കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയും നേതാക്കളുടെ കുടുംബജീവിതവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ

കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം അധികാരം കൈവശപ്പെടുത്താനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രം മാത്രമല്ല; സമൂഹത്തെയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെയും പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഒരു മൂല്യവ്യവസ്ഥ കൂടിയാണ്. സമത്വം, സാമൂഹ്യനീതി, ചൂഷണവിരുദ്ധത, പൊതുസമ്പത്തിനോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം, വ്യക്തിതാൽപര്യങ്ങളെക്കാൾ സാമൂഹിക താൽപര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന എന്നിവയാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാന നൈതിക സങ്കൽപ്പങ്ങൾ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത അയാളുടെ പ്രസംഗങ്ങളിലോ പാർട്ടി പരിപാടികളോടുള്ള ഔപചാരിക പ്രതിബദ്ധതയിലോ മാത്രം അളക്കാനാവില്ല. അയാളുടെ പൊതുജീവിതവും സ്വകാര്യജീവിതവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും, പ്രത്യേകിച്ച് കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും സാമൂഹിക പെരുമാറ്റവും, കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സ്വാഭാവികമായും പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകും.

ഇവിടെ ആദ്യം വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടത് കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിന്റെ പൊതുഉത്തരവാദിത്വവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ്. കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ മകൻ, മകൾ, ഭാര്യ, സഹോദരൻ തുടങ്ങിയവർക്ക് സ്വന്തം തൊഴിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാനും നിയമാനുസൃതമായി ബിസിനസ് നടത്താനും സമ്പാദിക്കാനും അവകാശമുണ്ട്. അവർ കമ്യൂണിസ്റ്റുകാരായിരിക്കണമെന്നോ സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടരുതെന്നോ പറയുന്നത് യുക്തിസഹമല്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധത്തിന്റെ പേരിൽ അയാളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ എല്ലാ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെയും സംശയത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണുന്നതും ശരിയല്ല. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം തന്നെ, അധികാരസ്ഥാനത്തുള്ള ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബബന്ധം ഏതെങ്കിലും സാമ്പത്തിക ഇടപാടിന് അന്യായമായ സ്വാധീനമോ അധികാരപ്രയോജനമോ നൽകുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുമ്പോൾ അതിനെ ‘സ്വകാര്യ കാര്യം’ എന്ന ഒറ്റ വാക്കിൽ തള്ളിക്കളയാനും കഴിയില്ല.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകളിലൊന്ന് സ്വകാര്യ താൽപര്യവും പൊതുതാൽപര്യവും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യത്തെ തിരിച്ചറിയുക എന്നതാണ്. മുതലാളിത്ത വ്യവസ്ഥയിൽ വ്യക്തിഗത സമ്പാദ്യവും ലാഭതാൽപര്യവും സാമൂഹിക ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രേരകശക്തികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുന്നത് അവ സമൂഹത്തിലെ അധികാരബന്ധങ്ങളെയും വർഗബന്ധങ്ങളെയും എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അതിനാൽ അധികാരത്തിന്റെ അടുത്ത വലയത്തിലുള്ളവരുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാരം പരോക്ഷമായോ പ്രത്യക്ഷമായോ സഹായകമാകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ ഒരു ഗുരുതരമായ നൈതിക പ്രശ്നം ഉയരുന്നു.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബിസിനസ് ചെയ്യുന്നത് തെറ്റാണോ എന്നതല്ല യഥാർത്ഥ ചോദ്യം; അധികാരവും ബിസിനസും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സുതാര്യമാണോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗം സ്വന്തം കഴിവും മൂലധനവും ഉപയോഗിച്ച് നിയമാനുസൃതമായ ഒരു സംരംഭം നടത്തുകയും വിപണിയിൽ സാധാരണ രീതിയിൽ മത്സരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ സ്വതവേ നൈതികവിരുദ്ധമായ ഒന്നുമില്ല. എന്നാൽ സർക്കാർ അധികാരം, ഭരണപരമായ സ്വാധീനം, പൊതുസമ്പത്ത്, സർക്കാർ കരാറുകൾ, ലൈസൻസുകൾ, ഭൂമി, നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ ആ ബിസിനസിന് പ്രത്യേക നേട്ടം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, അത് താൽപര്യസംഘർഷത്തിന്റെ വിഷയമാകുന്നു. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ സംശയം ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം അധികാരത്തിലുള്ള വ്യക്തിക്കാണ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയിൽ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം വ്യക്തിപരമായ സമ്പാദ്യത്തിനുള്ള ഉപകരണമാകരുത് എന്ന തത്വത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. തൊഴിലാളികളുടെയും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെയും പേരിൽ അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതാക്കൾക്ക് പൊതുസമ്പത്തും ഭരണാധികാരവും സ്വകാര്യ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിക്കില്ലെന്ന വിശ്വാസം ജനങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആ വിശ്വാസമാണ് ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ മൂലധനങ്ങളിൽ ഒന്ന്. സാമ്പത്തിക സുതാര്യതയെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങൾ ഉയരുമ്പോൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രതിച്ഛായ മാത്രമല്ല; പാർട്ടി പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്ന മൂല്യങ്ങളിലുള്ള ജനവിശ്വാസം കൂടിയാണ്.

അതുകൊണ്ടാണ് നേതാക്കളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ജീവിതശൈലി പോലും രാഷ്ട്രീയമായി പ്രസക്തമാകുന്നത്. ആഡംബരജീവിതം നയിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾ അഴിമതിക്കാരനാണെന്ന് നിഗമനം ചെയ്യാനാവില്ല. സമ്പന്നമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരാൾക്ക് സ്വന്തമായി ലഭിച്ച സമ്പത്ത് ഉണ്ടായിരിക്കാം; നിയമപരമായി വിജയിച്ച ഒരു ബിസിനസിൽ നിന്ന് വലിയ വരുമാനം ലഭിച്ചിരിക്കാം. അതിനാൽ ജീവിതശൈലി മാത്രം കുറ്റത്തിന്റെ തെളിവായി കണക്കാക്കുന്നത് ശരിയല്ല. എന്നാൽ ഒരു നേതാവ് ജനങ്ങളോട് മിതവ്യയവും ത്യാഗവും വർഗബോധവും പ്രസംഗിക്കുകയും അതേസമയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത കുടുംബവലയം അധികാരത്തിന്റെ പ്രയോജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു അസാധാരണമായ സാമ്പത്തിക വളർച്ച കൈവരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഉറവിടങ്ങളെക്കുറിച്ച് ന്യായമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.

ഇവിടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ ധാർമികതയും നിയമപരമായ കുറ്റവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ഒരു സാമ്പത്തിക ഇടപാട് നിയമവിരുദ്ധമല്ലാത്തതിനാൽ മാത്രം അത് ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഉയർന്ന നൈതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു എന്ന് പറയാനാവില്ല. നിയമം അനുവദിക്കുന്നതും രാഷ്ട്രീയമായി ന്യായീകരിക്കാവുന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ല. ഒരു ഇടപാട് നിയമപരമായി ശരിയായിരിക്കാം; പക്ഷേ അതിൽ താൽപര്യസംഘർഷമുണ്ടോ, അധികാരത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടോ, പൊതുജനവിശ്വാസത്തെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടോ തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ വേറെയും നിലനിൽക്കും. കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികത നിയമത്തിന്റെ കുറഞ്ഞ മാനദണ്ഡത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല; അത് രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഉയർന്ന മാനദണ്ഡം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

അതേസമയം, കുടുംബാംഗങ്ങളെ അവരുടെ ബന്ധത്തിന്റെ പേരിൽ ശിക്ഷിക്കണമെന്ന സമീപനം കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതല്ല. വ്യക്തിയുടെ കുറ്റത്തിന് കുടുംബത്തെ കൂട്ടത്തോടെ ഉത്തരവാദികളാക്കുന്ന കുടുംബാധിഷ്ഠിത നൈതികതയും രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളിൽ തെളിവില്ലാത്ത കുറ്റാരോപണങ്ങളും ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയത്തിന് അപകടകരമാണ്. ഓരോ സാമ്പത്തിക ഇടപാടിനും വസ്തുതാപരമായ പരിശോധനയും തെളിവും ആവശ്യമാണ്. ‘നേതാവിന്റെ ബന്ധുവാണ്’ എന്നത് കുറ്റത്തിന്റെ തെളിവല്ല. അതുപോലെ ‘നിയമപരമായ ബിസിനസാണ്’ എന്നത് എല്ലാ നൈതിക ചോദ്യങ്ങൾക്കും മറുപടിയുമല്ല.

ഇതിനാൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികൾക്ക് ആവശ്യമായത് കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിൽ ഇടപെടുന്ന ഒരു ധാർമിക പോലീസ് സംവിധാനം അല്ല; മറിച്ച് അധികാരവും സ്വകാര്യ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിരുകൾ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരമാണ്. അധികാരത്തിലുള്ള നേതാക്കളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് ബിസിനസ് താൽപര്യങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ അവയുടെ സ്വഭാവം, സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുമായുള്ള ഇടപാടുകൾ, അധികാരബന്ധങ്ങളുമായുള്ള സാധ്യതയുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ സുതാര്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന രീതികൾ വികസിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. നേതാവിന്റെ ഔദ്യോഗിക തീരുമാനങ്ങൾ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാൽ, ആവശ്യമായിടത്ത് തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നതും ഉചിതമായ ഒരു നൈതിക മാനദണ്ഡമാണ്.

ഇത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്കു മാത്രമുള്ള ഒരു നിയമമല്ലെങ്കിലും, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് സമൂഹം പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന നൈതിക നിലവാരം കൂടുതൽ ഉയർന്നതായിരിക്കാം. കാരണം കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം തന്നെ ചൂഷണത്തിന്റെയും വർഗാധിപത്യത്തിന്റെയും സ്വകാര്യലാഭകേന്ദ്രിതമായ സാമൂഹികക്രമത്തിന്റെയും വിമർശനത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അധികാരത്തിൽ എത്തിയശേഷം അതേ രാഷ്ട്രീയപ്രസ്ഥാനം അധികാരത്തിന്റെ ചുറ്റുപാടിൽ പ്രത്യേക സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങളും ബന്ധുതാൽപര്യങ്ങളും വളർത്തുന്നുവെന്ന പ്രതീതി ജനങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടാൽ, അത് എതിരാളികൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ ആയുധം നൽകുന്നതിലുപരി പാർട്ടിയുടെ ആശയപരമായ വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തും.

മാർക്സിയൻ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നോക്കുമ്പോൾ ഇതിന് മറ്റൊരു ആഴത്തിലുള്ള മാനവും ഉണ്ട്. സാമ്പത്തിക അടിത്തറയും രാഷ്ട്രീയ അധികാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സമൂഹത്തിൽ ഒരിക്കലും നിശ്ചലമല്ല. സാമ്പത്തിക ശക്തി രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പരസ്പരബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തിക നേട്ടം എങ്ങനെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു എന്നത് പരിശോധിക്കുന്നത് വ്യക്തിവിരോധമല്ല; മറിച്ച് അധികാരത്തിന്റെ വർഗസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്വേഷണമാണ്. എന്നാൽ ഈ അന്വേഷണം വ്യക്തികളെ തെളിവില്ലാതെ കുറ്റക്കാരാക്കുന്നതിനു പകരം സ്ഥാപനപരമായ ബന്ധങ്ങളെയും തീരുമാനപ്രക്രിയകളെയും പരിശോധിക്കുന്നതായിരിക്കണം

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ജീവിതശൈലികളും ബിസിനസ് ഇടപാടുകളും പാർട്ടിയുടെ സൽപ്പേരിനെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്ന വിധത്തിലല്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ട ജാഗ്രത പ്രധാനമായും ബന്ധപ്പെട്ട നേതാക്കൾക്കുതന്നെയാണ്. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ നിയമപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നല്ല ഇതിന്റെ അർത്ഥം. മറിച്ച്, സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാനവും കുടുംബബന്ധങ്ങളും സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഉണ്ടാകാവുന്ന വൈരുധ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് നേതാക്കൾ കൂടുതൽ ജാഗ്രത പുലർത്തണമെന്നാണ് അർത്ഥം. സാധാരണ പൗരനിൽ നിന്ന് നിയമം ആവശ്യപ്പെടുന്ന സുതാര്യതയെക്കാൾ ഉയർന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ-നൈതിക സുതാര്യതയാണ് ജനങ്ങൾ ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.

അവസാനമായി, കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ കേന്ദ്രം വ്യക്തിയുടെ ദാരിദ്ര്യമല്ല, അധികാരത്തോടുള്ള അവന്റെ ബന്ധത്തിന്റെ സുതാര്യതയാണ് എന്ന് പറയാം. കമ്യൂണിസ്റ്റുകാരനായിരിക്കാൻ ദരിദ്രനായി ജീവിക്കണമെന്ന നിർബന്ധമില്ല; എന്നാൽ പൊതുജനങ്ങളുടെ പേരിൽ അധികാരം കൈവശം വയ്ക്കുന്ന ഒരാൾ ആ അധികാരം വ്യക്തിപരമോ കുടുംബപരമോ ആയ സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്വം വഹിക്കുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങൾ സമ്പന്നരാകുന്നതും ബിസിനസ് നടത്തുന്നതും സ്വതവേ കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധമല്ല. പക്ഷേ അധികാരത്തിന്റെ നിഴലിൽ കുടുംബസമ്പത്ത് വളരുന്നു എന്ന സംശയം പോലും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അതിനെ സുതാര്യമായ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കാനുള്ള ധാർമിക ധൈര്യം ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതൃത്വത്തിന് ഉണ്ടായിരിക്കണം. കാരണം ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ സമ്പത്ത് അതിന്റെ നേതാക്കളുടെ വ്യക്തിഗത സ്വത്തല്ല; ജനങ്ങൾ അതിന്റെ സത്യസന്ധതയിലും സമത്വബോധത്തിലും പൊതുതാൽപര്യത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയിലും അർപ്പിക്കുന്ന വിശ്വാസമാണ്. ആ വിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് നിയമപരമായ ബാധ്യത മാത്രമല്ല, അടിസ്ഥാനപരമായ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതിക ഉത്തരവാദിത്വവുമാണ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയെ ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, പ്രശ്നം വ്യക്തികളുടെ സമ്പത്തോ ജീവിതനിലവാരമോ മാത്രം സംബന്ധിക്കുന്നതല്ലെന്ന് വ്യക്തമാകും. യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം അധികാരവും സമ്പത്തും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത് എന്നതാണ്. ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗം ബിസിനസിൽ വിജയിക്കുന്നതിനെ മാത്രം വിമർശിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായ രാഷ്ട്രീയ സമീപനമല്ല. എന്നാൽ ആ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം, ഭരണകൂട ബന്ധങ്ങൾ, പൊതുസമ്പത്തിന്റെ ലഭ്യത, സർക്കാർ കരാറുകൾ, നയപരമായ ആനുകൂല്യങ്ങൾ, പാർട്ടി സംവിധാനത്തിലൂടെയുള്ള അനൗപചാരിക സ്വാധീനം എന്നിവ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പരിശോധിക്കേണ്ടത് രാഷ്ട്രീയ നൈതികതയുടെ ഭാഗമാണ്.

