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ പരസ്പരം ഇടപെടുന്ന ഒരു സങ്കീർണ്ണ സാമൂഹിക ഘടനയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഒരേസമയം ഒരു തൊഴിലാളിയായും ഒരു മതസമുദായത്തിലെ അംഗമായും ഒരു ജാതിസമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായും ഒരു മധ്യവർഗ ഉപഭോക്താവായും ഒരു ഡിജിറ്റൽ പൗരനായും ജീവിക്കാം. ഈ പലതരം സാമൂഹിക നിലകൾ ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ മനസ്സിലാക്കാൻ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ വൈരുദ്ധ്യാത്മക ചിന്താരീതി ആവശ്യമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്ന പല സാധ്യതകളുടെ ആശയം ഇവിടെ ഒരു സാമൂഹിക–തത്വചിന്താപരമായ മാതൃകയായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഗ്രന്ഥം തുറന്നിടുന്നു.
നാലാം വാള്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ മേഖലയിലേക്ക് കടക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം, സർഗ്ഗാത്മകമായി ചിന്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകരുടെ ആവശ്യകത, നേതൃത്വഗുണങ്ങൾ, സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലെ വ്യക്തിഹത്യ, ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളുടെ പരിഹാരം, ജനാധിപത്യവും അച്ചടക്കവും, പ്രവർത്തക നൈതികത, ശരീരഭാഷ, ഭരണവും പാർട്ടിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം, പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയം, പ്രവർത്തക പരിശീലനം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഇവിടെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. “തിരുത്തലുകൾ വെറും വർത്തമാനങ്ങൾ മാത്രം ആകരുത്—തിരുത്തുക തന്നെ വേണം” എന്ന ആശയം ഈ വാള്യത്തിന്റെ പ്രധാന സാരമായി കാണാം. ഒരു സംഘടനാ തീരുമാനമോ തിരുത്തൽ പ്രമേയമോ പാസാക്കിയാൽ മാത്രം മാറ്റം സംഭവിക്കില്ല. അതിന് നടപ്പാക്കൽ, നിരീക്ഷണം, അനുഭവങ്ങളുടെ ശേഖരണം, വീണ്ടും വിലയിരുത്തൽ, ആവശ്യമായ തിരുത്തൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥാപനപരമായ സംവിധാനം ആവശ്യമാണ്. ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലം വീണ്ടും പരിശോധിച്ച് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അടുത്ത തീരുമാനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയാണ് ഒരു സജീവ സംഘടനയുടെ അടയാളം.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ബ്രാഞ്ചുകളെ “നിരന്തര സംഘടനാ ജീവപ്രവർത്തനത്തിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങൾ” ആക്കണമെന്ന ആശയം പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധേയമാണ്. ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ഉപാപചയപ്രക്രിയ എന്ന ആശയം സംഘടനയിലേക്ക് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഒരു സംഘടന നിരന്തരം പരിസ്ഥിതിയിൽനിന്ന് വിവരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും അവ വിശകലനം ചെയ്യുകയും പ്രതികരിക്കുകയും അനുഭവങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തുകയും തിരുത്തുകയും പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന സംവിധാനമായിരിക്കണം എന്ന ആശയം ഉയരുന്നു. ജനങ്ങളിൽനിന്ന് വിവരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് സംഘടനയുടെ വിവിധ തലങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും മുകളിൽനിന്നുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ താഴേക്ക് എത്തിക്കുകയും അവയുടെ ഫലത്തെ വീണ്ടും വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഇരുവഴിയുള്ള ആശയവിനിമയവും തിരുത്തൽപ്രക്രിയയും ഇല്ലെങ്കിൽ സംഘടന ക്രമേണ യാഥാർഥ്യത്തിൽനിന്ന് അകന്നുപോകും. ഈ അർത്ഥത്തിൽ സംഘടനയുടെ നിരന്തര ജീവപ്രവർത്തനം എന്ന ആശയം ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഏറ്റവും സൃഷ്ടിപരമായ സംഘടനാശാസ്ത്രപരമായ ആശയങ്ങളിലൊന്നാണ്.
