കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗം ഇന്ന് ഒരു നിർണായകമായ പരിവർത്തനഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തെ ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘകാലമായി രൂപപ്പെട്ട കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംസ്കാരത്തിനകത്തേക്ക് സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ, വൻകിട ആശുപത്രിശൃംഖലകൾ, സ്വകാര്യ ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാർ ധനസഹായത്തോടെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിൽ ലഭിക്കുന്ന ചികിത്സ, ഔഷധവ്യവസായം, വൈദ്യോപകരണ വ്യവസായം, രോഗനിർണയ ശൃംഖലകൾ, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആരോഗ്യസേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പുതിയ സാമ്പത്തിക ശക്തികൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പ്രവേശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ മാറ്റത്തെ വെറും സർക്കാർ ആശുപത്രികളും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും തമ്മിലുള്ള മത്സരമായി കാണുന്നത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ പര്യാപ്തമല്ല. ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലും ധനപ്രവാഹത്തിലും ചികിത്സയുടെ സ്വഭാവത്തിലും രോഗിയുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനത്തിലും സർക്കാരിന്റെ പങ്കിലും ആരോഗ്യാവകാശത്തിന്റെ സാമൂഹിക അർത്ഥത്തിലും മൂലധനത്തിന്റെ ഇടപെടലിലും ഒരേസമയം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഘടനാപരമായ മാറ്റമാണിത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ സ്ഥാപനങ്ങളെ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത വിശകലനത്തേക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു വൈരുദ്ധ്യാത്മക ചിന്താരീതി ആവശ്യമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പ്രപഞ്ചത്തിലും സമൂഹത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തികളെ ഏകീകരണശക്തികളും വിഘടനശക്തികളും ആയി തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവ തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ, അവയുടെ പരസ്പരവൈരുദ്ധ്യം, അവയിൽനിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പുതിയ ഗുണങ്ങൾ, ഒരു അവസ്ഥയിൽനിന്ന് മറ്റൊരു ഗുണാത്മക അവസ്ഥയിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള സ്വഭാവം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ധാരണ പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിലെയും സമൂഹത്തിലെയും ഒരു സംവിധാനവും പൂർണ്ണമായ നിശ്ചലാവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. ഓരോ സംവിധാനത്തിനകത്തും പരസ്പരം വ്യത്യസ്തവും പലപ്പോഴും വിരുദ്ധവുമായ ദിശകളിലേക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തികൾ നിരന്തരം സജീവമാണ്. ചില ശക്തികൾ വിവിധ ഘടകങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ഏകീകരിക്കുകയും സ്ഥിരതയും പരസ്പരാശ്രിതത്വവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയെ ഏകീകരണശക്തികൾ എന്നു വിളിക്കാം. മറ്റു ചില ശക്തികൾ ഘടകങ്ങളെ തമ്മിൽ വേർതിരിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെ ശിഥിലമാക്കുകയും കൂട്ടായ ഘടനകളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയെ വിഘടനശക്തികൾ എന്നു വിളിക്കാം. ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥ ഈ ശക്തികളിലൊന്നിന്റെ പൂർണ്ണവിജയത്തിന്റെ ഫലമല്ല. മറിച്ച്, അവ തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ ഇടപെടലിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ താൽക്കാലിക പ്രകടനമാണ്. ഈ ആശയം ആരോഗ്യരംഗത്തേക്ക് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം സമൂഹത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തമായ ഒരു ഏകീകരണശക്തിയാണെന്ന് കാണാം. അതേസമയം ആരോഗ്യത്തിന്റെ അമിതമായ വാണിജ്യവൽക്കരണം, ചികിത്സയുടെ ഉപഭോക്തൃവൽക്കരണം, സാമ്പത്തിക ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആരോഗ്യപ്രവേശനം, ചികിത്സയെ ലാഭത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പ്രവണത എന്നിവ സാമൂഹിക വിഘടനത്തിന് സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശക്തികളായി പ്രവർത്തിക്കാം. എന്നാൽ ഇവയെ പരസ്പരം പൂർണ്ണമായി വേർതിരിച്ച ശക്തികളായി കാണാനാവില്ല. സ്വകാര്യ മേഖല പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയും നിക്ഷേപവും കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ അതിന് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ ഏകീകരണപരമായ ഫലങ്ങളും ഉണ്ടാകാം. അതുപോലെ പൊതുമേഖലയിലെ അമിതമായ ഭരണകേന്ദ്രീകരണവും കാര്യക്ഷമതക്കുറവും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിഘടനപരമായ പ്രവണതകൾ സൃഷ്ടിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനം ഒരു ശക്തിയെ സ്വതവേ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നില്ല. ഓരോ ശക്തിയും മറ്റു ശക്തികളുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ എന്ത് ഗുണാത്മക ഫലമാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നതെന്നും ആ ഫലം സമൂഹത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യഘടനയെ ഏത് ദിശയിലേക്ക് മാറ്റുന്നുവെന്നും പരിശോധിക്കുകയാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.
കേരളത്തിന്റെ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹിക ഏകീകരണശക്തിയാണ്. സർക്കാർ ആശുപത്രി രോഗിക്ക് ചികിത്സ നൽകുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമെന്നതിലുപരി വളരെ വലിയ സാമൂഹിക ദൗത്യമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. രോഗിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷി എന്തായാലും അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യസേവനം ലഭ്യമാക്കുക, പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ നടപ്പാക്കുക, പകർച്ചവ്യാധികളെ നിയന്ത്രിക്കുക, മാതൃ-ശിശു ആരോഗ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുക, പൊതുജനാരോഗ്യ നിരീക്ഷണം നടത്തുക, അടിയന്തര ചികിത്സ നൽകുക, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർക്കും ഗ്രാമീണ ജനങ്ങൾക്കും ചികിത്സയുടെ വാതിൽ തുറന്നുവെക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ പൊതുജനാരോഗ്യം സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു പൊതുസുരക്ഷാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ രോഗം ആ വ്യക്തിയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമാണെന്ന വ്യക്തികേന്ദ്രിത സമീപനത്തിന് പകരം മനുഷ്യരുടെ ആരോഗ്യപരമായ പരസ്പരാശ്രിതത്വത്തെ അംഗീകരിക്കുന്ന സാമൂഹിക ഘടനയാണ് പൊതുജനാരോഗ്യം. അതുകൊണ്ട് പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം ആശുപത്രികളിൽ നടക്കുന്ന ചികിത്സകളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ഒരാൾക്ക് രോഗം വന്നാൽ ചികിത്സ ലഭിക്കുമെന്ന സാമൂഹിക ഉറപ്പ്, ഒരു പകർച്ചവ്യാധി പടർന്നാൽ സമൂഹം അതിനെ നേരിടുമെന്ന കൂട്ടായ ശേഷി, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന് ചികിത്സയുടെ പേരിൽ സാമ്പത്തികമായി തകർന്നുപോകേണ്ടിവരില്ലെന്ന സുരക്ഷാബോധം എന്നിവയെല്ലാം പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ സാമൂഹിക സമ്പത്താണ്. ഈ സാമൂഹിക സമ്പത്ത് വിപണിയിൽ വാങ്ങാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സാധാരണ ചരക്കല്ല. അത് തലമുറകളായി പൊതുനിക്ഷേപത്തിലൂടെയും സാമൂഹിക സഹകരണത്തിലൂടെയും സ്ഥാപനപരമായ വികസനത്തിലൂടെയും രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ചികിത്സ ഒരു സാമൂഹിക അവകാശത്തിൽനിന്ന് ക്രമേണ വിപണിയിൽ പണം നൽകി വാങ്ങേണ്ട സേവനമായി മാറുമ്പോൾ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനബന്ധങ്ങളിൽ തന്നെ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു. രോഗി ഒരു അവകാശമുള്ള പൗരനിൽനിന്ന് സേവനം വാങ്ങുന്ന ഉപഭോക്താവായി മാറുന്നു. ആശുപത്രി ഒരു പൊതുസേവന സ്ഥാപനത്തിൽനിന്ന് സേവനം വിൽക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനമായി മാറുന്നു. ചികിത്സയുടെ മൂല്യം രോഗിയുടെ ആരോഗ്യാവശ്യത്താൽ മാത്രം നിർണയിക്കപ്പെടാതെ അതിന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യത്താലും അളക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഒരു രോഗിക്ക് ഏറ്റവും ആവശ്യമായ ചികിത്സയും ആശുപത്രിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നൽകുന്ന ചികിത്സയും ഒരേ കാര്യമാകണമെന്നില്ല എന്നതാണ് ഇവിടെ ഉയരുന്ന അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യം. ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന്റെ സാമൂഹിക ലക്ഷ്യവും ആരോഗ്യവ്യവസായത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേ ദിശയിൽ സഞ്ചരിക്കണമെന്നില്ല. സ്വകാര്യ ആശുപത്രിക്ക് നിലനിൽക്കാൻ സാമ്പത്തികമായി ശക്തമായിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംവിധാനം നിലനിൽക്കാൻ സാമൂഹികമായി അനിവാര്യമായ ചില സേവനങ്ങൾ സാമ്പത്തികമായി ഏറ്റവും ലാഭകരമായ സേവനങ്ങളായിരിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ ചികിത്സയുടെ സാമൂഹിക ആവശ്യകതയും ചികിത്സയുടെ സാമ്പത്തിക ലാഭസാധ്യതയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിനകത്തെ അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യമായി മാറുന്നു.
സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ വളർച്ചയെ അതുകൊണ്ട് ഏകപക്ഷീയമായി നിരാകരിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായ വിശകലനമല്ല. ആധുനിക ആരോഗ്യരംഗത്ത് സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം പുതിയ ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കാനും ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാനും വിദഗ്ധ ചികിത്സ വികസിപ്പിക്കാനും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും ഗവേഷണം വികസിപ്പിക്കാനും വിവിധതരം ചികിത്സാസേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാനും സഹായിക്കാം. എന്നാൽ ഈ സ്വകാര്യ ശേഷി പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന്റെ പൂരകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണോ, അതോ ക്രമേണ പൊതുമേഖലയെ പകരംവയ്ക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറുകയാണോ എന്നതാണ് നിർണായകമായ ചോദ്യം. സ്വകാര്യ മേഖല വളരുന്നത് മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. പൊതുമേഖലയുടെ ശേഷി അതിനനുസരിച്ച് വളരാതെ പോകുകയും ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സർക്കാർ തന്നെ സ്വകാര്യ മേഖലയെ കൂടുതൽ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരികയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യമാണു ഘടനാപരമായ പ്രശ്നത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നത്. അപ്പോൾ ആരോഗ്യസേവനം നേരിട്ട് നൽകാനുള്ള പൊതുമേഖലയുടെ ശേഷി ക്രമേണ കുറയുകയും സർക്കാർ ആരോഗ്യസേവനങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ദാതാവിനേക്കാൾ സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽനിന്ന് സേവനം വാങ്ങുന്ന ധനദാതാവായി മാറുകയും ചെയ്യാം. ഈ മാറ്റം ക്രമേണ സംഭവിക്കുന്നതിനാൽ അതിന്റെ ഗൗരവം തുടക്കത്തിൽ വ്യക്തമായി കാണപ്പെടണമെന്നില്ല. എന്നാൽ ദീർഘകാലത്തിൽ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലും നിയന്ത്രണത്തിലും സാമൂഹിക ലക്ഷ്യത്തിലും ഗുണാത്മകമായ മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇതിന് കഴിയും.