ഇവിടെ ‘ബന്ധുത്വം’ ഒരു സാമൂഹിക മൂലധനമായി മാറുന്ന സാഹചര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. സാധാരണയായി ഒരു സംരംഭകൻ വിപണിയിൽ തന്റെ കഴിവ്, മൂലധനം, സാങ്കേതികവിദ്യ, മാനേജ്മെന്റ് ശേഷി എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് മുന്നേറുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുടുംബബന്ധം തന്നെ ഭരണകൂടത്തിലേക്കും അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും പ്രത്യേക പ്രവേശനം നൽകുന്നുവെങ്കിൽ, വിപണിയിലെ മത്സരം തുല്യമായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഇത് നിയമപരമായി തെളിയിക്കാവുന്ന അഴിമതിയായി മാറണമെന്നില്ല; പക്ഷേ അവസരങ്ങളുടെ തുല്യതയെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു ഘടനാപരമായ പ്രശ്നമായി മാറാം. കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സാമൂഹ്യനീതി സങ്കൽപ്പത്തിൽ ഇത്തരം അസമത്വങ്ങൾ അവഗണിക്കാനാവില്ല.

ഇതോടൊപ്പം ‘നേട്ടം ലഭിക്കാൻ അധികാരം ഉപയോഗിച്ചു’ എന്നതും ‘അധികാരത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ട് സ്വാഭാവികമായി നേട്ടം ലഭിച്ചു’ എന്നതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവും മനസ്സിലാക്കണം. ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗത്തിന് സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ കൂടുതലായിരിക്കാം. അതുകൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാ ബിസിനസ് വിജയവും അധികാരദുരുപയോഗമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തെറ്റാണ്. പക്ഷേ അധികാരത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടലിലൂടെ സാധാരണക്കാർക്ക് ലഭിക്കാത്ത പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ ഗൗരവത്തോടെ പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ ശക്തി ആരോപണത്തിൽ അല്ല, വസ്തുതാപരമായ പരിശോധനയിലാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സംഘടനകളിൽ ആഭ്യന്തര വിമർശനത്തിനും സ്വയംവിമർശനത്തിനും പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ടാകണം. മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിൽ തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിനെ വ്യക്തിവിരോധമായി കാണുന്നത് സംഘടനാപരമായ ദൗർബല്യത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുക. ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്നാൽ, അവയെ അടിച്ചമർത്തുകയോ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവരെ ശത്രുക്കളായി ചിത്രീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതിനുപകരം വസ്തുതാപരമായി പരിശോധിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. സ്വയംവിമർശനം എന്നത് വ്യക്തിയെ അപമാനിക്കുന്ന പ്രക്രിയയല്ല; സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ-നൈതിക ശുദ്ധീകരണത്തിനുള്ള മാർഗമാണ്.

വിമർശനത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനേക്കാൾ സംശയങ്ങൾക്ക് സുതാര്യമായ മറുപടി നൽകുന്നതാണ് രാഷ്ട്രീയ ധാർമികത. ഒരു നേതാവിനോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കോ മറച്ചുവയ്ക്കാനൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ന്യായമായ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് രേഖകളുടെയും വസ്തുതകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ മറുപടി നൽകാൻ കഴിയണം. മറുപടിക്ക് പകരം ‘ഇത് സ്വകാര്യകാര്യമാണ്’, ‘കുടുംബാംഗം സ്വതന്ത്ര വ്യക്തിയാണ്’, ‘രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളുടെ പ്രചാരണമാത്രമാണ്’ തുടങ്ങിയ പൊതുവായ വാദങ്ങൾ മാത്രം ഉയർത്തുന്നത് ജനവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കണമെന്നില്ല. സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കേണ്ടിടത്ത് അത് സംരക്ഷിക്കാം; എന്നാൽ പൊതുപദവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട താൽപര്യസംഘർഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ ആവശ്യമായ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഇവിടെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളുടെ ജീവിതത്തിലെ ലാളിത്യവും ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പ്രതീകമായി മാറുന്നു. ലാളിത്യം എന്നത് നിർബന്ധിത ദാരിദ്ര്യമല്ല. വ്യക്തി നല്ല വീട് ഉപയോഗിക്കുന്നതോ നല്ല വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നതോ മികച്ച ജീവിതസൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതോ സ്വതവേ കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധമല്ല. എന്നാൽ അധികാരവും സമ്പത്തും കൂടിവരുമ്പോൾ, നേതാവിന്റെ ജീവിതവും സാധാരണ പാർട്ടി പ്രവർത്തകരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അകലം അതിരുകടക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി പ്രശ്നകരമാകാം. കാരണം കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം ജനങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെടുന്ന ത്യാഗവും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വവും നേതാക്കളുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കണമെന്ന പ്രതീക്ഷ സ്വാഭാവികമാണ്.

അതേസമയം, ലാളിത്യത്തെ ഒരു കാഴ്ചവസ്തുവാക്കി മാറ്റുന്നതും അപകടകരമാണ്. പഴയ രീതിയിലുള്ള വസ്ത്രധാരണം, സാധാരണ ഭക്ഷണം, പൊതുയാത്ര എന്നിവ മാത്രം കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ തെളിവുകളല്ല. ഒരാൾ പുറത്തേക്ക് ലളിതമായി ജീവിക്കുകയും സാമ്പത്തിക അധികാരത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ ശൃംഖലകളിൽ കുടുംബതാൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, പുറംലാളിത്യം യഥാർത്ഥ നൈതികതയ്ക്ക് പകരമാകില്ല. കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ അടിസ്ഥാനമാകേണ്ടത് പൊതുസമ്പത്തിനോടുള്ള സത്യസന്ധത, അധികാരത്തിന്റെ ദുരുപയോഗമില്ലായ്മ, താൽപര്യസംഘർഷത്തിലെ സുതാര്യത, ജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവയാണ്.

