ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ആരോഗ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ചികിത്സാരീതികളുടെയും വൈരുദ്ധ്യാത്മക വികാസചരിത്രം

മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണവും ഏറ്റവും അത്ഭുതകരവുമായ വിജ്ഞാനശാഖകളിലൊന്നാണ് വൈദ്യശാസ്ത്രം. ജീവൻ എന്താണ്, ആരോഗ്യം എന്താണ്, രോഗം എന്താണ്, മനുഷ്യശരീരം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, രോഗം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു, അതിനെ എങ്ങനെ ചികിത്സിക്കാം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തേടിയുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായുള്ള മനുഷ്യന്റെ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇന്നത്തെ ജീവശാസ്ത്രവും ആരോഗ്യശാസ്ത്രവും ഔഷധശാസ്ത്രവും. ഈ അന്വേഷണം ഒരിക്കലും നേരായ രേഖയിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയിട്ടില്ല. ഓരോ കാലഘട്ടത്തിലും മനുഷ്യൻ നേടിയ അറിവ് പിന്നീട് പുതിയ അറിവുകളാൽ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയും, തിരുത്തപ്പെടുകയും, കൂടുതൽ വിശാലമായ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ഭാഗമാവുകയും ചെയ്തു. അതുകൊണ്ട് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം അന്തിമസത്യങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രയല്ല; മറിച്ച് തുടർച്ചയായി സ്വയം വികസിക്കുകയും സ്വയം തിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന വിജ്ഞാനപ്രക്രിയയുടെ ചരിത്രമാണ്.

പരമ്പരാഗത ശാസ്ത്രചരിത്രം സാധാരണയായി ഈ വികാസത്തെ പുതിയ കണ്ടെത്തലുകളുടെ ഒരു ശേഖരമായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ വികാസം അതിനേക്കാൾ ആഴമേറിയ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഓരോ പുതിയ ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തവും പഴയ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ആന്തരിക വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ പഴയ അറിവിനെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ പരിമിതികളെ വെളിപ്പെടുത്തുകയും അതിലെ സാധുവായ ഘടകങ്ങളെ ഉയർന്ന തലത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയാണ് ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വമായ നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം.

ജീവശാസ്ത്രം, ആരോഗ്യശാസ്ത്രം, ഔഷധശാസ്ത്രം എന്നിവയെ ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അവയുടെ മുഴുവൻ ചരിത്രവും ഒരു പുതിയ അർത്ഥം കൈവരിക്കുന്നു. ആദിമമനുഷ്യൻ രോഗത്തെ അമാനുഷികശക്തികളുടെ പ്രവർത്തനമായി കരുതിയതിൽ നിന്ന് ഇന്ന് ജീനോമിക്സ്, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി, നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിൻ എന്നിവയിലേക്കെത്തിയതുവരെ നടന്ന ഓരോ മാറ്റവും അറിവിന്റെ ഒരു പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയുടെ ഉദ്ഭവമാണ്. ഈ ഉദ്ഭവം മുൻകാല അറിവിനെ നിഷേധിക്കുകയും അതേ സമയം അതിനെ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്താണ് സംഭവിച്ചത്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കേന്ദ്രവാദം, പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും രണ്ട് അടിസ്ഥാന പ്രവണതകളുടെ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്നതാണ്. ഒന്നാമത്തേത് കൊഹഷൻ — അതായത് ഘടകങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച് പുതിയ ക്രമവും സംഘടനയും സ്ഥിരതയും സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രവണത. രണ്ടാമത്തേത് ഡികൊഹഷൻ — നിലവിലുള്ള സംഘടനകളെ വിഘടിപ്പിക്കുകയും പുതിയ സാധ്യതകൾക്ക് വഴി തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവണത. ഈ രണ്ട് പ്രവണതകളും പരസ്പരം ശത്രുക്കളല്ല; മറിച്ച് പരസ്പരം അനിവാര്യമായ പൂരകശക്തികളാണ്. കൊഹഷൻ മാത്രമുള്ള ലോകത്ത് മാറ്റമുണ്ടാകില്ല. ഡികൊഹഷൻ മാത്രമുള്ള ലോകത്ത് സ്ഥിരതയുണ്ടാകില്ല. ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത് ഈ രണ്ടിന്റെയും ചലനാത്മക സന്തുലനത്തിലൂടെയാണ്.

ഈ ദർശനത്തിൽ ആരോഗ്യം എന്നത് ശരീരത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ ഒരു അവസ്ഥയല്ല. ആരോഗ്യം എന്നത് ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ വിവിധ തലങ്ങളിലെ കൊഹറൻസിന്റെ നിരന്തരമായ പുനഃസംഘടനയാണ്. അതുപോലെ രോഗം ഒരു പ്രത്യേക വസ്തുവോ ഒറ്റ കാരണമോ അല്ല; വിവിധ ജൈവപാളികളിലെ കൊഹറൻസ് തകരുകയും പുതിയ സന്തുലനം സ്ഥാപിക്കാൻ ജീവവ്യവസ്ഥ നടത്തുന്ന ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ചികിത്സ എന്നത് പുറത്തുനിന്ന് ആരോഗ്യം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി അല്ല; മറിച്ച് ജീവവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുതിയ കൊഹറൻസ് സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഇടപെടലാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് പ്രപഞ്ചത്തെ ക്വാണ്ടം പാളികളുടെ (Quantum Layers) നിരന്തരമായ ഉദ്ഭവപ്രക്രിയയായി കാണുന്നു. അണുകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ആറ്റങ്ങളിലേക്കും, ആറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്മാത്രകളിലേക്കും, തന്മാത്രകളിൽ നിന്ന് കോശങ്ങളിലേക്കും, കോശങ്ങളിൽ നിന്ന് ബഹുകോശജീവികളിലേക്കും, അവയിൽ നിന്ന് സമൂഹങ്ങളിലേക്കും, സംസ്കാരങ്ങളിലേക്കും, ശാസ്ത്രത്തിലേക്കും നീളുന്ന ഓരോ ഘട്ടവും പുതിയ എമർജൻസിന്റെ പ്രകടനമാണ്. ഓരോ പാളിക്കും അതിന്റേതായ നിയമങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ താഴെയുള്ള പാളികളെ മാത്രം പഠിച്ചാൽ മുകളിലെ പാളികളെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. ഉദാഹരണത്തിന് ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനും പഠിച്ചാൽ ജലത്തിന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും പ്രവചിക്കാനാവില്ല. അതുപോലെ ജീനുകളെ മാത്രം പഠിച്ചാൽ ജീവനെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. ജീവൻ കോശങ്ങളുടെ ആകെത്തുകയല്ല; കോശങ്ങളുടെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച പുതിയ ഗുണമാണ്. ബോധം ന്യൂറോണുകളുടെ ആകെത്തുകയല്ല; ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഇതാണ് എമർജൻസ് എന്ന ആശയത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. എമർജൻസ് എന്നത് രഹസ്യാത്മകമായ ഒരു ശക്തിയല്ല. താഴെയുള്ള തലങ്ങളിലെ പരസ്പരപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ നിയമങ്ങളും പുതിയ സ്വഭാവങ്ങളും പുതിയ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് അത്. ജീവൻ, ആരോഗ്യം, പ്രതിരോധം, ബോധം, സമൂഹം, ശാസ്ത്രം എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരത്തിലുള്ള എമർജന്റ് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ എമർജൻസിനെ കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള നിരന്തര വൈരുദ്ധ്യത്തിന്റെ ഫലമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.

ഈ സമീപനം ജീവശാസ്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനപരമായി മാറ്റിമറിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത റിഡക്ഷനിസ്റ്റ് സമീപനം ജീവനെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഘടകങ്ങളിലേക്ക് ചുരുക്കി വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കോശത്തെ തന്മാത്രകളാക്കി, തന്മാത്രകളെ ആറ്റങ്ങളാക്കി, ആറ്റങ്ങളെ ഉപആറ്റകണങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ചാൽ ജീവന്റെ രഹസ്യം കണ്ടെത്താമെന്നാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനധാരണ. ഈ സമീപനം നിരവധി നിർണായക കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിന് വ്യക്തമായ പരിമിതികളുണ്ട്. കാരണം ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്നത് മാത്രം ആ സംവിധാനത്തിന്റെ എമർജന്റ് ഗുണങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ മതിയാകില്ല.

അതിന്റെ മറുവശത്ത്, സമഗ്രവാദം (Holism) ജീവനെ ഒരു സമഗ്രസംവിധാനമായി കാണുന്നു. എന്നാൽ പലപ്പോഴും ഈ സമീപനം താഴെയുള്ള തലങ്ങളിലെ ഭൗതികപ്രക്രിയകളുടെ പ്രാധാന്യം കുറച്ചുകാണുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ രണ്ട് സമീപനങ്ങളെയും അതിജീവിക്കുന്നു. ജീവൻ താഴെയുള്ള തലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നതാണെന്നും അതേസമയം ഉയർന്ന തലങ്ങൾ തിരിച്ചും താഴെയുള്ളവയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്നും ഇത് വാദിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജീവനെ മനസ്സിലാക്കാൻ താഴെനിന്ന് മുകളിലേക്കും (Bottom-up emergence) മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കും (Top-down organization) പ്രവർത്തിക്കുന്ന രണ്ട് ദിശകളും ഒരുപോലെ പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഉദാഹരണമാണ്. ഒരു കാലത്ത് രോഗം ദുഷ്ടാത്മാക്കളുടെ പ്രവർത്തനമായിരുന്നു. പിന്നീട് ശരീരദ്രവങ്ങളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയായി അത് വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് രോഗാണുക്കളുടെ ആക്രമണമായി, പിന്നെ കോശങ്ങളുടെ രോഗമായി, പിന്നീട് ജീനുകളുടെ പ്രശ്നമായി, ഇപ്പോൾ സങ്കീർണ്ണമായ ജൈവ നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ ഡികൊഹഷനായി അത് മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സിദ്ധാന്തങ്ങളൊന്നും പൂർണ്ണമായി തെറ്റായിരുന്നില്ല; അവ ഓരോന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക ക്വാണ്ടം പാളിയിലെ സത്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഓരോന്നും അപൂർണ്ണമായിരുന്നു. ഓരോ പുതിയ സിദ്ധാന്തവും ആ അപൂർണ്ണതകളെ മറികടന്ന് കൂടുതൽ വിശാലമായ കൊഹറൻസ് സൃഷ്ടിച്ചു.

ഇതേ നിയമം ഔഷധശാസ്ത്രത്തിനും ബാധകമാണ്. ഔഷധങ്ങളുടെ ചരിത്രം പ്രകൃതിദത്ത സസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ആധുനിക മോളിക്യുലാർ ഫാർമക്കോളജിയിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിനിലേക്കും വികസിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ചികിത്സ കൂടുതൽ കൃത്യത കൈവരിച്ചെങ്കിലും, അതോടൊപ്പം പുതിയ പാർശ്വഫലങ്ങളും പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഉയർന്നുവന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ശാസ്ത്രം നിരന്തരം പുതിയ ചികിത്സാസിദ്ധാന്തങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ സ്വയംപരിഷ്കരണമാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി.

ഈ പഠനം ഈ മുഴുവൻ ചരിത്രത്തെയും ഒരു പുതിയ ദാർശനിക ചട്ടക്കൂടിൽ പുനർവായിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അജൈവ ജീവോൽഭവത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യബോധം വരെ, രോഗാണുസിദ്ധാന്തത്തിൽ നിന്ന് നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിൻ വരെ, പ്രകൃതിദത്ത ഔഷധങ്ങളിൽ നിന്ന് ആധുനിക മോളിക്യുലാർ ചികിത്സാരീതികളിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് സമഗ്രമായ വിവരാധിഷ്ഠിത ചികിത്സാസങ്കൽപ്പങ്ങളിലേക്കും നീളുന്ന മുഴുവൻ വികാസവും ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളായ കൊഹഷൻ, ഡികൊഹഷൻ, എമർജൻസ്, ഡൈനാമിക് സന്തുലനം, നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്നിവയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ഇവിടെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു.

ഈ വിശകലനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം നിലവിലുള്ള ജീവശാസ്ത്രത്തെയോ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തെയോ നിഷേധിക്കുകയല്ല. മറിച്ച് അവയുടെ വിവിധ ശാഖകളെ ഒരു ഏകീകൃത ശാസ്ത്രീയ ലോകവീക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ സംയോജിപ്പിക്കുകയാണ്. കാരണം ജീവൻ തന്നെ ഒരു ഏകീകൃത പ്രക്രിയയാണ്. അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രവും ഒടുവിൽ അതുപോലെ ഏകീകൃതമാകേണ്ടതുണ്ട്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ആ ഏകീകരണത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ദാർശനികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചുവടുവെപ്പായി ഈ അധ്യായം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരവും ഏറ്റവും ആഴമേറിയതുമായ ശാസ്ത്രീയ ചോദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ജീവൻ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു എന്നത്. കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന ജഡപദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ആദ്യത്തെ ജീവകോശം രൂപപ്പെട്ടു? ജീവൻ പ്രപഞ്ചത്തിൽ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ഒരു പ്രതിഭാസമായിരുന്നോ, അതോ ഭൗതികനിയമങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക പരിണതിഫലമായിരുന്നോ? ജീവൻ ഒരു പ്രത്യേക രാസസംയോജനത്തിന്റെ ഫലമാണോ, അതോ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള സംഘടനാതത്ത്വത്തിന്റെ പ്രകടനമാണോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ മാത്രം ചോദ്യങ്ങളല്ല; അവ ഭൗതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, വിവരശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രം എന്നിവയെല്ലാം സ്പർശിക്കുന്ന അടിസ്ഥാനപ്രശ്നങ്ങളാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ജീവന്റെ ഉദ്ഭവം ഒരു യാദൃശ്ചിക സംഭവമല്ല, അതുപോലെ ഒരു അമാനുഷിക ഇടപെടലിന്റെ ഫലവുമല്ല. അത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഒരു എമർജന്റ് പ്രകടനമാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ഘടനകളും കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. ജീവൻ ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഒരു പ്രത്യേക ഘട്ടമാണ്; അതല്ലാതെ പ്രകൃതിനിയമങ്ങൾക്ക് പുറത്തുനിൽക്കുന്ന ഒരു അത്ഭുതമല്ല.

ആധുനിക ശാസ്ത്രം ഇന്ന് പൊതുവേ അംഗീകരിക്കുന്ന വിശദീകരണം അജൈവ ജീവോൽഭവം (Abiogenesis) എന്ന സിദ്ധാന്തമാണ്. ജീവൻ മുമ്പേ നിലനിന്നിരുന്ന മറ്റൊരു ജീവിയിൽ നിന്ന് അല്ല, മറിച്ച് അജൈവ പദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് ദീർഘകാല രാസപരിണാമത്തിലൂടെയാണ് ഉദ്ഭവിച്ചതെന്നാണ് ഈ സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്. ആദ്യകാല ഭൂമിയിൽ ജലം, കാർബൺ ഡൈഓക്സൈഡ്, മീഥേൻ, അമോണിയ, നൈട്രജൻ, ഹൈഡ്രജൻ, വിവിധ ധാതുക്കൾ എന്നിവ ചേർന്ന ഒരു സങ്കീർണ്ണ രാസപരിസരം നിലനിന്നിരുന്നു. അഗ്നിപർവ്വതപ്രവർത്തനം, മിന്നൽ, അൾട്രാവയലറ്റ് വികിരണം, ഭൂമിയുടെ ആന്തരിക താപം എന്നിവ ഈ രാസലോകത്തെ നിരന്തരം മാറ്റിമറിച്ചു. കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന ഈ രാസപരസ്പരപ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ ജൈവതന്മാത്രകൾ രൂപപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.

എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു നിർണായകമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ ചോദ്യം ഉയരുന്നു. അമിനോ ആസിഡുകൾ, ന്യൂക്ലിയോടൈഡുകൾ, ലിപിഡുകൾ തുടങ്ങിയ ജൈവതന്മാത്രകൾ രൂപപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് മാത്രം ജീവൻ ഉണ്ടാകുമോ? ഇല്ല. ജീവൻ ഒരു തന്മാത്രയല്ല. അത് ഒരു സംഘടനാരീതിയാണ്. ഒരു പ്രോട്ടീൻ ജീവിയല്ല; ഒരു ഡി.എൻ.എ. ജീവിയല്ല; ഒരു ലിപിഡ് ജീവിയല്ല. ജീവൻ ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട് സ്വയംസംഘടിതമായ ഒരു ഏകീകൃത സംവിധാനമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോഴാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവനെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള പ്രധാനചോദ്യം “ഏത് തന്മാത്രകൾ രൂപപ്പെട്ടു?” എന്നതല്ല; മറിച്ച് “ആ തന്മാത്രകൾ എങ്ങനെ ഒരു പുതിയ സംഘടനാതലത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു?” എന്നതാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ ചോദ്യത്തിന് നൽകുന്ന ഉത്തരം കൊഹഷൻ എന്ന ആശയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. പ്രപഞ്ചത്തിൽ ഊർജ്ജവും പദാർത്ഥവും പരസ്പരം ഇടപെടുന്നിടത്തെല്ലാം പുതിയ സംഘടനകൾ രൂപപ്പെടാനുള്ള പ്രവണത നിലനിൽക്കുന്നു. ആറ്റങ്ങൾ ചേർന്ന് തന്മാത്രകളാകുന്നു. തന്മാത്രകൾ ചേർന്ന് സ്ഫടികങ്ങളാകുന്നു. ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവ സ്വയംസംഘടിത രാസശൃംഖലകളാകുന്നു. ഈ ഓരോ ഘട്ടവും കൊഹഷന്റെ പ്രകടനമാണ്. എന്നാൽ കൊഹഷൻ ഒരിക്കലും ഒറ്റയ്ക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. അതിനെതിരെ നിരന്തരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഡികൊഹഷനും നിലനിൽക്കുന്നു. താപചലനം, എൻട്രോപ്പി, രാസവിഘടനം, വികിരണം, ഓക്സിഡേഷൻ എന്നിവയെല്ലാം ഡികൊഹസീവ് പ്രവണതകളാണ്. ജീവന്റെ ഉദ്ഭവം ഈ രണ്ടു പ്രവണതകളുടെ സന്തുലനബിന്ദുവിലാണ് സംഭവിച്ചത്.

പരമ്പരാഗത താപഗതിശാസ്ത്രം എൻട്രോപ്പി വർധിക്കുന്ന ദിശയിലാണ് പ്രകൃതിയുടെ സ്വാഭാവിക പ്രവണതയെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ജീവനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി എൻട്രോപ്പിയെ ചെറുക്കുകയും കൂടുതൽ സംഘടിതമായ അവസ്ഥകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് താപഗതിശാസ്ത്രനിയമങ്ങളുടെ ലംഘനമല്ല. ജീവനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ പരിസ്ഥിതിയിലേക്ക് കൂടുതൽ എൻട്രോപ്പി പുറന്തള്ളിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം ആന്തരിക കൊഹറൻസ് നിലനിർത്തുന്നു. അതിനാൽ ജീവൻ എൻട്രോപ്പിക്കെതിരായ പോരാട്ടമല്ല; കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനമാണ്.

ഈ സന്തുലനത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ് സ്വയംസംഘടിത രാസവ്യവസ്ഥകൾ. ചില രാസപ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾ സാധാരണ സമതുലിതാവസ്ഥയിലേക്ക് പോകുന്നില്ല. പകരം അവ ആവർത്തനചക്രങ്ങളും സ്വയംനിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ബെലോസോവ്-ഷാബോട്ടിൻസ്കി (Belousov–Zhabotinsky) പ്രതികരണം പോലുള്ള രാസസംവിധാനങ്ങൾ ഇതിനുള്ള ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ഇവയിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാകുന്നത്, പദാർത്ഥം ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ സ്വയം കൂടുതൽ സംഘടിതമായ ഘടനകളിലേക്ക് വികസിക്കാനുള്ള സ്വാഭാവിക പ്രവണത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ജീവൻ ഈ സ്വയംസംഘടനയുടെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ രൂപമാണ്.