ഇവിടെയാണ് ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ പ്രവേശനം ആരോഗ്യരംഗത്തെ സാമ്പത്തിക ഘടനയിൽ പുതിയൊരു ശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഇൻഷ്വറൻസ് അപ്രതീക്ഷിതമായ വലിയ ചികിത്സാച്ചെലവിൽനിന്ന് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സാമ്പത്തിക സുരക്ഷാസംവിധാനമാണ്. എന്നാൽ ഇൻഷ്വറൻസ് വ്യാപകമാകുമ്പോൾ രോഗിയും ആശുപത്രിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലേക്ക് മൂന്നാമത്തെ ഒരു സാമ്പത്തിക ശക്തി പ്രവേശിക്കുന്നു. രോഗി, ആശുപത്രി, ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനം എന്ന ത്രികോണബന്ധം രൂപപ്പെടുന്നു. ആശുപത്രി ചികിത്സ നൽകുന്നു; രോഗി ചികിത്സ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനം കരാറിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ ഒരു ഭാഗമോ മുഴുവനോ വഹിക്കുന്നു. ഇതോടെ ചികിത്സയുടെ ശാസ്ത്രീയ ആവശ്യകതയ്ക്കൊപ്പം ചികിത്സയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക അംഗീകാരം, നഷ്ടപരിഹാര വ്യവസ്ഥകൾ, ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ പരിധികൾ, രോഗിയുടെ സ്വന്തം സാമ്പത്തിക വിഹിതം, ഒഴിവാക്കലുകൾ, അംഗീകൃത ആശുപത്രികളുടെ പട്ടിക തുടങ്ങിയ സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളും കൂടുതൽ പ്രധാനമാകുന്നു. രോഗി ഇനി ഒരു രോഗിയായ മനുഷ്യൻ മാത്രമല്ല; ഒരു സാമ്പത്തിക കരാറിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ വരുന്ന ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയുമായി മാറുന്നു. ഇതോടെ ചികിത്സയുടെ സാമൂഹികബന്ധത്തിൽ സാമ്പത്തിക കരാറിന്റെ പ്രാധാന്യം വർധിക്കുന്നു.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ സ്വഭാവം പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. അത് ഒരേസമയം ഏകീകരണശക്തിയായും വിഘടനശക്തിയായും പ്രവർത്തിക്കാം. ഒരു വശത്ത് വലിയ ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ സാമ്പത്തിക അപകടം അനേകം ആളുകൾക്കിടയിൽ പങ്കിടുന്നതിലൂടെ ഇൻഷ്വറൻസ് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ അത് സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിന് സഹായിക്കുന്ന ശക്തിയാണ്. എന്നാൽ മറുവശത്ത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ ധനവിനിമയത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ സാമ്പത്തിക കരാറുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ചികിത്സയുടെ വാണിജ്യവൽക്കരണം ശക്തിപ്പെടുത്താനും കഴിയും. അതിനാൽ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്വതവേ സാമൂഹികമായി അനുകൂലമോ പ്രതികൂലമോ എന്ന് വിധിയെഴുതുന്നത് വൈരുദ്ധ്യാത്മക സമീപനമല്ല. അത് ഏത് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിനകത്താണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്, രോഗിയുടെ അവകാശങ്ങൾ എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, പൊതുമേഖലയുമായി അതിന്റെ ബന്ധം എന്താണ്, ചികിത്സാച്ചെലവ് എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു, ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യവും രോഗിയുടെ ആരോഗ്യാവശ്യവും തമ്മിൽ വൈരുദ്ധ്യമുണ്ടാകുമ്പോൾ ഏത് ശക്തിക്കാണ് മുൻഗണന ലഭിക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക ഫലം നിർണയിക്കുന്നത്.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഇതിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രതിഫലനം പൊതുപണത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിലാണ്. സർക്കാർ ധനസഹായമുള്ള ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസ് പദ്ധതികളിലൂടെ പൊതുപണം സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ രോഗിക്ക് ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നു എന്ന അടിയന്തരമായ സാമൂഹിക നേട്ടമുണ്ട്. എന്നാൽ ദീർഘകാലപരമായി മറ്റൊരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു. പൊതുപണം ആവർത്തിച്ച് സ്വകാര്യ ചികിത്സ വാങ്ങുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും അതേ പണം ഉപയോഗിച്ച് സർക്കാർ ആശുപത്രികളുടെ സ്ഥിരമായ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നതും തമ്മിൽ എന്താണ് വ്യത്യാസം? ഒരു സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ പുതിയ ഡോക്ടർമാരെ നിയമിക്കുക, നഴ്സുമാരെ നിയമിക്കുക, രോഗനിർണയശാല സ്ഥാപിക്കുക, വൃക്കശുദ്ധീകരണ വിഭാഗം വികസിപ്പിക്കുക, ശസ്ത്രക്രിയാ സൗകര്യങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുക, കിടക്കകൾ കൂട്ടുക, ആധുനിക വൈദ്യസാങ്കേതികവിദ്യ സ്ഥാപിക്കുക തുടങ്ങിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ ഭാവിയിലും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പൊതുസമ്പത്ത് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സ്വകാര്യ സ്ഥാപനത്തിൽ ഓരോ ചികിത്സയ്ക്കും പൊതുപണം നൽകുന്നത് പ്രധാനമായും ഒരു നിലവിലെ സേവനം വാങ്ങുകയാണ്. രണ്ടിനും സാമൂഹിക പ്രയോജനമുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ ദീർഘകാല സ്വഭാവം വ്യത്യസ്തമാണ്. ഒന്നാമത്തേത് പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ഭാവിയിലെ ചികിത്സാശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നു; രണ്ടാമത്തേത് നിലവിലെ ചികിത്സാവശ്യകത നിറവേറ്റുന്നു. അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യധനനയത്തിൽ ഓരോ വലിയ പൊതുചെലവിനോടും “ഈ ചെലവ് നിലവിലെ ചികിത്സ മാത്രമാണോ വാങ്ങുന്നത്, അതോ ഭാവിയിലെ പൊതുജനാരോഗ്യ ശേഷിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടോ?” എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കേണ്ടതാണ്.
പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന്റെ ദുർബലീകരണം പലപ്പോഴും ഒരൊറ്റ വലിയ തീരുമാനത്തിലൂടെയല്ല സംഭവിക്കുന്നത്. ചെറിയ ചെറിയ ശേഷിക്കുറവുകൾ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ് അത് രൂപപ്പെടുന്നത്. സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ ഡോക്ടർമാരുടെ കുറവ് ഉണ്ടാകുന്നു; അതോടെ കാത്തിരിപ്പ് വർധിക്കുന്നു. കാത്തിരിപ്പ് വർധിക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തികശേഷിയുള്ളവർ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് മാറുന്നു. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് രോഗികളുടെ ഒഴുക്ക് വർധിക്കുമ്പോൾ അവിടെ നിക്ഷേപത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. പൊതുആശുപത്രിയെ ആശ്രയിക്കുന്നവരുടെ സാമൂഹിക ഘടന മാറുന്നു. പൊതുആശുപത്രിയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള മധ്യവർഗത്തിന്റെ എണ്ണം കുറയുമ്പോൾ അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തണമെന്ന സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദവും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ദുർബലപ്പെടാം. അതോടെ പൊതുമേഖലയിൽ നിക്ഷേപം കുറയുകയോ ആവശ്യത്തിന് വളരാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യാം. വീണ്ടും സേവനത്തിലെ കുറവുകൾ വർധിക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയിലേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് കൂടുകയും ചെയ്യും. ഇങ്ങനെ തുടക്കത്തിൽ ചെറിയതായി തോന്നുന്ന ഒരു ശേഷിക്കുറവ് സ്വയം ശക്തിപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രതികരണചക്രമായി മാറി വലിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കാം. ഒരു ചെറിയ ദുർബലത മറ്റൊരു ദുർബലതയെ സൃഷ്ടിക്കുകയും രണ്ടും ചേർന്ന് മൂന്നാമത്തെ ദുർബലതയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രക്രിയയാണ് സാമൂഹിക വിഘടനശക്തിയുടെ സ്വയം ശക്തിപ്പെടുന്ന ചലനം.
എന്നാൽ ഇതിന് വിപരീതമായ ഒരു സാമൂഹിക ഏകീകരണചക്രവും സൃഷ്ടിക്കാനാകും. സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ മതിയായ മനുഷ്യവിഭവശേഷി ഉറപ്പാക്കുകയും ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുകയും ചികിത്സയ്ക്കുള്ള കാത്തിരിപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും മരുന്നുകളും പരിശോധനകളും ലഭ്യമാക്കുകയും ചികിത്സയുടെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തുകയും ചെയ്താൽ പൊതുആശുപത്രിയോടുള്ള ജനവിശ്വാസം വർധിക്കും. ജനവിശ്വാസം വർധിക്കുമ്പോൾ പൊതുമേഖലയിലേക്കുള്ള ഉപയോഗവും സാമൂഹിക പിന്തുണയും വർധിക്കും. പൊതുമേഖലയുടെ ഉപയോഗവും സാമൂഹിക പ്രാധാന്യവും വർധിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ നിക്ഷേപത്തിന് സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ന്യായീകരണം ലഭിക്കും. കൂടുതൽ നിക്ഷേപം വീണ്ടും പൊതുജനാരോഗ്യ ശേഷി വർധിപ്പിക്കും. അങ്ങനെ ഒരു നല്ല മാറ്റം മറ്റൊരു നല്ല മാറ്റത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അതിലൂടെ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ ഏകീകരണശക്തി സ്വയം ശക്തിപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രതികരണചക്രം രൂപപ്പെടാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഭാവി അതിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥകൊണ്ട് മാത്രം നിർണയിക്കപ്പെട്ടതല്ല. അതിനകത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരസ്പരപ്രേരണകൾ ഏത് ദിശയിലാണ് നീങ്ങുന്നത് എന്നതാണ് നിർണായകം.
ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ എന്ന ആശയം പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. സന്തുലനം എന്നത് ചലനമില്ലാത്ത നിശ്ചലാവസ്ഥയല്ല. പരസ്പരവിരുദ്ധ ശക്തികൾ നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന താൽക്കാലിക സമതുലിതാവസ്ഥയാണ് ചലനാത്മക സന്തുലനം. ആരോഗ്യരംഗത്തും സർക്കാർ മേഖലയും സ്വകാര്യ മേഖലയും, ചികിത്സയും പ്രതിരോധവും, വ്യക്തിയുടെ അവകാശവും സ്ഥാപനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യവും, സാങ്കേതിക പുരോഗതിയും സാമൂഹിക നീതിയും, പൊതുപണവും സ്വകാര്യ നിക്ഷേപവും തമ്മിൽ നിരന്തരം ഇടപെടലുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപം ഈ ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല ഇടപെടലിന്റെ ഫലമാണ്. എന്നാൽ ഈ സന്തുലനം സ്ഥിരമല്ല. ഒരു ശക്തി മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ വേഗത്തിൽ വളരുമ്പോൾ സമഗ്ര ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിലും ദിശയിലും ഗുണാത്മകമായ മാറ്റം സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഒരു നിശ്ചല സന്തുലനം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതല്ല; മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് പുതിയ സന്തുലനം നിരന്തരം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ്.