ഇതോടൊപ്പം പാർട്ടിയും കുടുംബവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി വ്യക്തമായിരിക്കണം. പാർട്ടി ഒരു പൊതുരാഷ്ട്രീയ സംഘടനയാണ്; കുടുംബം ഒരു സ്വകാര്യ സാമൂഹിക ഘടകമാണ്. കുടുംബബന്ധം പാർട്ടി വിഭവങ്ങളിലേക്കോ ഭരണപരമായ സ്വാധീനത്തിലേക്കോ പ്രത്യേക പ്രവേശനത്തിനുള്ള മാർഗമായി മാറുമ്പോൾ ഈ അതിർത്തി മങ്ങുന്നു. പാർട്ടിയുടെ പേരും നേതാവിന്റെ പദവിയും സംഘടനയുടെ സ്വാധീനവും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ, അത് വ്യക്തിപരമായ തെറ്റിനപ്പുറം സംഘടനാപരമായ പ്രശ്നമായി മാറും.

ഇവിടെയാണ് പാർട്ടി സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ആരംഭിക്കുന്നത്. വ്യക്തിനിഷ്ഠമായ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു നേതാവിന്റെ വ്യക്തിപരമായ സത്യസന്ധതയെ ആശ്രയിച്ചാണ് എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ ശക്തമായ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സംഘടനയ്ക്ക് വ്യക്തികളുടെ സത്യസന്ധതയിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ സ്ഥാപനപരമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും വേണം. താൽപര്യസംഘർഷം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന രീതികൾ, പൊതുസമ്പത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഇടപാടുകളിൽ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ, അധികാരസ്ഥാനത്തുള്ളവരുടെ സാമ്പത്തിക സുതാര്യത, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലൂടെ ഉണ്ടാകാവുന്ന അന്യായ സ്വാധീനം ഒഴിവാക്കാനുള്ള സംഘടനാപരമായ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാകാം.

ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ ഒരു നേതാവിനെ സംശയിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയല്ല; നേതാവിനെ അനാവശ്യ സംശയങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ്. സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ സുതാര്യമായിരിക്കുമ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾക്ക് തെളിവില്ലാത്ത ആരോപണങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാകും. അതിനാൽ സുതാര്യത പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഒരു രൂപം കൂടിയാണ്. ‘ഞങ്ങൾക്ക് മറച്ചുവയ്ക്കാനൊന്നുമില്ല’ എന്ന രാഷ്ട്രീയ ആത്മവിശ്വാസം രേഖകളും നടപടിക്രമങ്ങളും വഴി തെളിയിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് അതിന് യഥാർത്ഥ ശക്തി ലഭിക്കുന്നത്.

മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയം പാർട്ടിയുടെ വർഗസ്വഭാവവും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാധ്യതയുള്ള വൈരുധ്യമാണ്. തൊഴിലാളികൾ, കർഷകർ, സാധാരണ ജനങ്ങൾ, അധ്വാനിക്കുന്ന വർഗങ്ങൾ എന്നിവരുടെ താൽപര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കുടുംബങ്ങൾ അത്യന്തം ശക്തമായ സ്വകാര്യ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ആ താൽപര്യങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരാം. യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ സ്വാധീനം ഉണ്ടായിട്ടില്ലെങ്കിലും അത്തരം ഒരു ധാരണ രൂപപ്പെടുന്നത് തന്നെ രാഷ്ട്രീയമായി ഹാനികരമായേക്കാം. അതിനാൽ യഥാർത്ഥ താൽപര്യസംഘർഷം മാത്രമല്ല, വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിക്കുന്ന പ്രത്യക്ഷ താൽപര്യസംഘർഷവും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.

ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് പൊതുമേഖല, ഭൂമി, ഖനനം, നിർമാണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, ധനകാര്യ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാണ്. കാരണം ഈ മേഖലകളിൽ സർക്കാർ നയങ്ങളും ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളും സ്വകാര്യ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളെ ഗണ്യമായി സ്വാധീനിക്കാം. ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗം ഇത്തരം മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ, നേതാവിന്റെ ഔദ്യോഗിക തീരുമാനങ്ങളും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിൽ വ്യക്തമായ മതിൽ നിലനിർത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണം അധികാരത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴാണ്. പ്രതിപക്ഷത്തിരിക്കുമ്പോൾ അഴിമതിക്കെതിരെയും ചൂഷണത്തിനെതിരെയും സ്വജനപക്ഷപാതത്തിനെതിരെയും സംസാരിക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്. എന്നാൽ അധികാരം ലഭിച്ചതിനുശേഷം അതേ മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്വന്തം സംഘടനയ്ക്കും നേതാക്കൾക്കും കുടുംബങ്ങൾക്കും ബാധകമാക്കാൻ കഴിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പക്വത. ‘നമ്മുടെ ആളുകൾ’ എന്ന മാനസികാവസ്ഥ ഇവിടെ അപകടകരമാണ്. തെറ്റ് സ്വന്തം പക്ഷത്തുള്ള ആളിൽ നിന്നുണ്ടായാലും തെറ്റുതന്നെയാണെന്നും, ശരിയായ വിമർശനം എതിരാളിയിൽ നിന്നുണ്ടായാലും അതിലെ വസ്തുത പരിശോധിക്കണമെന്നുമുള്ള സമീപനമാണ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് ശാസ്ത്രീയതയ്ക്ക് അനുയോജ്യം.

സ്വജനപക്ഷപാതം (nepotism) കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങളുമായി സ്വാഭാവികമായും സംഘർഷിക്കുന്നു. കഴിവിന്റെയും സാമൂഹിക സംഭാവനയുടെയും പകരം കുടുംബബന്ധം അവസരങ്ങളുടെ മാനദണ്ഡമായി മാറുമ്പോൾ, അത് സമത്വത്തിന്റെ തത്വത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. പാർട്ടിയിലെ സ്ഥാനങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങളിലെ നിയമനങ്ങൾ, കരാറുകൾ, സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ, പൊതുസമ്പത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആനുകൂല്യങ്ങൾ എന്നിവ കുടുംബബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭിക്കുന്നുവെന്ന ധാരണ പോലും സംഘടനയുടെ ജനാധിപത്യ സ്വഭാവത്തെ ബാധിക്കും. അതിനാൽ ബന്ധുത്വം സ്വതവേ കുറ്റമല്ലെങ്കിലും, ബന്ധുത്വത്തെ അധികാരപ്രവേശനത്തിന്റെ പ്രത്യേക പാസ്‌പോർട്ടാക്കി മാറ്റുന്നത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്.

അതിനാൽ ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവ് തന്റെ കുടുംബത്തെ നിയന്ത്രിക്കണമെന്നതല്ല ആവശ്യപ്പെടേണ്ടത്; സ്വന്തം അധികാരം കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനത്തിനും ഇടയിലുള്ള അന്യായ പാലമായി മാറുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ വ്യക്തിഗത തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ ബഹുമാനിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ, താൻ വഹിക്കുന്ന പൊതുപദവിയുടെ നൈതിക പരിധികൾ തിരിച്ചറിയാൻ നേതാവിന് കഴിയണം. ഇതാണ് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും പൊതുഉത്തരവാദിത്വവും തമ്മിലുള്ള ആരോഗ്യകരമായ സമതുലനം.

