പരാജയത്തിൽ നിന്ന് പുനർനിർമ്മാണത്തിലേക്ക്- പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസവും പ്രത്യാശയും എങ്ങനെ വീണ്ടെടുക്കാം?

ദയനീയമായ ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിനു ശേഷം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധി വോട്ടുകളുടെ നഷ്ടമോ സീറ്റുകളുടെ നഷ്ടമോ മാത്രമല്ല. അതിനേക്കാൾ അപകടകരമായത് പ്രവർത്തകരുടെ മനസ്സിൽ പതിയെ രൂപപ്പെടുന്ന ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ മനോഭാവമാണ്—“ഇനി ഈ പാർട്ടിക്ക് തിരിച്ചുവരാൻ കഴിയില്ല”, “ജനങ്ങൾ നമ്മെ ഉപേക്ഷിച്ചു”, “നമ്മുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് ഇനി എന്ത് അർത്ഥമാണുള്ളത്?”, “നമ്മൾ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ഫലമുണ്ടാകില്ല” എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചിന്തകൾ. ഒരു സംഘടനയുടെ പരാജയം ഒടുവിൽ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനശേഷിയെ തന്നെ ബാധിക്കുന്നത് ഈ ഘട്ടത്തിലാണ്. ആത്മവിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രവർത്തകൻ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങും; പ്രവർത്തനം കുറയുമ്പോൾ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ദുർബലമാകും; ജനബന്ധം ദുർബലമാകുമ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം കുറയും; സ്വാധീനം കുറയുമ്പോൾ കൂടുതൽ പരാജയബോധം ഉണ്ടാകും. അങ്ങനെ പരാജയം → നിരാശ → പ്രവർത്തനക്ഷയം → ജനബന്ധത്തിന്റെ തകർച്ച → കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ ദൗർബല്യം → വീണ്ടും പരാജയം എന്ന ഒരു ദുഷ്ചക്രം രൂപപ്പെടാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇപ്പോഴത്തെ അടിയന്തര ദൗത്യം അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ തന്ത്രം തയ്യാറാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഈ ദുഷ്ചക്രം തകർക്കുക എന്നതാണ്.