ഇതുകൊണ്ടാണ് കേരളത്തിലെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ വൻകിട ആശുപത്രി വളർച്ചയെ വെറും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തിലൂടെ അളക്കുന്നത് പര്യാപ്തമല്ലാത്തത്. ഒരു വലിയ ആശുപത്രിശൃംഖലയുടെ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനങ്ങളും ഔഷധവ്യവസായവും വൈദ്യോപകരണ കമ്പനികളും രോഗനിർണയ ശൃംഖലകളും ആരോഗ്യവിവര സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങളും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തമാകുമ്പോൾ ആരോഗ്യരംഗത്ത് മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയൊരു ശൃംഖല രൂപപ്പെടുന്നു. ആശുപത്രി ഇനി ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥാപനമല്ല; ആരോഗ്യസേവനത്തിന്റെ പല ഘട്ടങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണ്. രോഗനിർണയം മുതൽ ചികിത്സ, മരുന്ന്, ശസ്ത്രക്രിയ, പുനരധിവാസം, ഇൻഷ്വറൻസ് നഷ്ടപരിഹാരം എന്നിവ വരെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ഈ ശൃംഖല കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യരംഗത്തെ തീരുമാനങ്ങളിൽ സാമ്പത്തിക ശക്തികളുടെ സ്വാധീനവും വർധിക്കാം. വിവിധ സാമ്പത്തിക ശക്തികൾ ഒരേ ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയിൽ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുകയും പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ അവയുടെ സംയുക്തഫലം ഓരോ ഘടകത്തിന്റെയും വ്യക്തിഗത ഫലത്തേക്കാൾ വലുതായിരിക്കാം. ഈ ശക്തികളുടെ കേന്ദ്രീകരണം ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഒരു പുതിയ ഗുണാത്മക ഘടനയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കാനുള്ള സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ അതിനെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രോഗിയുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം തന്നെ മാറുന്നു. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിൽ രോഗി ഒരു പൗരനാണ്. സ്വകാര്യ വിപണിയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ഉപഭോക്താവാണ്. ഇൻഷ്വറൻസ് സംവിധാനത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പോളിസി ഉടമയോ ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയോ ആണ്. ഈ മൂന്ന് സാമൂഹിക സ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ തത്വചിന്താപരമായ സ്വഭാവത്തെ നിർണയിക്കുന്നു. പൗരനെന്ന നിലയിൽ വ്യക്തിക്ക് ആരോഗ്യാവകാശമുണ്ട്. ഉപഭോക്താവെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം വാങ്ങാനുള്ള സാമ്പത്തിക ശേഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചികിത്സ ഒരു സാമ്പത്തിക കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ആരോഗ്യസംരക്ഷണം സാമൂഹിക അവകാശത്തിൽനിന്ന് ഉപഭോക്തൃ അവകാശത്തിലേക്ക് മാത്രം മാറുകയാണെങ്കിൽ അതൊരു ഗുണാത്മക സാമൂഹിക പരിവർത്തനമാണ്. അപ്പോൾ ആരോഗ്യത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ മാറുന്നു. ആരോഗ്യസേവനം ലഭിക്കുന്ന വ്യക്തി “അവകാശമുള്ള പൗരൻ” എന്ന നിലയിൽനിന്ന് “പണം നൽകി സേവനം വാങ്ങുന്ന വ്യക്തി” എന്ന നിലയിലേക്ക് മാറുമ്പോൾ ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നം ഇതാണ്. രോഗിക്ക് രോഗം വരുന്നത് ഒരു വിപണി തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലമല്ല. രോഗം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഉപഭോഗവസ്തുവല്ല. ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഏത് ദിവസം ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകുമെന്ന്, ഏത് കുടുംബത്തിൽ അർബുദം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്ന്, ഒരു കുട്ടിക്ക് ജന്മനാ രോഗമുണ്ടാകുമോ എന്ന്, ഒരു വയോധികന് ദീർഘകാല പരിചരണം ആവശ്യമാകുമോ എന്ന് വ്യക്തിക്ക് തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിലെ വിപണി ബന്ധങ്ങൾ മറ്റു സാധാരണ ഉപഭോക്തൃ വിപണികളിൽനിന്ന് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്. രോഗിയുടെ അറിവില്ലായ്മയും അടിയന്തരാവശ്യവും ആശുപത്രിയുടെ വിദഗ്ധതയും സാമ്പത്തിക ശേഷിയിലെ വ്യത്യാസവും ഒരുമിച്ചുചേരുമ്പോൾ വിപണി ബന്ധത്തിലെ അധികാര അസമത്വം വളരെ വലുതാകാം. രോഗി സാധാരണയായി ചികിത്സയുടെ ആവശ്യകതയും ചെലവിന്റെ ന്യായീകരണവും വിലയിരുത്താൻ കഴിയുന്ന വിദഗ്ധനല്ല. അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്ത് സാധാരണ വിപണികളേക്കാൾ ശക്തമായ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം അനിവാര്യമാണ്.
അതേസമയം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയെ ആരോഗ്യവാണിജ്യവൽക്കരണവുമായി സമാനമാക്കുന്നതും തെറ്റാണ്. കൃത്രിമബുദ്ധി, ദൂരവൈദ്യസേവനം, ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള രോഗനിർണയ ചിത്രീകരണം, യന്ത്രസഹായിത ശസ്ത്രക്രിയ, ജനിതകശാസ്ത്രം, ഇലക്ട്രോണിക് രോഗരേഖകൾ തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ മനുഷ്യാരോഗ്യത്തിന് വലിയ ഗുണങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയും. എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക ഫലം അതിന്റെ സാങ്കേതിക ശേഷി മാത്രം നിർണയിക്കുന്നില്ല. ആരാണ് അതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിന്റെ ചെലവ് വഹിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ, ഏത് പ്രദേശങ്ങളിലാണ് അത് ലഭ്യമാകുന്നത് എന്നതും നിർണായകമാണ്. ഒരേ സാങ്കേതികവിദ്യ പൊതുമേഖലയിൽ വ്യാപകമായി ലഭ്യമാകുമ്പോൾ അത് സാമൂഹിക ഏകീകരണശക്തിയായി മാറാം. എന്നാൽ അതേ സാങ്കേതികവിദ്യ സാമ്പത്തികമായി സമ്പന്നരായവർക്ക് മാത്രം ലഭിക്കുന്ന വിലകൂടിയ സേവനമായി മാറുമ്പോൾ അത് ആരോഗ്യത്തിലെ സാമൂഹിക വിഭജനം വർധിപ്പിക്കുന്ന വിഘടനശക്തിയായി മാറാം. അതിനാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെ എതിർക്കുകയല്ല, അതിന്റെ സാമൂഹിക ലഭ്യതയും നീതിപൂർവമായ വിതരണവും ഉറപ്പാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്ത് മറ്റൊരു പ്രധാന വൈരുദ്ധ്യം വയോജനജനസംഖ്യയുടെ വർധനയും ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ വാണിജ്യവൽക്കരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലാണ്. പ്രായം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഒരേ വ്യക്തിയിൽ ഒന്നിലധികം ദീർഘകാല രോഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. അതോടെ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ആശുപത്രി സന്ദർശനത്തിനപ്പുറം ദീർഘകാല മരുന്നുപയോഗം, നിരന്തര പരിശോധന, പുനരധിവാസം, വീട്ടിലെ പരിചരണം, ആശ്വാസപരിചരണം, മാനസിക പിന്തുണ എന്നിവ ആവശ്യമായി വരുന്നു. വിപണികേന്ദ്രിത ചികിത്സ പലപ്പോഴും രോഗം വന്നശേഷമുള്ള ഉയർന്ന ചെലവുള്ള ഇടപെടലുകളിൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമുള്ളത് രോഗപ്രതിരോധം, പ്രാഥമികപരിചരണം, വീട്ടിലെ പരിചരണം, ദീർഘകാല രോഗനിയന്ത്രണം, വയോജന സൗഹൃദ ആരോഗ്യസംവിധാനം എന്നിവയാണ്. ഈ വൈരുദ്ധ്യം പരിഹരിക്കാതെ ഇൻഷ്വറൻസ് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നത് മാത്രം ആരോഗ്യസുരക്ഷയുടെ സമ്പൂർണ്ണ പരിഹാരമാകില്ല. ആരോഗ്യസംവിധാനം രോഗം വന്നശേഷം ചികിത്സ നൽകുന്നതിൽനിന്ന് രോഗം വരാതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലേക്ക് മാറണം.
അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യഭാവി നിർണയിക്കേണ്ടത് സ്വകാര്യ മേഖലയെ ഇല്ലാതാക്കണമോ നിലനിർത്തണമോ എന്ന ലളിതമായ ചോദ്യത്തിലൂടെ അല്ല. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഏകീകരണകേന്ദ്രം എന്തായിരിക്കണം എന്നതാണ് അടിസ്ഥാന ചോദ്യം. പൊതുമേഖല ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിസ്ഥാനഘടനയായി നിലനിൽക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖല അതിന് പൂരകമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഘടനയും, സ്വകാര്യ മേഖല ആരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രധാന സംഘാടകനായി മാറുകയും സർക്കാർ പ്രധാനമായും ഇൻഷ്വറൻസ് പണം നൽകി സ്വകാര്യ സേവനം വാങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ഘടനയും സാമൂഹികമായി ഒരുപോലെയല്ല. ആദ്യഘടനയിൽ വിപണി സാമൂഹിക ലക്ഷ്യത്തിന് കീഴിലായിരിക്കും. രണ്ടാമത്തെ ഘടനയിൽ സാമൂഹിക ലക്ഷ്യം വിപണി ഘടനയോട് കൂടുതൽ ആശ്രിതമാകും. ഈ വ്യത്യാസം ചെറിയ നയപരമായ വ്യത്യാസമല്ല; ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഗുണാത്മക സ്വഭാവത്തിലെ മാറ്റമാണ്.