അഞ്ചാം വാള്യം കൂടുതൽ വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. “ഒരു യഥാർഥ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരനെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യതിരിക്തനാക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ”, “തെറ്റുപറ്റിയ പ്രവർത്തകരെ ശത്രുക്കളാക്കരുത്”, “സ്വയംതിരുത്തൽ സംസ്കാരം”, “ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം”, “ഭാഷാപ്രയോഗവും പെരുമാറ്റവും”, “ലാളിത്യം”, “നൈതികത” തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പാർട്ടി സംഘടനയുടെ വലിയ ചർച്ചയെ വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയജീവിതവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഉയരുന്നു: ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകൻ എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന ചോദ്യവും ചോദിക്കേണ്ടതില്ലേ? ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയവിശ്വാസം പ്രസംഗങ്ങളിൽ മാത്രം പ്രകടമാകുന്നില്ല. അയാളുടെ ജീവിതശൈലി, സാധാരണ ജനങ്ങളോടുള്ള പെരുമാറ്റം, അധികാരത്തോടുള്ള സമീപനം, ഭാഷ, വിനയം, വിമർശനം സ്വീകരിക്കുന്ന രീതി, വ്യക്തിപരമായ സത്യസന്ധത എന്നിവയിലും രാഷ്ട്രീയ ആശയം പ്രകടമാകുന്നു. അതുകൊണ്ട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം ഒരു സംഘടനാ നിയമപുസ്തകത്തിൽ മാത്രം നിർവചിക്കപ്പെടുന്നതല്ല; അത് പ്രവർത്തകരുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലൂടെയാണ് ജനങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത്.
ലാളിത്യത്തിന് ഗ്രന്ഥം നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പ്രത്യേകമായി പ്രസക്തമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകന്റെ ജനവിശ്വാസം പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ മാത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ജീവിതശൈലിയും പെരുമാറ്റവും അതിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്. അധികാരവും സമ്പത്തും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നത് ഒരു സംഘടനാ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് രാഷ്ട്രീയവിശ്വാസ്യതയുടെ പ്രശ്നവുമാണ്. അതുകൊണ്ട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകന്റെ ജീവിതത്തിൽ ലാളിത്യം, സത്യസന്ധത, ജനങ്ങളോടുള്ള അടുപ്പം, ഉത്തരവാദിത്വബോധം എന്നിവ രാഷ്ട്രീയ മൂല്യങ്ങളായി തന്നെ കാണേണ്ടതുണ്ടെന്ന ആശയം ഗ്രന്ഥം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.
തെറ്റുപറ്റിയ പ്രവർത്തകരെ ശത്രുക്കളാക്കരുതെന്ന നിർദ്ദേശവും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. സംഘടനയുടെ ലക്ഷ്യം തെറ്റ് ചെയ്ത വ്യക്തിയെ ശാശ്വതമായി പുറത്താക്കുക എന്നതിലുപരി, കഴിയുന്നിടത്തോളം തെറ്റ് തിരിച്ചറിയാനും തിരുത്താനും രാഷ്ട്രീയമായി പുനർവിദ്യാഭ്യാസം നേടാനും അവസരം നൽകുന്നതായിരിക്കണം എന്ന സമീപനമാണ് ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അതിനെ “തെറ്റ് → തിരിച്ചറിവ് → വിമർശനം → തിരുത്തൽ → പുനഃസംഘടന” എന്ന തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയായി കാണാം. ഇത് മനുഷ്യന്റെ രാഷ്ട്രീയപരമായ പരിവർത്തനശേഷിയിലുള്ള വിശ്വാസത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതേസമയം ഗുരുതരമായ സംഘടനാ ലംഘനങ്ങൾക്കും അഴിമതിക്കും ഉത്തരവാദിത്വമില്ലായ്മയ്ക്കും ആവശ്യമായ സ്ഥാപനപരമായ നടപടികൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഇതോടൊപ്പം നിലനിർത്തണം.