ജീവന്റെ ഉദ്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് RNA World സിദ്ധാന്തം. ആദ്യകാല ജീവവ്യവസ്ഥകളിൽ ഡി.എൻ.എ.യും പ്രോട്ടീനുകളും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും വിവരസംഭരണത്തിന്റെയും രാസപ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ചുമതല ഒരേസമയം നിർവഹിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആർ.എൻ.എ. തന്മാത്രകളായിരുന്നു ആദ്യ സ്വയംപകർച്ച സംവിധാനമെന്നുമാണ് ഈ സിദ്ധാന്തം പറയുന്നത്. ശാസ്ത്രീയമായി ഈ ആശയം ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ആർ.എൻ.എ. തന്നെ ജീവന്റെ ഉറവിടമല്ല. ആർ.എൻ.എ. ഒരു വലിയ ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയുടെ ഭാഗം മാത്രമാണ്. ജീവൻ ഒരു പ്രത്യേക തന്മാത്രയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നില്ല; പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട തന്മാത്രാ ശൃംഖലയുടെ കൊഹറൻസിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് എമർജൻസ് എന്ന ആശയം കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് വരുന്നത്. എമർജൻസ് എന്നത് പുതിയ ഗുണങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് “പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു” എന്നതല്ല. താഴെയുള്ള തലങ്ങളിലെ പരസ്പരപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരു നിർണായക സങ്കീർണ്ണത കൈവരിക്കുമ്പോൾ പുതിയ നിയമങ്ങൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുന്ന ഘട്ടമാണ് എമർജൻസ്. ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനും ചേർന്നാൽ ജലം ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ ജലത്തിന്റെ നനവ് ഹൈഡ്രജനിലും ഓക്സിജനിലും ഇല്ല. അതുപോലെ കാർബൺ, ഹൈഡ്രജൻ, നൈട്രജൻ, ഓക്സിജൻ എന്നിവയിൽ ജീവൻ ഇല്ല. എന്നാൽ അവ പ്രത്യേക രീതിയിൽ സംഘടിക്കുമ്പോൾ ജീവൻ എന്ന പുതിയ ഗുണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഈ പുതിയ ഗുണത്തെ താഴെയുള്ള ഘടകങ്ങളുടെ സ്വഭാവംകൊണ്ട് മാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതാണ് എമർജൻസിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അർത്ഥം.

ജീവന്റെ ഉദ്ഭവത്തിൽ മറ്റൊരു നിർണായകഘട്ടമാണ് കമ്പാർട്ട്മെന്റലൈസേഷൻ, അതായത് ആന്തരികവും ബാഹ്യവുമായ അതിരുകൾ രൂപപ്പെടൽ. ലിപിഡ് തന്മാത്രകൾ സ്വയം വെസിക്കിളുകളും ഇരട്ടപാളി മെംബ്രേനുകളും രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഈ മെംബ്രേൻ ജീവന്റെ ആദ്യത്തെ ഭൗതിക അതിർത്തിയായി മാറി. എന്നാൽ ഇത് വെറും ഭിത്തിയല്ലായിരുന്നു. പുറംലോകവുമായി നിയന്ത്രിതമായ വസ്തുവിനിമയം നടത്തുകയും ആന്തരിക കൊഹറൻസ് സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സജീവ അതിർത്തിയായിരുന്നു അത്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ജീവൻ രൂപപ്പെടാൻ ആന്തരിക കൊഹറൻസും ബാഹ്യ ഡികൊഹഷനും തമ്മിൽ ഒരു ചലനാത്മക അതിർത്തി രൂപപ്പെടേണ്ടത് അനിവാര്യമായിരുന്നു.

ഇവിടെ മറ്റൊരു അടിസ്ഥാന ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമം പ്രകടമാകുന്നു. ഒരു സംവിധാനം പൂർണ്ണമായും അടഞ്ഞതാണെങ്കിൽ അത് മരിച്ച സംവിധാനമായി മാറും. പൂർണ്ണമായും തുറന്നതാണെങ്കിൽ അത് സ്വന്തം സംഘടന നഷ്ടപ്പെടുത്തും. ജീവൻ ഈ രണ്ട് അവസ്ഥകൾക്കിടയിലെ ചലനാത്മക സന്തുലനമാണ്. ജീവകോശം നിരന്തരം പദാർത്ഥവും ഊർജ്ജവും വിവരവും പരിസ്ഥിതിയുമായി കൈമാറുന്നു. എന്നാൽ അതേ സമയം സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അതായത് ജീവൻ എന്നത് തുറന്ന സംവിധാനത്തിന്റെ കൊഹറൻസാണ്.

സ്വയംപകർച്ച (Self-replication) ജീവന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാനഗുണമാണ്. എന്നാൽ പലപ്പോഴും സ്വയംപകർച്ചയെ ജീവന്റെ തുടക്കമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വയംപകർച്ച പോലും ഒരു എമർജന്റ് ഗുണമാണ്. ആദ്യം ഒരു സംഘടിത രാസനെറ്റ്‌വർക്ക് രൂപപ്പെടണം. പിന്നീട് മാത്രമേ അത് സ്വന്തം ഘടന പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയൂ. അതിനാൽ വിവരസംഭരണവും വിവരപകർച്ചയും ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ് എന്നതോടൊപ്പം, ആ വിവരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനാതലവും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്.

ആദ്യകാല ജീവരൂപങ്ങൾ പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് സ്വന്തം കൊഹറൻസ് നിലനിർത്താൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ പരിണാമത്തിന്റെ അടുത്തഘട്ടം ആരംഭിച്ചു. ഇവിടെ ഡികൊഹഷൻ വീണ്ടും സൃഷ്ടിപരമായ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പകർപ്പുകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ, രാസപിശകുകൾ, പരിസ്ഥിതിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ ആദ്യം ഡികൊഹഷനായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഇവയിലൂടെയാണ് പുതിയ പരിണാമസാധ്യതകൾ ജനിക്കുന്നത്. അതിനാൽ പരിണാമം കൊഹറൻസിന്റെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല; സൃഷ്ടിപരമായ ഡികൊഹഷന്റെ ചരിത്രവുമാണ്.

ഈ നിലയിൽ നോക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം (Natural Selection) പോലും ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പുതിയ അർത്ഥം കൈവരിക്കുന്നു. ഡാർവിന്റെ സിദ്ധാന്തം പ്രധാനമായും തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ പ്രക്രിയയെ വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാൻ പുതിയ സാധ്യതകൾ എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത് എന്നത് അതിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയമല്ല. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് പറയുന്നത്, പുതിയ സാധ്യതകൾ കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള നിരന്തര സംഘർഷത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്നാണ്. പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം പിന്നീട് അവയിൽ ചില കൊഹറൻസ് രൂപങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നു. അതിനാൽ പരിണാമം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല; നിരന്തര എമർജൻസിന്റെ പ്രക്രിയയാണ്.

അജൈവ ജീവോൽഭവത്തിന്റെ ഈ വിശകലനം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനും ആഴത്തിലുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ജീവൻ അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു ചലനാത്മക കൊഹറൻസ് ആണെങ്കിൽ ആരോഗ്യം ആ കൊഹറൻസിന്റെ ഉയർന്ന തലമാണ്. രോഗം ആ കൊഹറൻസിന്റെ പുനഃസംഘടനയാണ്. ചികിത്സ എന്നത് ആന്തരിക കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ജീവവ്യവസ്ഥയെ സഹായിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഈ കാഴ്ചപ്പാട് ജീവനെ യാന്ത്രിക യന്ത്രമായി കാണുന്ന സമീപനത്തിൽ നിന്ന് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്.

അതുകൊണ്ട് അജൈവ ജീവോൽഭവം ജീവന്റെ തുടക്കത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചരിത്രസംഭവം മാത്രമല്ല. ഇന്ന് ഓരോ ജീവകോശത്തിലും, ഓരോ ടിഷ്യുവിലും, ഓരോ അവയവത്തിലും, ഓരോ ജീവനുള്ള ജീവിയിലും തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ ആദ്യത്തെ പ്രകടനമാണ് അത്. ജീവൻ ഒരു സംഭവമല്ല; നിരന്തരം സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള ഈ അനന്തമായ സംവാദത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവന്റെ ഓരോ പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവന്റെ ഉദ്ഭവം മനസ്സിലാക്കുക എന്നത് ഭൂതകാലത്തെ മാത്രം പഠിക്കുന്നതല്ല; ആരോഗ്യം, രോഗം, ചികിത്സ, ഭാവിയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രം എന്നിവയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാനവും കൂടിയാണ്.

അജൈവ ജീവോൽഭവത്തിലൂടെ ആദ്യത്തെ സ്വയംസംഘടിത ജീവവ്യവസ്ഥകൾ ഉദ്ഭവിച്ചതോടെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിച്ചു. ആ നിമിഷം മുതൽ ജീവൻ ഒരു നിശ്ചലഘടനയായിരുന്നില്ല. നിരന്തരമായി സ്വയംമാറുകയും, പുതിയ പരിസ്ഥിതികളോട് പൊരുത്തപ്പെടുകയും, പഴയ സംഘടനകളെ വിഘടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ സംഘടനകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചലനാത്മക പ്രക്രിയയായി അത് മാറി. ഈ പ്രക്രിയയെയാണ് നാം ജീവപരിണാമം (Biological Evolution) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത പരിണാമസിദ്ധാന്തം ഈ മാറ്റങ്ങളെ പ്രധാനമായും പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം, ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങൾ, അനുരൂപീകരണം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പരിണാമം അതിനേക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. അത് കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള അനന്തമായ വൈരുദ്ധ്യാത്മക സംവാദത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്.

ജീവൻ ഉദ്ഭവിച്ച നിമിഷം മുതൽ ഓരോ ജീവിയും രണ്ട് വിരുദ്ധശക്തികൾക്കിടയിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. ഒന്നാമത്തേത് സ്വന്തം ആന്തരിക സംഘടനയും വ്യക്തിത്വവും നിലനിർത്താനുള്ള പ്രവണതയാണ്. ഇതാണ് കൊഹഷൻ. രണ്ടാമത്തേത് പരിസ്ഥിതിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, വിഭവങ്ങളുടെ ക്ഷാമം, വികിരണം, രാസമാറ്റങ്ങൾ, രോഗാണുക്കൾ, ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങൾ, മത്സരജീവികൾ, കാലാവസ്ഥാമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിഘടനപ്രവണതയാണ്. ഇതാണ് ഡികൊഹഷൻ. ജീവപരിണാമത്തിന്റെ മുഴുവൻ ചരിത്രവും ഈ രണ്ട് ശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള സന്തുലനം കണ്ടെത്താനുള്ള നിരന്തരശ്രമമാണ്.

ചാൾസ് ഡാർവിൻ അവതരിപ്പിച്ച പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണസിദ്ധാന്തം ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശാസ്ത്രീയ വിപ്ലവങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ സ്ഥിരമായ സൃഷ്ടികളല്ലെന്നും, പരിസ്ഥിതിയുമായി നടത്തുന്ന നിരന്തരമായ ഇടപെടലിലൂടെ അവ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. എന്നാൽ ഡാർവിന്റെ കാലത്ത് ജനിതകശാസ്ത്രം വികസിച്ചിരുന്നില്ല. അതിനാൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പിന്നീട് മെൻഡലിന്റെ ജനിതകശാസ്ത്രവും ഡാർവിന്റെ പരിണാമസിദ്ധാന്തവും സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നിയോഡാർവിനിസം രൂപപ്പെട്ടു. ജീനുകളിലെ മ്യൂട്ടേഷനുകളും പുനഃസംയോജനങ്ങളും പുതിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം അവയിൽ ചിലത് തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രവാദം.

ഈ വിശദീകരണം ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാനഭാഗം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇന്നത്തെ ജീവശാസ്ത്രം അതിനപ്പുറത്തേക്ക് വളർന്നിരിക്കുന്നു. ഇന്ന് എപിജെനെറ്റിക്സ്, വികസനജീവശാസ്ത്രം (Evo-Devo), സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി, മൈക്രോബയോം ഗവേഷണം, സഹപരിണാമം (Co-evolution), മൾട്ടി-ലെവൽ സെലക്ഷൻ എന്നിവ തെളിയിക്കുന്നത് ജീവപരിണാമം ജീനുകളിൽ മാത്രം നടക്കുന്ന പ്രക്രിയയല്ല എന്നാണ്. ജീവൻ ഒരു ബഹുതല സംഘടനയായതിനാൽ പരിണാമവും ബഹുതല പ്രക്രിയയാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പരിണാമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനചാലകശക്തി ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങൾ മാത്രമല്ല. വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലെ കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യമാണ്. തന്മാത്രാതലത്തിൽ രാസവ്യതിയാനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. കോശതലത്തിൽ പുതിയ നിയന്ത്രണശൃംഖലകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. ടിഷ്യുതലത്തിൽ പുതിയ സംഘടനകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ജീവിതലത്തിൽ പെരുമാറ്റമാറ്റങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു. സാമൂഹികജീവികളിൽ സംസ്കാരപരമായ വിവരങ്ങളും പരിണമിക്കുന്നു. ഈ എല്ലാ തലങ്ങളിലും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയാണ് ജീവപരിണാമം.

ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ ബാക്ടീരിയകൾ ഭൂമിയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു. ഇവയുടെ പരിണാമം പ്രധാനമായും രാസപരിണാമവും ജീൻ കൈമാറ്റവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് മറ്റൊരു വലിയ എമർജൻസ് സംഭവിച്ചു. സ്വതന്ത്രജീവികളായിരുന്ന ചില ബാക്ടീരിയകൾ മറ്റൊരു കോശത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും പരസ്പരസഹകരണത്തിലൂടെ പുതിയ ജീവരൂപം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്നത്തെ മൈറ്റോകോണ്ട്രിയയും ക്ലോറോപ്ലാസ്റ്റും ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ ജീവനുള്ള സാക്ഷികളാണ്. ഈ സംഭവം എൻഡോസിംബയോസിസ് (Endosymbiosis) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

എൻഡോസിംബയോസിസ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ്. മുമ്പ് സ്വതന്ത്രമായിരുന്ന രണ്ട് ജീവികൾ പരസ്പരമത്സരം അവസാനിപ്പിച്ച് പുതിയ കൊഹറൻസ് സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ പുതിയ കൊഹറൻസിൽ നിന്ന് യൂകാര്യോട്ടിക് കോശം എന്ന പൂർണ്ണമായും പുതിയ ജീവസംഘടന ഉദ്ഭവിച്ചു. ഇത് രണ്ടു ജീവികളുടെ കൂട്ടായ്മ മാത്രമായിരുന്നില്ല; പുതിയ നിയമങ്ങളുള്ള ഒരു പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയായിരുന്നു. ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്, പരിണാമം മത്സരത്തിന്റെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല; സഹകരണത്തിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്.

ഇതേ നിയമം പിന്നീട് ബഹുകോശജീവികളുടെ ഉദ്ഭവത്തിലും കാണാം. ആദ്യം ഓരോ കോശവും സ്വതന്ത്രജീവികളായിരുന്നു. പിന്നീട് അവ പരസ്പരം സഹകരിച്ച് പുതിയ സംഘടന രൂപപ്പെടുത്തി. ഓരോ കോശവും തന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉപേക്ഷിച്ച് വലിയ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായപ്പോൾ പുതിയ ഗുണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു. ഒരു ഹൃദയകോശത്തിന് ഒറ്റയ്ക്ക് ഹൃദയമാകാനാവില്ല. എന്നാൽ കോടിക്കണക്കിന് കോശങ്ങൾ പ്രത്യേകക്രമത്തിൽ സംഘടിക്കുമ്പോൾ രക്തചംക്രമണം എന്ന എമർജന്റ് പ്രവർത്തനം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അതുപോലെ ന്യൂറോണുകൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്നപ്പോൾ ബോധം എന്ന പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു അടിസ്ഥാനനിയമം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയും താഴെയുള്ള ഘടകങ്ങളുടെ നാശത്തിലൂടെയല്ല, അവയുടെ പുനഃസംഘടനയിലൂടെയാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. താഴെയുള്ള ഘടകങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല; അവ പുതിയ സംഘടനയിൽ പുതിയ അർത്ഥം കൈവരിക്കുന്നു. ഇതാണ് നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധത്തിന്റെ ജൈവപ്രകടനം. സ്വതന്ത്രകോശങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ അവയുടെ നിലനിൽപ്പ് ഉയർന്ന തലത്തിൽ ബഹുകോശജീവിയുടെ ഭാഗമായി തുടരുന്നു.

പരിണാമജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാനവശമാണ് വൈവിധ്യം. പ്രകൃതി ഒരിക്കലും ഒരേയൊരു രൂപം മാത്രം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല. നിരന്തരം പുതിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പരമ്പരാഗത ജീവശാസ്ത്രം ഇതിനെ മ്യൂട്ടേഷനുകളുടെ ഫലമായി കാണുന്നു. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് പറയുന്നത് വൈവിധ്യം ഡികൊഹഷന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ പ്രകടനമാണെന്നാണ്. ഓരോ പകർപ്പിലും ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. എന്നാൽ ചിലത് പുതിയ കൊഹറൻസ് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ആ പുതിയ കൊഹറൻസിൽ നിന്ന് പുതിയ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

വംശനാശവും (Extinction) ഇതേ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കണം. വംശനാശം പരിണാമത്തിന്റെ പരാജയമല്ല. അത് ഡികൊഹഷന്റെ അനിവാര്യഘടകമാണ്. ഒരു ജീവിവർഗ്ഗം അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ പുതിയ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾക്ക് പരിസ്ഥിതിയിൽ സ്ഥലം ലഭിക്കുന്നു. ഡൈനോസറുകളുടെ വംശനാശം സസ്തനികളുടെ വികാസത്തിന് വഴി തുറന്നു. അതിനാൽ പ്രകൃതിയിൽ മരണം ജീവന്റെ എതിരാളിയല്ല; പുതിയ ജീവന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.

ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനം ആരോഗ്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിനും നിർണായകമാണ്. ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരിക്കലും “പൂർണ്ണത” ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഓരോ ജീവിവർഗ്ഗവും താൽക്കാലികമായ ഒരു സന്തുലനമാണ്. പുതിയ പരിസ്ഥിതി വന്നാൽ പഴയ സന്തുലനം തകരുന്നു. പുതിയ സന്തുലനം സ്ഥാപിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ആരോഗ്യം ഈ തുടർച്ചയായ അനുരൂപീകരണശേഷിയുടെ പ്രകടനമാണ്. രോഗം പലപ്പോഴും ഈ അനുരൂപീകരണപ്രക്രിയയിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ ഫലമാണ്.

ഉദാഹരണമായി, മനുഷ്യന്റെ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി രോഗാണുക്കളുമായുള്ള സഹപരിണാമത്തിന്റെ ഫലമാണ്. രോഗാണുക്കൾ മാറുന്നു; പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും മാറുന്നു. ഈ നിരന്തരമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പോരാട്ടമാണ് പ്രതിരോധശേഷിയെ വികസിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ അതേ പരിണാമപ്രക്രിയയിൽ നിന്നാണ് അലർജി, ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ഉദ്ഭവിച്ചത്. അതായത് പരിണാമം പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനൊപ്പം പുതിയ പ്രശ്നങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

എപിജെനെറ്റിക്സ് ജീവപരിണാമത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഡയലക്ടിക്കൽ വശം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ജീനുകളുടെ ക്രമം മാറാതെ തന്നെ പരിസ്ഥിതിസാഹചര്യങ്ങൾ ജീനുകളുടെ പ്രകടനത്തെ മാറ്റാൻ കഴിയും. പോഷണം, മാനസികസമ്മർദ്ദം, വിഷപദാർത്ഥങ്ങൾ, സാമൂഹികപരിസ്ഥിതി എന്നിവ ജീനുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതായത് ജീവി പരിസ്ഥിതിയുടെ നിഷ്ക്രിയ ഉൽപ്പന്നമല്ല. ജീവിയും പരിസ്ഥിതിയും പരസ്പരം നിരന്തരം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധത്തിലാണ്.

ഇന്ന് മൈക്രോബയോം ഗവേഷണവും ഇതേ സത്യം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരം മനുഷ്യകോശങ്ങളുടെ മാത്രം സമൂഹമല്ല. ട്രില്യൺ കണക്കിന് സൂക്ഷ്മജീവികളുമായി ചേർന്നുള്ള ഒരു സൂപ്പർഓർഗാനിസമാണ്. ഈ സഹജീവിതബന്ധം തകരുമ്പോൾ നിരവധി രോഗങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഇവിടെ ആരോഗ്യം മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ മാത്രം ഗുണമല്ല; മനുഷ്യനും മൈക്രോബയോമും തമ്മിലുള്ള കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് ഗുണമാണ്.

ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഘട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ വികാസം. ആദ്യം രാസസിഗ്നലുകൾ മാത്രമായിരുന്നു. പിന്നീട് പ്രത്യേക നാഡീകോശങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ വികസിച്ചു. ഒടുവിൽ ബോധം ഉദ്ഭവിച്ചു. ബോധം ന്യൂറോണുകളുടെ ആകെത്തുകയല്ല; അവയുടെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയാണ്. ഇതേ നിയമം സമൂഹത്തിനും ബാധകമാണ്. വ്യക്തികളുടെ ആകെത്തുകയല്ല സമൂഹം; അവരുടെ ബന്ധങ്ങളുടെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഈ നിലയിൽ നോക്കുമ്പോൾ ജീവപരിണാമം പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണത്തിന്റെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല. അത് നിരന്തരമായി ഉയർന്നുവരുന്ന കൊഹറൻസുകളുടെ ചരിത്രമാണ്. ഓരോ പുതിയ സംഘടനയും പുതിയ ഡികൊഹഷനുകൾക്ക് വിധേയമാകുന്നു. ആ ഡികൊഹഷനുകളിൽ നിന്ന് വീണ്ടും പുതിയ എമർജൻസുകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഈ അനന്തമായ ഡയലക്ടിക്കൽ ചക്രമാണ് ജീവന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം.

ഈ ദർശനം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനും ചികിത്സാശാസ്ത്രത്തിനും ഒരു നിർണായക സന്ദേശം നൽകുന്നു. ജീവൻ നിരന്തരം മാറുന്ന ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയാണെങ്കിൽ ആരോഗ്യം ഒരിക്കലും സ്ഥിരാവസ്ഥയായിരിക്കില്ല. ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം ശരീരത്തെ ഒരു നിശ്ചിത “സാധാരണ നിലയിലേക്ക്” തിരികെ കൊണ്ടുവരിക മാത്രമല്ല; മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതിയോട് യോജിക്കുന്ന പുതിയ കൊഹറൻസ് സൃഷ്ടിക്കാൻ ജീവവ്യവസ്ഥയെ സഹായിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ ചികിത്സാപദ്ധതികൾ ജീവന്റെ ഈ ചലനാത്മകവും ബഹുതലവുമായ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാവും വികസിക്കേണ്ടത്.

ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും നിർണായകമായ കുതിച്ചുചാട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ് കോശത്തിന്റെ (Cell) ഉദ്ഭവം. അജൈവ രാസലോകത്തിൽ നിന്ന് ജീവൻ ഉദ്ഭവിച്ചതും തുടർന്ന് ഏകകോശജീവികൾ വികസിച്ചതും ജീവചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വലിയ എമർജൻസായിരുന്നുവെങ്കിൽ, കോശത്തിനകത്ത് രൂപപ്പെട്ട ആന്തരിക സംഘടനയും അതിന്റെ വിവരസംസ്കരണശേഷിയും ജീവന്റെ അടുത്ത ക്വാണ്ടം പാളിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. കോശം ജീവന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഘടകമാണെന്ന് ജീവശാസ്ത്രം പരമ്പരാഗതമായി പറയുന്നു. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ കോശം ജീവന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ഘടകമല്ല; ജീവന്റെ ആദ്യത്തെ സ്വയംസംഘടിത വിവര-ദ്രവ്യ-ഊർജ്ജ സംവിധാനമാണ്. അതായത്, കോശം ഒരു “വസ്തു” അല്ല, നിരന്തരം സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു “പ്രക്രിയ”യാണ്.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ റോബർട്ട് ഹൂക്ക് ആദ്യമായി കോശത്തെ നിരീക്ഷിച്ചപ്പോൾ അത് ചെറിയ അറകൾ പോലെയുള്ള ഘടനകളായി മാത്രമാണ് കണ്ടത്. പിന്നീട് ഷ്ലൈഡനും ഷ്വാനും കോശസിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിച്ചു. എല്ലാ ജീവികളും കോശങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണെന്നും പുതിയ കോശങ്ങൾ നിലവിലുള്ള കോശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നതെന്നും അവർ തെളിയിച്ചു. പതിനൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഈ കണ്ടെത്തൽ ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ അന്നത്തെ കോശധാരണ പ്രധാനമായും ഘടനാപരമായിരുന്നു. ഇന്ന് നമുക്ക് അറിയാം, കോശം ഒരു ചെറിയ സഞ്ചിയല്ല; അത് ഒരു അതിസങ്കീർണ്ണമായ ചലനാത്മക വിവരസംസ്കരണ സംവിധാനമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, കോശം കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ജൈവപ്രകടനമാണ്. കോശം നിരന്തരം സ്വന്തം ആന്തരിക സംഘടന നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അതേസമയം പരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള ഊർജ്ജവും പദാർത്ഥവും വിവരവും നിരന്തരം സ്വീകരിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു നിമിഷം പോലും ഈ പ്രവാഹം നിലച്ചാൽ കോശം മരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനലക്ഷണം സ്ഥിരതയല്ല; ചലനാത്മക സ്ഥിരത (Dynamic Stability) ആണ്.

കോശത്തിന്റെ പുറംഭാഗത്തുള്ള കോശസ്തരം (Cell Membrane) ഇതിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. പരമ്പരാഗത ജീവശാസ്ത്രം ഇതിനെ കോശത്തിന്റെ അതിർത്തിയായി വിവരിക്കുന്നു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അത് ഒരു അതിർത്തി മാത്രമല്ല; തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ആശയവിനിമയത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്. എന്ത് അകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കണം, എന്ത് പുറത്തേക്ക് പോകണം, ഏത് സന്ദേശം സ്വീകരിക്കണം, ഏത് നിരസിക്കണം എന്നെല്ലാം കോശസ്തരം നിരന്തരം തീരുമാനിക്കുന്നു. അതായത്, കോശം ഒരു നിഷ്ക്രിയ വസ്തുവല്ല; സ്വന്തം പരിസ്ഥിതിയെ നിരന്തരം വിലയിരുത്തുകയും അതിനനുസരിച്ച് സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സജീവ സംവിധാനമാണ്.

ഈ വസ്തുത ജീവനെ യാന്ത്രിക യന്ത്രമായി കാണുന്ന സമീപനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഒരു യന്ത്രം പുറത്തുനിന്നുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്നാൽ കോശം സ്വന്തം ആന്തരിക വിവരങ്ങളും ബാഹ്യസൂചനകളും സംയോജിപ്പിച്ചാണ് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരേ പരിസ്ഥിതിയിലായിരുന്നാലും രണ്ട് കോശങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായി പ്രതികരിച്ചേക്കാം. ഈ വ്യത്യാസം യാദൃശ്ചികമല്ല; ഓരോ കോശത്തിന്റെയും ആന്തരിക കൊഹറൻസിന്റെ വ്യത്യാസമാണ്.

കോശത്തിന്റെ ആന്തരിക ഘടന പരിശോധിച്ചാൽ ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നു. ന്യൂക്ലിയസ്, മൈറ്റോകോണ്ട്രിയ, എൻഡോപ്ലാസ്മിക് റെറ്റികുലം, ഗോൾജി ഉപകരണം, ലൈസോസോം, സൈറ്റോസ്കെലിറ്റൺ തുടങ്ങിയ അവയവികകൾ പരസ്പരം സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. അവ നിരന്തരം വിവരങ്ങൾ കൈമാറുകയും പരസ്പരം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ബന്ധങ്ങളുടെ ശൃംഖലയാണ് കോശത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വ്യക്തിത്വം. അതിനാൽ കോശത്തിന്റെ സ്വഭാവം അതിന്റെ ഘടകങ്ങളിൽ അല്ല, അവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് സിസ്റ്റംസ് ബയോളജിയുടെ പ്രസക്തി ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ജീവശാസ്ത്രം റിഡക്ഷനിസ്റ്റ് സമീപനത്തെ പിന്തുടർന്നു. ഒരു ജീൻ, ഒരു പ്രോട്ടീൻ, ഒരു എൻസൈം, ഒരു റിസപ്റ്റർ എന്നിവയെ വേർതിരിച്ച് പഠിച്ചാൽ ജീവനെ മനസ്സിലാക്കാമെന്നാണ് കരുതപ്പെട്ടത്. ഈ സമീപനം അനേകം നിർണായക കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. എന്നാൽ പിന്നീട് വ്യക്തമായത്, ഒരു ജീനിന്റെ പ്രവർത്തനം മറ്റനേകം ജീനുകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഒരു പ്രോട്ടീന്റെ പ്രവർത്തനം അനേകം പ്രോട്ടീനുകളുടെ ശൃംഖലയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഒരു കോശത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം മുഴുവൻ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ അവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി ഈ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മുൻനിർത്തിയാണ് വികസിച്ചത്. ജീവനെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഘടകങ്ങളുടെ കൂട്ടമായി കാണാതെ, പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ സംഘടനയായി കാണുകയാണ് ഈ സമീപനം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഇതിനെ കൂടുതൽ വിശാലമായ തത്ത്വചിന്താപരമായ ചട്ടക്കൂടിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. കാരണം ഒരു നെറ്റ്‌വർക്ക് എന്നത് ബന്ധങ്ങളുടെ ശേഖരം മാത്രമല്ല; കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്.

കോശത്തിനകത്തെ ജീൻ നിയന്ത്രണ ശൃംഖലകൾ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഒരു ജീൻ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുമ്പോൾ അനേകം മറ്റു ജീനുകൾ സജീവമാകുകയോ നിഷ്ക്രിയമാകുകയോ ചെയ്യുന്നു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരൊറ്റ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് ഫീഡ്ബാക്ക് ലൂപ്പുകൾ ചേർന്നാണ് ആകെ നിയന്ത്രണം നടക്കുന്നത്. അതായത് കോശത്തിനകത്ത് ഒരു കേന്ദ്രഭരണസംവിധാനം ഇല്ല; പകരം വിതരണരീതിയിലുള്ള (Distributed) വിവരസംഘടനയാണ് ഉള്ളത്. ഇതാണ് ജീവന്റെ അടിസ്ഥാനസംഘടനാതത്ത്വം.

ഇതിൽ നിന്നാണ് മറ്റൊരു എമർജന്റ് ഗുണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്—കോശബുദ്ധി (Cellular Intelligence). ഇവിടെ “ബുദ്ധി” എന്ന പദം മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതല്ല. വിവരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക, വിശകലനം ചെയ്യുക, സാഹചര്യാനുസരിച്ച് പ്രതികരിക്കുക, അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക, സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുക എന്നീ കഴിവുകളെയാണ് ഇവിടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. പ്രതിരോധകോശങ്ങൾ രോഗാണുക്കളെ തിരിച്ചറിയുന്നു. കരൾകോശങ്ങൾ വിഷപദാർത്ഥങ്ങളെ നിർവീര്യമാക്കുന്നു. ന്യൂറോണുകൾ പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ത്വക്ക് കോശങ്ങൾ മുറിവ് ഭേദമാക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം ഒരു കേന്ദ്രീകൃത നിയന്ത്രകന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടക്കുന്നില്ല. ഓരോ കോശവും പ്രാദേശിക വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനമെടുക്കുന്നു. ആ പ്രാദേശിക തീരുമാനങ്ങളുടെ ഏകോപനത്തിൽ നിന്നാണ് മുഴുവൻ ജീവിയുടെ പെരുമാറ്റം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

ഇത് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഒരു അടിസ്ഥാനസിദ്ധാന്തത്തെ വീണ്ടും സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. മുകളിലെ സംഘടനകൾ താഴെയുള്ള ഘടകങ്ങളുടെ യാന്ത്രിക ആകെത്തുക അല്ല; അവയുടെ കൊഹറൻസിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്ന പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ്. കോശം തന്മാത്രകളുടെ ആകെത്തുകയല്ല. ടിഷ്യു കോശങ്ങളുടെ ആകെത്തുകയല്ല. അവയവം ടിഷ്യുകളുടെ ആകെത്തുകയല്ല. ജീവി അവയവങ്ങളുടെ ആകെത്തുകയല്ല. ഓരോ തലത്തിലും പുതിയ നിയമങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

കോശത്തിന്റെ ഊർജ്ജവ്യവസ്ഥയും ഇതേ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. മൈറ്റോകോണ്ട്രിയ കോശത്തിന്റെ ഊർജ്ജകേന്ദ്രമാണെന്ന് പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ മൈറ്റോകോണ്ട്രിയയുടെ പ്രവർത്തനം എ.ടി.പി. ഉൽപാദനത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. കോശമരണം (Apoptosis), ഓക്സിഡേറ്റീവ് സന്തുലനം, കാൽസ്യം നിയന്ത്രണം, പ്രതിരോധസൂചനകൾ, മെറ്റബോളിക് ക്രമീകരണം എന്നിവയിലും അത് നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഒരേ ഘടന വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു. ഇതാണ് ജീവന്റെ ബഹുമുഖ കൊഹറൻസ്.

കോശവിഭജനവും ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമത്തിന് വിധേയമാണ്. ഓരോ വിഭജനത്തിലും പഴയ കോശത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വം ഭാഗികമായി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അതേ സമയം അതിന്റെ വിവരങ്ങൾ പുതിയ കോശങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ നിഷേധവും തുടർച്ചയും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതാണ് ജൈവതലത്തിലെ നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം. പഴയ കോശം ഇല്ലാതാകുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ സംഘടന പുതിയ തലത്തിൽ തുടരുന്നു.

ഇന്നത്തെ കാൻസർ ഗവേഷണവും കോശജീവശാസ്ത്രത്തെ പുതിയ രീതിയിൽ കാണാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി കാൻസറിനെ അനിയന്ത്രിതമായ കോശവിഭജനമായി നിർവചിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് അത് കോശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയ ശൃംഖലയുടെ തകർച്ചയായി കാണുന്നു. സാധാരണ കോശം സമൂഹത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കുന്നു. കാൻസർകോശം ആ സാമൂഹിക കൊഹറൻസിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നു. അതിനാൽ കാൻസർ ഒരു ജീനിന്റെ മാത്രം രോഗമല്ല; കോശസമൂഹത്തിന്റെ കൊഹറൻസ് തകരുന്ന അവസ്ഥയാണ്. ഈ സമീപനം ചികിത്സാരീതികളെയും മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

കോശജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ വിശകലനം ആരോഗ്യത്തിന്റെയും രോഗത്തിന്റെയും നിർവചനത്തെയും വികസിപ്പിക്കുന്നു. ആരോഗ്യം ഓരോ കോശവും “സാധാരണ” നിലയിലായിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയല്ല. മറിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് കോശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം, ഊർജ്ജവിനിമയം, വിവരസംസ്കരണം, സ്വയംനിയന്ത്രണം എന്നിവയുടെ ഏകോപിത കൊഹറൻസാണ്. രോഗം ഈ ബഹുതല കൊഹറൻസിലെ ഡികൊഹഷനാണ്. ചികിത്സ ആ ഡികൊഹറൻസ് കുറച്ച് പുതിയ കൊഹറൻസ് സ്ഥാപിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

ഈ നിലയിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഭാവിയിലെ ജീവശാസ്ത്രം കോശത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഘടകമായി പഠിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് കോശങ്ങളുടെ സമൂഹത്തെ പഠിക്കുന്ന ദിശയിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്. കോശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം, മെക്കാനിക്കൽ സിഗ്നലുകൾ, ബയോഇലക്ട്രിക് ഫീൽഡുകൾ, മെറ്റബോളിക് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ, വിവരപ്രവാഹങ്ങൾ എന്നിവയെ സംയോജിപ്പിച്ചുള്ള സമീപനമാണ് അടുത്ത തലമുറ ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ കോശം ജീവന്റെ അവസാനഘടകമല്ല; ജീവന്റെ നിരന്തര സ്വയംസംഘടനയുടെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണ പ്രകടനമാണ്. ഈ സംഘടന പിന്നീട് ടിഷ്യുകളിലേക്കും അവയവങ്ങളിലേക്കും പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലേക്കും നാഡീവ്യവസ്ഥയിലേക്കും ബോധത്തിലേക്കും സമൂഹത്തിലേക്കും വികസിക്കുന്നു. അതിനാൽ കോശജീവശാസ്ത്രത്തെ മനസ്സിലാക്കുക എന്നത് ജീവന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുക കൂടിയാണ്.

ജീവന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ എമർജന്റ് സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നാണ് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ (Immune System). ജീവൻ ഉദ്ഭവിച്ച ആദ്യ നിമിഷം മുതൽ തന്നെ ഓരോ ജീവിയും പരിസ്ഥിതിയുമായി നിരന്തരമായ വസ്തു, ഊർജ്ജ, വിവര വിനിമയത്തിലായിരുന്നു. ഈ വിനിമയം ജീവന് അനിവാര്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം അതു പുതിയ അപകടങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു. പോഷകപദാർത്ഥങ്ങളോടൊപ്പം വിഷപദാർത്ഥങ്ങളും രോഗാണുക്കളും പരാന്നഭോജികളും പരിസ്ഥിതിയിലെ അനേകം വെല്ലുവിളികളും ജീവനെ നിരന്തരം നേരിടേണ്ടിവന്നു. അതിനാൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ, എന്തിനെ ഉൾക്കൊള്ളണം, എന്തിനെ ഒഴിവാക്കണം, എന്തിനെ നശിപ്പിക്കണം, എന്തുമായി സഹവർത്തിത്വം സ്ഥാപിക്കണം എന്നെല്ലാം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ചലനാത്മക നിയന്ത്രണസംവിധാനം വികസിക്കേണ്ടിയിരുന്നു. ഈ ദീർഘപരിണാമ പ്രക്രിയയുടെ ഫലമാണ് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ.

പരമ്പരാഗത ജീവശാസ്ത്രം പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ പ്രധാനമായും ശരീരത്തിന്റെ പ്രതിരോധസേനയായി ചിത്രീകരിച്ചു. ഈ സങ്കൽപ്പത്തിൽ ശരീരം ഒരു കോട്ടയാണ്, രോഗാണുക്കൾ ശത്രുസൈന്യമാണ്, വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ സൈനികരാണ്, ആന്റിബോഡികൾ ആയുധങ്ങളാണ്. ഈ ഉപമ വിദ്യാഭ്യാസപരമായി പ്രയോജനകരമാണെങ്കിലും, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെ അത് വളരെ ലളിതമാക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങളിലെ ഇമ്മ്യൂണോളജി തെളിയിച്ചിരിക്കുന്നത് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ ഒരു സൈനികസംവിധാനം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് വിവരസംസ്കരണം, സ്വയംസംഘടന, സഹകരണം, പഠനം, ഓർമ്മ, സ്വയംനിയന്ത്രണം, പുനർനിർമ്മാണം എന്നിവ നടത്തുന്ന അതിസങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ജൈവ നെറ്റ്‌വർക്കാണെന്നാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ മനസ്സിലാക്കാൻ “പ്രതിരോധം” എന്ന ആശയത്തേക്കാൾ “കൊഹറൻസ് നിലനിർത്തൽ” എന്ന ആശയമാണ് കൂടുതൽ അടിസ്ഥാനപരമായത്. ഓരോ ജീവിയും സ്വന്തം ആന്തരിക സംഘടന നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പരിസ്ഥിതിയുമായി നിരന്തരം സംവദിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ സംവാദം പൂർണ്ണമായും അടച്ചുപൂട്ടിയാൽ ജീവൻ അവസാനിക്കും. പൂർണ്ണമായും നിയന്ത്രണമില്ലാതെ തുറന്നാൽ ജീവൻ തകരും. അതിനാൽ ജീവന്റെ നിലനിൽപ്പ് ആന്തരിക കൊഹറൻസും ബാഹ്യപരിസ്ഥിതിയുമായുള്ള നിയന്ത്രിത ഡികൊഹറൻസും തമ്മിലുള്ള സന്തുലനത്തിലാണ് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്. ഈ സന്തുലനം നിലനിർത്തുന്ന പ്രധാന സംവിധാനമാണ് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ.

ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പ്രതിരോധകോശങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഓരോ കോശവും സ്വന്തം സംരക്ഷണം സ്വയം നിർവഹിച്ചു. കോശസ്തരം, രാസതടസ്സങ്ങൾ, എൻസൈമുകൾ, ലളിതമായ റിസപ്റ്റർ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു ആദ്യകാല പ്രതിരോധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനങ്ങൾ. പിന്നീട് ബഹുകോശജീവികൾ ഉദ്ഭവിച്ചതോടെ ഒരു പുതിയ പ്രശ്നം രൂപപ്പെട്ടു. ഓരോ കോശത്തിന്റെയും സുരക്ഷ മാത്രമല്ല, മുഴുവൻ ജീവിയുടെയും കൊഹറൻസ് സംരക്ഷിക്കേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടായി. ഈ പുതിയ ആവശ്യത്തിൽ നിന്നാണ് പ്രത്യേക പ്രതിരോധകോശങ്ങളും പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും എമർജന്റ് ഗുണമായി ഉദ്ഭവിച്ചത്.