അവസാനം, ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സൽപ്പേര് പ്രചാരണത്തിലൂടെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നതല്ല; ദീർഘകാലത്തെ പെരുമാറ്റത്തിലൂടെയാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. പാർട്ടി തൊഴിലാളികളുടെയും സാധാരണ ജനങ്ങളുടെയും പക്ഷത്താണെന്ന് പറയുന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനമാണ്, അധികാരം ലഭിച്ചപ്പോൾ അതേ ജനങ്ങളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നത്. നേതാക്കൾ സ്വന്തം കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിൽ നിയമപരമായതിനു മുകളിലുള്ള നൈതിക ജാഗ്രത പുലർത്തുകയും, താൽപര്യസംഘർഷങ്ങൾ തുറന്നുപറയുകയും, സംശയങ്ങൾക്ക് വസ്തുതാപരമായ മറുപടി നൽകുകയും, അധികാരവും കുടുംബസമ്പത്തും തമ്മിൽ വ്യക്തമായ അതിർത്തി പാലിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികത പ്രായോഗിക ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.

ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങളിലൂടെ മാത്രം അതിനെ തിരിച്ചുപിടിക്കാനാവില്ല. ആശയവും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തമാണ് ആ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. അതുകൊണ്ട് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾക്ക് കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതില്ലെങ്കിലും, സ്വന്തം അധികാരത്തിന്റെ പ്രതിഛായ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ മലിനമാകാതിരിക്കാനുള്ള ജാഗ്രത അവർക്ക് ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത രാഷ്ട്രീയ-നൈതിക ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും പൊതുജീവിതത്തിന്റെ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ സമതുലനമാണ് ആധുനിക കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ കൂടുതൽ പക്വമായ രൂപം.m

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയെ കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമായി സമീപിക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ ഉയരുന്ന പ്രശ്നം വ്യക്തികളുടെ വ്യക്തിപരമായ സമ്പത്തിനെ എതിർക്കുന്നതല്ലെന്നും, അധികാരത്തിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തിക മൂലധനം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുന്നതാണെന്നും വ്യക്തമാകും. ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗം സ്വന്തം കഴിവും അധ്വാനവും മൂലധനവും ഉപയോഗിച്ച് ബിസിനസ് വളർത്തുന്നതിൽ സ്വതവേ ഒരു വൈരുധ്യമില്ല. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ അധികാരം സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രത്യേക പ്രവേശനമായി മാറുമ്പോഴാണ് പ്രശ്നം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ചോദ്യം “കുടുംബാംഗം ബിസിനസ് ചെയ്യാമോ?” എന്നതല്ല; “ആ ബിസിനസിന്റെ വളർച്ചയിൽ രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന് എന്തെങ്കിലും അന്യായമായ പങ്കുണ്ടോ?” എന്നതാണ്.

ഇത് രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ സ്വകാര്യവൽക്കരണം എന്ന വിശാലമായ പ്രശ്നത്തിലേക്കാണ് നമ്മെ നയിക്കുന്നത്. ഒരു ജനാധിപത്യ സംവിധാനത്തിൽ അധികാരം വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തല്ല; അത് ജനങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി ഏൽപ്പിക്കുന്ന ഒരു പൊതുഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ഒരു നേതാവിന് ലഭിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക പദവി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനോ സുഹൃത്തുക്കൾക്കോ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നില്ല. അധികാരത്തെ വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ സ്വത്തുപോലെ കാണുന്ന മനോഭാവം വളരുമ്പോൾ, രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ ക്രമേണ ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇതാണ് ഏതു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിനും അപകടകരമായ വഴിത്തിരിവ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രത്യേകത, അധികാരത്തെ പൊതുസമ്പത്തായി കാണേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ചരിത്രപരമായി തന്നെ മുന്നോട്ടുവച്ചതാണ്. ഭരണകൂടം ജനങ്ങളുടെ വിഭവങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു സ്ഥാപനമാണ്. അതിനാൽ അതിന്റെ തീരുമാനങ്ങളിൽ വ്യക്തിഗത ബന്ധങ്ങളും സ്വകാര്യ താൽപര്യങ്ങളും ഇടപെടാതിരിക്കാൻ കൂടുതൽ ശക്തമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ കുടുംബം അതേ ഭരണകൂടത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ടോ പരോക്ഷമായോ സാമ്പത്തിക നേട്ടം നേടുന്നുവെന്ന സംശയം ഉയർന്നാൽ, അത് വ്യക്തിപരമായ ആരോപണം മാത്രമായി കാണാതെ അധികാരത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.

ഇവിടെ താൽപര്യസംഘർഷം (conflict of interest) എന്ന ആധുനിക ഭരണനൈതികതാ ആശയം വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു. ഒരു തീരുമാനമെടുക്കുന്ന വ്യക്തിക്ക് ആ തീരുമാനത്തിലൂടെ തനിക്കോ അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കോ സാമ്പത്തിക നേട്ടം ലഭിക്കാവുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, തീരുമാനത്തിന്റെ നിഷ്പക്ഷത ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാം. യഥാർത്ഥത്തിൽ അഴിമതി നടന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടതില്ല; തീരുമാനമെടുക്കുന്ന വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ താൽപര്യവും പൊതുപദവിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തന്നെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്. അതിനാൽ ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ താൽപര്യങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ആവശ്യമായിടത്ത് തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ജനാധിപത്യ സുതാര്യതയുടെ ഭാഗമാണ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയ്ക്ക് ഇതിലും ഉയർന്ന ഒരു മാനദണ്ഡം ആവശ്യപ്പെടാനാകും. കാരണം കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അവകാശവാദം അധികാരം അധ്വാനിക്കുന്ന ജനങ്ങളുടെ താൽപര്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുകയാണ് എന്നതാണ്. ആ അവകാശവാദവും നേതാക്കളുടെ ജീവിതത്തിലെ സാമ്പത്തിക പെരുമാറ്റവും തമ്മിൽ വലിയ അകലം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ജനങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ നിരാശയും അവിശ്വാസവും വളരും. ഒരു പാർട്ടിയുടെ ശത്രുക്കൾ അതിനെ പ്രചാരണായുധമാക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല ഈ പ്രശ്നം ഗുരുതരമാകുന്നത്; പാർട്ടിയുടെ സ്വന്തം അനുയായികൾക്കും സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കും അതിന്റെ നൈതിക വിശ്വാസ്യതയെക്കുറിച്ച് സംശയം തോന്നുന്നതുകൊണ്ടാണ്.

അതുകൊണ്ട് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയെ വ്യക്തിപരമായ സദാചാരത്തിലേക്ക് മാത്രം ചുരുക്കുന്നത് പോരാ. ഒരാൾ വ്യക്തിപരമായി സത്യസന്ധനായിരിക്കാം; കൈക്കൂലി വാങ്ങാത്തവനായിരിക്കാം; ലളിതമായി ജീവിക്കുന്നവനായിരിക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബവും അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളും തമ്മിൽ രൂപപ്പെടുന്ന സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപനപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം. ആധുനിക രാഷ്ട്രീയ നൈതികത വ്യക്തിയുടെ ഉദ്ദേശശുദ്ധിയെ മാത്രമല്ല, തീരുമാനങ്ങളുടെ ഘടനയും അതിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന പ്രയോജനങ്ങളുടെ വിതരണവും പരിശോധിക്കുന്നു. അതിനാൽ “ഞാൻ വ്യക്തിപരമായി അഴിമതി ചെയ്തിട്ടില്ല” എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും മതിയായ മറുപടിയാകണമെന്നില്ല.

ഇതിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പ്രധാന തത്വം ഉയരുന്നു: രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് അകലം പാലിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യം. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ബിസിനസ് രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെങ്കിൽ, ആ കുടുംബത്തിനും ഭരണകൂടത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു പരസ്പര ആശ്രിതത്വം രൂപപ്പെടാം. അത്തരം ബന്ധം പിന്നീട് നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളെ പോലും സ്വാധീനിക്കാനുള്ള സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കും. മറിച്ച്, ബിസിനസ് സ്വന്തം സാമ്പത്തിക അടിസ്ഥാനത്തിലും വിപണി ശേഷിയിലും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളിലുമാണ് നിലകൊള്ളുന്നതെങ്കിൽ, അധികാരമാറ്റങ്ങൾ അതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.

പാർട്ടിയുടെ നൈതിക ശക്തി അതിന്റെ ശത്രുക്കളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതിൽ മാത്രമല്ല; സ്വന്തം ആളുകളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു എന്നതിലും തെളിയണം. സ്വന്തം നേതാക്കളുടെയും കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ വ്യത്യസ്തമായ മാനദണ്ഡവും മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിൽ മറ്റൊരു മാനദണ്ഡവും സ്വീകരിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ ഇരട്ടത്താപ്പായി മാറും. “അവരുടെ കുടുംബം ബിസിനസ് ചെയ്യുന്നത് അഴിമതിയാണ്; നമ്മുടെ കുടുംബം ചെയ്യുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്” എന്ന സമീപനം ജനാധിപത്യപരമായ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തും. ഒരേ നൈതിക മാനദണ്ഡം സ്വന്തം പക്ഷത്തിനും എതിരാളിക്കും ബാധകമാക്കാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നൈതിക വിശ്വാസ്യത ശക്തമാകുന്നത്.

ഇവിടെ രാഷ്ട്രീയ വിമർശനവും രാഷ്ട്രീയ അപവാദവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തിയും സൂക്ഷിക്കണം. ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നത് ജനാധിപത്യത്തിൽ നിയമാനുസൃതമാണ്. എന്നാൽ തെളിവില്ലാതെ വ്യക്തികളെ കുറ്റക്കാരായി പ്രഖ്യാപിക്കുക, കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സ്വകാര്യ ജീവിതത്തെ അപമാനിക്കുക, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളിത്തത്തെ വ്യക്തിപരമായ ആക്രമണമാക്കി മാറ്റുക എന്നിവ അതേ ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തും. അതിനാൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികൾ ഇത്തരം വിമർശനങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകേണ്ടത് വികാരപരമായ പ്രതിരോധത്തിലൂടെയല്ല; വസ്തുത, രേഖ, സുതാര്യത, അന്വേഷണസന്നദ്ധത എന്നിവയിലൂടെയായിരിക്കണം.

ഇതുതന്നെയാണ് ശാസ്ത്രീയമായ രാഷ്ട്രീയ സമീപനം ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഒരു ആരോപണം ഉയർന്നാൽ ആദ്യം പരിശോധിക്കേണ്ടത് ആരോപണത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഉറവിടമല്ല; അതിലെ വസ്തുതയാണ്. ആരോപണം പ്രതിപക്ഷത്തിൽ നിന്നാണോ മാധ്യമങ്ങളിൽ നിന്നാണോ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ നിന്നാണോ വന്നത് എന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനമാണ്, അതിന് തെളിവുണ്ടോ എന്നത്. തെളിവില്ലെങ്കിൽ ആരോപണം തള്ളിക്കളയാം. തെളിവുണ്ടെങ്കിൽ, ആരോപണം സ്വന്തം നേതാവിനെതിരെയാണെങ്കിലും അന്വേഷണം നടത്തണം. ഇത്തരത്തിലുള്ള വസ്തുനിഷ്ഠതയാണ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അവകാശവാദത്തോട് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പൊരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സ്വയംവിമർശനം ഇവിടെ ഒരു ദൗർബല്യമല്ല; സംഘടനയുടെ ശക്തിയാണ്. ഒരു പാർട്ടിക്ക് സ്വന്തം നേതാക്കളുടെ തെറ്റുകൾ സമ്മതിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന്റെ ജനാധിപത്യ സ്വഭാവം കൂടുതൽ ശക്തമാകും. തെറ്റ് സമ്മതിക്കുന്നത് പാർട്ടിയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയല്ല; മറിച്ച് തെറ്റിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുള്ള ശേഷി തെളിയിക്കുകയാണ്. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ബിസിനസ് ഇടപാടുകളെക്കുറിച്ച് ന്യായമായ സംശയങ്ങൾ ഉയർന്നാൽ, “പാർട്ടിയെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്താനുള്ള ഗൂഢാലോചന” എന്ന് മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനുപകരം, പാർട്ടി തന്നെ വസ്തുതകൾ പരിശോധിക്കുന്ന സംവിധാനം സ്വീകരിക്കണം.

ഇത്തരം ഒരു സമീപനം പാർട്ടിയുടെ ദീർഘകാല പ്രതിരോധശേഷി വർധിപ്പിക്കും. ഇന്ന് ഒരു നേതാവിനെതിരായ ആരോപണം മാത്രമായി തോന്നുന്ന വിഷയം നാളെ ഒരു പാർട്ടിയുടെ മുഴുവൻ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യതയെയും ബാധിക്കാം. അതിനാൽ പ്രശ്നം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട ശേഷം പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, മുൻകൂട്ടി വ്യക്തമായ നൈതിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഫലപ്രദം. അധികാരത്തിലുള്ള നേതാക്കളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് ബിസിനസ് താൽപര്യങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന സംവിധാനം, സർക്കാർ ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട താൽപര്യങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തൽ, നേതാക്കൾക്ക് തീരുമാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ, സ്വതന്ത്രമായ പരിശോധനാ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കും.

എന്നാൽ ഇതെല്ലാം കുടുംബത്തിന്റെ സ്വകാര്യതയെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന തരത്തിലാകരുത്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗം പൊതുപദവി വഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അയാളുടെ ഓരോ സ്വകാര്യ ചെലവും രാഷ്ട്രീയ അന്വേഷണത്തിന് വിധേയമാക്കേണ്ടതില്ല. പൊതുതാൽപര്യവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾക്കാണ് സുതാര്യത ആവശ്യപ്പെടേണ്ടത്. സ്വകാര്യ ജീവിതത്തിലെ നിയമാനുസൃതമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ രാഷ്ട്രീയ കുറ്റമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ സമീപനമല്ല. അതിനാൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ ലക്ഷ്യം കുടുംബനിയന്ത്രണമല്ല; അധികാരനിയന്ത്രണമാണ്.