ഈ മുഴുവൻ ഗ്രന്ഥത്തെയും മറ്റുള്ള രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ പ്രയോഗമാണ്. ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു ഭൗതികശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയ വിവർത്തനം എന്നതിലുപരി, സാമൂഹിക വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ചലനാത്മകമായി മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു തത്വചിന്താപരമായ ചിന്താരീതിയായി ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ നേതൃത്വംയും പ്രവർത്തകരും, അച്ചടക്കവും ജനാധിപത്യവും, പാരമ്പര്യവും നവീകരണവും, ഭരണവും ജനകീയ സമരവും, വർഗരാഷ്ട്രീയവും സ്വത്വരാഷ്ട്രീയവും, കേന്ദ്രികരണവും പ്രാദേശിക സ്വയംപ്രവർത്തനവും, ആശയപ്രതിബദ്ധതയും പ്രായോഗിക വഴക്കവും പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തികളാണ്. അവയിൽ ഒന്നിനെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല പരിഹാരം; അവയ്ക്കിടയിൽ ചലനാത്മകമായ സന്തുലനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ സ്ഥിരമായ വിരോധങ്ങളായി കാണാതെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളായി കാണാൻ സഹായിക്കുന്ന രീതിശാസ്ത്രമായി വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്.
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സന്ദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പാർട്ടിയെ സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ പാർട്ടിയെ മാറ്റേണ്ടിവരുമെന്ന തിരിച്ചറിവ്. ചരിത്രപരമായ ഒരു സംഘടനയുടെ രൂപം അതേപടി നിലനിർത്തുന്നതുകൊണ്ട് അതിന്റെ ഉള്ളടക്കം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെന്നില്ല. സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ മാറുമ്പോൾ സംഘടനാ രീതികളും ആശയവിനിമയ ശൈലികളും പ്രവർത്തക പരിശീലനവും രാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനങ്ങളും ജനബന്ധങ്ങളും മാറേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ട് സംരക്ഷണവും നവീകരണവും പരസ്പരവിരുദ്ധങ്ങളല്ല; ശരിയായ രീതിയിൽ നോക്കുമ്പോൾ അവ പരസ്പരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയകളാണ്. ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിലനിർത്താൻ അതിന്റെ പ്രവർത്തനരീതികളിൽ മാറ്റം വരുത്തേണ്ടിവരാം. ഇതാണ് ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആന്തരികമായ വൈരുദ്ധ്യാത്മക നിർദ്ദേശം.
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ മറ്റൊരു ശക്തി വ്യക്തികളെക്കാൾ ഘടനകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്. ഒരു നേതാവ് അധികാരമോഹിയാകുന്നു, ഒരു പ്രവർത്തകൻ അഴിമതിയിലേക്ക് പോകുന്നു, ഒരു പ്രവർത്തകൻ ജനങ്ങളിൽനിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു എന്നതിൽ മാത്രം പ്രശ്നം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത്തരത്തിലുള്ള പെരുമാറ്റം ആവർത്തിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന സംഘടനാ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്താണ് എന്ന ചോദ്യമാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. സ്ഥാനലാഭത്തിന്റെ സംസ്കാരം, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവ്, അധികാരവുമായി ദീർഘകാല ഇടപെടൽ, സാമൂഹിക മധ്യവർഗവൽക്കരണം, വ്യക്തികേന്ദ്രിത കൂട്ടായ്മകൾ, തിരുത്തൽ സംവിധാനങ്ങളുടെ ദൗർബല്യം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ സംഘടനാ പെരുമാറ്റത്തെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വ്യക്തിയെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിൽനിന്ന് ഘടനാപരമായ രോഗനിർണയത്തിലേക്കുള്ള ഈ മാറ്റം ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.
അതേസമയം, ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ വിമർശനാത്മകമായി വായിക്കുമ്പോൾ ചില രീതിശാസ്ത്രപരമായ ചോദ്യങ്ങളും ഉയർത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒന്നാമതായി, അഞ്ച് വാള്യങ്ങളിലായി ഒരേ ചില വിഷയങ്ങൾ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രവർത്തക നൈതികത, മാധ്യമപ്രചാരണം, സംഘടനാ ജീർണത, വർഗീയവൽക്കരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തിരിച്ചടി, തിരുത്തൽ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പല അധ്യായങ്ങളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഇത് ഒരു വശത്ത് ആവർത്തനമായി തോന്നാമെങ്കിലും മറുവശത്ത് ഒരേ പ്രശ്നത്തെ വ്യത്യസ്ത സാമൂഹികവും സംഘടനാപരവുമായ കോണുകളിൽനിന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന രീതിയായും കാണാം. എന്നാൽ ഭാവിയിൽ ഈ ആശയങ്ങളെ ഒരു ഏകീകൃത സൈദ്ധാന്തിക മാതൃകയിൽ കൂടുതൽ ചുരുക്കി ക്രമീകരിച്ചാൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക ഘടന കൂടുതൽ വ്യക്തമായേക്കാം.