ഇവിടെ വീണ്ടും നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആദ്യം ഓരോ കോശവും സ്വയംസംരക്ഷണം നടത്തി. പിന്നീട് ആ പ്രവർത്തനം പ്രത്യേക കോശങ്ങൾക്ക് കൈമാറപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പഴയ കോശങ്ങളുടെ പ്രതിരോധശേഷി പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതായില്ല. ഇന്നും ശരീരത്തിലെ മിക്ക കോശങ്ങൾക്കും സ്വന്തം അടിസ്ഥാന പ്രതിരോധസംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. അതിനുമുകളിൽ പ്രത്യേക പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതായത് പഴയ ഘട്ടം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു, എന്നാൽ ഉയർന്ന തലത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ഇന്നത്തെ ഇമ്മ്യൂണോളജി പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ രണ്ടായി വിഭജിക്കുന്നു—ജന്മസിദ്ധമായ പ്രതിരോധം (Innate Immunity), സമ്പാദിത പ്രതിരോധം (Adaptive Immunity). ഈ വിഭജനം പ്രയോജനകരമാണെങ്കിലും, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇവ വേർതിരിച്ച രണ്ട് സംവിധാനങ്ങളല്ല; ഒരേ ഡയലക്ടിക്കൽ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ വ്യത്യസ്ത സംഘടനാതലങ്ങളാണ്. ജന്മസിദ്ധ പ്രതിരോധം തൽക്ഷണ പ്രതികരണം നൽകുന്നു. സമ്പാദിത പ്രതിരോധം അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം നിരന്തരം വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നു.

ഈ സമീപനത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ വിവരസംസ്കരണശേഷിയാണ്. ഒരു രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ അത് വെറും നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആദ്യം തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് അതിന്റെ ഘടന വിശകലനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അനുയോജ്യമായ കോശങ്ങൾ സജീവമാക്കപ്പെടുന്നു. ആന്റിബോഡികൾ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. മെമ്മറി കോശങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് അതേ രോഗാണു വീണ്ടും വരുമ്പോൾ പ്രതികരണം കൂടുതൽ വേഗത്തിലാകുന്നു. ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയും വിവരത്തിന്റെ സംഭരണവും സംസ്കരണവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. അതിനാൽ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ വിവരശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷയിലും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഇവിടെ ഒരു പുതിയ ആശയം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രാഥമികലക്ഷ്യം “അന്യനെ നശിപ്പിക്കുക” എന്നതല്ല; മറിച്ച് “ജീവിയുടെ ബഹുതല കൊഹറൻസ് നിലനിർത്തുക” എന്നതാണ്. ഈ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാൻ ചിലപ്പോൾ രോഗാണുക്കളെ നശിപ്പിക്കേണ്ടിവരും. ചിലപ്പോൾ അവയുമായി സഹവർത്തിത്വം സ്ഥാപിക്കേണ്ടിവരും. ചിലപ്പോൾ സ്വന്തം കോശങ്ങളെ തന്നെ നീക്കം ചെയ്യേണ്ടിവരും. ചിലപ്പോൾ പുതിയ കോശങ്ങളുടെ വളർച്ച പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ടിവരും. അതായത് നാശവും നിർമ്മാണവും ഒരേ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്.

ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമാണ് മനുഷ്യ മൈക്രോബയോം. മനുഷ്യശരീരത്തിൽ മനുഷ്യകോശങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മജീവികൾ ജീവിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ നശിപ്പിക്കുന്നില്ല. മറിച്ച് അവയുമായി സങ്കീർണ്ണമായ സഹജീവിതബന്ധം നിലനിർത്തുന്നു. കുടലിലെ ബാക്ടീരിയകൾ പോഷകങ്ങളുടെ ദഹനത്തിലും വിറ്റാമിൻ നിർമ്മാണത്തിലും പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ വികാസത്തിലും പങ്കാളികളാകുന്നു. അതിനാൽ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രവർത്തനം ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കുക മാത്രമാണെങ്കിൽ മനുഷ്യജീവൻ തന്നെ അസാധ്യമാകുമായിരുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ അത് സഹകരണവും നിയന്ത്രണവും സന്തുലനവും ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്ന സംവിധാനമാണ്.

ഈ വസ്തുത പരമ്പരാഗത “Self”–“Non-self” സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പരിമിതികളെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ഒരുകാലത്ത് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ സ്വന്തം കോശങ്ങളെയും അന്യകോശങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചറിയുന്നുവെന്നാണ് കരുതപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ ആശയം അപൂർണ്ണമാണെന്ന് വ്യക്തമായിക്കഴിഞ്ഞു. ഗർഭകാലത്ത് അമ്മയുടെ ശരീരത്തിൽ ഭ്രൂണം വളരുന്നു. അത് പൂർണ്ണമായും “സ്വന്തം” അല്ല. മൈക്രോബയോം “അന്യം” ആണെങ്കിലും സഹജീവിയാണ്. അവയവമാറ്റിവെക്കലിൽ ചിലപ്പോൾ അന്യാവയവം സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു. കാൻസർകോശങ്ങൾ “സ്വന്തം” ആണെങ്കിലും നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം “സ്വന്തം–അന്യം” എന്ന ദ്വന്ദ്വമല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസിന് അനുകൂലമാണോ പ്രതികൂലമാണോ എന്നതാണ്.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങളെ പുതിയ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. പരമ്പരാഗതമായി ഇവയെ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ പിഴവായി വിവരിക്കുന്നു. സ്വന്തം ടിഷ്യുകളെ തെറ്റായി ശത്രുവായി തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് കാരണമെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ഈ വിശദീകരണം അപൂർണ്ണമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങൾ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഡികൊഹഷന്റെ പ്രകടനങ്ങളാണ്.

ഇവിടെയാണ് MIT ഹോമിയോപ്പതിയുടെ സിദ്ധാന്തം ഒരു പുതിയ വിശദീകരണം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. ഈ സമീപനമനുസരിച്ച് പല ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങളും സ്വന്തം ടിഷ്യുകൾക്കെതിരെയുള്ള യഥാർത്ഥ ആക്രമണമല്ല; മറിച്ച് അന്യപ്രോട്ടീനുകൾക്കെതിരെ രൂപപ്പെട്ട ആന്റിബോഡികൾക്ക്, അവയുമായി ഘടനാപരമായ സാമ്യമുള്ള ശരീരതന്മാത്രകളുമായി പിന്നീട് പ്രതിപ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വൈകിയ ഓഫ്-ടാർഗറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്. അതായത് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ സ്വന്തം ശരീരത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നില്ല; മറിച്ച് മോളിക്യുലാർ സാമ്യം (Molecular Mimicry) കാരണം ഒരു പുതിയ ഡയലക്ടിക്കൽ വൈരുദ്ധ്യം രൂപപ്പെടുന്നു. ഈ സമീപനം ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങളെ ഒരു പുതിയ ശാസ്ത്രീയ ചട്ടക്കൂടിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കാൻ സാധ്യത നൽകുന്നു.

അലർജിയും ഇതേ രീതിയിൽ കാണാം. സാധാരണ ദോഷകരമല്ലാത്ത പദാർത്ഥങ്ങൾക്കെതിരെ അതിശക്തമായ പ്രതികരണം ഉണ്ടാകുന്നു. പരമ്പരാഗത വിശദീകരണം ഇത് അമിതപ്രതികരണമാണെന്നാണ് പറയുന്നത്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇത് പ്രതിരോധ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ കൊഹറൻസ് പുനഃക്രമീകരണത്തിന്റെ ഫലമാണ്. പരിസ്ഥിതിയിലെ പുതിയ ഘടകങ്ങൾ, ജനിതക പ്രവണത, മൈക്രോബയോമിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ജീവിതശൈലി എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഈ പുതിയ കൊഹറൻസ് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.

കാൻസർ ഇമ്മ്യൂണോളജി ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ സമീപനത്തിന് മറ്റൊരു ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ കാൻസർകോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാ കാൻസർകോശങ്ങളും നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചിലത് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ മറികടക്കുന്നു. ചിലത് പ്രതിരോധകോശങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം തന്നെ മാറ്റിമറിക്കുന്നു. ഇവിടെ കാൻസറും പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സ്ഥിരമായ യുദ്ധമല്ല; നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സഹപരിണാമത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ്. ഈ തിരിച്ചറിവിൽ നിന്നാണ് ഇമ്മ്യൂണോതെറാപ്പി പോലുള്ള പുതിയ ചികിത്സാരീതികൾ വികസിച്ചത്.

പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയഗുണം അതിന്റെ വിതരണരീതിയിലുള്ള (Distributed) സംഘടനയാണ്. തലച്ചോറിൽപോലെ ഒരു കേന്ദ്രനിയന്ത്രണകേന്ദ്രം ഇതിന് ഇല്ല. കോടിക്കണക്കിന് കോശങ്ങൾ പ്രാദേശികവിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ തീരുമാനങ്ങളുടെ ആകെഫലമായി ജീവിയുടെ കൊഹറൻസ് നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ വിതരണബുദ്ധി (Distributed Intelligence) ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ എമർജൻസ് ആശയത്തിന്റെ ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്.

ഈ സമീപനം ചികിത്സാശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ ദിശ നൽകുന്നു. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയോ അടിച്ചമർത്തുകയോ ചെയ്യുക മാത്രമല്ല ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം. പകരം അതിന്റെ ബഹുതല കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. രോഗാണുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല; പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ, മൈക്രോബയോം, കോശങ്ങൾ, ടിഷ്യുകൾ, മെറ്റബോളിസം, നാഡീവ്യവസ്ഥ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക സന്തുലനവും പുനഃസ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

അതിനാൽ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ നിന്ന് സംവാദത്തിന്റെ ഭാഷയിലേക്ക് മാറ്റേണ്ട സമയം വന്നിരിക്കുന്നു. ഇത് ശരീരത്തിന്റെ സൈന്യമല്ല; ശരീരത്തിന്റെ ബഹുതല വിവരസംസ്കരണവും കൊഹറൻസ് നിലനിർത്തലും നടത്തുന്ന സ്വയംസംഘടിത നെറ്റ്‌വർക്കാണ്. രോഗാണുക്കൾ ശത്രുക്കൾ മാത്രമല്ല; പരിണാമത്തിന്റെ സഹപങ്കാളികളുമാണ്. ആരോഗ്യം രോഗാണുക്കളുടെ അഭാവമല്ല; പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും ശരീരവും പരിസ്ഥിതിയും തമ്മിലുള്ള ചലനാത്മക കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് അവസ്ഥയാണ്.

ഈ തിരിച്ചറിവ് ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടുത്ത വലിയ ക്വാണ്ടം പാളിയിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു. കാരണം പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയും നാഡീവ്യവസ്ഥയും എൻഡോക്രൈൻ വ്യവസ്ഥയും പരസ്പരം വേർതിരിക്കപ്പെട്ട സംവിധാനങ്ങളല്ല. അവ നിരന്തരം വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന ഒരു ഏകീകൃത ജീവശൃംഖലയാണ്.

ജീവപരിണാമത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണവും ഏറ്റവും ഉയർന്നതുമായ എമർജന്റ് സംവിധാനങ്ങളിലൊന്നാണ് നാഡീവ്യവസ്ഥ. ആദ്യത്തെ ഏകകോശജീവികളിൽ പരിസ്ഥിതിയിലെ രാസമാറ്റങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ലളിതമായ സംവേദനസംവിധാനങ്ങൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പിന്നീട് ബഹുകോശജീവികൾ വികസിച്ചപ്പോൾ വിവിധ കോശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം അനിവാര്യമായി. ഈ ആവശ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ആദ്യം ലളിതമായ നാഡീജാലങ്ങൾ (Nerve Nets) രൂപപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് ഗാംഗ്ലിയകൾ, കേന്ദ്രീകൃത നാഡീവ്യവസ്ഥ, ഒടുവിൽ മസ്തിഷ്കം എന്ന അതിസങ്കീർണ്ണമായ വിവരസംസ്കരണ സംവിധാനം ഉദ്ഭവിച്ചു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ മുഴുവൻ വികാസവും ഒരു അവയവത്തിന്റെ വളർച്ച മാത്രമല്ല; ജീവന്റെ ബഹുതല കൊഹറൻസിനെ കൂടുതൽ ഉയർന്ന തലത്തിലേക്ക് ഏകീകരിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയാണ്.

പരമ്പരാഗത ന്യൂറോസയൻസ് മസ്തിഷ്കത്തെ പ്രധാനമായും ഒരു വിവരസംസ്കരണ യന്ത്രമായി കാണുന്നു. ന്യൂറോണുകൾ വൈദ്യുത-രാസ സിഗ്നലുകൾ കൈമാറുന്നു; അവയുടെ ശൃംഖലകളിൽ നിന്ന് ചിന്തയും ഓർമ്മയും തീരുമാനങ്ങളും വികാരങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഈ വിശദീകരണം അടിസ്ഥാനപരമായി ശരിയാണെങ്കിലും അത് അപൂർണ്ണമാണ്. കാരണം ന്യൂറോണുകൾ മാത്രം ബോധത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. ഒരൊറ്റ ന്യൂറോണിന് ചിന്തിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഒരു സിനാപ്സിന് ഓർമ്മയില്ല. കോടിക്കണക്കിന് ന്യൂറോണുകളുടെ ചലനാത്മക സംഘടനയിൽ നിന്നാണ് ബോധം എന്ന പുതിയ ഗുണം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ബോധം ഒരു ന്യൂറോണിന്റെ സ്വഭാവമല്ല; ന്യൂറൽ കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് ഗുണമാണ്.

ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ എമർജൻസ് എന്ന ആശയം ന്യൂറോസയൻസിന് പുതിയ അർത്ഥം നൽകുന്നത്. താഴ്ന്ന തലങ്ങളിലെ ഘടകങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളെ മാത്രം പഠിച്ചാൽ ഉയർന്ന തലത്തിലെ ഗുണങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഹൈഡ്രജനും ഓക്സിജനും പഠിച്ചാൽ ജലത്തിന്റെ നനവ് പ്രവചിക്കാനാകാത്തതുപോലെ, ന്യൂറോണുകളെ മാത്രം പഠിച്ചാൽ ബോധത്തിന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും പ്രവചിക്കാനാവില്ല. ബോധം ഒരു രഹസ്യാത്മക ശക്തിയല്ല; എന്നാൽ ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

മസ്തിഷ്കം പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടനയാണ്. ഏകദേശം 86 ബില്യൺ ന്യൂറോണുകളും അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഗ്ലിയൽ കോശങ്ങളും ചേർന്ന് കോടിക്കണക്കിന് കോടിയോളം സിനാപ്റ്റിക് ബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ ഈ കണക്കുകൾ മാത്രം മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ സ്വഭാവം വിശദീകരിക്കുന്നില്ല. നിർണായകമായത് ന്യൂറോണുകളുടെ എണ്ണമല്ല; അവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളുടെ നിരന്തരമായ പുനഃസംഘടനയാണ്. ഓരോ അനുഭവവും പുതിയ സിനാപ്സുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഓരോ പഠനവും പഴയ ബന്ധങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയോ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ഓർമ്മയും സ്ഥിരമായ ഒരു രേഖയല്ല; ഓരോ ഓർമ്മവിളിച്ചുവരുത്തലിലും അത് ഭാഗികമായി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. അതായത് മസ്തിഷ്കം സ്ഥിരമായ ഒരു ഘടനയല്ല; തുടർച്ചയായി സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ജീവിക്കുന്ന ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കാണ്.

ഈ നിരന്തര പുനഃസംഘടനയാണ് ന്യൂറോപ്ലാസ്റ്റിസിറ്റി (Neuroplasticity). മുമ്പ് മസ്തിഷ്കം ബാല്യത്തിൽ മാത്രം വികസിക്കുകയും പിന്നീട് സ്ഥിരമാവുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് കരുതിയിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് അറിയുന്നത് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ മസ്തിഷ്കം പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും പഴയവ മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, മസ്തിഷ്കത്തിലെ കൊഹറൻസ് ഒരിക്കലും പൂർത്തിയായ അവസ്ഥയല്ല; അത് നിരന്തരം ഡികൊഹഷനും പുനഃകൊഹഷനും സംഭവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഈ ചലനാത്മകതയാണ് പഠനത്തിന്റെയും ഓർമ്മയുടെയും ബുദ്ധിയുടെയും അടിസ്ഥാനം.

ന്യൂറോസയൻസിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പുതിയ ആശയങ്ങളിലൊന്നാണ് Predictive Processing അഥവാ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കുന്ന മസ്തിഷ്കം. ഈ സമീപനമനുസരിച്ച് മസ്തിഷ്കം പുറംലോകത്തിന്റെ ഒരു നിഷ്ക്രിയ പ്രതിബിംബമല്ല സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. പകരം ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരന്തരമായ പ്രവചനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും, യഥാർത്ഥ സംവേദനവിവരങ്ങളുമായി അവയെ താരതമ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രവചനവും യാഥാർത്ഥ്യവും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മസ്തിഷ്കം സ്വന്തം മാതൃകകൾ തിരുത്തുന്നു. ഈ ആശയം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സുമായി അതീവ അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ്. കാരണം ഇവിടെ അറിവ് സ്ഥിരമല്ല; യാഥാർത്ഥ്യവുമായുള്ള വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് നിരന്തരം സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ ഈ പ്രവർത്തനം ജീവശാസ്ത്രത്തിലെ നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ഓരോ പുതിയ അനുഭവവും പഴയ മാനസികമാതൃകകളെ ഭാഗികമായി നിഷേധിക്കുന്നു. എന്നാൽ പഴയ അറിവ് പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. അതിലെ പ്രയോജനകരമായ ഘടകങ്ങൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പുതിയ അനുഭവങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെയാണ് പഠനം നടക്കുന്നത്. പഠനം വിവരശേഖരണമല്ല; കൊഹറൻസിന്റെ പുനഃസംഘടനയാണ്.

മസ്തിഷ്കത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന ഡയലക്ടിക്കൽ ആശയം മൾട്ടി-ലെയർ ഓർഗനൈസേഷൻ ആണ്. ഒരു ന്യൂറോണിന്റെ പ്രവർത്തനം അയൽ ന്യൂറോണുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ന്യൂറോണുകളുടെ കൂട്ടം ന്യൂറൽ സർക്യൂട്ടുകൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. സർക്യൂട്ടുകൾ മസ്തിഷ്കപ്രദേശങ്ങളായി സംഘടിക്കുന്നു. മസ്തിഷ്കപ്രദേശങ്ങൾ ചേർന്ന് പ്രവർത്തനശൃംഖലകൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ പ്രവർത്തനശൃംഖലകളുടെ കൊഹറൻസിൽ നിന്നാണ് ബോധവും ചിന്തയും ഭാഷയും വികാരവും വ്യക്തിത്വവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ഓരോ തലവും താഴെയുള്ള തലങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, അവയെ മാത്രം ചുരുക്കി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഒരു പ്രധാനവാദം, ബോധം ദ്രവ്യത്തിന് എതിരായ ഒരു ആത്മീയശക്തിയല്ല, അതുപോലെ ന്യൂറോണുകളുടെ യാന്ത്രികഫലവുമല്ല എന്നതാണ്. ബോധം ജീവന്റെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് പ്രകടനമാണ്. അത് ഭൗതികമാണ്, എന്നാൽ റിഡക്ഷനിസ്റ്റ് അർത്ഥത്തിൽ അല്ല. ബോധം പുതിയ സംഘടനാതലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പുതിയ നിയമങ്ങളുടെ പ്രകടനമാണ്. ഈ സമീപനം ദ്വൈതവാദത്തെയും യാന്ത്രിക ഭൗതികവാദത്തെയും ഒരുപോലെ അതിജീവിക്കുന്നു.

ഈ കാഴ്ചപ്പാട് മനസ്സും ശരീരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെയും പുതിയ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ മനസും ശരീരവും പലപ്പോഴും വേർതിരിച്ചാണ് പഠിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ഇന്ന് ന്യൂറോഇമ്മ്യൂണോളജി, സൈക്കോന്യൂറോഎൻഡോക്രൈനോളജി, സൈക്കോന്യൂറോഇമ്മ്യൂണോളജി തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് മനസ്സ്, മസ്തിഷ്കം, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ, ഹോർമോണുകൾ, മെറ്റബോളിസം എന്നിവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ വിവരശൃംഖലയുടെ ഭാഗങ്ങളാണെന്നാണ്. മാനസികസമ്മർദ്ദം പ്രതിരോധശേഷിയെ ബാധിക്കുന്നു. അണുബാധ മാനസികാവസ്ഥയെ മാറ്റുന്നു. ഹോർമോണുകൾ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ ജീനുകളുടെ പ്രകടനത്തെ വരെ മാറ്റുന്നു. അതായത് മനസ്സ് ശരീരത്തിന് പുറത്തുള്ള ഒന്നല്ല; ശരീരത്തിന്റെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള എമർജന്റ് സംഘടനയാണ്.