കേരളത്തിന് അതിനാൽ ആവശ്യമായത് പൊതുമേഖലയെ പഴയ രൂപത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുക മാത്രമല്ല, അതിനെ പുതിയ കാലഘട്ടത്തിന് അനുയോജ്യമായി പുനർനിർമ്മിക്കുകയാണ്. സർക്കാർ ആശുപത്രികൾക്ക് ആവശ്യമായ മനുഷ്യവിഭവശേഷി, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ, മരുന്നുകൾ, രോഗനിർണയ സൗകര്യങ്ങൾ, വിവരസാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, ഗവേഷണശേഷി, ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം എന്നിവ നൽകണം. പ്രാഥമികാരോഗ്യ സംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ആശുപത്രികേന്ദ്രിത ചികിത്സയിൽനിന്ന് ജനകേന്ദ്രിത ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറ്റുകയും വേണം. രോഗം വന്നശേഷം ചികിത്സിക്കുന്നതിനേക്കാൾ രോഗം വരാതിരിക്കാൻ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന പൊതുനിക്ഷേപമാണ് കൂടുതൽ ഏകീകരണപരമായ നിക്ഷേപം. ശുദ്ധജലം, പോഷണം, പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യം, വ്യായാമം, ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി, പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്, മാനസികാരോഗ്യം, വയോജനപരിചരണം, ആശ്വാസപരിചരണം എന്നിവയെല്ലാം ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം രോഗിയെ ആശുപത്രിയിലെത്തിക്കുക എന്നതിൽനിന്ന് സമൂഹത്തെ ആരോഗ്യകരമായി നിലനിർത്തുക എന്നതിലേക്ക് മാറേണ്ടതുണ്ട്.
സ്വകാര്യ ആരോഗ്യരംഗത്തിനും വ്യക്തമായ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം ഉണ്ടായിരിക്കണം. ആശുപത്രികളുടെ ചികിത്സാനിരക്കുകൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമാക്കുക, രോഗിയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, അനാവശ്യ ചികിത്സ ഒഴിവാക്കാൻ ഗുണനിലവാര സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുക, ഇൻഷ്വറൻസ് നഷ്ടപരിഹാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾക്ക് കാര്യക്ഷമമായ പരിഹാരം ഉറപ്പാക്കുക, പൊതുപണം സ്വീകരിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്ത മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുക എന്നിവ അതിന്റെ ഭാഗമാകണം. സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ സാങ്കേതികവിദ്യയും നടത്തിപ്പു ശേഷിയും സമൂഹത്തിന് പ്രയോജനപ്പെടണം. എന്നാൽ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങളെ സ്വകാര്യ സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകരുത്. സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ വളർച്ചയും പൊതുമേഖലയുടെ ശക്തിപ്പെടലും പരസ്പരം വിരുദ്ധങ്ങളായി കാണാതെ, സ്വകാര്യ ശേഷിയെ പൊതുസാമൂഹിക ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും പൊതുമേഖലയെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഏകീകരണശക്തിയായി നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന പുതിയൊരു ചലനാത്മക സന്തുലനം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ ഇവിടെ നിർണായകമായത് ഒരു ശക്തിയെ നശിപ്പിച്ച് മറ്റൊന്നിനെ സ്ഥാപിക്കുക എന്നതല്ല. പരസ്പരവിരുദ്ധ ശക്തികളെ പുതിയൊരു ഗുണാത്മക ബന്ധത്തിലേക്ക് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. പൊതുമേഖലയും സ്വകാര്യ മേഖലയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാം. ഇൻഷ്വറൻസും പൊതുജനാരോഗ്യവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം രോഗിയുടെ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും പൊതുമേഖലാ ശേഷി ദുർബലമാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയിൽ നിയന്ത്രിക്കാം. സാങ്കേതികവിദ്യയും സാമൂഹിക നീതിയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പൊതുപ്രവേശനം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൈകാര്യം ചെയ്യാം. ചികിത്സയും രോഗപ്രതിരോധവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യബജറ്റിന്റെ ഘടന പുനഃക്രമീകരിച്ചുകൊണ്ട് പരിഹരിക്കാം. ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുകയല്ല ലക്ഷ്യം; അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഒരു സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയാണ് വൈരുദ്ധ്യാത്മക പരിവർത്തനം.
ഇവിടെ ഒരു അടിസ്ഥാന തത്വചിന്താപരമായ നിഗമനത്തിലേക്ക് എത്താം. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ശക്തി അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആശുപത്രിയിലോ ഏറ്റവും വിലകൂടിയ യന്ത്രത്തിലോ ഏറ്റവും വലിയ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിപണിവ്യാപ്തിയിലോ അല്ല. ഒരു സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദുർബലനായ വ്യക്തിക്കും ആവശ്യമായ സമയത്ത് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ശേഷിയിലാണ് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഏകീകരണശക്തി നിലനിൽക്കുന്നത്. ഈ ശേഷി ശക്തമാണെങ്കിൽ സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ സാങ്കേതിക പുരോഗതിയും നിക്ഷേപവും പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഈ ഏകീകരണകേന്ദ്രം ദുർബലമാകുകയും ആരോഗ്യസംവിധാനം പണമടയ്ക്കാനുള്ള ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ സാങ്കേതികമായി മുന്നേറിയിട്ടും സാമൂഹികമായി കൂടുതൽ വിഭജിതമായ ഒരു ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥ രൂപപ്പെടാം. ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണം കൂടിയാലും, വിലകൂടിയ ഉപകരണങ്ങൾ വർധിച്ചാലും, ചികിത്സയുടെ സാങ്കേതിക ശേഷി ഉയർന്നാലും, സമൂഹത്തിലെ ഒരു വലിയ വിഭാഗത്തിന് അതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ പുരോഗതിയുടെ സാമൂഹിക മൂല്യം പരിമിതമായിരിക്കും.
അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം സ്വകാര്യവൽക്കരണം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതല്ല. ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ശക്തികൾ വർധിക്കുകയാണോ, അതോ ആരോഗ്യത്തെ വ്യക്തിഗത ഉപഭോഗവും സാമ്പത്തിക ഇടപാടുമായി മാറ്റുന്ന ശക്തികൾ ആധിപത്യം നേടുകയാണോ എന്നതാണ് അടിസ്ഥാന ചോദ്യം. ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം ലഭിക്കില്ല. പൊതുജനാരോഗ്യ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സർക്കാർ ആശുപത്രികളുടെ ചികിത്സാശേഷി, ആരോഗ്യത്തിലെ സാമ്പത്തിക അസമത്വം, കുടുംബങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ചികിത്സാച്ചെലവ്, ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണശേഷി, സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ വിപണി കേന്ദ്രീകരണം, ആരോഗ്യസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക വിതരണം, പ്രാഥമികാരോഗ്യത്തിന്റെ ശക്തി, വയോജനങ്ങളുടെയും ദീർഘകാല രോഗികളുടെയും പരിചരണസൗകര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെല്ലാം ചേർന്നാണ് അതിന്റെ ഉത്തരം രൂപപ്പെടുന്നത്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗം ഇപ്പോൾ ഒരു പരിവർത്തനാവസ്ഥയിലാണ്. പഴയ പൊതുജനാരോഗ്യ ഘടന പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതായിട്ടില്ല; പുതിയ കോർപ്പറേറ്റ്–ഇൻഷ്വറൻസ് ഘടനയും പൂർണ്ണമായി ആധിപത്യം നേടിയിട്ടില്ല. രണ്ടു വ്യത്യസ്ത ശക്തിസമൂഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ഇടപെടലാണ് ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത്. ഈ പരിവർത്തനം ഏത് ഗുണാത്മക അവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നത് ഇന്നത്തെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളാണ്. പൊതുമേഖലയെ അവഗണിക്കുകയും സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണിയെ സ്വാഭാവികമായി വളരാൻ വിടുകയും ചെയ്താൽ വിഘടനശക്തികൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടാം. മറുവശത്ത് പൊതുമേഖലയെ ആധുനികവൽക്കരിക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ഇൻഷ്വറൻസ് സംവിധാനത്തെ ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ഉപാധിയായി പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്താൽ പുതിയൊരു സാമൂഹിക ഏകീകരണസന്തുലനം രൂപപ്പെടാം. അങ്ങനെ ഒരു ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ അടുത്ത അവസ്ഥ അതിന്റെ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയുടെ യാന്ത്രിക തുടർച്ചയല്ല; ഇപ്പോഴത്തെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ പരിഹാരത്തിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന പുതിയ ഗുണാത്മക അവസ്ഥയായിരിക്കും.
അവസാനം, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവുകോൽ അതിന്റെ ആരോഗ്യവിപണിയുടെ വലുപ്പമല്ല; ആ സമൂഹം രോഗത്തെ എത്രത്തോളം കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തമായി ഏറ്റെടുക്കുന്നു എന്നതാണ്. രോഗിയായ മനുഷ്യനെ ഉപഭോക്താവായി മാത്രം കാണുന്നിടത്ത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക അർത്ഥം ചുരുങ്ങുന്നു. രോഗിയെ അവകാശമുള്ള പൗരനായി കാണുന്നിടത്ത് ആരോഗ്യസംവിധാനം സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിന്റെ ഉപാധിയായി മാറുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ ഭാവി ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ വലിയ ഒരു ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു: ആരോഗ്യം വിപണിയിൽ വാങ്ങിക്കൊള്ളേണ്ട ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി മാറുമോ, അതോ സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ സമ്പത്തായി തുടരുമോ? ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക മൂല്യം വിപണിവിലയേക്കാൾ ഉയർന്നതാണെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നിടത്താണ് പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ തത്വചിന്ത ആരംഭിക്കുന്നത്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതിന്റെ ഉത്തരം ഒരു ഏകപക്ഷീയമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലല്ല. വികസനത്തിന്റെ ശക്തികളെ സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിന്റെ ദിശയിലേക്ക് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലാണ്. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിന്റെ സാങ്കേതിക ശേഷിയും പൊതുമേഖലയുടെ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും, ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ സാമ്പത്തിക അപകടപങ്കിടൽ ശേഷിയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ സർവജനീനതയും, ആധുനിക ചികിത്സയും രോഗപ്രതിരോധവും, വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യാവകാശവും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തവും തമ്മിൽ ഒരു ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ് കേരളത്തിന് ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഒരു പുതിയ ഗുണാത്മക മുന്നേറ്റം സാധ്യമാകുന്നത്. ഈ സന്തുലനം നിശ്ചലമായ ഒന്നായിരിക്കില്ല. ജനസംഖ്യ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച്, രോഗഭാരം മാറുന്നതിനനുസരിച്ച്, ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും വികസിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച്, കുടുംബഘടന മാറുന്നതിനനുസരിച്ച്, സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് അത് നിരന്തരം പുനഃസൃഷ്ടിക്കേണ്ടിവരും.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് പഴയ ഘടനയെ അതേപടി നിലനിർത്തുന്നതിലൂടെ അല്ല; അതിന്റെ അടിസ്ഥാന സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അതിനെ പുതിയ ശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കും പുതിയ ജനസംഖ്യാ യാഥാർഥ്യങ്ങൾക്കും പുതിയ രോഗഭാരത്തിനും അനുയോജ്യമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയാണ്. പൊതുജനാരോഗ്യം സമൂഹത്തിന്റെ ഏകീകരണശക്തിയായി നിലനിൽക്കുകയും വിപണി അതിന്റെ കീഴിൽ സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സേവനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതിയ ആരോഗ്യസന്തുലനമാണ് കേരളത്തിന്റെ മുന്നിലുള്ള ചരിത്രപരമായ വെല്ലുവിളി. ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണം അനിവാര്യമായ വിധിയല്ല; അതുപോലെ പൊതുമേഖലയുടെ ദുർബലീകരണവും അനിവാര്യമായ ചരിത്രനിയമമല്ല. ഏത് ശക്തിക്ക് എത്ര സാമൂഹിക സ്ഥലം നൽകണം, ഏത് ശക്തിയെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കണം, ഏത് ശക്തിയെ എങ്ങനെ പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിനായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണം എന്ന മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങളിലൂടെയാണ് അടുത്ത ഗുണാത്മക അവസ്ഥ രൂപപ്പെടുക.