രണ്ടാമതായി, മാധ്യമങ്ങൾ, വോട്ടിംഗ് പ്രവണതകൾ, ന്യൂനപക്ഷ വോട്ടുകളുടെ ഏകീകരണം, മതരാഷ്ട്രീയം, ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണം, സ്വത്വരാഷ്ട്രീയം, വ്യാജപ്രചാരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ അനുഭവാധിഷ്ഠിത തെളിവുകൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് പുസ്തകത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ ശക്തി വർധിപ്പിക്കും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കുകൾ, ബൂത്ത് തലത്തിലെ വോട്ടിംഗ് രീതികൾ, അഭിപ്രായ സർവേകൾ, മാധ്യമ ഉള്ളടക്ക വിശകലനം, സാമൂഹ്യമാധ്യമ ശൃംഖലകളുടെ പഠനം, ജനസംഖ്യാപരമായ കണക്കുകൾ, പ്രദേശിക അഭിമുഖങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചാൽ പല രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷണങ്ങളും കൂടുതൽ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാനാകും. രാഷ്ട്രീയ വിശകലനത്തിൽ അനുഭവപരമായ തെളിവുകളും സൈദ്ധാന്തിക വ്യാഖ്യാനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തമാകുമ്പോഴാണ് ഒരു ഗ്രന്ഥം രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായത്തിൽനിന്ന് ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ മുന്നേറുന്നത്.
മൂന്നാമതായി, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ പ്രയോഗത്തിലും വ്യക്തമായ രീതിശാസ്ത്രപരമായ അതിരുകൾ സൂക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ക്വാണ്ടം ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ശാസ്ത്രീയ ആശയങ്ങളും സാമൂഹിക സിദ്ധാന്തത്തിലെ തത്വചിന്താപരമായ ഉപമകളും ഒരേ ജ്ഞാനശാസ്ത്രതലത്തിൽ കാണരുത്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു തത്വചിന്താപരവും രീതിശാസ്ത്രപരവുമായ ചിന്താരീതിയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ ആശയപരമായ നിർവചനങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, മറ്റു വൈരുദ്ധ്യാത്മക പാരമ്പര്യങ്ങളുമായുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ, അനുഭവപരമായ പ്രയോഗസാധ്യത എന്നിവ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു മുദ്രാവാക്യമല്ലാതെ സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ചിന്താരീതിയായി കൂടുതൽ ശക്തമായി അവതരിപ്പിക്കാനാകും.
മുഴുവൻ ഉള്ളടക്കവും സംയോജിപ്പിച്ച് നോക്കുമ്പോൾ “സഖാക്കളെ, മുന്നോട്ട്!” എന്ന ഗ്രന്ഥത്തെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ രോഗനിർണയ ഗ്രന്ഥം എന്ന നിലയിലും വായിക്കാം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തിരിച്ചടികൾ, ജനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള അകലം, പ്രവർത്തക ക്ഷീണം, പ്രത്യയശാസ്ത്ര ദാരിദ്ര്യം, സ്ഥാനമോഹം, വിഭാഗീയത, അഴിമതി, മാധ്യമപ്രതിസന്ധി, യുവജനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള അകലം എന്നിവ രോഗലക്ഷണങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു. അതിന് പിന്നിൽ സാമൂഹിക ഘടനയിലെ മാറ്റം, പാർലമെന്ററി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ദീർഘകാല സ്വാധീനം, മധ്യവർഗവൽക്കരണം, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ കുറവ്, സംഘടനയുടെ തിരുത്തൽ സംവിധാനങ്ങളുടെ ദൗർബല്യം, പുതിയ മാധ്യമപരിസ്ഥിതിയോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിലെ അപര്യാപ്തത എന്നിവ അടിസ്ഥാന കാരണങ്ങളായി പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ പരിഹാരമായി ആത്മവിമർശനം, രാഷ്ട്രീയ പുനർവിദ്യാഭ്യാസം, പ്രവർത്തക പരിശീലനം, ജനബന്ധം, സംഘടനാ ജനാധിപത്യം, മാധ്യമസാക്ഷരത, യുവജനപങ്കാളിത്തം, നിരന്തര വിലയിരുത്തൽ, ഘടനാപരമായ തിരുത്തൽ എന്നിവ മുന്നോട്ടുവരുന്നു. ഇതിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനം, പുതിയ തലമുറ നേതൃത്വം, ശാസ്ത്രീയ സാമൂഹിക വിശകലനം, ജനകീയ ഇടപെടൽ, ആശയപരമായ നവീകരണം എന്നിവയിലൂടെ ഒരു പുനരുജ്ജീവന പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുകയാണ്.