ഈ ഏകീകരണം ആരോഗ്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം വരുത്തുന്നു. ആരോഗ്യം രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ അഭാവം മാത്രമല്ല. ജൈവ, നാഡീ, മാനസിക, സാമൂഹിക, പരിസ്ഥിതി തലങ്ങളിലെ കൊഹറൻസിന്റെ സംയുക്താവസ്ഥയാണ് ആരോഗ്യം. അതിനാൽ മാനസികാരോഗ്യവും ശാരീരികാരോഗ്യവും വേർതിരിച്ച രണ്ട് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളല്ല. അവ ഒരേ ജീവപ്രക്രിയയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങളാണ്.

വിഷാദരോഗം (Depression) ഇതിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ഒരുകാലത്ത് വിഷാദത്തെ മസ്തിഷ്കത്തിലെ സെറോട്ടോണിൻ കുറവുമായി മാത്രം ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന് അത് അപൂർണ്ണമാണെന്ന് വ്യക്തമാണ്. വിഷാദത്തിൽ ന്യൂറൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ, ഹോർമോണുകൾ, അണുബാധ, മൈക്രോബയോം, സാമൂഹികഒറ്റപ്പെടൽ, ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പങ്കുവഹിക്കുന്നു. അതിനാൽ വിഷാദം ഒരു ന്യൂറോട്രാൻസ്മിറ്ററിന്റെ മാത്രം രോഗമല്ല; ബഹുതല കൊഹറൻസിന്റെ ഡികൊഹഷനാണ്.

ന്യൂറോഡീജനറേറ്റീവ് രോഗങ്ങളെയും ഇതേ രീതിയിൽ കാണാം. അൽഷിമേഴ്സ് രോഗത്തെ ഒരുകാലത്ത് അമിലോയിഡ് പ്രോട്ടീനുകളുടെ പ്രശ്നമായി മാത്രം കണ്ടിരുന്നു. പിന്നീട് ടൗ പ്രോട്ടീനുകളും ഉൾപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ ഇന്ന് വ്യക്തമാണ്, ഈ രോഗം പ്രോട്ടീൻ അഗ്രിഗേഷൻ, പ്രതിരോധപ്രതികരണം, മെറ്റബോളിക് മാറ്റങ്ങൾ, രക്തക്കുഴൽ ആരോഗ്യം, മൈറ്റോകോണ്ട്രിയ പ്രവർത്തനം, ജീവിതശൈലി, സാമൂഹികപ്രവർത്തനം എന്നിവയുടെ സങ്കീർണ്ണ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമാണെന്ന്. അതിനാൽ ഒരു ഒറ്റ ലക്ഷ്യത്തെ ആക്രമിക്കുന്ന ചികിത്സകൾ പലപ്പോഴും പര്യാപ്തമാകുന്നില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഇവിടെ ചികിത്സയ്ക്കും പുതിയ ദിശ നൽകുന്നു. മസ്തിഷ്കത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട അവയവമായി ചികിത്സിക്കുന്നത് മതിയാകില്ല. ന്യൂറൽ കൊഹറൻസ്, പ്രതിരോധ കൊഹറൻസ്, മെറ്റബോളിക് കൊഹറൻസ്, സാമൂഹിക കൊഹറൻസ്, മാനസിക കൊഹറൻസ് എന്നിവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഭാവിയിലെ ചികിത്സാരീതികൾ ഈ ബഹുതല സമീപനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും വികസിക്കുക.

മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ വികാസവും ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമത്തിന് വിധേയമാണ്. വ്യക്തിയുടെ ബോധം വ്യക്തിഗത ന്യൂറോണുകളുടെ മാത്രം ഉൽപ്പന്നമല്ല; ഭാഷ, സംസ്കാരം, സമൂഹം, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, ചരിത്രം എന്നിവയുടെ സംയുക്ത എമർജന്റ് ഗുണമാണ്. മനുഷ്യൻ ഒറ്റയ്ക്ക് വളരുന്നില്ല. സമൂഹത്തിന്റെ വിവരശൃംഖലയിൽ പങ്കുചേരുമ്പോഴാണ് അവന്റെ ബോധം വികസിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ബോധം ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സമൂഹശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സംഗമസ്ഥാനത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

ഈ നിലയിൽ നോക്കുമ്പോൾ നാഡീശാസ്ത്രം മസ്തിഷ്കത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രം മാത്രമല്ല; ജീവന്റെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള കൊഹറൻസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രമാണ്. ബോധം, ചിന്ത, ഭാഷ, ഓർമ്മ, വികാരം എന്നിവയെല്ലാം ന്യൂറൽ കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് പ്രകടനങ്ങളാണ്. ഇവയെ യാന്ത്രികമായി ചുരുക്കാനോ ആത്മീയമായി വേർതിരിക്കാനോ കഴിയില്ല. അവ ജീവന്റെ ബഹുതല ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയുടെ അനിവാര്യഫലങ്ങളാണ്.

ഈ തിരിച്ചറിവ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ അടുത്ത ചരിത്രഘട്ടത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു. കാരണം രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മനുഷ്യന്റെ ധാരണയും ഈ രീതിയിൽ തന്നെ നിരന്തരം പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ ഒരിക്കലും സ്ഥിരമായിരുന്നിട്ടില്ല. ഓരോ കാലഘട്ടവും രോഗത്തിന് വ്യത്യസ്തമായ വിശദീകരണങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ വിശദീകരണങ്ങളിൽ ചിലത് ഇന്ന് നമുക്ക് തെറ്റാണെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും, അവ ഓരോന്നും അതത് കാലഘട്ടത്തിലെ ശാസ്ത്രീയവും സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ അറിവിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രകടനങ്ങളായിരുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ രോഗസിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ചരിത്രം തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് ശരികളിലേക്കുള്ള യാത്രയല്ല; മറിച്ച് യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഓരോ പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയും അനാവരണം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ അറിവ് സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയുടെ ചരിത്രമാണ്.

ഓരോ പുതിയ രോഗസിദ്ധാന്തവും പഴയ സിദ്ധാന്തത്തെ നിഷേധിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ നിഷേധം പൂർണ്ണമായ നാശമല്ല. പഴയ സിദ്ധാന്തത്തിലെ സാധുവായ ഘടകങ്ങൾ പുതിയ സിദ്ധാന്തത്തിൽ ഉയർന്ന തലത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് ഡയലക്ടിക്സിലെ നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്ന നിയമം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്നത്തെ അറിവ് പോലും അന്തിമമല്ല; ഭാവിയിൽ അത് കൂടുതൽ വിശാലമായ ഒരു സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറും.

മനുഷ്യന്റെ ആദ്യകാല രോഗധാരണകൾ പ്രകൃതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മയിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. രോഗം ദൈവങ്ങളുടെ കോപം, പാപത്തിനുള്ള ശിക്ഷ, ദുഷ്ടാത്മാക്കളുടെ ആക്രമണം, അദൃശ്യശക്തികളുടെ ഇടപെടൽ തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളിലൂടെയാണ് വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇന്ന് ഈ ആശയങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമല്ലെന്ന് നമുക്കറിയാം. എന്നാൽ അവ പൂർണ്ണമായും യുക്തിരഹിതമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ രോഗത്തിനും ആരോഗ്യത്തിനും പിന്നിൽ ചില ക്രമബദ്ധമായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ അറിയാത്തതിനാൽ അവ അമാനുഷികശക്തികളിൽ പ്രക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഇത് മനുഷ്യബോധത്തിന്റെ ആദ്യകാല കൊഹറൻസ് ആയിരുന്നു. അനുഭവങ്ങൾ വർധിച്ചതോടെ ഈ കൊഹറൻസിനകത്ത് വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. ഒരേ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് വ്യത്യസ്തരോഗങ്ങൾ വരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ഒരേ ചടങ്ങുകൾ ചെയ്തിട്ടും ചിലർ സുഖപ്പെടുകയും ചിലർ മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പഴയ കൊഹറൻസിന്റെ ഡികൊഹഷന് കാരണമായി. ഈ ഡികൊഹഷനിൽ നിന്നാണ് ശാസ്ത്രീയ വൈദ്യചിന്തയുടെ ആദ്യത്തെ എമർജൻസ്.

പുരാതന ഗ്രീസിലെ ഹിപ്പോക്രട്ടീസും പിന്നീട് ഗാലനും അവതരിപ്പിച്ച ഹ്യൂമറൽ സിദ്ധാന്തം വൈദ്യചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ വലിയ ശാസ്ത്രീയ വിപ്ലവമായിരുന്നു. ശരീരത്തിലെ നാല് പ്രധാന ദ്രവങ്ങൾ—രക്തം, കഫം, മഞ്ഞപിത്തം, കറുത്തപിത്തം—ഇവയുടെ സന്തുലനമാണ് ആരോഗ്യമെന്നും അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് രോഗമെന്നും ഈ സിദ്ധാന്തം വാദിച്ചു. ഇന്ന് ഈ സിദ്ധാന്തം ശാസ്ത്രീയമായി തെറ്റാണെന്ന് നമുക്കറിയാം. എന്നാൽ അതിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം മറ്റൊന്നാണ്. രോഗത്തെ ആദ്യമായി പ്രകൃതിയിലെ ഭൗതികപ്രക്രിയയായി കാണാൻ ഇത് മനുഷ്യനെ പഠിപ്പിച്ചു. അതായത് രോഗം അമാനുഷികശക്തികളുടെ ഇടപെടലല്ല, ശരീരത്തിനകത്തെ ഒരു പ്രക്രിയയാണെന്ന് ഇത് പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ഹ്യൂമറൽ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സംഭാവന ആരോഗ്യം ഒരു സന്തുലനാവസ്ഥയാണെന്ന ആശയമായിരുന്നു. ദ്രവങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം തെറ്റായിരുന്നെങ്കിലും ആരോഗ്യം സന്തുലനത്തിന്റെ പ്രകടനമാണെന്ന അടിസ്ഥാനചിന്ത ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇത് ഒരു പ്രാഥമിക കൊഹറൻസ് ആശയമായിരുന്നു. ഇന്ന് നാം ദ്രവങ്ങളുടെ സന്തുലനത്തെക്കുറിച്ചല്ല സംസാരിക്കുന്നത്; മറിച്ച് ബഹുതല ജൈവകൊഹറൻസിനെക്കുറിച്ചാണ്. അതായത് പഴയ ആശയം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും അതിന്റെ സത്ത ഉയർന്ന തലത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.

പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ശരീരഘടനാശാസ്ത്രവും ശരീരക്രിയാശാസ്ത്രവും വികസിച്ചതോടെ ഹ്യൂമറൽ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പരിമിതികൾ വ്യക്തമായി. വില്യം ഹാർവി രക്തചംക്രമണം കണ്ടെത്തി. വെസാലിയസ് ശരീരഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം വിശദീകരിച്ചു. പിന്നീട് സൂക്ഷ്മദർശിനി കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടതോടെ ശരീരത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മഘടനകൾ മനുഷ്യന് കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. ഇതോടെ രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ഒരു പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയിലേക്ക് ഉയർന്നു.

റുഡോൾഫ് വിർഷോ അവതരിപ്പിച്ച കോശപാത്തോളജി (Cellular Pathology) രോഗസിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തിലെ അടുത്ത വലിയ എമർജൻസായിരുന്നു. “ഓരോ കോശവും മറ്റൊരു കോശത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയം ജീവശാസ്ത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. രോഗം ശരീരത്തിന്റെ മുഴുവൻ അസന്തുലിതാവസ്ഥയല്ല; പ്രത്യേക കോശങ്ങളിലെ അസാധാരണ മാറ്റങ്ങളാണ് രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. ഈ സിദ്ധാന്തം രോഗത്തെ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മതലത്തിൽ വിശദീകരിക്കാൻ സഹായിച്ചു.

എന്നാൽ കോശപാത്തോളജിയും അന്തിമസിദ്ധാന്തമായിരുന്നില്ല. കോശത്തിനകത്തെ ജൈവരാസപ്രക്രിയകൾ പഠിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ഉയർന്നു. ഒരേ കോശത്തിൽ വ്യത്യസ്തരോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ഒരേ തരത്തിലുള്ള കോശങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായി പ്രതികരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ വീണ്ടും പഴയ കൊഹറൻസിനെ തകർത്തു.

ഇതിനിടയിലാണ് രോഗാണുസിദ്ധാന്തം (Germ Theory) രൂപപ്പെടുന്നത്. ലൂയി പാസ്ചറും റോബർട്ട് കോക്കും തെളിയിച്ചത് ചില രോഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക സൂക്ഷ്മജീവികളാണ് കാരണമെന്ന് ആയിരുന്നു. ഇത് വൈദ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശാസ്ത്രീയ വിപ്ലവങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ശുചിത്വം, അണുനാശനം, വാക്സിനേഷൻ, ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വികസിച്ചത്. മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ കോടിക്കണക്കിന് ജീവനുകൾ ഈ കണ്ടെത്തലിലൂടെ രക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ രോഗാണുസിദ്ധാന്തവും പിന്നീട് സ്വന്തം പരിമിതികളെ വെളിപ്പെടുത്തി. ഒരേ രോഗാണു ബാധിച്ച എല്ലാവർക്കും ഒരേ രോഗം വരാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? ചിലർക്ക് ഗുരുതരരോഗം വരുമ്പോൾ ചിലർക്ക് ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? രോഗാണു ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും രോഗം വികസിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് രോഗാണുസിദ്ധാന്തം മാത്രം ഉത്തരം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇവിടെ ഒരു നിർണായകമായ തിരിച്ചറിവ് ആവശ്യമാണ്. രോഗാണു രോഗത്തിന്റെ ഏകകാരണമല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ നിലവിലുള്ള കൊഹറൻസുമായി സംവദിക്കുന്ന ഒരു ഘടകമാണ്. അതിനാൽ രോഗം രോഗാണുവിന്റെ മാത്രം സ്വഭാവമല്ല; രോഗാണുവും ജീവവ്യവസ്ഥയും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധത്തിന്റെ ഫലമാണ്.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവരസതന്ത്രവും മോളിക്യുലാർ ബയോളജിയും വികസിച്ചതോടെ മോളിക്യുലാർ പാത്തോളജി രൂപപ്പെട്ടു. എൻസൈമുകൾ, റിസപ്റ്ററുകൾ, അയോൺ ചാനലുകൾ, ജീനുകൾ, സിഗ്നലിംഗ് പാതകൾ എന്നിവയിലെ വ്യതിയാനങ്ങളാണ് രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടു. ഈ സമീപനം ആധുനിക ഫാർമക്കോളജിയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കി. ഒരു പ്രത്യേക റിസപ്റ്ററെ തടയുക, ഒരു പ്രത്യേക എൻസൈമിനെ സജീവമാക്കുക, ഒരു പ്രത്യേക ജീനിന്റെ പ്രവർത്തനം മാറ്റുക തുടങ്ങിയ ലക്ഷ്യചികിത്സകൾ വികസിച്ചു.

എന്നാൽ ഇവിടെയും പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഒരേ ജീൻ വ്യത്യസ്തസാഹചര്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒരേ പ്രോട്ടീൻ നിരവധി ജൈവപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. ഒരേ റിസപ്റ്ററിനെ ലക്ഷ്യമിടുന്ന മരുന്ന് അനേകം പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത പാർശ്വഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതായത് ജീവവ്യവസ്ഥയെ ഒറ്റ മോളിക്യൂളായി ചുരുക്കി വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വീണ്ടും വ്യക്തമായി.

ഇതാണ് സിസ്റ്റംസ് പാത്തോളജിയും നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിൻഉം ഉദ്ഭവിക്കാൻ കാരണമായത്. ഈ സമീപനമനുസരിച്ച് രോഗം ഒരു ജീനിന്റെയോ ഒരു പ്രോട്ടീന്റെയോ ഒരു കോശത്തിന്റെയോ പ്രശ്നമല്ല. ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ കൊഹറൻസ് തകരുമ്പോഴാണ് രോഗം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ഒരു രോഗം ഒരേസമയം ജീനുകളെയും പ്രോട്ടീനുകളെയും മെറ്റബോളിസത്തെയും പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെയും നാഡീവ്യവസ്ഥയെയും മൈക്രോബയോമിനെയും സാമൂഹികപരിസ്ഥിതിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ സമീപനത്തെ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കുന്നു. നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ പോലും അന്തിമതലമല്ലെന്ന് ഇത് വാദിക്കുന്നു. ജീവൻ വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളുടെ സംഘടനയാണ്. തന്മാത്രകൾ, കോശങ്ങൾ, ടിഷ്യുകൾ, അവയവങ്ങൾ, ജീവി, സമൂഹം, പരിസ്ഥിതി എന്നിവയെല്ലാം പരസ്പരം ഇടപെടുന്ന വ്യത്യസ്ത സംഘടനാതലങ്ങളാണ്. ഓരോ തലത്തിനും സ്വന്തം കൊഹറൻസ് ഉണ്ട്. രോഗം ഒരു തലത്തിലെ ഡികൊഹഷനിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല; പല തലങ്ങളിലെയും ഡികൊഹഷനുകളുടെ പരസ്പരബന്ധത്തിൽ നിന്നാണ് അത് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

ഉദാഹരണമായി ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹത്തെ പരിഗണിക്കാം. ഇത് ഇൻസുലിൻ കുറവിന്റെ രോഗമല്ല. ഇൻസുലിൻ റെസിസ്റ്റൻസ്, കരളിന്റെ മെറ്റബോളിസം, കൊഴുപ്പുകോശങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, കുടൽ മൈക്രോബയോം, അണുബാധ, ഹോർമോണുകൾ, നാഡീവ്യവസ്ഥ, ജീവിതശൈലി, സാമൂഹികപരിസ്ഥിതി എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് രോഗം രൂപപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ഒരു രക്തത്തിലെ ഗ്ലൂക്കോസ് അളവ് മാത്രം പരിശോധിച്ച് രോഗത്തെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല.

ഇതേ കാര്യം കാൻസറിനും ബാധകമാണ്. കാൻസർ ഒരു മ്യൂട്ടേഷന്റെ രോഗമല്ല. ജീനോമിക് അസ്ഥിരത, കോശസമൂഹത്തിലെ ആശയവിനിമയ തകരാർ, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, രക്തക്കുഴലുകളുടെ വളർച്ച, മെറ്റബോളിക് പുനഃസംഘടന, പരിസ്ഥിതി സ്വാധീനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഡയലക്ടിക്കൽ സംയോജനമാണ് കാൻസർ. അതിനാൽ കാൻസറിനെ ഒരു ജീനിലൂടെ മാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇവിടെയാണ് രോഗത്തിന്റെ നിർവചനം തന്നെ മാറുന്നത്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ രോഗം ഒരു വസ്തുവല്ല, ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. അത് ശരീരത്തിലേക്ക് പുറത്തുനിന്ന് പ്രവേശിക്കുന്ന ഒന്നല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലെ കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ചിലപ്പോൾ രോഗാണുക്കൾ ഈ പ്രക്രിയയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കും. ചിലപ്പോൾ ജനിതകമാറ്റങ്ങൾ. ചിലപ്പോൾ പരിസ്ഥിതി. ചിലപ്പോൾ സാമൂഹികസമ്മർദ്ദം. എന്നാൽ രോഗത്തിന്റെ അന്തിമരൂപം ഈ എല്ലാ ഘടകങ്ങളുടെയും പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിലാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്.

ഈ സമീപനം ആരോഗ്യത്തിന്റെ നിർവചനത്തെയും വികസിപ്പിക്കുന്നു. ആരോഗ്യം രോഗത്തിന്റെ അഭാവമല്ല. വിവിധ ജൈവ, മാനസിക, സാമൂഹിക, പരിസ്ഥിതി പാളികളിലെ കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് അവസ്ഥയാണ് ആരോഗ്യം. അതിനാൽ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം രോഗത്തെ “നീക്കം ചെയ്യുക” മാത്രമല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയുമാണ്.

രോഗസിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ ചരിത്രം നമ്മെ മറ്റൊരു നിർണായക മേഖലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ മാറിയതുപോലെ, മരുന്നുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയും നിരന്തരം മാറിയിട്ടുണ്ട്. സസ്യമരുന്നുകളിൽ നിന്ന് മോളിക്യുലാർ ടാർഗറ്റ് മരുന്നുകളിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് നെറ്റ്‌വർക്ക് ഫാർമക്കോളജിയിലേക്കും നടന്ന വികാസവും ഇതേ ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമത്തിന് വിധേയമാണ്.

മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ ശാസ്ത്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് രോഗശമനത്തിനായി ഔഷധങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമം. ജീവശാസ്ത്രവും രോഗശാസ്ത്രവും പോലെ ഔഷധശാസ്ത്രവും (Pharmacology) ഒരിക്കലും നിശ്ചലമായിരുന്നില്ല. ഓരോ പുതിയ രോഗസിദ്ധാന്തവും പുതിയ ചികിത്സാരീതികൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി. ഓരോ പുതിയ ചികിത്സാരീതിയും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ മറികടക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ് ഔഷധശാസ്ത്രത്തെ അടുത്ത വികാസഘട്ടത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. അതിനാൽ ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം വിജയകരമായ മരുന്നുകളുടെ ചരിത്രം മാത്രമല്ല; തുടർച്ചയായി സ്വയം തിരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ വിജ്ഞാനശാഖയുടെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഔഷധം എന്നത് ശരീരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന ഒരു രാസവസ്തു മാത്രമല്ല. ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ നിലവിലുള്ള കൊഹറൻസുമായി സംവദിച്ച് അതിനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു ബാഹ്യ ഇടപെടലാണ് ഔഷധം. ഈ പുനഃസംഘടന ഗുണകരമാകാം, പ്രതികൂലമാകാം, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടും ഒരേസമയം സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ ഒരു ഔഷധത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം അതിന്റെ രാസഘടനയിൽ മാത്രം നിർണയിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല സംഘടനയുമായുള്ള അതിന്റെ ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധത്തിലാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്.

ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടം അനുഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ആദിമമനുഷ്യൻ സസ്യങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ, മൃഗോൽപ്പന്നങ്ങൾ, വിവിധ പ്രകൃതിദത്ത വസ്തുക്കൾ എന്നിവ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ ഉപയോഗിച്ചു. ചില സസ്യങ്ങൾ വേദന കുറയ്ക്കുന്നതായും, ചിലത് മുറിവ് ഭേദമാക്കുന്നതായും, ചിലത് വിഷമാണെന്നും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ അറിവ് ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ അല്ല, തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറപ്പെട്ട അനുഭവങ്ങളിലൂടെയാണ് വികസിച്ചത്. എങ്കിലും ഇതും ഒരു ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയായിരുന്നു. വിജയകരമായ ചികിത്സകൾ നിലനിന്നു; പരാജയപ്പെട്ടവ ക്രമേണ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഔഷധങ്ങൾ സാധാരണയായി ബഹുഘടക (Multi-component) സ്വഭാവമുള്ളവയായിരുന്നു. ഒരു ഔഷധസസ്യത്തിൽ നൂറുകണക്കിന് രാസസംയുക്തങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കും. അവയിൽ പലതും ഒരേസമയം ശരീരത്തിലെ വിവിധ ജൈവപാതകളുമായി സംവദിക്കുന്നു. ആധുനിക ഫാർമക്കോളജി പിന്നീട് ഇവയിൽ നിന്ന് സജീവഘടകങ്ങളെ വേർതിരിച്ചെടുത്തെങ്കിലും, പ്രകൃതിദത്ത ഔഷധങ്ങളുടെ ഈ ബഹുലക്ഷ്യ (Multi-target) സ്വഭാവം ഇന്ന് വീണ്ടും ശാസ്ത്രീയ ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും രസതന്ത്രത്തിന്റെ വികാസത്തോടെ ഔഷധശാസ്ത്രം ഒരു പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളിയിലേക്ക് ഉയർന്നു. സസ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് മോർഫിൻ, ക്വിനൈൻ, ഡിജിറ്റാലിസ്, ആസ്പിരിൻ തുടങ്ങിയ സജീവരാസഘടകങ്ങൾ വേർതിരിച്ചെടുത്തു. പിന്നീട് പൂർണ്ണമായും സിന്തറ്റിക് മരുന്നുകൾ വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടെ ഔഷധങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ കൃത്യമായി പഠിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ ഘട്ടം ഔഷധശാസ്ത്രത്തിലെ വലിയ ശാസ്ത്രീയ വിപ്ലവമായിരുന്നു.

ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് പോൾ എർലിച്ച് “Magic Bullet” എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിച്ചത്. രോഗകാരക ഘടകത്തെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഔഷധം വികസിപ്പിക്കാമെന്നായിരുന്നു ഈ സങ്കൽപ്പം. പിന്നീട് റിസപ്റ്റർ സിദ്ധാന്തവും എൻസൈം സിദ്ധാന്തവും വികസിച്ചതോടെ “ഒരു രോഗം – ഒരു ലക്ഷ്യം – ഒരു മരുന്ന്” (One Disease – One Target – One Drug) എന്ന മാതൃക ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രതത്ത്വമായി മാറി.

ഈ സമീപനം അനേകം അസാധാരണ വിജയങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു. ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ ബാക്ടീരിയകളെ ലക്ഷ്യമിട്ടു. ഇൻസുലിൻ പ്രമേഹചികിത്സയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു. ബീറ്റാ ബ്ലോക്കറുകൾ ഹൃദ്രോഗചികിത്സ മാറ്റിമറിച്ചു. സ്റ്റാറ്റിനുകൾ കൊളസ്ട്രോൾ നിയന്ത്രണത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. കാൻസർ ചികിത്സയിൽ ലക്ഷ്യചികിത്സകൾ (Targeted Therapy) വികസിച്ചു. ഇതെല്ലാം ആധുനിക ഫാർമക്കോളജിയുടെ മഹത്തായ നേട്ടങ്ങളാണ്.

എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ വിജയങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ വിത്തുകളും അടങ്ങിയിരുന്നു.

ഒരു റിസപ്റ്ററിനെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിടാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത മരുന്ന് പലപ്പോഴും അനേകം മറ്റ് റിസപ്റ്ററുകളുമായും ഇടപെടുന്നതായി കണ്ടെത്തി. ഒരു എൻസൈമിനെ തടയാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത മരുന്ന് മറ്റു ജൈവപാതകളെയും ബാധിച്ചു. ഒരു രോഗത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി നൽകിയ മരുന്ന് മറ്റൊരു അവയവത്തിൽ ഗുരുതരമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് “ഓഫ്-ടാർഗറ്റ് ഇഫക്റ്റ്” (Off-target Effect) എന്ന ആശയം ഉയർന്നുവരാൻ കാരണമായത്.

ഇത് ഔഷധശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു ചെറിയ സാങ്കേതിക പ്രശ്നമല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ഡയലക്ടിക്കൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്. ജീവൻ പരസ്പരം വേർതിരിച്ചിട്ടുള്ള റിസപ്റ്ററുകളുടെ കൂട്ടമല്ല; അത് പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ട നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ സംഘടനയാണ്. അതിനാൽ ഒരു ഘടകത്തിൽ ഇടപെടുമ്പോൾ മുഴുവൻ നെറ്റ്‌വർക്കിലും പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

കഴിഞ്ഞ ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ ഗുരുതര പാർശ്വഫലങ്ങൾ കാരണം വിപണിയിൽ നിന്ന് പിൻവലിക്കപ്പെട്ട നിരവധി മരുന്നുകൾ ഈ സത്യം ശക്തമായി സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. ട്രോഗ്ലിറ്റാസോൺ കരൾവിഷബാധ കാരണം പിൻവലിക്കപ്പെട്ടു. റോഫെകോക്സിബ് ഹൃദയാഘാതസാധ്യത വർധിപ്പിച്ചതിനാൽ വിപണിയിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സെറിവാസ്റ്റാറ്റിൻ ഗുരുതരമായ റാബ്ഡോമയോളിസിസ് ഉണ്ടാക്കി. സിബുട്രാമിൻ ഹൃദ്രോഗസാധ്യത വർധിപ്പിച്ചു. ഇവ വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ശാസ്ത്രീയമായി യുക്തിസഹമായ മരുന്നുകളായിരുന്നു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചശേഷമാണ് ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ സങ്കീർണ്ണത പൂർണ്ണമായി പ്രകടമായത്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ സംഭവങ്ങൾ ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെ പരാജയമല്ല. മറിച്ച് റിഡക്ഷനിസ്റ്റ് സമീപനത്തിന്റെ പരിമിതികൾ വെളിപ്പെടുത്തിയ ഡയലക്ടിക്കൽ എമർജൻസുകളാണ്. ഓരോ പുതിയ പാർശ്വഫലവും ജീവവ്യവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ അറിവ് സൃഷ്ടിച്ചു. ഈ അറിവിൽ നിന്നാണ് ഫാർമകോവിജിലൻസ്, റിയൽ-വേൾഡ് എവിഡൻസ്, ഫാർമക്കോജീനോമിക്സ്, സിസ്റ്റംസ് ഫാർമക്കോളജി എന്നീ പുതിയ ശാഖകൾ ഉദ്ഭവിച്ചത്. ഇതാണ് നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഔഷധശാസ്ത്രം മറ്റൊരു വലിയ പരിവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഇന്ന് ഒരു മരുന്ന് ഒരു ലക്ഷ്യത്തിൽ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന ധാരണ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയാണ്. പകരം നെറ്റ്‌വർക്ക് ഫാർമക്കോളജി (Network Pharmacology) എന്ന പുതിയ സമീപനം വികസിക്കുന്നു. ഈ സമീപനം ഒരു ഔഷധം ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ മുഴുവൻ ശൃംഖലകളുമായാണ് സംവദിക്കുന്നതെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ചികിത്സയും ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ പുനഃസംഘടനയായി മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു.

ഇവിടെയാണ് കൊഹഷൻ എന്ന ആശയം വീണ്ടും കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് വരുന്നത്. രോഗം ബഹുതല കൊഹറൻസിന്റെ തകരാറാണെങ്കിൽ, ഔഷധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനം ആ കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതായിരിക്കണം. എന്നാൽ ഓരോ ഔഷധവും ഒരേസമയം കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു ആന്റിബയോട്ടിക് രോഗാണുക്കളെ നശിപ്പിച്ച് ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താം. അതേ സമയം കുടലിലെ മൈക്രോബയോമിന്റെ കൊഹറൻസ് തകർക്കുകയും ചെയ്യും. ഒരു കീമോതെറാപ്പി മരുന്ന് കാൻസർകോശങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും; അതേ സമയം അസ്ഥിമജ്ജയിലെ ആരോഗ്യമുള്ള കോശങ്ങളെയും ബാധിക്കും. അതിനാൽ ഒരു ഔഷധത്തിനും പൂർണ്ണമായും “ഗുണകരം” അല്ലെങ്കിൽ “ദോഷകരം” എന്ന വിശേഷണം നൽകാനാവില്ല. അതിന്റെ പ്രവർത്തനം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ മൊത്തം കൊഹറൻസിനെ എങ്ങനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഔഷധങ്ങളെ ഒരു പുതിയ രീതിയിൽ നിർവചിക്കുന്നു. ഔഷധം എന്നത് ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ നിലവിലുള്ള ബഹുതല കൊഹറൻസുമായി സംവദിച്ച് അതിനെ പുതിയ കൊഹറൻസിലേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു ബാഹ്യവിവര-ദ്രവ്യ ഇടപെടലാണ്. ഈ നിർവചനം ഔഷധത്തെ ഒരു രാസപദാർത്ഥത്തിൽ മാത്രം ഒതുക്കുന്നില്ല. അതിന്റെ പ്രവർത്തനം ജീവവ്യവസ്ഥയുമായുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ ബന്ധത്തിലാണ്.

ഈ സമീപനം വ്യക്തിഗത ചികിത്സയെയും (Precision Medicine) കൂടുതൽ വിശാലമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഒരേ രോഗമുള്ള രണ്ട് വ്യക്തികൾക്ക് ഒരേ മരുന്ന് ഒരേ ഫലം നൽകണമെന്നില്ല. കാരണം രോഗം ഒരേ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവരുടെ ജൈവകൊഹറൻസ് വ്യത്യസ്തമാണ്. ജനിതകഘടന, എപിജെനെറ്റിക് മാറ്റങ്ങൾ, മൈക്രോബയോം, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ, ജീവിതശൈലി, സാമൂഹികപരിസ്ഥിതി എന്നിവയെല്ലാം ഔഷധപ്രതികരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ ഔഷധശാസ്ത്രം രോഗകേന്ദ്രിതമല്ല, വ്യക്തികേന്ദ്രിതമായിരിക്കും.

ഇവിടെയാണ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസും സിസ്റ്റംസ് ബയോളജിയും ഔഷധവികസനത്തെ മാറ്റിമറിക്കുന്നത്. ഒരു ഒറ്റ റിസപ്റ്ററെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതിനുപകരം, മുഴുവൻ ജൈവ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ പ്രതികരണം കമ്പ്യൂട്ടർ മാതൃകകളിലൂടെ പ്രവചിക്കാൻ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ഒരു മരുന്ന് ഏതെല്ലാം ജീനുകളെ സ്വാധീനിക്കും, ഏതെല്ലാം പ്രോട്ടീനുകളുമായി ബന്ധപ്പെടും, ഏതെല്ലാം പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട് എന്നിവ മുൻകൂട്ടി മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ സമീപനം സഹായിക്കുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഇതും അന്തിമഘട്ടമല്ല. നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ പോലും ജീവന്റെ അവസാനസംഘടനാതലമല്ല. ജീവൻ നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബഹുതല ക്വാണ്ടം കൊഹറൻസുകളുടെ പ്രക്രിയയാണ്. അതിനാൽ ഭാവിയിലെ ഔഷധശാസ്ത്രം നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ മാത്രമല്ല, ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെയും പരിഗണിക്കേണ്ടിവരും.

ആധുനിക ഔഷധശാസ്ത്രം കൈവരിച്ച മഹത്തായ വിജയങ്ങൾക്കൊപ്പം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണ് ഔഷധങ്ങളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ (Adverse Drug Reactions). ഒരു രോഗത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ വികസിപ്പിച്ച മരുന്ന് മറ്റൊരു അവയവത്തെ ബാധിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ സുരക്ഷിതമെന്ന് കണ്ടെത്തിയ ചില മരുന്നുകൾ വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഗുരുതരമായ ഹൃദ്രോഗം, കരൾവിഷബാധ, വൃക്കതകരാർ, നാഡീവ്യവസ്ഥാ വൈകല്യങ്ങൾ, അപൂർവ ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ പ്രതികരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ആധുനിക ഫാർമക്കോളജിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നാണ്.

പരമ്പരാഗത ഫാർമക്കോളജി പാർശ്വഫലങ്ങളെ സാധാരണയായി രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കുന്നു. ഒന്നാമത്തേത് മരുന്നിന്റെ അറിയപ്പെടുന്ന ഔഷധപ്രവർത്തനത്തിന്റെ അതിശയോക്തിയായ പ്രകടനങ്ങളാണ്. രണ്ടാമത്തേത് ലക്ഷ്യമിട്ട ജൈവഘടകത്തിന് പുറമെ മറ്റിടങ്ങളിൽ മരുന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഓഫ്-ടാർഗറ്റ് (Off-target) ഫലങ്ങളാണ്. ഈ വർഗ്ഗീകരണം പ്രായോഗികമായി പ്രയോജനകരമാണെങ്കിലും, പാർശ്വഫലങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വചിന്താപരമായ കാരണം ഇത് വിശദീകരിക്കുന്നില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഔഷധത്തിന്റെ ഒരു “അപകടം” മാത്രമല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ സംഘടനാതത്ത്വത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ പ്രകടനമാണ്. ജീവൻ പരസ്പരം വേർതിരിച്ച അവയവങ്ങളുടെ യാന്ത്രിക കൂട്ടമല്ല. അത് വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരസ്പരബന്ധിതമായ കൊഹറൻസ് നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെ സംഘടനയാണ്. അതിനാൽ ഒരു തലത്തിൽ നടത്തുന്ന ഇടപെടൽ മറ്റനേകം തലങ്ങളിൽ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

ഒരു ഔഷധം ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു റിസപ്റ്ററുമായി മാത്രം സംവദിക്കുന്നില്ല. അത് രക്തത്തോടും കോശസ്തരങ്ങളോടും പ്രോട്ടീനുകളോടും എൻസൈമുകളോടും പ്രതിരോധകോശങ്ങളോടും മൈക്രോബയോമിനോടും മെറ്റബോളിക് ശൃംഖലകളോടും ജീൻ പ്രകടന സംവിധാനങ്ങളോടും നാഡീവ്യവസ്ഥയോടും നിരന്തരം സംവദിക്കുന്നു. ഈ സങ്കീർണ്ണമായ പരസ്പരപ്രവർത്തനത്തിന്റെ അന്തിമഫലം മുൻകൂട്ടി പൂർണ്ണമായി പ്രവചിക്കുക അതീവ ദുഷ്കരമാണ്. കാരണം ജീവവ്യവസ്ഥ രേഖീയ (Linear) സംവിധാനമല്ല; അത് നോൺ-ലീനിയർ (Non-linear) സ്വയംസംഘടിത സംവിധാനമാണ്.

ഇവിടെയാണ് കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും എന്ന ആശയങ്ങൾ പുതിയ പ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. ഓരോ ഔഷധവും ജീവവ്യവസ്ഥയിൽ ഒരേസമയം രണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. ഒരു ഭാഗത്ത് രോഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡികൊഹഷൻ കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് നിലവിലുള്ള ചില കൊഹറൻസുകളെ അനിവാര്യമായും മാറ്റുന്നു. ഈ പുതിയ മാറ്റങ്ങളിൽ ചിലത് ചികിത്സാപരമായി ഗുണകരമാകാം; ചിലത് പുതിയ ഡികൊഹഷനുകൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ ഔഷധപ്രവർത്തനവും പാർശ്വഫലവും പരസ്പരം പൂർണ്ണമായി വേർതിരിക്കാനാവില്ല. അവ ഒരേ ജൈവ പുനഃസംഘടനയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങളാണ്.

ഉദാഹരണമായി ആന്റിഹൈപ്പർടെൻസീവ് മരുന്നുകളെ പരിഗണിക്കാം. അവ രക്തസമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നതിലൂടെ ഹൃദയത്തിനും രക്തക്കുഴലുകൾക്കും സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. എന്നാൽ അതേ മരുന്ന് വൃക്കയിലെ രക്തപ്രവാഹത്തെയും, മസ്തിഷ്കത്തിലെ സ്വയംനിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളെയും, ഹോർമോൺ ശൃംഖലകളെയും, ഇലക്ട്രോലൈറ്റ് സന്തുലനത്തെയും സ്വാധീനിച്ചേക്കാം. ചികിത്സയും പാർശ്വഫലവും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത സംഭവങ്ങളല്ല; ഒരേ ഇടപെടലിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങളാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഓരോ ഔഷധവും ജീവവ്യവസ്ഥയിൽ ഒരു പുതിയ ഡയലക്ടിക്കൽ വൈരുദ്ധ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. നിലവിലുള്ള രോഗാവസ്ഥയിലെ വൈരുദ്ധ്യത്തെ കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും അതിനൊപ്പം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ഭൂരിഭാഗം സന്ദർഭങ്ങളിലും ഈ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ചെറിയവയാണ്. ജീവവ്യവസ്ഥ അവയെ സ്വയം പരിഹരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അവ ഗുരുതരമായ പാർശ്വഫലങ്ങളായി വികസിക്കുന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനവും ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യഭാഗവും ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന് ഒരു പ്രധാനപാഠം പഠിപ്പിച്ചു. നിയന്ത്രിതമായ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ വളരെ സുരക്ഷിതമെന്ന് കരുതിയ ചില മരുന്നുകൾ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടശേഷം മാത്രമാണ് അപൂർവവും ഗുരുതരവുമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയത്. ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ അപര്യാപ്തമാണെന്നല്ല; മറിച്ച് യഥാർത്ഥ ലോകത്തിലെ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ സങ്കീർണ്ണത നിയന്ത്രിതപരീക്ഷണങ്ങളെക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണെന്നാണ്.

ഈ അനുഭവത്തിൽ നിന്നാണ് ഫാർമകോവിജിലൻസ് (Pharmacovigilance) എന്ന ആശയം ശക്തിപ്പെട്ടത്. ഒരു മരുന്നിന്റെ ശാസ്ത്രീയ വിലയിരുത്തൽ വിപണിയിലെത്തുന്നതോടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് അപ്പോഴാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഡയലക്ടിക്കൽ വിലയിരുത്തൽ ആരംഭിക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിൽ വിവിധ ജനിതക പശ്ചാത്തലങ്ങളും പ്രായങ്ങളും രോഗാവസ്ഥകളും ഭക്ഷണരീതികളും സാമൂഹികസാഹചര്യങ്ങളും ഉള്ള കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളിൽ മരുന്ന് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ പൂർണ്ണമായ പ്രവർത്തനരീതി വെളിപ്പെടുന്നത്. ഇത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ബലഹീനതയല്ല; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്വയംതിരുത്തൽ ശേഷിയുടെ പ്രകടനമാണ്.