ഇതിലൂടെ ഒരു അടിസ്ഥാന തത്വം രൂപപ്പെടുന്നു: കുടുംബാംഗത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുമ്പോഴും നേതാവിന്റെ പൊതുഉത്തരവാദിത്വം കൂടുതൽ കർശനമാക്കുക. നേതാവ് കുടുംബാംഗത്തിന്റെ ബിസിനസ് നടത്തിപ്പുകാരനാകേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ സ്വന്തം ഔദ്യോഗിക അധികാരം ആ ബിസിനസിന് അന്യായമായ നേട്ടമായി മാറുന്നില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ഇതാണ് സ്വകാര്യതയും പൊതുസുതാര്യതയും തമ്മിലുള്ള ശരിയായ അതിർത്തി.

അവസാനം, കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ ഏറ്റവും ആഴത്തിലുള്ള ചോദ്യം “നേതാവ് എത്ര സമ്പന്നനാണ്?” എന്നതല്ല; “അവന്റെ അധികാരബന്ധങ്ങൾ എത്ര സുതാര്യമാണ്?” എന്നതാണ്. സമ്പത്ത് സ്വതവേ കുറ്റമല്ല; ബിസിനസും സ്വതവേ കമ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധമല്ല. എന്നാൽ അധികാരം സ്വകാര്യ സമ്പത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനത്തിനുള്ള പ്രത്യേക ഉപാധിയായി മാറുന്ന നിമിഷത്തിലാണ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളുമായി വൈരുധ്യം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കൾ സ്വന്തം കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ നിയമപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനൊപ്പം, അധികാരവും കുടുംബസാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാധ്യതയുള്ള ബന്ധങ്ങളിൽ അസാധാരണമായ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ജനങ്ങളോട് സമത്വവും സുതാര്യതയും ത്യാഗവും ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനം അതേ മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്വന്തം നേതൃത്വത്തിനും ബാധകമാക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ നൈതിക അവകാശവാദത്തിന് യഥാർത്ഥ അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നത്. കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാവി അതിന്റെ പഴയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നില്ല; അധികാരത്തെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, സ്വകാര്യ താൽപര്യങ്ങളെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു, സ്വന്തം തെറ്റുകളെ എങ്ങനെ തിരുത്തുന്നു, ജനങ്ങളുടെ സംശയങ്ങൾക്ക് എത്ര സുതാര്യമായി മറുപടി നൽകുന്നു എന്നിവയിലും അത് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. കുടുംബവും ബിസിനസും രാഷ്ട്രീയ അധികാരവും തമ്മിലുള്ള അതിരുകൾ വ്യക്തമായി പാലിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് “അധികാരം ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി, വ്യക്തിഗത സമ്പത്തിനുവേണ്ടിയല്ല” എന്ന അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയ ധാർമികതയെ ജീവിതത്തിൽ സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ കഴിയൂ.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ അടിസ്ഥാന ചോദ്യം ഒരു നേതാവിന്റെ വ്യക്തിപരമായ ജീവിതത്തിൽ എത്രമാത്രം സമ്പത്തുണ്ട് എന്നതുമാത്രമല്ല; ആ സമ്പത്ത് എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു, അതിന്റെ ഉറവിടം എന്താണ്, പൊതുജീവിതത്തിലെ സ്ഥാനവുമായി അതിന് എന്തെങ്കിലും ബന്ധമുണ്ടോ, സമൂഹത്തിനുമുന്നിൽ അതിന്റെ ന്യായീകരണം എന്താണ് എന്നതുമാണ്. ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് സ്വകാര്യ ജീവിതവും വ്യക്തിപരമായ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉണ്ടായിരിക്കാം. പാർട്ടി അംഗമല്ലാത്ത ഒരാളുടെ ജീവിതത്തെ പാർട്ടി യാന്ത്രികമായി നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതുമില്ല. എന്നാൽ നേതാവിന്റെ പൊതുസ്ഥാനവും കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും തമ്മിൽ സംശയിക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ അത് കേവലം സ്വകാര്യ കാര്യമെന്ന നിലയിൽ തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. കാരണം പൊതുജനത്തിന്റെ കാഴ്ചയിൽ കുടുംബവും നേതാവും പൂർണ്ണമായി വേർതിരിക്കപ്പെട്ട രണ്ടു ലോകങ്ങളായി എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രത്യക്ഷപ്പെടണമെന്നില്ല.

ഇവിടെയാണ് ജാഗ്രതയുടെ രാഷ്ട്രീയവും നൈതികവുമായ പ്രസക്തി ഉയരുന്നത്. അധികാരവും സമ്പത്തും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മുതലാളിത്ത സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സാമൂഹിക വൈരുധ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം ഈ ബന്ധത്തെ വിമർശിക്കുക മാത്രമല്ല, സ്വന്തം സംഘടനാ ജീവിതത്തിലും അധികാരത്തെ വ്യക്തിപരമായ സമ്പാദ്യത്തിനുള്ള ഉപാധിയാക്കുന്ന പ്രവണതകൾക്ക് പ്രതിരോധം സൃഷ്ടിക്കുകയുമാണ്. അതിനാൽ, ഒരു നേതാവിന്റെ കുടുംബജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരിശോധനയുടെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തിജീവിതത്തിലേക്കുള്ള അനാവശ്യ കടന്നുകയറ്റമാകരുത്; മറിച്ച് അധികാരവും സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും തമ്മിൽ അനാരോഗ്യകരമായ ബന്ധം വളരുന്നുണ്ടോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രതയായിരിക്കണം.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ പ്രദർശനമല്ല; സ്വകാര്യ സമ്പത്തിന്റെ പൂർണ്ണ നിരാകരണവും അതിന്റെ ഏക മാനദണ്ഡമല്ല. യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം വർഗ്ഗതാൽപര്യങ്ങളോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും പൊതുസമ്പത്തിനോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തവും അധികാരത്തിന്റെ സുതാര്യമായ വിനിയോഗവും ജീവിതരീതിയിലെ സത്യസന്ധതയുമാണ്. ഒരു നേതാവ് ലളിതമായി ജീവിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അദ്ദേഹം നൈതികനാകുന്നില്ല. അതുപോലെ ഒരു കുടുംബാംഗം സാമ്പത്തികമായി വിജയിച്ചു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അതിനെ അനൈതികതയായി വിധിക്കാനും കഴിയില്ല. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങൾ നേടുകയോ, ബന്ധുത്വത്തിന്റെ പേരിൽ പ്രത്യേക പരിഗണന ലഭിക്കുകയോ, പൊതുസ്രോതസ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം സ്വകാര്യ സമ്പാദ്യമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ അത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളോട് നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നതാണ്.

ഇതോടൊപ്പം മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം കൂടി തിരിച്ചറിയണം. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിനെ വ്യക്തിപരമായി ഉത്തരവാദിയാക്കുന്നത് നീതിയുക്തമല്ല. ഓരോ വ്യക്തിക്കും സ്വന്തം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. എന്നാൽ നേതാവിന് പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്—കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തിന് ലഭിക്കുന്ന അധികാരം, സ്വാധീനം, സാമൂഹിക വിശ്വാസം എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിനും പരോക്ഷമായ പ്രതിഫലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അധികാരസ്ഥാനത്തുള്ള ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന് സാധാരണ പൗരനേക്കാൾ ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള സ്വയംനിയന്ത്രണവും സുതാര്യതയും ആവശ്യമാണ്.