അഞ്ച് വാള്യങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് വായിക്കുമ്പോൾ അവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു ആശയപരമായ യാത്രയുണ്ടെന്ന് കാണാം. ഒന്നാം വാള്യം പ്രധാനമായും പ്രശ്നങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നു. രണ്ടാം വാള്യം പ്രവർത്തകരുടെയും സംഘടനയുടെയും ആന്തരിക പ്രതിസന്ധികളെ പരിശോധിക്കുന്നു. മൂന്നാം വാള്യം ചരിത്രപരവും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരവുമായ പശ്ചാത്തലം അന്വേഷിക്കുന്നു. നാലാം വാള്യം സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നു. അഞ്ചാം വാള്യം പുതിയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെയും ഭാവിദർശനത്തെയും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മുഴുവൻ ഗ്രന്ഥത്തെയും “തിരിച്ചറിവ് → രോഗനിർണയം → ചരിത്രവിശകലനം → പുനർനിർമ്മാണം → രാഷ്ട്രീയ നവീകരണം” എന്ന അഞ്ച് ഘട്ടങ്ങളുള്ള ഒരു ചിന്തായാത്രയായി കാണാം.
ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തി ഒരു പ്രത്യേക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലഘട്ടത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി മാറുന്ന സമൂഹവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടണം, പാർലമെന്ററി അധികാരവും വിപ്ലവാത്മക രാഷ്ട്രീയബോധവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെ പുനർനിർവചിക്കണം, ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ വർഗരാഷ്ട്രീയം എങ്ങനെയായിരിക്കണം, കൃത്രിമബുദ്ധിയും യന്ത്രവൽക്കരണവും തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെ മാറ്റുമ്പോൾ മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്ത എന്ത് പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കണം, ജാതി–മതം–വർഗം–സ്വത്വം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ എങ്ങനെ പുതിയ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കണം, ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സംഘടനയിൽ ജനാധിപത്യവും അച്ചടക്കവും എങ്ങനെ ചലനാത്മക സന്തുലനത്തിലെത്തിക്കണം തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെയോ ഒരു പ്രത്യേക പാർട്ടിയുടെയോ മാത്രം ചോദ്യങ്ങളല്ല. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പൊതുവായ ചോദ്യങ്ങളാണവ.
അവസാനമായി ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ ഒരു വാചകത്തിൽ നിർവചിക്കുകയാണെങ്കിൽ, “ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രം മാറ്റുന്നതിലൂടെ മാത്രം സാധ്യമല്ല; ആശയം, സംഘടന, പ്രവർത്തക സംസ്കാരം, ജനബന്ധം, നേതൃത്വം, രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയം, സാമൂഹിക വിശകലനം എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ട ഒരു ദീർഘകാല ചരിത്രപ്രക്രിയയാണ്” എന്നതാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രസന്ദേശം. അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ, തിരിച്ചടി ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അവസാനമല്ലെന്നും, സ്വന്തം പരിമിതികളെ തിരിച്ചറിയാനും തിരുത്താനും പുതിയ ശക്തി സൃഷ്ടിക്കാനുമുള്ള ചരിത്രപരമായ അവസരമാകാമെന്നും ഗ്രന്ഥം വാദിക്കുന്നു.