കാരണം ആരോഗ്യത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ആശുപത്രികളുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയല്ല; മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തുകയാണ്. ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ അന്തിമ ഫലം ഒരു ചികിത്സാബിൽ അല്ല; രോഗമുക്തമായ, സുരക്ഷിതമായ, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ, സാമൂഹികമായി ബന്ധിതമായ മനുഷ്യജീവിതമാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക സമ്പത്ത് ആശുപത്രിയുടെ വരുമാനത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കണമെന്നില്ല; ആരോഗ്യവാനായ ജനസംഖ്യയിലും കുറഞ്ഞ ആരോഗ്യഅസമത്വത്തിലും കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയിലും ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിലും സാമൂഹിക സുരക്ഷാബോധത്തിലുമാണ് അത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ആരോഗ്യസംവിധാനം മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ തന്നെ പുനരുത്പാദനശേഷിയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന സാമൂഹിക ഘടനയാണ്.
അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തിമ ചോദ്യം ഇതാണ്: ആരോഗ്യത്തെ വിപണിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ മനുഷ്യനോട് പൊരുത്തപ്പെടുത്തുമോ, അതോ വിപണിയുടെ ശക്തികളെ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവകാശത്തിന് അനുസൃതമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുമോ? ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ മറുപടി ഒരു നിശ്ചല മാതൃകയിലല്ല, നിരന്തരമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിലാണ്. ഏകീകരണശക്തികൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ അവയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും, വിഘടന സമ്മർദ്ദങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, പുതിയ സാങ്കേതികവും സാമ്പത്തികവുമായ ശക്തികളെ ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള സാമൂഹിക സന്തുലിതാവസ്ഥയിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികസനം.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തിന് മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം അതുതന്നെയാണ്—ആരോഗ്യത്തെ ഒരു വിപണിയിൽനിന്ന് വീണ്ടും ഒരു സാമൂഹിക ശക്തിയായി ഉയർത്തുക; പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ ഒരു ഭരണസേവനത്തിൽനിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ ഏകീകരണ അടിസ്ഥാനഘടനയായി പുനഃസ്ഥാപിക്കുക; മനുഷ്യനെ ഒരു ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് ആരോഗ്യാവകാശമുള്ള പൗരനായി വീണ്ടും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുക. ഈ പരിവർത്തനമാണ് ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിൽനിന്ന് ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിലേക്കുള്ള യഥാർത്ഥ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ചലനം.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗം ഇന്ന് ഒരു നിർണായകമായ പരിവർത്തനഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തെ ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ട് ദീർഘകാലം രൂപപ്പെട്ട കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംസ്കാരത്തിനകത്തേക്ക് സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ, വൻകിട ആശുപത്രിശൃംഖലകൾ, സ്വകാര്യ ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാർ ധനസഹായത്തോടെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിൽ ലഭിക്കുന്ന ചികിത്സ, ഔഷധവ്യവസായം, വൈദ്യോപകരണ വ്യവസായം, രോഗനിർണയ ശൃംഖലകൾ, വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ആരോഗ്യസേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പുതിയ സാമ്പത്തിക ശക്തികൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പ്രവേശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ മാറ്റത്തെ വെറും സർക്കാർ ആശുപത്രികളും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും തമ്മിലുള്ള മത്സരമായി കാണുന്നത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ പര്യാപ്തമല്ല. ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത, ധനപ്രവാഹം, ചികിത്സയുടെ സ്വഭാവം, രോഗിയുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം, സർക്കാരിന്റെ പങ്ക്, ആരോഗ്യാവകാശത്തിന്റെ സാമൂഹിക അർത്ഥം, മൂലധനത്തിന്റെ ഇടപെടൽ എന്നിവയിൽ ഒരേസമയം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഘടനാപരമായ മാറ്റമാണിത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ സ്ഥാപനങ്ങളെ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള വിശകലനത്തെക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു വൈരുദ്ധ്യാത്മക ചിന്താരീതി ആവശ്യമാണ്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ധാരണ പ്രകാരം പ്രപഞ്ചത്തിലെയും സമൂഹത്തിലെയും ഒരു സംവിധാനവും പൂർണ്ണമായ നിശ്ചലാവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. ഓരോ സംവിധാനത്തിനകത്തും പരസ്പരം വിരുദ്ധ ദിശകളിലേക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തികൾ നിരന്തരം സജീവമാണ്. ചില ശക്തികൾ ഘടകങ്ങളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ഏകീകരിക്കുകയും സ്ഥിരതയും പരസ്പരാശ്രിതത്വവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയെ ഏകീകരണശക്തികൾ എന്നു വിളിക്കാം. മറ്റു ചില ശക്തികൾ ഘടകങ്ങളെ വേർതിരിക്കുകയും വ്യക്തിവൽക്കരിക്കുകയും സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെ ശിഥിലമാക്കുകയും കൂട്ടായ ഘടനകളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയെ വിഘടനശക്തികൾ എന്നു വിളിക്കാം. ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥ ഈ ശക്തികളിലൊന്നിന്റെ പൂർണ്ണവിജയത്തിന്റെ ഫലമല്ല; അവ തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ ഇടപെടലിലൂടെ രൂപപ്പെടുന്ന ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ താൽക്കാലിക പ്രകടനമാണ്. ഈ ആശയം ആരോഗ്യരംഗത്തേക്ക് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം സമൂഹത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ ഏകീകരണശക്തിയാണെന്ന് കാണാം. അതേസമയം ആരോഗ്യത്തിന്റെ അമിതമായ വാണിജ്യവൽക്കരണം, ചികിത്സയുടെ ഉപഭോക്തൃവൽക്കരണം, സാമ്പത്തിക ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ആരോഗ്യപ്രവേശനം, ചികിത്സയുടെ ലാഭാധിഷ്ഠിത കേന്ദ്രീകരണം എന്നിവ വിഘടന സമ്മർദ്ദമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
കേരളത്തിന്റെ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹിക ഏകീകരണശക്തിയാണ്. സർക്കാർ ആശുപത്രി രോഗിക്ക് ചികിത്സ നൽകുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമെന്നതിനേക്കാൾ വളരെ വലിയ സാമൂഹിക ദൗത്യമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. രോഗിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷി എന്തായാലും അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യസേവനം ലഭ്യമാക്കുക, പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടപ്പാക്കുക, പകർച്ചവ്യാധികളെ നിയന്ത്രിക്കുക, മാതൃ-ശിശു ആരോഗ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുക, പൊതുജനാരോഗ്യ നിരീക്ഷണം നടത്തുക, അടിയന്തര ചികിത്സ നൽകുക, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർക്കും ഗ്രാമീണ ജനങ്ങൾക്കും ചികിത്സയുടെ വാതിൽ തുറന്നുവെക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ പൊതുജനാരോഗ്യം സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു പൊതുസുരക്ഷാബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരു സമൂഹത്തിലെ ഒരാളുടെ രോഗം മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശ്നമല്ലെന്ന വ്യക്തികേന്ദ്രിത സമീപനത്തിന് പകരം മനുഷ്യരുടെ ആരോഗ്യപരമായ പരസ്പരാശ്രിതത്വത്തെ അംഗീകരിക്കുന്ന ഘടനയാണ് പൊതുജനാരോഗ്യം. അതുകൊണ്ട് പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം ആശുപത്രികളിൽ നടക്കുന്ന ചികിത്സകളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. ഒരു വ്യക്തിക്ക് രോഗം വന്നാൽ ചികിത്സ ലഭിക്കുമെന്ന സാമൂഹിക ഉറപ്പ്, ഒരു പകർച്ചവ്യാധി പടർന്നാൽ സമൂഹം അതിനെ നേരിടുമെന്ന കൂട്ടായ ശേഷി, സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന് ചികിത്സകൊണ്ട് സാമ്പത്തികമായി തകർന്നുപോകേണ്ടിവരില്ലെന്ന സുരക്ഷാബോധം എന്നിവയെല്ലാം പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ അദൃശ്യമായ സാമൂഹിക സമ്പത്താണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ചികിത്സ ഒരു സാമൂഹിക അവകാശത്തിൽനിന്ന് ക്രമേണ വിപണിയിൽ വാങ്ങിക്കൊള്ളേണ്ട സേവനമായി മാറുമ്പോൾ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനബന്ധങ്ങളിൽ തന്നെ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു. രോഗി ഒരു പൗരനിൽനിന്ന് ഉപഭോക്താവായി മാറുന്നു; ആശുപത്രി ഒരു പൊതുസേവന സ്ഥാപനത്തിൽനിന്ന് സേവനം വിൽക്കുന്ന സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനമായി മാറുന്നു; ചികിത്സയുടെ മൂല്യം രോഗിയുടെ ആരോഗ്യാവശ്യത്തോടൊപ്പം അതിന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യത്താലും അളക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഒരു രോഗിക്ക് ആവശ്യമായ ചികിത്സയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നൽകുന്ന ചികിത്സയും ഒരേ കാര്യമാകണമെന്നില്ല എന്നതാണ് ഇവിടെ അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യം. ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന്റെ സാമൂഹിക ലക്ഷ്യവും ആരോഗ്യവ്യവസായത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേ ദിശയിൽ സഞ്ചരിക്കണമെന്നില്ല. സ്വകാര്യ ആശുപത്രിക്ക് നിലനിൽക്കാൻ സാമ്പത്തികമായി ശക്തമായിരിക്കണം; എന്നാൽ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന് നിലനിൽക്കാൻ സാമൂഹികമായി അനിവാര്യമായ സേവനങ്ങൾ പലപ്പോഴും സാമ്പത്തികമായി ഏറ്റവും ലാഭകരമായ സേവനങ്ങളായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഈ വൈരുദ്ധ്യമാണ് ആരോഗ്യവാണിജ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ആന്തരിക ചലനശക്തി.
സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ വളർച്ചയെ അതുകൊണ്ട് ഏകപക്ഷീയമായി നിരാകരിക്കുന്നത് ശരിയായ വിശകലനമല്ല. ആധുനിക ആരോഗ്യരംഗത്ത് സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം പുതിയ ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കാനും ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാനും വിദഗ്ധ ചികിത്സ വികസിപ്പിക്കാനും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉപയോഗം വർധിപ്പിക്കാനും ഗവേഷണവും സേവനവൈവിധ്യവും വികസിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കാം. എന്നാൽ ഈ സ്വകാര്യ ശേഷി പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന്റെ പൂരകമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതാണോ, അതോ ക്രമേണ പൊതുമേഖലയെ പകരംവയ്ക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറുകയാണോ എന്നതാണ് നിർണായകമായ ചോദ്യം. സ്വകാര്യ മേഖല വളരുന്നത് മാത്രം പ്രശ്നമല്ല; പൊതുമേഖലയുടെ ശേഷി അതിനനുസരിച്ച് വളരാതെ പോകുകയും ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി സർക്കാർ തന്നെ സ്വകാര്യ മേഖലയെ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരികയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യമാണു ഘടനാപരമായ പ്രശ്നത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നത്. അപ്പോൾ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ചികിത്സാ ശേഷി പൊതുമേഖലയിൽനിന്ന് സ്വകാര്യ മേഖലയിലേക്ക് മാറുകയും സർക്കാർ ക്രമേണ ആരോഗ്യസേവനങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ദാതാവിനേക്കാൾ അവ വാങ്ങുന്ന ധനദാതാവായി മാറുകയും ചെയ്യാം.
ഇവിടെയാണ് ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ പ്രവേശനം ആരോഗ്യരംഗത്തെ സാമ്പത്തിക ഘടനയിൽ പുതിയൊരു ശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഇൻഷ്വറൻസ് ജനങ്ങളെ അപ്രതീക്ഷിതമായ വലിയ ചികിത്സാച്ചെലവിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന സാമൂഹിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു ഉപാധിയാകാം. എന്നാൽ ഇൻഷ്വറൻസ് വ്യാപകമാകുമ്പോൾ രോഗിയും ആശുപത്രിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലേക്ക് ഒരു മൂന്നാമത്തെ സാമ്പത്തിക ശക്തി പ്രവേശിക്കുന്നു. രോഗി, ആശുപത്രി, ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനം എന്ന ത്രികോണബന്ധം രൂപപ്പെടുന്നു. ആശുപത്രി ചികിത്സ നൽകുന്നു; രോഗി ചികിത്സ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനം കരാറിന്റെ പരിധിക്കുള്ളിൽ ചികിത്സാച്ചെലവ് വഹിക്കുന്നു. ഇതോടെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിൽ ചികിത്സയുടെ ശാസ്ത്രീയ ആവശ്യകതയ്ക്കൊപ്പം ചികിത്സയുടെ സാമ്പത്തിക അംഗീകാരം, നഷ്ടപരിഹാര വ്യവസ്ഥകൾ, ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ പരിധികൾ, രോഗിയുടെ സ്വന്തം വിഹിതം, ഒഴിവാക്കലുകൾ, ആശുപത്രികളുടെ അംഗീകൃത ശൃംഖലകൾ തുടങ്ങിയ സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളും കൂടുതൽ പ്രധാനമാകുന്നു. രോഗി ഇനി ഒരു രോഗിയായ മനുഷ്യൻ മാത്രമല്ല; ഒരു സാമ്പത്തിക കരാറിന്റെ ഭാഗമായ ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയും കൂടിയാണ്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ സ്വഭാവം പ്രത്യേകമായി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. അത് ഒരേസമയം ഏകീകരണശക്തിയായും വിഘടനശക്തിയായും പ്രവർത്തിക്കാം. ഒരു വശത്ത് വലിയ ചികിത്സാച്ചെലവിന്റെ അപകടം സമൂഹത്തിലെ പലരിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇൻഷ്വറൻസ് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മറുവശത്ത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ ധനവിനിമയത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ സാമ്പത്തിക കരാറുകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ചികിത്സയുടെ വാണിജ്യവൽക്കരണം ശക്തിപ്പെടുത്താനും കഴിയും. അതിനാൽ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്വതവേ സാമൂഹികമായി അനുകൂലമോ പ്രതികൂലമോ എന്ന് വിധിയെഴുതുന്നത് വൈരുദ്ധ്യാത്മക സമീപനമല്ല. അതിന്റെ സാമൂഹിക ഫലം നിർണയിക്കുന്നത് അത് ഏത് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിനകത്താണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്, രോഗിയുടെ അവകാശങ്ങൾ എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, പൊതുമേഖലയുമായി അതിന്റെ ബന്ധം എന്താണ്, ചികിത്സാച്ചെലവ് എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു എന്നിവയാണ്.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഇതിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന പ്രതിഫലനം പൊതുപണത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിലാണ്. സർക്കാർ ധനസഹായമുള്ള ആരോഗ്യ ഇൻഷ്വറൻസ് പദ്ധതികളിലൂടെ പൊതുപണം സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ രോഗിക്ക് ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നു എന്ന അടിയന്തരമായ സാമൂഹിക നേട്ടമുണ്ട്. എന്നാൽ ദീർഘകാലപരമായി മറ്റൊരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു: പൊതുപണം ആവർത്തിച്ച് സ്വകാര്യ ചികിത്സ വാങ്ങുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും അതേ പണം ഉപയോഗിച്ച് സർക്കാർ ആശുപത്രികളുടെ സ്ഥിരമായ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നതും തമ്മിൽ എന്താണ് വ്യത്യാസം? ഒരു സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ പുതിയ ഡോക്ടർമാരെ നിയമിക്കുക, നഴ്സുമാരെ നിയമിക്കുക, രോഗനിർണയശാല സ്ഥാപിക്കുക, വൃക്കശുദ്ധീകരണ വിഭാഗം വികസിപ്പിക്കുക, ശസ്ത്രക്രിയാ സൗകര്യങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുക, കിടക്കകൾ കൂട്ടുക, വൈദ്യസാങ്കേതികവിദ്യ സ്ഥാപിക്കുക തുടങ്ങിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ ഭാവിയിലും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പൊതുസമ്പത്ത് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സ്വകാര്യ സ്ഥാപനത്തിൽ ഓരോ ചികിത്സയ്ക്കും പൊതുപണം നൽകുന്നത് പ്രധാനമായും ഒരു സേവനം വാങ്ങുകയാണ്. രണ്ടിനും സാമൂഹിക പ്രയോജനമുണ്ടെങ്കിലും അവയുടെ ദീർഘകാല ഉൽപ്പാദനശേഷി വ്യത്യസ്തമാണ്. അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യധനനയത്തിൽ ഓരോ വലിയ പൊതുചെലവിനോടും “ഈ ചെലവ് നിലവിലെ ചികിത്സ മാത്രമാണോ വാങ്ങുന്നത്, അതോ ഭാവിയിലെ പൊതുജനാരോഗ്യ ശേഷിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടോ?” എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കേണ്ടതാണ്.
പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന്റെ ദുർബലീകരണം പലപ്പോഴും ഒരൊറ്റ വലിയ തീരുമാനത്തിലൂടെയല്ല സംഭവിക്കുന്നത്. ചെറിയ ചെറിയ ശേഷിക്കുറവുകൾ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടാണ് അത് രൂപപ്പെടുന്നത്. സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ ഡോക്ടർമാരുടെ കുറവ് ഉണ്ടാകുന്നു; അതോടെ കാത്തിരിപ്പ് വർധിക്കുന്നു. കാത്തിരിപ്പ് വർധിക്കുമ്പോൾ സാമ്പത്തികശേഷിയുള്ളവർ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് മാറുന്നു. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലേക്ക് രോഗികളുടെ ഒഴുക്ക് വർധിക്കുമ്പോൾ അവിടെ നിക്ഷേപത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. പൊതുആശുപത്രിയെ ആശ്രയിക്കുന്നവരുടെ സാമൂഹിക ഘടന മാറുന്നു. പൊതുആശുപത്രിയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള മധ്യവർഗത്തിന്റെ എണ്ണം കുറയുമ്പോൾ അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തണമെന്ന സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദവും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ദുർബലപ്പെടാം. അതോടെ പൊതുമേഖലയിൽ നിക്ഷേപം കുറയുകയോ ആവശ്യത്തിന് വളരാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യാം. വീണ്ടും സേവനത്തിലെ കുറവുകൾ വർധിക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയിലേക്കുള്ള ഒഴുക്ക് കൂടുകയും ചെയ്യും. ഇങ്ങനെ ഒരു ചെറിയ വ്യത്യാസം തന്നെ സ്വയം ശക്തിപ്പെടുന്ന ഒരു ചലനചക്രമായി മാറി വലിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കാം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ഭാഷയിൽ ഇത് വിഘടനശക്തി സ്വയം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രതികരണചക്രമായി കാണാം.
എന്നാൽ ഇതിന് വിപരീതമായ ഏകീകരണചക്രവും സൃഷ്ടിക്കാനാകും. സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ മതിയായ മനുഷ്യവിഭവശേഷി ഉറപ്പാക്കുകയും ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുകയും ചികിത്സയുടെ കാത്തിരിപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും മരുന്നുകളും പരിശോധനകളും ലഭ്യമാക്കുകയും ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തുകയും ചെയ്താൽ പൊതുആശുപത്രിയോടുള്ള ജനവിശ്വാസം വർധിക്കും. ജനവിശ്വാസം വർധിക്കുമ്പോൾ പൊതുമേഖലയിലേക്കുള്ള ഉപയോഗവും സാമൂഹിക പിന്തുണയും വർധിക്കും. പൊതുമേഖലയുടെ ഉപയോഗവും സാമൂഹിക പ്രാധാന്യവും വർധിക്കുമ്പോൾ കൂടുതൽ നിക്ഷേപത്തിന് സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ന്യായീകരണം ലഭിക്കും. കൂടുതൽ നിക്ഷേപം വീണ്ടും പൊതുജനാരോഗ്യ ശേഷി വർധിപ്പിക്കും. ഇങ്ങനെ ഏകീകരണശക്തി സ്വയം ശക്തിപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു പ്രതികരണചക്രം രൂപപ്പെടാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഭാവി അതിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥകൊണ്ട് നിർണയിക്കപ്പെട്ടതല്ല; അതിനകത്തെ പ്രതികരണചക്രങ്ങൾ ഏത് ദിശയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എന്നതാണ് നിർണായകം.
ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിലെ ചലനാത്മക സന്തുലിതാവസ്ഥ എന്ന ആശയം പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. സന്തുലനം എന്നത് ചലനമില്ലാത്ത നിശ്ചലാവസ്ഥയല്ല. പരസ്പരവിരുദ്ധ ശക്തികൾ നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന താൽക്കാലിക സമതുലിതാവസ്ഥയാണ് ചലനാത്മക സന്തുലനം. ആരോഗ്യരംഗത്തും സർക്കാർ മേഖലയും സ്വകാര്യ മേഖലയും, ചികിത്സയും പ്രതിരോധവും, വ്യക്തിയുടെ അവകാശവും സ്ഥാപനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപ്പര്യവും, സാങ്കേതിക പുരോഗതിയും സാമൂഹിക നീതിയും, പൊതുപണവും സ്വകാര്യ നിക്ഷേപവും തമ്മിൽ നിരന്തരം ഇടപെടലുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപം ഈ ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള ദീർഘകാല ഇടപെടലിന്റെ ഫലമാണ്. എന്നാൽ ഈ സന്തുലനം സ്ഥിരമല്ല. ഒരു ശക്തി മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ വേഗത്തിൽ വളർന്നാൽ സമഗ്ര സംവിധാനത്തിന്റെ ഗുണാത്മക സ്വഭാവം മാറാം.