ഇവിടെ മറ്റൊരു നിർണായകമായ ആശയം ഉയർന്നുവരുന്നു—എമർജന്റ് പാർശ്വഫലങ്ങൾ (Emergent Adverse Effects). ചില പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഒരു റിസപ്റ്ററിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വിശദീകരിക്കാനാവില്ല. അനേകം ചെറിയ ജൈവമാറ്റങ്ങൾ പരസ്പരം സംയോജിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു മരുന്ന് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ അല്പം സ്വാധീനിക്കുകയും, മെറ്റബോളിസത്തിൽ ചെറിയ മാറ്റം വരുത്തുകയും, മൈക്രോബയോമിനെ ഭാഗികമായി ബാധിക്കുകയും, ജീൻ പ്രകടനത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇവയിൽ ഒന്നും ഒറ്റയ്ക്ക് ഗുരുതരമല്ല. എന്നാൽ അവയുടെ സംയുക്തപ്രഭാവത്തിൽ മാസങ്ങൾക്കോ വർഷങ്ങൾക്കോ ശേഷം പുതിയ രോഗാവസ്ഥ ഉദ്ഭവിച്ചേക്കാം. ഇത് എമർജൻസിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ ആശയത്തെ കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കുന്നു. ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ ഓരോ ക്വാണ്ടം പാളിയും സ്വന്തം കൊഹറൻസ് നിലനിർത്തുന്നു. തന്മാത്രാതലത്തിലെ ചെറിയ മാറ്റം കോശതലത്തിൽ വലിയ മാറ്റമാകണമെന്നില്ല. എന്നാൽ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ അത് ടിഷ്യുതലത്തിലോ അവയവതലത്തിലോ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാം. അതിനാൽ രോഗവും പാർശ്വഫലവും ഒരേ അളവുകോലിൽ വിലയിരുത്താനാവില്ല. ഓരോ ക്വാണ്ടം പാളിയിലും അവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ അർത്ഥങ്ങളുണ്ട്.

ഈ സമീപനം ഔഷധവികസനത്തിന്റെ ഭാവിയെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. “ഒരു ലക്ഷ്യം–ഒരു മരുന്ന്” എന്ന മാതൃക ക്രമേണ “ഒരു നെറ്റ്‌വർക്ക്–പല നിയന്ത്രണബിന്ദുക്കൾ” എന്ന മാതൃകയിലേക്ക് മാറുകയാണ്. അതോടൊപ്പം, ചികിത്സയുടെ വിജയം രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കുറയുന്നതിൽ മാത്രം അളക്കാൻ കഴിയില്ല. ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ മൊത്തം കൊഹറൻസ് മെച്ചപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതും വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ ചർച്ച ഹോമിയോപ്പതിയുടെ ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന Molecular Imprints Therapeutics-MIT എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു പ്രധാന തത്ത്വചിന്താപരമായ ചോദ്യത്തിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു. ഉയർന്ന പൊട്ടൻസികളിലുള്ള ഹോമിയോപ്പതി ഔഷധങ്ങളിൽ ഔഷധതന്മാത്രകൾ ഇല്ലെന്നും അവയിൽ മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ മാത്രമാണെന്നും Molecular Imprints Therapeutics-MIT സിദ്ധാന്തം വാദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ സമീപനത്തിൽ പാർശ്വഫലങ്ങളുടെ സ്വഭാവം എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായി മനസ്സിലാക്കാം? രാസസാന്ദ്രതയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള ഓഫ്-ടാർഗറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വിവരാധിഷ്ഠിത മോളിക്യുലാർ ഇടപെടലുകൾ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസിനെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കും? ഈ ചോദ്യങ്ങളാണ് അടുത്ത ഭാഗത്തിൽ വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് ഔഷധങ്ങളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങളെ വെറും അനഭിലഷണീയ പ്രതികരണങ്ങളായി മാത്രം കാണാതെ, ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല ഡയലക്ടിക്കൽ സംഘടനയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ജാലകമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്. ഓരോ പാർശ്വഫലവും ജീവൻ എത്രമാത്രം സങ്കീർണ്ണവും പരസ്പരബന്ധിതവുമായ ഒരു എമർജന്റ് സംവിധാനമാണെന്ന് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുരോഗതി പാർശ്വഫലങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല; അവ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ഡയലക്ടിക്കൽ നിയമങ്ങളെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെയാണ്.

ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ചരിത്രം സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമം വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും. ഒരു ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തവും ശാശ്വതമല്ല. ഓരോ സിദ്ധാന്തവും അതിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ലഭ്യമായ അറിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ ആ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പരിമിതികളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതോടെ പഴയ സിദ്ധാന്തം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അതിലെ സാധുവായ ഘടകങ്ങൾ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് കൂടുതൽ വിശാലമായ പുതിയ സിദ്ധാന്തം രൂപപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് ഡയലക്ടിക്സിലെ നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധം എന്ന അടിസ്ഥാനനിയമം.

ഹോമിയോപ്പതിയുടെ ചരിത്രവും ഈ നിയമത്തിന് വിധേയമാണ്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ സാമുവൽ ഹാനിമാൻ അവതരിപ്പിച്ച ഹോമിയോപ്പതി അന്നത്തെ രക്തസ്രാവചികിത്സ, വിഷലോഹചികിത്സ, അമിതമരുന്നുപയോഗം തുടങ്ങിയ രീതികൾക്കെതിരായ ഒരു വലിയ ശാസ്ത്രീയ പ്രതിഷേധമായിരുന്നു. “സമാനം സമാനത്തെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു” (Similia Similibus Curentur) എന്ന തത്ത്വവും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള ഔഷധപ്രയോഗവും അന്നത്തെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒരു പുതിയ ചിന്താധാര സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ ഹാനിമാന്റെ കാലത്ത് അണുശാസ്ത്രമോ ജീവരസതന്ത്രമോ പ്രതിരോധശാസ്ത്രമോ തന്മാത്രാജീവശാസ്ത്രമോ നിലവിലില്ലായിരുന്നു. അതിനാൽ അദ്ദേഹം തന്റെ നിരീക്ഷണങ്ങളെ വിശദീകരിക്കാൻ അന്നത്തെ ശാസ്ത്രീയഭാഷ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.

പിന്നീട് ശാസ്ത്രം അതിവേഗം വികസിച്ചു. ആറ്റങ്ങളുടെ ഘടന കണ്ടെത്തി. അവോഗാഡ്രോ സംഖ്യ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഡി.എൻ.എ., ജീനുകൾ, പ്രോട്ടീനുകൾ, റിസപ്റ്ററുകൾ, എൻസൈമുകൾ, സിഗ്നലിംഗ് നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ എന്നിവ കണ്ടെത്തപ്പെട്ടു. ഈ പുതിയ ശാസ്ത്രീയ അറിവിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പരമ്പരാഗത ഹോമിയോപ്പതിയുടെ പല വിശദീകരണങ്ങളും അപര്യാപ്തമാണെന്ന് വ്യക്തമായി. പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർന്ന പൊട്ടൻസികളിലുള്ള ഔഷധങ്ങളിൽ ഔഷധതന്മാത്രകൾ ഇല്ലെങ്കിൽ അവ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യത്തിന് തൃപ്തികരമായ ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഈ സാഹചര്യം ഒരു പ്രതിസന്ധിയല്ല; മറിച്ച് ഒരു പുതിയ എമർജൻസിനുള്ള സാഹചര്യമാണിത്. പഴയ ഹോമിയോപ്പതി പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളയുകയോ, വിമർശനരഹിതമായി സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യാതെ, അതിലെ ക്ലിനിക്കൽ നിരീക്ഷണങ്ങളെ ആധുനിക ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെയും രസതന്ത്രത്തിന്റെയും വെളിച്ചത്തിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കേണ്ട ചരിത്രപരമായ ഘട്ടമാണിത്. ഈ ഡയലക്ടിക്കൽ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായാണ് Molecular Imprints Therapeutics (MIT) എന്ന ആശയം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.

Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ അടിസ്ഥാനവാദം വളരെ വ്യക്തമാണ്. ഉയർന്ന പൊട്ടൻസികളിലുള്ള ഹോമിയോപ്പതി ഔഷധങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം ഔഷധതന്മാത്രകളിലൂടെ അല്ല, മറിച്ച് മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ വഴിയാണ് നടക്കുന്നത്. ഇവിടെ “മെമ്മറി”, “വൈറ്റൽ ഫോഴ്സ്”, “ഊർജ്ജതരംഗങ്ങൾ” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല. പകരം, ആധുനിക മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യയുമായി ആശയപരമായി സാമ്യമുള്ള ഒരു ശാസ്ത്രീയ മാതൃകയാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

ഈ മാതൃകയനുസരിച്ച് പൊട്ടൻസൈസേഷൻ പ്രക്രിയയിൽ ജല-എഥൈൽ ആൽക്കഹോൾ സൂപ്പർമോളിക്യുലാർ ശൃംഖലയിൽ ഔഷധതന്മാത്രകളുടെ ത്രിമാന ഘടനയെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന നാനോതലത്തിലുള്ള മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. ഇവ ഔഷധതന്മാത്രകൾ അല്ല; മറിച്ച് അവയുടെ ഘടനാപരമായ രൂപത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന കൃത്രിമ ബൈൻഡിംഗ് പോക്കറ്റുകൾ (Artificial Binding Sites) പോലെയുള്ള ഘടനകളാണ്. പൊട്ടൻസൈസേഷൻ പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ ഔഷധതന്മാത്രകൾ ക്രമേണ ഇല്ലാതാകുന്നു. എന്നാൽ അവ സൃഷ്ടിച്ച ഘടനാപരമായ ഇംപ്രിന്റുകൾ സൂപ്പർമോളിക്യുലാർ മാധ്യമത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രവാദം.

ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ ആധുനിക മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റിംഗ് പോളിമർ സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു നല്ല ഉപമയാണ്. വ്യവസായത്തിലും ബയോസെൻസറുകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന Molecularly Imprinted Polymers (MIPs) നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ ഒരു ലക്ഷ്യതന്മാത്രയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പോളിമർ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. പിന്നീട് ലക്ഷ്യതന്മാത്ര നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ആ തന്മാത്രയുടെ ആകൃതിയോട് പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ശൂന്യമായ ബൈൻഡിംഗ് പോക്കറ്റുകൾ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. പിന്നീട് അതേ ഘടനയുള്ള തന്മാത്രകൾ വീണ്ടും വന്നാൽ അവ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രീതിയിൽ ആ പോക്കറ്റുകളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു. Molecular Imprints Therapeutics (MIT) ഈ ആശയത്തെ ജല-ആൽക്കഹോൾ സൂപ്പർമോളിക്യുലാർ ഘടനയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

ഇവിടെയാണ് കൊഹഷൻ എന്ന ആശയം നിർണായകമാകുന്നത്. ജലവും എഥൈൽ ആൽക്കഹോളും തമ്മിലുള്ള ഹൈഡ്രജൻ ബോണ്ട് ശൃംഖലകൾ നിരന്തരം രൂപപ്പെടുകയും തകരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ചലനാത്മക കൊഹറൻസിനകത്താണ് മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ രൂപപ്പെടുന്നതെന്ന് Molecular Imprints Therapeutics (MIT) കരുതുന്നു. അതിനാൽ ഔഷധത്തിന്റെ സജീവഘടകം ഒരു സ്ഥിരവസ്തുവല്ല; ഒരു പ്രത്യേക സംഘടനാതലത്തിലുള്ള ഘടനാപരമായ കൊഹറൻസാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, പൊട്ടൻസൈസേഷൻ ഒരു രാസനേർപ്പിക്കൽ പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല; ഒരു പുതിയ സംഘടനാതലത്തിന്റെ എമർജൻസാണ്. ആദ്യം ഔഷധതന്മാത്രകളാണ് സജീവഘടകം. പിന്നീട് അവ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അവയുടെ ഘടനാപരമായ വിവരം പുതിയ തലത്തിൽ മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകളായി നിലനിൽക്കുന്നു. ഇതാണ് നിഷേധത്തിന്റെ നിഷേധത്തിന്റെ ഒരു സാധ്യതാപരമായ ശാസ്ത്രീയ മാതൃക.

Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന സംഭാവന “സമാനം സമാനത്തെ സുഖപ്പെടുത്തുന്നു” എന്ന ഹോമിയോപ്പതിയുടെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വത്തെ ആധുനിക ജീവരസതന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതാണ്. പരമ്പരാഗത ഹോമിയോപ്പതി ഇതിനെ പ്രധാനമായും ക്ലിനിക്കൽ നിരീക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വിശദീകരിച്ചത്. Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ “സമാനം” എന്നത് രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ സാമ്യമല്ല; മറിച്ച് ഘടനാപരമായ സാമ്യം (Conformational Similarity) ആണ്. രോഗത്തിന് കാരണമാകുന്ന പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി ഘടനാപരമായ സാമ്യമുള്ള ഔഷധതന്മാത്രകളുടെ മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ അവയുമായി തിരഞ്ഞെടുത്ത രീതിയിൽ സംവദിക്കാൻ കഴിയും എന്നതാണ് ഇതിന്റെ കേന്ദ്രവാദം.

ഈ സമീപനത്തിൽ സിമിലിമം എന്ന ആശയത്തിനും പുതിയ അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു. ഒരു രോഗിക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഔഷധം എന്നത് കൂടുതൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന വസ്തു എന്നതല്ല; രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഘടനാപരമായ അനുരൂപത (Conformational Affinity) പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഔഷധമാണ്.

ഈ സമീപനം രോഗശാസ്ത്രത്തെയും പുതിയ രീതിയിൽ കാണുന്നു. രോഗകാരണം ബാക്ടീരിയകളോ വൈറസുകളോ മാത്രം അല്ല. അവയിൽ നിന്ന് ഉൽപാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന വിഷാംശങ്ങൾ, അസാധാരണ പ്രോട്ടീനുകൾ, തെറ്റായി മടക്കപ്പെട്ട പ്രോട്ടീനുകൾ, മെറ്റബോളിക് ഉപോൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ പ്രതികരണങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന ലക്ഷ്യതന്മാത്രകൾ തുടങ്ങി അനേകം പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകൾ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസിനെ തകർക്കാൻ കഴിയും. Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ അടിസ്ഥാനവാദം, മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ ഇത്തരം പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രീതിയിൽ ബന്ധപ്പെടുകയും അവയുടെ ജൈവപ്രവർത്തനത്തെ മത്സരാത്മകമായി നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യാം എന്നതാണ്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യവും മാറുന്നു. പരമ്പരാഗത ഫാർമക്കോളജി ഒരു റിസപ്റ്ററെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യിൽ ചികിത്സയുടെ പ്രധാനലക്ഷ്യം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ നിലവിലുള്ള കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ മത്സരാത്മകമായി കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ്. അതായത് ചികിത്സ നേരിട്ട് ശരീരത്തെ “ശരിപ്പെടുത്തുന്നില്ല”; രോഗാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്ന മോളിക്യുലാർ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ഈ സമീപനം പ്രതിരോധശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ വിശദീകരണങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന് ഓട്ടോ ഇമ്മ്യൂൺ രോഗങ്ങളെ, പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ സ്വന്തം ശരീരത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നതായി മാത്രം കാണാതെ, അന്യപ്രോട്ടീനുകൾക്കെതിരെ രൂപപ്പെട്ട ആന്റിബോഡികൾക്ക് ഘടനാപരമായ സാമ്യമുള്ള ശരീരതന്മാത്രകളുമായി പിന്നീട് പ്രതിപ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന വൈകിയ ഓഫ്-ടാർഗറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായും വിശകലനം ചെയ്യാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയെ അടിച്ചമർത്തുക മാത്രമല്ല; രോഗാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്ന മോളിക്യുലാർ ഇടപെടലുകളെ കുറയ്ക്കുക എന്നതായിരിക്കും.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ Molecular Imprints Therapeutics (MIT)തിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത, അത് ഹോമിയോപ്പതിയെ ആധുനിക ശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ്. മറിച്ച് ജീവരസതന്ത്രം, മോളിക്യുലാർ ബയോളജി, പ്രതിരോധശാസ്ത്രം, നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിൻ, സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി എന്നിവയെ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ഗവേഷണചട്ടക്കൂട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഇത് അന്തിമമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട സിദ്ധാന്തമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നില്ല; മറിച്ച് പരീക്ഷണാത്മകമായി പരിശോധിക്കാവുന്ന ശാസ്ത്രീയ സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ ഒരു സമഗ്ര മാതൃകയാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

ഇവിടെയാണ് ഡയലക്ടിക്സിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വം വീണ്ടും പ്രകടമാകുന്നത്. പരമ്പരാഗത ഹോമിയോപ്പതിയുടെ ക്ലിനിക്കൽ അനുഭവങ്ങൾ നിഷേധിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതുപോലെ ആധുനിക ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകളും നിരസിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഇവ രണ്ടും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഒരു പുതിയ കൊഹറൻസിൽ ഏകീകരിക്കപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്. ഈ ഏകീകരണശ്രമമാണ് Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ ശാസ്ത്രീയവും ദാർശനികവുമായ പ്രാധാന്യം.

ജീവശാസ്ത്രം, പ്രതിരോധശാസ്ത്രം, നാഡീശാസ്ത്രം, ഔഷധശാസ്ത്രം, സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി എന്നിവയുടെ ചരിത്രപരമായ വികാസം പരിശോധിച്ചാൽ ഒരു അടിസ്ഥാനസത്യം വ്യക്തമായി കാണാം. ജീവൻ ഒരു യാന്ത്രികസംവിധാനമല്ല. അത് നിരന്തരം സ്വയംസംഘടിപ്പിക്കുകയും സ്വയം തിരുത്തുകയും സ്വയം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ബഹുതല ചലനാത്മക സംവിധാനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആരോഗ്യം, രോഗം, ചികിത്സ എന്നിവയെ യന്ത്രങ്ങളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണിയുടെ മാതൃകയിൽ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ പരിമിതിയെ അതിജീവിച്ച് ജീവനെ ഒരു ബഹുതല കൊഹറൻസ് സംവിധാനമായി (Multi-layered Coherence System) കാണുന്ന ഒരു പുതിയ ചികിത്സാസിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ സമീപനത്തിൽ ആരോഗ്യം രോഗത്തിന്റെ അഭാവമല്ല. ആരോഗ്യം ഒരു ലബോറട്ടറി പരിശോധനയിലെ സാധാരണ മൂല്യങ്ങളുടെ കൂട്ടവുമല്ല. ആരോഗ്യം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലെ കൊഹറൻസിന്റെ എമർജന്റ് പ്രകടനമാണ്. ഈ കൊഹറൻസ് നിരന്തരം രൂപപ്പെടുകയും പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ചലനാത്മക പ്രക്രിയയാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യം ഒരു അന്തിമ ലക്ഷ്യമല്ല; നിരന്തരമായി നിലനിർത്തേണ്ട ഒരു ഡൈനാമിക് സന്തുലനമാണ്.

ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും താഴത്തെ ക്വാണ്ടം പാളിയിൽ ആറ്റങ്ങളും തന്മാത്രകളുമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇവ പരസ്പരം രാസബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് പ്രോട്ടീനുകളും ലിപിഡുകളും ന്യൂക്ലിക് ആസിഡുകളും രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അടുത്ത പാളിയിൽ ഇവ കോശങ്ങളായി സംഘടിക്കുന്നു. കോശങ്ങൾ ചേർന്ന് ടിഷ്യുകളും ടിഷ്യുകൾ ചേർന്ന് അവയവങ്ങളും അവയവങ്ങൾ ചേർന്ന് ശരീരവ്യവസ്ഥകളും രൂപപ്പെടുന്നു. ഇതിനു മുകളിലാണ് പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ, നാഡീവ്യവസ്ഥ, അന്തഃസ്രാവവ്യവസ്ഥ, മെറ്റബോളിക് ശൃംഖലകൾ, മൈക്രോബയോം, മാനസികപ്രവർത്തനങ്ങൾ, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിയുമായുള്ള ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന കൂടുതൽ ഉയർന്ന സംഘടനാതലങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്. ഈ എല്ലാ പാളികളുടെയും ഏകോപിത കൊഹറൻസാണ് ആരോഗ്യം.