ഇത് കുടുംബത്തിനെതിരായ വർഗ്ഗീയമോ ധാർമ്മികമോ ആയ വിചാരണയായി മാറാൻ പാടില്ല. ഒരു നേതാവിന്റെ മകനോ മകളോ സഹോദരനോ സഹോദരിയോ ബന്ധുവോ എന്ന നിലയിൽ മാത്രം ഒരാളെ കുറ്റക്കാരനാക്കുന്നത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയവും നീതിപൂർവവുമായ സമീപനമല്ല. ആരോപണങ്ങൾ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ നിയമാനുസൃതമാണോ, വിപണി വ്യവസ്ഥയിൽ സാധാരണയായി ലഭിക്കാവുന്ന അവസരങ്ങളിലൂടെയാണോ സമ്പത്ത് ഉണ്ടായത്, അധികാരബന്ധം ദുരുപയോഗം ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ, പൊതുസ്രോതസ്സുകൾ സ്വകാര്യ നേട്ടത്തിനായി വഴിതിരിച്ചുവിട്ടിട്ടുണ്ടോ—ഇവയാണ് പരിശോധിക്കേണ്ട യഥാർത്ഥ ചോദ്യങ്ങൾ.

അതേസമയം, പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആരോപണം ഉയർന്നതിനുശേഷം മാത്രം പ്രതികരിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങരുത്. മുൻകരുതൽ എന്നത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. നേതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾ, അധികാരബന്ധങ്ങൾ, ബന്ധുത്വപരമായ താൽപര്യസംഘർഷങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ആഭ്യന്തര മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം. താൽപര്യസംഘർഷം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ സ്വയം പിന്മാറാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം വളർത്തണം. തീരുമാനമെടുക്കുന്ന സ്ഥാനവും വ്യക്തിപരമായ സാമ്പത്തിക താൽപര്യവും തമ്മിൽ അകലം പാലിക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. ഇതെല്ലാം ഒരു നേതാവിനെ അപമാനിക്കാനല്ല; മറിച്ച് നേതാവിനെയും പാർട്ടിയെയും പൊതുജനവിശ്വാസത്തെയും സംരക്ഷിക്കാനാണ്.

കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഏറ്റവും വലിയ മൂലധനം സാമ്പത്തിക സമ്പത്തല്ല—ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസമാണ്. ഒരു പാർട്ടി പതിറ്റാണ്ടുകളോളം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസം ചില വ്യക്തികളുടെ സംശയാസ്പദമായ ജീവിതരീതികളിലൂടെ തകർന്നുപോകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് സമൂഹത്തിൽ സാമ്പത്തിക അസമത്വവും അഴിമതിയും ചങ്ങാത്ത മുതലാളിത്തവും ശക്തമാകുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ, കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളുടെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളുടെയും ജീവിതരീതികൾ സ്വാഭാവികമായും പൊതുചർച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാകും. അതിനാൽ വിമർശനത്തെ ശത്രുതയായി കാണാതെ, ആവശ്യമായിടത്ത് അത് ആത്മപരിശോധനയ്ക്കുള്ള അവസരമായി കാണുകയാണ് ആരോഗ്യകരമായ സമീപനം.

ഇവിടെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ ഒരു ആഴത്തിലുള്ള സത്യം തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്. വിപ്ലവ രാഷ്ട്രീയം പ്രസംഗങ്ങളിലോ മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലോ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അത് മനുഷ്യരുടെ ദൈനംദിന പെരുമാറ്റത്തിൽ പ്രകടമാകണം. അധികാരത്തെ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു, സമ്പത്തിനോട് എങ്ങനെ സമീപിക്കുന്നു, ബന്ധുതാൽപര്യങ്ങളെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു, പൊതുസമ്പത്തിനെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, വിമർശനത്തെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു—ഇവയിലൂടെയാണ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തെളിയുന്നത്. അതുകൊണ്ട് കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികത എന്നത് വ്യക്തിപരമായ സദാചാരത്തിന്റെ ചുരുങ്ങിയ അർത്ഥമല്ല; സാമൂഹിക അധികാരത്തോടും വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളോടും പൊതുസമ്പത്തിനോടും മനുഷ്യരോടുമുള്ള ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ സമഗ്രമായ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരമാണ്.

അതിനാൽ, കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാക്കളുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ജീവിതശൈലിയും ബിസിനസ് ഇടപാടുകളും പാർട്ടിയുടെ സൽപേരിനെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള ജാഗ്രത ബന്ധപ്പെട്ട നേതൃത്വത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. അതിന്റെ അർത്ഥം കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നിഷേധിക്കുകയോ എല്ലാവരെയും സംശയത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണുകയോ അല്ല. മറിച്ച് അധികാരം, ബന്ധുത്വം, സാമ്പത്തിക താൽപര്യം എന്നിവ തമ്മിൽ അനാവശ്യമായ സംയോജനം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയവും സംഘടനാപരവുമായ അതിരുകൾ സംരക്ഷിക്കുകയാണ്.

അവസാനം, ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ശക്തിയല്ല; ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന വിശ്വാസമാണ്. ആ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ പദവി നിലനിന്നാലും രാഷ്ട്രീയ ധാർമ്മിക അധികാരം നഷ്ടപ്പെടും. അതുകൊണ്ട് ഓരോ കമ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവും സ്വയം ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം “ഞാൻ നിയമം ലംഘിച്ചിട്ടുണ്ടോ?” എന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്. “എന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും എന്റെ കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളും ഒരു സാധാരണ തൊഴിലാളിക്കും കർഷകനും പാർട്ടി പ്രവർത്തകനും സംശയമില്ലാതെ കാണാൻ കഴിയുന്നത്ര സുതാര്യമാണോ?” എന്ന ചോദ്യം കൂടി അദ്ദേഹം സ്വയം ചോദിക്കണം. കമ്യൂണിസ്റ്റ് നൈതികതയുടെ യഥാർത്ഥ ഉയരം നിയമപരമായ കുറ്റമില്ലായ്മയിൽ മാത്രം അല്ല; ജനവിശ്വാസത്തിന് യാതൊരു മങ്ങലും വരാത്ത വിധം അധികാരം, സമ്പത്ത്, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയെ സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ആത്മശാസനയിലാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ കുടുംബബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ജാഗ്രത കുടുംബവിരുദ്ധമായ സമീപനമല്ല; അത് അധികാരദുരുപയോഗത്തിനെതിരായ ജാഗ്രതയാണ്. നേതാവിന്റെ കുടുംബത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലുപരി, പാർട്ടിയുടെ നൈതിക വിശ്വാസ്യതയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുമാണ് അതിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യം. കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയം അധികാരം നേടാനുള്ള ഉപാധി മാത്രമല്ല; അധികാരം എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണം എന്നതിന്റെ ഒരു ഉയർന്ന നൈതിക മാതൃകയും കൂടിയാണ്. ആ മാതൃക തകരാതിരിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ആദ്യം നേതൃത്വത്തിനുതന്നെയാണ്.