ഇതുകൊണ്ടാണ് കേരളത്തിലെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ വൻകിട സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വളർച്ചയെ വെറും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തിലൂടെ അളക്കുന്നത് പര്യാപ്തമല്ലാത്തത്. ഒരു വലിയ ആശുപത്രിശൃംഖലയുടെ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനങ്ങളും ഔഷധവ്യവസായവും വൈദ്യോപകരണ കമ്പനികളും രോഗനിർണയ ശൃംഖലകളും ആരോഗ്യവിവര സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങളും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തമാകുമ്പോൾ ആരോഗ്യരംഗത്ത് മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയൊരു ശൃംഖല രൂപപ്പെടുന്നു. ആശുപത്രി ഇനി ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥാപനമല്ല; ആരോഗ്യസേവനത്തിന്റെ പല ഘട്ടങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാണ്. രോഗനിർണയം മുതൽ ചികിത്സ, മരുന്ന്, ശസ്ത്രക്രിയ, പുനരധിവാസം, ഇൻഷ്വറൻസ് നഷ്ടപരിഹാരം എന്നിവ വരെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ഈ ശൃംഖല കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യരംഗത്തെ തീരുമാനങ്ങളിൽ സാമ്പത്തിക ശക്തികളുടെ സ്വാധീനവും വർധിക്കാം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ ഇത് ശക്തികളുടെ കേന്ദ്രീകരണം ആയി കാണാം. വിവിധ ശക്തികൾ ഒരേ ദിശയിൽ സാന്ദ്രമാകുമ്പോൾ ചെറിയ അളവിലുള്ള മാറ്റം തന്നെ ഒരു പുതിയ ഗുണാത്മക അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രോഗിയുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം തന്നെ മാറുന്നു. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിൽ രോഗി ഒരു പൗരനാണ്; സ്വകാര്യ വിപണിയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു ഉപഭോക്താവാണ്; ഇൻഷ്വറൻസ് സംവിധാനത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു പോളിസി ഉടമയോ ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയോ ആണ്. ഈ മൂന്ന് തിരിച്ചറിയലുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ തത്വചിന്താപരമായ സ്വഭാവത്തെ നിർണയിക്കുന്നു. പൗരനെന്ന നിലയിൽ വ്യക്തിക്ക് ആരോഗ്യാവകാശമുണ്ട്. ഉപഭോക്താവെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവേശനം വാങ്ങാനുള്ള ശേഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇൻഷ്വർ ചെയ്ത വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചികിത്സ കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. ആരോഗ്യസംരക്ഷണം സാമൂഹിക അവകാശത്തിൽനിന്ന് ഉപഭോക്തൃ അവകാശത്തിലേക്ക് മാത്രം മാറുകയാണെങ്കിൽ അതൊരു ഗുണാത്മക സാമൂഹിക പരിവർത്തനമാണ്. അപ്പോൾ ആരോഗ്യത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ മാറുന്നു.
ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നം ഇതാണ്. രോഗിക്ക് രോഗം വരുന്നത് ഒരു വിപണി തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലമല്ല. രോഗം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഉപഭോഗവസ്തുവല്ല. ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഏത് ദിവസം ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടാകുമെന്ന്, ഏത് കുടുംബത്തിൽ അർബുദം വരുമെന്ന്, ഒരു കുട്ടിക്ക് ജന്മനാ രോഗമുണ്ടാകുമോ എന്ന്, ഒരു വയോധികന് ദീർഘകാല പരിചരണം ആവശ്യമാകുമോ എന്ന് വ്യക്തിക്ക് തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിലെ വിപണി ബന്ധങ്ങൾ മറ്റു സാധാരണ ഉപഭോക്തൃ വിപണികളിൽനിന്ന് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്. രോഗിയുടെ അറിവില്ലായ്മയും അടിയന്തരാവശ്യവും ആശുപത്രിയുടെ വിദഗ്ധതയും സാമ്പത്തിക ശേഷിയിലെ വ്യത്യാസവും ഒരുമിച്ചുചേരുമ്പോൾ വിപണി ബന്ധത്തിലെ അധികാര അസമത്വം വളരെ വലുതാകാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ശക്തമായ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം ആവശ്യമാണ്.
അതേസമയം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയെ ആരോഗ്യവാണിജ്യവൽക്കരണവുമായി സമാനമാക്കുന്നതും തെറ്റാണ്. കൃത്രിമബുദ്ധി, ദൂരവൈദ്യസേവനം, ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള രോഗനിർണയ ചിത്രീകരണം, യന്ത്രസഹായിത ശസ്ത്രക്രിയ, ജനിതകശാസ്ത്രം, ഡിജിറ്റൽ രോഗരേഖകൾ തുടങ്ങിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ മനുഷ്യാരോഗ്യത്തിന് വലിയ ഗുണങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയും. എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക ഫലം അതിന്റെ സാങ്കേതിക ശേഷി മാത്രം നിർണയിക്കുന്നില്ല. ആരാണ് അതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിന്റെ ചെലവ് വഹിക്കുന്നത്, ആരാണ് അതിന്റെ ഉടമസ്ഥൻ, ഏത് പ്രദേശങ്ങളിലാണ് അത് ലഭ്യമാകുന്നത് എന്നതും നിർണായകമാണ്. അതിനാൽ ഒരേ സാങ്കേതികവിദ്യ പൊതുമേഖലയിൽ വ്യാപകമായി ലഭ്യമാകുമ്പോൾ അത് സാമൂഹിക ഏകീകരണശക്തിയാകാം; സമ്പന്നർക്ക് മാത്രം ലഭിക്കുന്ന വിലകൂടിയ സേവനമായി മാറുമ്പോൾ അത് സാമൂഹിക വിഘടന സമ്മർദ്ദമായി മാറാം. സാങ്കേതികവിദ്യയെ എതിർക്കുകയല്ല, അതിന്റെ സാമൂഹിക വിതരണത്തെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്ത് മറ്റൊരു പ്രധാന വൈരുദ്ധ്യം വയോജനജനസംഖ്യയുടെ വർധനയും ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ വാണിജ്യവൽക്കരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലാണ്. പ്രായം കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഒരേ വ്യക്തിയിൽ ഒന്നിലധികം ദീർഘകാല രോഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. അതോടെ ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ആശുപത്രി സന്ദർശനത്തിനപ്പുറം ദീർഘകാല മരുന്ന്, നിരന്തര പരിശോധന, പുനരധിവാസം, വീട്ടിലെ പരിചരണം, ആശ്വാസപരിചരണം, മാനസിക പിന്തുണ എന്നിവ ആവശ്യമായി വരുന്നു. വിപണി കേന്ദ്രീകൃത ചികിത്സ പലപ്പോഴും രോഗം വന്നശേഷമുള്ള ഉയർന്ന ചെലവുള്ള ഇടപെടലുകളിൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുമ്പോൾ സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമുള്ളത് രോഗപ്രതിരോധം, പ്രാഥമികപരിചരണം, വീട്ടിലെ പരിചരണം, ദീർഘകാല രോഗനിയന്ത്രണം, വയോജന സൗഹൃദ ആരോഗ്യസംവിധാനം എന്നിവയാണ്. ഈ വൈരുദ്ധ്യം പരിഹരിക്കാതെ ഇൻഷ്വറൻസ് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നത് മാത്രം ആരോഗ്യസുരക്ഷയുടെ സമ്പൂർണ്ണ പരിഹാരമാകില്ല.
അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യഭാവി നിർണയിക്കേണ്ടത് സ്വകാര്യ മേഖലയെ ഇല്ലാതാക്കണമോ നിലനിർത്തണമോ എന്ന ലളിതമായ ചോദ്യത്തിലൂടെ അല്ല. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഏകീകരണകേന്ദ്രം എന്തായിരിക്കണം എന്നതാണ് അടിസ്ഥാന ചോദ്യം. പൊതുമേഖല ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിസ്ഥാനഘടനയായി നിലനിൽക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖല അതിന് പൂരകമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഘടനയും, സ്വകാര്യ മേഖല ആരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രധാന സംഘാടകനായി മാറുകയും സർക്കാർ പ്രധാനമായും ഇൻഷ്വറൻസ് പണം നൽകി സ്വകാര്യ സേവനം വാങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ഘടനയും സാമൂഹികമായി ഒരുപോലെയല്ല. ആദ്യഘടനയിൽ വിപണി സാമൂഹിക ലക്ഷ്യത്തിന് കീഴിലായിരിക്കും; രണ്ടാമത്തെ ഘടനയിൽ സാമൂഹിക ലക്ഷ്യം വിപണി ഘടനയോട് കൂടുതൽ ആശ്രിതമാകും. ഈ വ്യത്യാസം ചെറിയ നയപരമായ വ്യത്യാസമല്ല; ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഗുണാത്മക സ്വഭാവത്തിലെ മാറ്റമാണ്.
കേരളത്തിന് അതിനാൽ ആവശ്യമായത് പൊതുമേഖലയെ പഴയ രൂപത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുക മാത്രമല്ല, അതിനെ പുതിയ കാലഘട്ടത്തിന് അനുയോജ്യമായി പുനർനിർമ്മിക്കുകയാണ്. സർക്കാർ ആശുപത്രികൾക്ക് ആവശ്യമായ മനുഷ്യവിഭവശേഷി, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ, മരുന്നുകൾ, രോഗനിർണയ സൗകര്യങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം, ഗവേഷണശേഷി, ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം എന്നിവ നൽകണം. പ്രാഥമികാരോഗ്യ സംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ആശുപത്രികേന്ദ്രിത ചികിത്സയിൽനിന്ന് ജനകേന്ദ്രിത ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറ്റുകയും വേണം. രോഗം വന്നശേഷം ചികിത്സിക്കുന്നതിനേക്കാൾ രോഗം വരാതിരിക്കാൻ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന പൊതുനിക്ഷേപമാണ് കൂടുതൽ ഏകീകരണപരമായ നിക്ഷേപം. ശുദ്ധജലം, പോഷണം, പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യം, വ്യായാമം, ജീവിതശൈലി, പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ്, മാനസികാരോഗ്യം, വയോജനപരിചരണം, ആശ്വാസപരിചരണം എന്നിവയെല്ലാം ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്.