ഈ അർത്ഥത്തിൽ “സഖാക്കളെ, മുന്നോട്ട്!” ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരാജയത്തിന്റെ വിലാപമല്ല; ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വയംനവീകരണത്തിനുള്ള ആഹ്വാനമാണ്. അത് കഴിഞ്ഞകാലത്തെ നിരാകരിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ കഴിഞ്ഞകാലത്തെ ആവർത്തിക്കാനും ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല. ചരിത്രത്തിൽനിന്ന് പഠിക്കാനും, വർത്തമാനത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യാനും, ഭാവിയെ സൃഷ്ടിപരമായി സങ്കൽപ്പിക്കാനും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വിമർശനത്തെ ശത്രുതയായി കാണാതെ സ്വയംതിരുത്തലിന്റെ ഉപാധിയാക്കാനും, സംഘടനാ അച്ചടക്കത്തെ ജനാധിപത്യപരമായ സംവാദവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനും, പ്രവർത്തക രാഷ്ട്രീയത്തെ വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ നൈതികതയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനും, ജനബന്ധത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആവശ്യത്തിനപ്പുറം ഒരു സ്ഥിരമായ സാമൂഹിക ബന്ധമായി പുനർനിർവചിക്കാനും ഗ്രന്ഥം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ആന്തരിക സന്ദേശം “തിരിച്ചടി വന്നിട്ടും മുന്നോട്ട് പോകുക” എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അതിനേക്കാൾ ഗൗരവമുള്ള സന്ദേശമാണ് ഇതിലുള്ളത്: മുന്നോട്ട് പോകണമെങ്കിൽ ആദ്യം നമ്മളെത്തന്നെ തിരിച്ചറിയണം; തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ തെറ്റുകൾ സമ്മതിക്കണം; തെറ്റുകൾ സമ്മതിച്ചാൽ അവ തിരുത്തണം; തിരുത്തലുകൾ സംഘടനാ സംസ്കാരമാക്കണം; സംഘടനാ സംസ്കാരം മാറുമ്പോൾ മാത്രമേ പുതിയ രാഷ്ട്രീയശക്തി സൃഷ്ടിക്കാനാകൂ.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ “സഖാക്കളെ, മുന്നോട്ട്!” എന്നത് ഒരു മുദ്രാവാക്യം മാത്രമല്ല. അത് ഒരു തുടർച്ചയായ വൈരുദ്ധ്യാത്മക പ്രക്രിയയാണ്—തിരിച്ചറിവിൽനിന്ന് വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തലിലേക്കും, വിമർശനത്തിൽനിന്ന് ആത്മവിമർശനത്തിലേക്കും, ആത്മവിമർശനത്തിൽനിന്ന് തിരുത്തലിലേക്കും, തിരുത്തലിൽനിന്ന് പുതിയ പ്രവർത്തനത്തിലേക്കും, പുതിയ പ്രവർത്തനത്തിൽനിന്ന് പുതിയ അനുഭവത്തിലേക്കും, അനുഭവത്തിൽനിന്ന് പുതിയ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിലേക്കും നീങ്ങുന്ന തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയ. ഒരു ജീവിക്കുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം സ്വന്തം ചരിത്രത്തെ ആരാധിക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല ജീവിക്കുന്നത്; സ്വന്തം ചരിത്രത്തെ നിരന്തരം പരിശോധിക്കുകയും അതിൽനിന്ന് പഠിക്കുകയും മാറുന്ന യാഥാർഥ്യത്തോട് പൊരുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
തിരിച്ചറിവുകൾ പുതിയ ചോദ്യങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കട്ടെ. തിരുത്തലുകൾ പുതിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വഴിതുറക്കട്ടെ. അനുഭവങ്ങൾ പുതിയ രാഷ്ട്രീയബോധമായി മാറട്ടെ. ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ ആഴപ്പെടട്ടെ. മാറുന്ന ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കി അതിൽ ഫലപ്രദമായി ഇടപെടാനുള്ള കഴിവ് കൂടുതൽ ശക്തമാകട്ടെ. അപ്പോൾ—സഖാക്കളെ, മുന്നോട്ട്!
Leave a comment