ഈ കാഴ്ചപ്പാടിൽ രോഗം ഒരു ഒറ്റ കാരണത്തിന്റെ ഫലമല്ല. രോഗം ഒരു ജീനിന്റെയോ ഒരു രോഗാണുവിന്റെയോ ഒരു അവയവത്തിന്റെയോ പ്രശ്നമല്ല. മറിച്ച് ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലെ കൊഹറൻസ് ക്രമേണ ഡികൊഹഷനിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന പ്രക്രിയയാണ് രോഗം. ചിലപ്പോൾ ഈ പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു വൈറസിൽ നിന്നാകാം. ചിലപ്പോൾ വിഷപദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന്. ചിലപ്പോൾ മാനസികസമ്മർദ്ദത്തിൽ നിന്ന്. ചിലപ്പോൾ ജനിതകവ്യതിയാനങ്ങളിൽ നിന്ന്. ചിലപ്പോൾ സാമൂഹികപരിസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന്. എന്നാൽ ഇവയിൽ ഒന്നും ഒറ്റയ്ക്ക് രോഗമല്ല. ഇവ ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ നിലവിലുള്ള കൊഹറൻസുമായി സംവദിച്ച് പുതിയ ഡികൊഹഷൻ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.

ഈ സമീപനം ചികിത്സയുടെ നിർവചനത്തെയും അടിസ്ഥാനപരമായി മാറ്റുന്നു. ചികിത്സ എന്നത് രോഗത്തെ ആക്രമിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയല്ല. ചികിത്സ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ഈ പുനഃസ്ഥാപനം ചിലപ്പോൾ രോഗാണുവിനെ നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ സന്തുലനം പുനഃസ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ മെറ്റബോളിസം ക്രമീകരിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറ്റിക്കൊണ്ടായിരിക്കും. അതായത് ചികിത്സ ഒരു ഒറ്റപ്രവർത്തിയല്ല; ബഹുതല പുനഃസംഘടനയാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ആരോഗ്യം കൊഹഷന്റെ ആധിപത്യമുള്ള അവസ്ഥയാണ്. രോഗം ഡികൊഹഷന്റെ ആധിപത്യമുള്ള അവസ്ഥയാണ്. ചികിത്സ ഡികൊഹഷനിൽ നിന്ന് വീണ്ടും കൊഹഷനിലേക്കുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ പരിവർത്തനം ആണ്. ഈ പരിവർത്തനം പുറത്തുനിന്ന് നിർബന്ധിതമായി അടിച്ചേൽപ്പിക്കാനാവില്ല. ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വയംസംഘടനാശേഷിയെ സഹായിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് അത് നടക്കേണ്ടത്.

ഈ തത്ത്വം ജീവന്റെ ഓരോ തലത്തിലും ബാധകമാണ്. ഒരു മുറിവ് ഭേദമാകുമ്പോൾ ഡോക്ടർ പുതിയ ടിഷ്യു നിർമ്മിക്കുന്നില്ല. ശരീരത്തിന്റെ സ്വന്തം പുനർനിർമ്മാണശേഷിയെ അനുകൂലിക്കുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഒരു അസ്ഥി പൊട്ടുമ്പോൾ ഡോക്ടർ അസ്ഥി നിർമ്മിക്കുന്നില്ല. ശരിയായ വിന്യാസത്തിൽ അസ്ഥിയെ നിലനിർത്തുന്നു; ശേഷിക്കുന്ന ജോലി ശരീരം തന്നെ ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ ഭൂരിഭാഗം ചികിത്സാരീതികളുടെയും യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ആന്തരിക കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുക എന്നതാണ്.

ഇവിടെയാണ് ഹോമിയോസ്റ്റാസിസ് (Homeostasis) എന്ന പരമ്പരാഗത ആശയത്തിനും പുതിയ അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത ജീവശാസ്ത്രം ഹോമിയോസ്റ്റാസിസിനെ ആന്തരികസ്ഥിരത നിലനിർത്തുന്ന സംവിധാനമായി വിവരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ജീവൻ ഒരിക്കലും സ്ഥിരമല്ല. അതിനാൽ ഹോമിയോസ്റ്റാസിസും സ്ഥിരതയല്ല; ഡൈനാമിക് ഇക്വിലിബ്രിയം ആണ്. ശരീരം നിരന്തരം മാറുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ പുതിയ സന്തുലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആരോഗ്യം മാറ്റത്തിന്റെ അഭാവമല്ല; മാറ്റങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ശേഷിയാണ്.

ഈ സമീപനം പ്രതിരോധശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ ദിശ നൽകുന്നു. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ ലക്ഷ്യം എല്ലാ അന്യവസ്തുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല. ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് സംരക്ഷിക്കുകയാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം. അതിനാലാണ് മൈക്രോബയോമുമായി സഹവർത്തിത്വം നിലനിർത്തുന്നത്. അതിനാലാണ് ടിഷ്യു പുനർനിർമ്മാണത്തിലും പങ്കാളിയാകുന്നത്. അതിനാലാണ് ചിലപ്പോൾ അണുബാധാപ്രതികരണം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. പ്രതിരോധവ്യവസ്ഥയുടെ ഈ ചലനാത്മക സ്വഭാവം ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കൊഹഷൻ–ഡികൊഹഷൻ മാതൃകയുമായി പൂർണ്ണമായി യോജിക്കുന്നു.

ഈ ചട്ടക്കൂടിൽ ഔഷധങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനവും പുതിയ രീതിയിൽ മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗത ഫാർമക്കോളജി ഔഷധങ്ങളെ റിസപ്റ്ററുകളുടെ അഗോണിസ്റ്റുകളായോ ആന്റഗോണിസ്റ്റുകളായോ കാണുന്നു. എന്നാൽ ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് നെറ്റ്‌വർക്കിനെ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ഓരോ ഔഷധവും ഒരേസമയം അനേകം ജൈവപാതകളുമായി സംവദിക്കുന്നു. ചികിത്സയും പാർശ്വഫലങ്ങളും ഈ സംവാദത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ഒരു ഔഷധത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം അത് എത്ര ശക്തമായി ഒരു റിസപ്റ്ററിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിലല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ മൊത്തം കൊഹറൻസിനെ എങ്ങനെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിലാണ്.

ഇവിടെയാണ് Molecular Imprints Therapeutics (MIT) ഈ ഏകീകൃത ചികിത്സാസിദ്ധാന്തത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാനം നേടുന്നത്. Molecular Imprints Therapeutics (MIT)യുടെ അടിസ്ഥാനവാദം അനുസരിച്ച് ഉയർന്ന പൊട്ടൻസികളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഔഷധതന്മാത്രകളല്ല; ജല-എഥൈൽ ആൽക്കഹോൾ സൂപ്പർമോളിക്യുലാർ മാട്രിക്സിൽ രൂപപ്പെട്ട മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകളാണ്. ഈ മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ ഘടനാപരമായ സാമ്യമുള്ള പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രീതിയിൽ സംവദിക്കാൻ കഴിയുന്ന കൃത്രിമ ബൈൻഡിംഗ് പോക്കറ്റുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ മാതൃകയുടെ കേന്ദ്ര ആശയം.

ഈ സമീപനത്തിൽ ചികിത്സയുടെ ലക്ഷ്യം ഒരു റിസപ്റ്ററെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യുക മാത്രമല്ല. പകരം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് തകർക്കുന്ന പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുടെ ജൈവപ്രവർത്തനത്തെ മത്സരാത്മകമായി നിയന്ത്രിക്കുകയും, അതുവഴി ജീവവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് സ്വന്തം കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ അനുകൂല സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ഈ മാതൃകയിൽ ഔഷധം ശരീരത്തെ നേരിട്ട് “സുഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല”; ശരീരം സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മോളിക്യുലാർ പരിസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഇവിടെയാണ് “Similia Similibus Curentur” എന്ന ഹോമിയോപ്പതിയുടെ അടിസ്ഥാനതത്ത്വം പുതിയ ശാസ്ത്രീയ അർത്ഥം കൈവരിക്കുന്നത്. “സമാനം” എന്നത് രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ സാമ്യമല്ല; മറിച്ച് മോളിക്യുലാർ കോൺഫർമേഷണൽ സാമ്യം ആണ്. അതിനാൽ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഔഷധം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഔഷധമല്ല; രോഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഘടനാപരമായ അനുരൂപതയുള്ള മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഔഷധമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഈ ഏകീകൃത ചികിത്സാസിദ്ധാന്തം ഭാവിയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനും പുതിയ ദിശ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ചികിത്സ രോഗകേന്ദ്രിതമായിരിക്കില്ല; ജീവവ്യവസ്ഥാകേന്ദ്രിതമായിരിക്കും. രോഗനിർണയം ഒരു അവയവത്തെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയിരിക്കില്ല; ബഹുതല കൊഹറൻസ് വിശകലനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയിരിക്കും. ഔഷധങ്ങൾ ഒരു ജൈവലക്ഷ്യത്തെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിടുകയല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ വിവരശൃംഖലകളുമായുള്ള സമഗ്രസംവാദത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും വികസിക്കുക.

ഇതിലൂടെ ആരോഗ്യശാസ്ത്രം, ജീവശാസ്ത്രം, പ്രതിരോധശാസ്ത്രം, നാഡീശാസ്ത്രം, ഔഷധശാസ്ത്രം, Molecular Imprints Therapeutics (MIT) എന്നിവയെ ഒരൊറ്റ ഡയലക്ടിക്കൽ ലോകവീക്ഷണത്തിൽ ഏകീകരിക്കാൻ കഴിയും. ഈ ഏകീകരണം അന്തിമനിഗമനമല്ല; മറിച്ച് പുതിയ ഗവേഷണങ്ങൾക്കും പരീക്ഷണങ്ങൾക്കും സൈദ്ധാന്തിക വികസനങ്ങൾക്കും തുറന്നിരിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ ചട്ടക്കൂടാണ്.

ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവാണ്. കഴിഞ്ഞ ഇരുനൂറ് വർഷക്കാലം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ദിശ റിഡക്ഷനിസ്റ്റ് (Reductionist) സമീപനമായിരുന്നു. രോഗത്തെ ചെറിയ ഘടകങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയും ഓരോ ഘടകത്തിനും പ്രത്യേകം കാരണം കണ്ടെത്തുകയും ഓരോ കാരണത്തിനും പ്രത്യേക മരുന്ന് വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുകയായിരുന്നു ഈ സമീപനത്തിന്റെ കേന്ദ്രലക്ഷ്യം. ഈ സമീപനം മനുഷ്യരാശിക്ക് അസാധാരണമായ നേട്ടങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു. വാക്സിനുകൾ, ആന്റിബയോട്ടിക്കുകൾ, അനസ്തേഷ്യ, ശസ്ത്രക്രിയ, ഹോർമോൺ ചികിത്സ, അവയവമാറ്റിവെക്കൽ, കാൻസർ ചികിത്സ, തീവ്രപരിചരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പുരോഗതി ഇതിന്റെ ഫലമായിരുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വിജയങ്ങളോടൊപ്പം പുതിയ ചോദ്യങ്ങളും ഉയർന്നു. ഒരേ രോഗനിർണയം ലഭിച്ച രോഗികൾ ഒരേ രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഒരേ മരുന്ന് ചിലരിൽ അത്ഭുതകരമായ ഫലം നൽകുകയും മറ്റുചിലരിൽ ഗുരുതരമായ പാർശ്വഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഒരേ ജനിതകവ്യതിയാനമുള്ളവർക്ക് വ്യത്യസ്തരോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഒരേ രോഗത്തിന് പിന്നിൽ വ്യത്യസ്ത ജൈവപാതകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ജീവനെ ഒരു യന്ത്രമായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനത്തിന്റെ പരിമിതികളെ വെളിപ്പെടുത്തി.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സിസ്റ്റംസ് ബയോളജി, നെറ്റ്‌വർക്ക് മെഡിസിൻ, പ്രിസിഷൻ മെഡിസിൻ, ഡിജിറ്റൽ ബയോളജി, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, സിംഗിൾ-സെൽ ജീനോമിക്സ്, സ്പേഷ്യൽ ട്രാൻസ്ക്രിപ്റ്റോമിക്സ്, മൈക്രോബയോം ശാസ്ത്രം, പുനരുജ്ജീവനചികിത്സ (Regenerative Medicine) തുടങ്ങിയ പുതിയ മേഖലകൾ അതിവേഗം വികസിക്കുന്നത്. ഇവയുടെ പൊതുവായ സന്ദേശം ഒറ്റവാക്കിൽ പറയുകയാണെങ്കിൽ ഇതാണ്—ജീവൻ ഒരു നെറ്റ്‌വർക്കാണ്. ജീവൻ ഒരു വിവരസംഘടനയാണ്. ജീവൻ ഒരു ചലനാത്മക സ്വയംസംഘടിത സംവിധാനമാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഈ പുതിയ ശാസ്ത്രീയ പ്രവണതകളെ കൂടുതൽ വിശാലമായ ദാർശനിക ചട്ടക്കൂടിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ജീവനെ വെറും നെറ്റ്‌വർക്കായി മാത്രമല്ല, വിവിധ ക്വാണ്ടം പാളികളിലെ കൊഹഷൻ–ഡികൊഹഷൻ പ്രക്രിയകളുടെ നിരന്തര എമർജൻസായി ഇത് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഈ സമീപനത്തിൽ ജീവൻ ഒരു വസ്തുവല്ല; ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ആരോഗ്യം ഒരു അവസ്ഥയല്ല; ഒരു ചലനാത്മക സന്തുലനമാണ്. രോഗം ഒരു ശത്രുവല്ല; ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഘട്ടമാണ്. ചികിത്സ ഒരു ബാഹ്യ ഇടപെടൽ മാത്രമല്ല; ജീവന്റെ സ്വയംസംഘടനാശേഷിയെ അനുകൂലിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

ഭാവിയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് നിർണായക പങ്കുവഹിക്കും. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ AI ഡോക്ടറെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്ന ഉപകരണമല്ല. മനുഷ്യജീവന്റെ ബഹുതല സങ്കീർണ്ണത മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു വിശകലനോപാധിയാണ്. ജീനോമിക് വിവരങ്ങൾ, പ്രോട്ടിയോം, മെറ്റബോളോം, മൈക്രോബയോം, മെഡിക്കൽ ഇമേജുകൾ, ജീവിതശൈലി, പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹികഘടകങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് വിശകലനം ചെയ്യാൻ AI സഹായിക്കും. പക്ഷേ ചികിത്സയുടെ അന്തിമലക്ഷ്യം ഇപ്പോഴും അതേ തന്നെയായിരിക്കും—ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ കൊഹറൻസ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുക.

ഭാവിയിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആശയമാണ് ഡിജിറ്റൽ ട്വിൻ (Digital Twin). ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ജൈവവിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഒരു ചലനാത്മക മാതൃക നിർമ്മിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. വിവിധ ചികിത്സകൾ ആ വ്യക്തിയിൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് മുൻകൂട്ടി വിലയിരുത്താൻ ഇത് സഹായിച്ചേക്കാം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഇത് ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല കൊഹറൻസിന്റെ ഒരു ഗണിതമാതൃക വികസിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ്.

ഭാവിയിൽ രോഗനിർണയവും അടിസ്ഥാനപരമായി മാറും. ഇന്നത്തെ വൈദ്യശാസ്ത്രം പലപ്പോഴും രോഗലക്ഷണങ്ങളും ലബോറട്ടറി പരിശോധനകളും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് രോഗനിർണയം നടത്തുന്നത്. എന്നാൽ ഭാവിയിൽ രോഗം പ്രകടമാകുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ കൊഹറൻസിലെ സൂക്ഷ്മമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ വികസിച്ചേക്കാം. ജീൻ പ്രകടനത്തിലെ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ, പ്രോട്ടീൻ ശൃംഖലകളിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ, മെറ്റബോളിക് പാറ്റേണുകൾ, പ്രതിരോധപ്രതികരണങ്ങൾ, മൈക്രോബയോം വ്യതിയാനങ്ങൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് രോഗസാധ്യതകൾ വളരെ നേരത്തെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും.

ചികിത്സയും അതനുസരിച്ച് മാറും. ഭാവിയിലെ ചികിത്സ ഒരൊറ്റ മരുന്നിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കില്ല. ഔഷധങ്ങൾ, പോഷണം, ജീവിതശൈലി, മാനസികാരോഗ്യം, മൈക്രോബയോം നിയന്ത്രണം, പുനരുജ്ജീവന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, ജീൻ അധിഷ്ഠിത ഇടപെടലുകൾ, വ്യക്തിഗത ചികിത്സാ പദ്ധതികൾ എന്നിവയുടെ സംയോജനമായിരിക്കും ചികിത്സ. ചികിത്സയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ രോഗമല്ല, രോഗിയാകും.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ Molecular Imprints Therapeutics (MIT) ഒരു സാധ്യതാപരമായ പുതിയ ഗവേഷണദിശയായി പരിഗണിക്കപ്പെടാം. മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകൾ ജീവവ്യവസ്ഥയിലെ പാഥോജെനിക് മോളിക്യൂളുകളുമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രീതിയിൽ സംവദിക്കുമെന്ന ആശയം ഭാവിയിൽ പരീക്ഷണാത്മകമായി പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു ഗവേഷണചോദ്യമാണ്. ജല-എഥനോൾ സൂപ്പർമോളിക്യുലാർ ഘടനകൾ, മോളിക്യുലാർ ഇംപ്രിന്റുകളുടെ സ്ഥിരത, കോൺഫർമേഷണൽ തിരിച്ചറിവ്, ബൈൻഡിംഗ് കൈനറ്റിക്സ്, ജീവശാസ്ത്രപരമായ പ്രവർത്തനരീതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള കർശനമായ പരീക്ഷണപഠനങ്ങൾ ഈ മേഖലയെ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ആവശ്യമാണ്.

ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പാഠമുണ്ട്. പുതിയ ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നത് അവ പുതുമയുള്ളതുകൊണ്ടല്ല; പരീക്ഷണാത്മകമായി പരിശോധിക്കപ്പെടുകയും, ആവർത്തിച്ച് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുകയും, നിലവിലുള്ള അറിവുമായി യോജിക്കുന്നതോ അതിനെ കൂടുതൽ വിശദീകരിക്കുന്നതോ ആയ ഒരു ചട്ടക്കൂട് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ്. അതിനാൽ ഏത് പുതിയ ചികിത്സാസിദ്ധാന്തവും ശക്തമായ പരീക്ഷണശാസ്ത്രത്തിന്റെയും വിമർശനാത്മക പരിശോധനയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ വികസിക്കേണ്ടതാണ്.

ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന ഒരു പ്രത്യേക ചികിത്സാരീതിയെ അനുകൂലിക്കുകയോ പ്രതികൂലിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതല്ല. പകരം ജീവശാസ്ത്രം, പ്രതിരോധശാസ്ത്രം, നാഡീശാസ്ത്രം, ഔഷധശാസ്ത്രം, വിവരശാസ്ത്രം, സാമൂഹികശാസ്ത്രം എന്നിവയെ ഒരു പൊതുവായ ദാർശനിക ചട്ടക്കൂടിൽ സംയോജിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിലാണ് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം. ഈ ചട്ടക്കൂടിൽ ശാസ്ത്രം അന്തിമസത്യങ്ങളുടെ ശേഖരമല്ല; നിരന്തരം സ്വയം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.

പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ഘടനകളും കൊഹഷനും ഡികൊഹഷനും തമ്മിലുള്ള ഡയലക്ടിക്കൽ വൈരുദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ജീവൻ ഈ സർവസാധാരണ പ്രക്രിയയുടെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള എമർജന്റ് പ്രകടനമാണ്. ആരോഗ്യം ജീവവ്യവസ്ഥയുടെ ബഹുതല കൊഹറൻസിന്റെ പ്രകടനമാണ്. രോഗം ആ കൊഹറൻസ് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഡികൊഹസീവ് പ്രക്രിയയാണ്. ചികിത്സ ജീവവ്യവസ്ഥയെ വീണ്ടും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള കൊഹറൻസിലേക്ക് നയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികാസം അന്തിമസത്യങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്രയല്ല; നിരന്തരമായ നിഷേധത്തിന്റെയും പുനഃസംഘടനയുടെയും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള എമർജൻസുകളുടെയും ചരിത്രമാണ്.

അതുകൊണ്ട് ക്വാണ്ടം ഡയലക്ടിക്സ് ഒരു പുതിയ ദാർശനിക ആശയം മാത്രമല്ല; ജീവശാസ്ത്രം, ആരോഗ്യശാസ്ത്രം, ഔഷധശാസ്ത്രം, ചികിത്സാശാസ്ത്രം എന്നിവയെ ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ ഏകീകൃതമായി വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണചട്ടക്കൂടായും കാണാവുന്നതാണ്. ശാസ്ത്രം ഒരിക്കലും അവസാനിക്കുന്നില്ല; അത് ഓരോ പുതിയ കണ്ടെത്തലിനോടൊപ്പം സ്വന്തം കൊഹറൻസിനെ പുനർനിർമ്മിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ ക്വാണ്ടം പാളികളിലേക്ക് നിരന്തരം ഉയർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു അനന്തമായ ഡയലക്ടിക്കൽ പ്രക്രിയയാണ്.