സ്വകാര്യ ആരോഗ്യരംഗത്തിനും വ്യക്തമായ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം ഉണ്ടായിരിക്കണം. ആശുപത്രികളുടെ നിരക്കുകൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമാക്കുക, രോഗിയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, അനാവശ്യ ചികിത്സ ഒഴിവാക്കാൻ ഗുണനിലവാര സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുക, ഇൻഷ്വറൻസ് നഷ്ടപരിഹാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾക്ക് കാര്യക്ഷമമായ പരിഹാരം ഉറപ്പാക്കുക, പൊതുപണം സ്വീകരിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്ത മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുക എന്നിവ അതിന്റെ ഭാഗമാകണം. സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ സാങ്കേതികവിദ്യയും നടത്തിപ്പു ശേഷിയും സമൂഹത്തിന് പ്രയോജനപ്പെടണം; എന്നാൽ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യങ്ങളെ അത് നിയന്ത്രിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകരുത്. അതായത് സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ വളർച്ചയെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ ചലനാത്മക സന്തുലനം ആവശ്യമാണ്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ ഇവിടെ നിർണായകമായത് ഒരു ശക്തിയെ നശിപ്പിച്ച് മറ്റൊന്നിനെ സ്ഥാപിക്കുക എന്നതല്ല. പരസ്പരവിരുദ്ധ ശക്തികളെ പുതിയൊരു ഗുണാത്മക ബന്ധത്തിലേക്ക് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. പൊതുമേഖലയും സ്വകാര്യ മേഖലയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാം. ഇൻഷ്വറൻസും പൊതുജനാരോഗ്യവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം രോഗിയുടെ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും പൊതുമേഖലാ ശേഷി ദുർബലമാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാം. സാങ്കേതികവിദ്യയും സാമൂഹിക നീതിയും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പൊതുപ്രവേശനം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പരിഹരിക്കാം. ചികിത്സയും പ്രതിരോധവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യബജറ്റിന്റെ ഘടന പുനഃക്രമീകരിച്ചുകൊണ്ട് കൈകാര്യം ചെയ്യാം. ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുകയല്ല; അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഒരു സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയാണ് വൈരുദ്ധ്യാത്മക പരിവർത്തനം.
ഇവിടെ ഒരു അടിസ്ഥാന തത്വചിന്താപരമായ നിഗമനത്തിലേക്ക് എത്താം. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ശക്തി അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആശുപത്രിയിലോ ഏറ്റവും വിലകൂടിയ യന്ത്രത്തിലോ ഏറ്റവും വലിയ ഇൻഷ്വറൻസ് സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിപണിവ്യാപ്തിയിലോ അല്ല. ഒരു സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദുർബലനായ വ്യക്തിക്കും ആവശ്യമായ സമയത്ത് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കാനുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ശേഷിയിലാണ് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഏകീകരണശക്തി നിലനിൽക്കുന്നത്. ഈ ശേഷി ശക്തമാണെങ്കിൽ സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ സാങ്കേതിക പുരോഗതിയും നിക്ഷേപവും പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഈ ഏകീകരണകേന്ദ്രം ദുർബലമാകുകയും ആരോഗ്യസംവിധാനം പണമടയ്ക്കാനുള്ള ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ സാങ്കേതികമായി മുന്നേറിയിട്ടും സാമൂഹികമായി കൂടുതൽ വിഭജിതമായ ഒരു ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥ രൂപപ്പെടാം.
അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം “സ്വകാര്യവൽക്കരണം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ?” എന്നതല്ല. ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ശക്തികൾ വർധിക്കുകയാണോ, അതോ ആരോഗ്യത്തെ വ്യക്തിഗത ഉപഭോഗവും സാമ്പത്തിക ഇടപാടുമായി മാറ്റുന്ന ശക്തികൾ ആധിപത്യം നേടുകയാണോ? എന്നതാണ്. ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം ലഭിക്കില്ല. പൊതുജനാരോഗ്യ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സർക്കാർ ആശുപത്രികളുടെ ശേഷി, ആരോഗ്യത്തിലെ സാമ്പത്തിക അസമത്വം, കുടുംബങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ചികിത്സാച്ചെലവ്, ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ യഥാർത്ഥ സംരക്ഷണശേഷി, സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെ വിപണി കേന്ദ്രീകരണം, ആരോഗ്യസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹിക വിതരണം, പ്രാഥമികാരോഗ്യത്തിന്റെ ശക്തി, വയോജന-ദീർഘകാല പരിചരണത്തിന്റെ ലഭ്യത തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെല്ലാം ചേർന്നാണ് അതിന്റെ ഉത്തരം രൂപപ്പെടുന്നത്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗം ഇപ്പോൾ ഒരു പരിവർത്തനാവസ്ഥയിലാണ്. പഴയ പൊതുജനാരോഗ്യ ഘടന പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതായിട്ടില്ല; പുതിയ കോർപ്പറേറ്റ്–ഇൻഷ്വറൻസ് ഘടനയും പൂർണ്ണമായി ആധിപത്യം നേടിയിട്ടില്ല. രണ്ടുതരത്തിലുള്ള ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ഇടപെടലാണ് ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത്. ഈ പരിവർത്തനം ഏത് ഗുണാത്മക അവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നത് ഇന്നത്തെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളാണ്. പൊതുമേഖലയെ അവഗണിക്കുകയും സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണിയെ സ്വാഭാവികമായി വളരാൻ വിടുകയും ചെയ്താൽ വിഘടനശക്തികൾ ശക്തിപ്പെടാം. മറുവശത്ത് പൊതുമേഖലയെ ആധുനികവൽക്കരിക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയെ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ഇൻഷ്വറൻസ് സംവിധാനത്തെ ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ഉപാധിയായി പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്താൽ പുതിയൊരു ഏകീകരണസന്തുലനം രൂപപ്പെടാം.
അവസാനം, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവുകോൽ അതിന്റെ ആരോഗ്യവിപണിയുടെ വലുപ്പമല്ല; ആ സമൂഹം രോഗത്തെ എത്രത്തോളം കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തമായി ഏറ്റെടുക്കുന്നു എന്നതാണ്. രോഗിയായ മനുഷ്യനെ ഉപഭോക്താവായി മാത്രം കാണുന്നിടത്ത് ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക അർത്ഥം ചുരുങ്ങുന്നു. രോഗിയെ അവകാശമുള്ള പൗരനായി കാണുന്നിടത്ത് ആരോഗ്യസംവിധാനം സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിന്റെ ഉപാധിയായി മാറുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ ഭാവി ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ വലിയ ഒരു ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നു: ആരോഗ്യം വിപണിയുടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി മാറുമോ, അതോ സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ സമ്പത്തായി തുടരുമോ?
ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അതിന്റെ ഉത്തരം ഒരു ഏകപക്ഷീയമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലല്ല. വികസനത്തിന്റെ ശക്തികളെ സാമൂഹിക ഏകീകരണത്തിന്റെ ദിശയിലേക്ക് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലാണ്. സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിന്റെ സാങ്കേതിക ശേഷിയും പൊതുമേഖലയുടെ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും, ഇൻഷ്വറൻസിന്റെ സാമ്പത്തിക അപകടപങ്കിടൽ ശേഷിയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ സർവജനീനതയും, ആധുനിക ചികിത്സയും രോഗപ്രതിരോധവും, വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യാവകാശവും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തവും തമ്മിൽ ഒരു ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ് കേരളത്തിന് ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഒരു പുതിയ ഗുണാത്മക മുന്നേറ്റം സാധ്യമാകുന്നത്.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് പഴയ ഘടനയെ അതേപടി നിലനിർത്തുന്നതിലൂടെ അല്ല; അതിന്റെ അടിസ്ഥാന സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അതിനെ പുതിയ ശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്കും പുതിയ ജനസംഖ്യാ യാഥാർഥ്യങ്ങൾക്കും പുതിയ രോഗഭാരത്തിനും അനുയോജ്യമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയാണ്. പൊതുജനാരോഗ്യം സമൂഹത്തിന്റെ ഏകീകരണശക്തിയായി നിലനിൽക്കുകയും വിപണി അതിന്റെ കീഴിൽ സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സേവനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതിയ ആരോഗ്യസന്തുലനമാണ് കേരളത്തിന്റെ മുന്നിലുള്ള ചരിത്രപരമായ വെല്ലുവിളി. ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണം അനിവാര്യമായ വിധിയല്ല; അതുപോലെ പൊതുമേഖലയുടെ ദുർബലീകരണവും അനിവാര്യമായ ചരിത്രനിയമമല്ല. ഏത് ശക്തിക്ക് എത്ര സാമൂഹിക സ്ഥലം നൽകണം, ഏത് ശക്തിയെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കണം, ഏത് ശക്തിയെ എങ്ങനെ പൊതുതാൽപ്പര്യത്തിനായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കണം എന്ന മനുഷ്യരുടെ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങളിലൂടെയാണ് അടുത്ത ഗുണാത്മക അവസ്ഥ രൂപപ്പെടുക.
കാരണം ആരോഗ്യത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം ആശുപത്രികളുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയല്ല; മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തുകയാണ്. ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ അന്തിമ ഫലം ഒരു ചികിത്സാബിൽ അല്ല; രോഗമുക്തമായ, സുരക്ഷിതമായ, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ, സാമൂഹികമായി ബന്ധിതമായ മനുഷ്യജീവിതമാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക സമ്പത്ത് ആശുപത്രിയുടെ വരുമാനത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കണമെന്നില്ല; ആരോഗ്യവാനായ ജനസംഖ്യയിലും കുറഞ്ഞ ആരോഗ്യഅസമത്വത്തിലും കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയിലും ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിലും സാമൂഹിക സുരക്ഷാബോധത്തിലുമാണ് അത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
അതിനാൽ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്തിമ ചോദ്യം ഇതാണ്: ആരോഗ്യത്തെ വിപണിയുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ മനുഷ്യനോട് പൊരുത്തപ്പെടുത്തുമോ, അതോ വിപണിയുടെ ശക്തികളെ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവകാശത്തിന് അനുസൃതമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുമോ? ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ മറുപടി ഒരു നിശ്ചല മാതൃകയിലല്ല, നിരന്തരമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിലാണ്. ഏകീകരണശക്തികൾ ദുർബലമാകുമ്പോൾ അവയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും, വിഘടന സമ്മർദ്ദങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, പുതിയ സാങ്കേതികവും സാമ്പത്തികവുമായ ശക്തികളെ ഉയർന്നതലത്തിലുള്ള സാമൂഹിക സന്തുലിതാവസ്ഥയിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികസനം.
കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യരംഗത്തിന് മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം അതുതന്നെയാണ്—ആരോഗ്യത്തെ ഒരു വിപണിയിൽനിന്ന് വീണ്ടും ഒരു സാമൂഹിക ശക്തിയായി ഉയർത്തുക; പൊതുജനാരോഗ്യത്തെ ഒരു ഭരണസേവനത്തിൽനിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ ഏകീകരണ അടിസ്ഥാനഘടനയായി പുനഃസ്ഥാപിക്കുക; മനുഷ്യനെ ഒരു ഉപഭോക്താവിൽനിന്ന് ആരോഗ്യാവകാശമുള്ള പൗരനായി വീണ്ടും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിക്കുക. ഈ പരിവർത്തനമാണ് ആരോഗ്യത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണത്തിൽനിന്ന് ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹികവൽക്കരണത്തിലേക്കുള്ള യഥാർത്ഥ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്കൽ ചലനം.
Leave a comment