ഇതിനെ വെറും “പരാജയത്തിനു ശേഷമുള്ള പ്രവർത്തകരുടെ മനോവീര്യം ഉയർത്തൽ” എന്ന വിഷയമായി കാണാതെ, ഒരു രാഷ്ട്രീയസംഘടനയുടെ പരാജയാനന്തര പുനർനിർമ്മാണം എന്ന കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നമായി കാണണം. പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവർത്തകരിൽ “ഈ പാർട്ടി ഇനി രക്ഷപ്പെടില്ല” എന്ന ചിന്ത രൂപപ്പെടുന്നത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തോടുള്ള നിരാശ മാത്രമല്ല; പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി, സംഘടനയുടെ കഴിവ്, നേതൃത്വത്തിന്റെ ദിശാബോധം, സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയം ഒരുമിച്ച് രൂപപ്പെടുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് പരിഹാരവും പല തലങ്ങളിലായി വേണം.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ആദ്യം ചെയ്യേണ്ടത് പ്രവർത്തകരുടെ നിരാശയെ നിഷേധിക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്. “നമ്മൾ തോറ്റിട്ടില്ല”, “ഇത് മാധ്യമങ്ങളുടെ പ്രചാരണം മാത്രമാണ്”, “ജനങ്ങൾ സത്യം മനസ്സിലാക്കും”, “അടുത്ത തവണ തിരിച്ചുവരും” എന്ന തരത്തിലുള്ള ആശ്വാസവാക്കുകൾ കുറച്ചുകാലത്തേക്ക് മാനസിക ആശ്വാസം നൽകാമെങ്കിലും അവ ആഴത്തിലുള്ള പ്രശ്നത്തെ പരിഹരിക്കില്ല. ഒരു വലിയ പരാജയത്തിനു ശേഷം പ്രവർത്തകർക്ക് ആവശ്യം യാഥാർഥ്യത്തെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്ന പ്രത്യാശയല്ല; യാഥാർഥ്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന പ്രത്യാശയാണ്. “നമ്മൾ എന്തുകൊണ്ട് തോറ്റു?” എന്ന ചോദ്യം സത്യസന്ധമായി ചോദിക്കാനും അതിന് അസൗകര്യമുണ്ടാക്കുന്ന ഉത്തരങ്ങൾ പോലും അംഗീകരിക്കാനും സംഘടനയ്ക്ക് കഴിയണം. സ്വന്തം തെറ്റുകളെ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പാർട്ടിയാണ് തിരുത്തലിലൂടെ ശക്തിപ്പെടുന്നത്. പരാജയത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം മുഴുവൻ പുറത്തുള്ള ശക്തികളിൽ—മാധ്യമങ്ങൾ, എതിരാളികൾ, വ്യാജപ്രചാരണം, പണശക്തി, ഭരണകൂടം തുടങ്ങിയവയിൽ—ചുമത്തുന്നത് പ്രവർത്തകരെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. മറിച്ച്, സ്വന്തം ദൗർബല്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സംഘടനയാണ് ഭാവിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ഭയപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിനു ശേഷം ഏറ്റവും അടിയന്തരമായി ആരംഭിക്കേണ്ടത് താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് പോകുന്ന ഒരു സമഗ്ര രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ അവലോകനമാണ്. സംസ്ഥാനതലത്തിലുള്ള ഒരു ഔപചാരിക റിപ്പോർട്ട് മാത്രം മതിയാകില്ല. ഓരോ ബ്രാഞ്ചിലും, ലോക്കൽ കമ്മിറ്റിയിലും, ഏരിയയിലും, ജില്ലയിലും പ്രവർത്തകർ തുറന്ന് പറയണം—ജനങ്ങളിൽ എന്താണ് മാറിയത്, ഏത് വിഭാഗങ്ങളാണ് അകന്നത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് അകന്നത്, പാർട്ടിയുടെ ഏത് നിലപാടുകളാണ് ജനങ്ങളിൽ സ്വീകാര്യമായത്, ഏത് ഇടപെടലുകളാണ് തിരിച്ചടിയായത്, സംഘടന എവിടെയാണ് പ്രവർത്തനരഹിതമായത്, പുതിയ തലമുറയുമായുള്ള ബന്ധം എവിടെയാണ് നഷ്ടപ്പെട്ടത്, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ പാർട്ടിയുടെ ശബ്ദം എവിടെയാണ് ദുർബലമായത്, എതിരാളികളുടെ പ്രചാരണം എന്തുകൊണ്ടാണ് സ്വാധീനം ചെലുത്തിയത്, അതിനെ നേരിടാൻ പാർട്ടിക്ക് കഴിയാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ വസ്തുതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം കുറ്റക്കാരെ കണ്ടെത്തുക എന്നതല്ല; പരാജയം സൃഷ്ടിച്ച ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങളെ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്.

ഇവിടെ ഒരു നിർണായക സംഘടനാപരമായ മാറ്റം ആവശ്യമാണ്. സാധാരണയായി പരാജയത്തിനു ശേഷം മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ വരികയാണ് പതിവ്. എന്നാൽ ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ അതിന് വിപരീതമായി താഴെ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് അറിവ് ശേഖരിക്കുന്ന സംവിധാനം വേണം. ഒരു ബ്രാഞ്ചിലെ സാധാരണ പ്രവർത്തകനാണ് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ മനോഭാവം ഏറ്റവും നേരിട്ട് അറിയുന്നത്. ഏത് കുടുംബം പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് അകന്നു, ഏത് യുവാക്കൾക്ക് പാർട്ടിയോട് താൽപര്യമില്ല, ഏത് വിഷയമാണ് ജനങ്ങളെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്നത്, ഏത് പ്രചാരണം അവരുടെ മനസ്സിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തി തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ കേന്ദ്രതലത്തിലുള്ള റിപ്പോർട്ടുകളിൽ കാണാനാകില്ല. അതിനാൽ താഴെത്തട്ടിലെ അനുഭവങ്ങളെ സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ അറിവിന്റെ ഭാഗമായി അംഗീകരിക്കണം. പ്രവർത്തകനെ നിർദ്ദേശം സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരാളിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയവിവരത്തിന്റെ ഉറവിടമായി മാറ്റുക എന്നത് തന്നെ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകമാണ്.

പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിൽ മറ്റൊരു നിർണായക കാര്യം അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ വിലയുണ്ടെന്ന ബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. വർഷങ്ങളായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ തങ്ങൾക്ക് യാതൊരു സ്വാധീനവുമില്ലെന്ന് പ്രവർത്തകർക്ക് തോന്നിയാൽ, അവർ ക്രമേണ സംഘടനയോട് മാനസികമായി അകന്നുപോകും. അതുകൊണ്ട് പരാജയാനന്തര യോഗങ്ങൾ നേതാക്കൾ പ്രസംഗിക്കുന്ന വേദികളാകരുത്. അവ കേൾക്കുന്ന വേദികളായിരിക്കണം. മുതിർന്ന നേതാക്കൾ കുറച്ച് സംസാരിക്കുകയും കൂടുതൽ കേൾക്കുകയും വേണം. പ്രവർത്തകർക്ക് വിമർശിക്കാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും അസമ്മതി രേഖപ്പെടുത്താനും അവസരം വേണം. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം വിമർശനം വ്യക്തിവിരോധത്തിലേക്കോ പരസ്പര കുറ്റാരോപണത്തിലേക്കോ വഴുതിപ്പോകാതിരിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരവും വേണം. “ആരാണ് കുറ്റക്കാരൻ?” എന്ന ചോദ്യത്തെക്കാൾ “എന്താണ് തെറ്റിയത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് തെറ്റിയത്, അത് എങ്ങനെ തിരുത്താം?” എന്ന ചോദ്യമാണ് സംഘടനയുടെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന് കൂടുതൽ പ്രയോജനകരം.

എന്നാൽ വിശകലനവും ആത്മവിമർശനവും മാത്രം പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം തിരികെ കൊണ്ടുവരില്ല. പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ആത്മവിശ്വാസം പുനർനിർമ്മിക്കണം. വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിജയങ്ങൾ ഉടൻ ഉണ്ടാകില്ല. അതിനാൽ ചെറിയതും വ്യക്തമായി അളക്കാവുന്നതുമായ വിജയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കണം. ഒരു പ്രദേശത്തെ കുടിവെള്ളപ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ ഇടപെടുക, ഒരു ആശുപത്രിയിലെ പ്രശ്നത്തിൽ ജനങ്ങളോടൊപ്പം നിൽക്കുക, തൊഴിലാളികളുടെ ഒരു പ്രശ്നം സംഘടനാപരമായി പരിഹരിക്കുക, വിദ്യാർത്ഥികളുമായി പഠനസംവാദം നടത്തുക, യുവാക്കൾക്കായി ഒരു സാമൂഹികപ്രവർത്തനം സംഘടിപ്പിക്കുക, ഒരു പ്രാദേശിക ഭരണപ്രശ്നത്തിൽ ജനകീയ ഇടപെടൽ വിജയകരമാക്കുക—ഇത്തരം ചെറിയ വിജയങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ളവയാണ്. കാരണം അവ പ്രവർത്തകർക്ക് നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിലൂടെ ഒരു കാര്യം തെളിയിക്കുന്നു: “നമുക്ക് ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കാനും മാറ്റമുണ്ടാക്കാനും കഴിയും.” ആത്മവിശ്വാസം പ്രസംഗത്തിൽ നിന്ന് അല്ല, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ നിന്നാണ് വളരുന്നത്.

ഇതിനൊപ്പം പാർട്ടിയുടെ ജനബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം വേണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വരുമ്പോൾ മാത്രം ജനങ്ങളെ സമീപിക്കുകയും പിന്നീട് സംഘടനാ പ്രവർത്തനം ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി ഇനി ഫലപ്രദമാകില്ല. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങളുമായി നിരന്തരമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന ഒരു സംഘടനയായി മാറണം. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ സാമൂഹിക അടിത്തറ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്തെ വോട്ടർമാരുടെ കൂട്ടം മാത്രമല്ല; ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ ബന്ധങ്ങളുടെ ഒരു സജീവ ശൃംഖലയാണ്. തൊഴിലാളിയുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നം, കർഷകന്റെ വരുമാനപ്രശ്നം, യുവാവിന്റെ തൊഴിൽഭാവി, സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷയും സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും, വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസപ്രശ്നം, മുതിർന്നവരുടെ സാമൂഹികസുരക്ഷ, പ്രാദേശിക പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന്റെ മേഖലകളാകണം. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ പാർട്ടി വീണ്ടും ദൃശ്യവും സ്പർശിക്കാവുന്നതുമായ ശക്തിയായി മാറുമ്പോഴാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലും വിശ്വാസം തിരിച്ചുവരിക.

ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു മേഖല വിവരരാഷ്ട്രീയമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ ജനപിന്തുണയെ ഇനി തെരുവിലെ പ്രവർത്തനം മാത്രം നിർണയിക്കുന്നില്ല; ജനങ്ങൾ എന്താണ് കാണുന്നത്, എന്താണ് കേൾക്കുന്നത്, എന്താണ് വിശ്വസിക്കുന്നത് എന്നതും നിർണായകമാണ്. സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ വ്യാജവാർത്തകൾ, കൃത്രിമമായി നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രതീതികൾ, പഴയ സംഭവങ്ങളെ പുതിയ സംഭവങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കൽ, തിരഞ്ഞെടുത്ത ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ തെറ്റായ നിഗമനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ, വ്യക്തികളെ ലക്ഷ്യംവെച്ചുള്ള തുടർച്ചയായ അപവാദപ്രചാരണം എന്നിവയെ തിരിച്ചറിയാനും വസ്തുതാപരമായി പ്രതികരിക്കാനും കഴിയുന്ന സംവിധാനമില്ലെങ്കിൽ, മികച്ച രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം പോലും പൊതുബോധത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കാതെ പോകാം. അതുകൊണ്ട് ഓരോ താഴെത്തട്ടിലും വിവരങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിനും തെറ്റായ പ്രചാരണങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനും ഉറവിടങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിനും തെളിവുകളോടെ പ്രതികരിക്കുന്നതിനും പരിശീലനം നേടിയ പ്രവർത്തകർ ഉണ്ടാകണം. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം എതിരാളികൾക്കെതിരെ മറ്റൊരു വ്യാജപ്രചാരണ യന്ത്രം നിർമ്മിക്കുക എന്നതാകരുത്. വിശ്വാസ്യതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ബദൽ വിവരസംവിധാനമാണ് ആവശ്യമായത്.

പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിന് രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും പുതിയ പ്രാധാന്യം നൽകണം. പരാജയത്തിനു ശേഷം സംഘടന കൂടുതൽ മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള അറിവാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. സമൂഹത്തിന്റെ വർഗ്ഗഘടന എങ്ങനെ മാറുന്നു, തൊഴിൽരംഗം എങ്ങനെ മാറുന്നു, പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മനഃശാസ്ത്രം എന്താണ്, യുവജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ എങ്ങനെ മാറിയിരിക്കുന്നു, ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമങ്ങൾ പൊതുബോധത്തെ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതികവിദ്യ സമൂഹത്തെ എങ്ങനെ മാറ്റുന്നു, ആഗോള മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ക്ഷേമനയങ്ങൾ എങ്ങനെ മാറുന്നു തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തകർക്ക് പഠിക്കാനുള്ള അവസരം വേണം. പുതിയ യാഥാർഥ്യത്തെ പഴയ ആശയങ്ങളുടെ ഭാഷയിൽ മാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സംഘടന ക്രമേണ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകും. അതിനാൽ മാർക്സിസ്റ്റ് ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം പുതിയ യാഥാർഥ്യത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കാനുള്ള കഴിവും വികസിപ്പിക്കണം.

ഇവിടെ യുവതലമുറയുടെ പങ്കാളിത്തം പ്രത്യേകമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. യുവാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിനും സാമൂഹികമാധ്യമ പോസ്റ്റുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിനുമുള്ള പ്രവർത്തകരായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയശേഷി വികസിക്കില്ല. അവർക്ക് ചിന്തിക്കാനും പഠിക്കാനും പരീക്ഷിക്കാനും തീരുമാനമെടുക്കാനും അവസരം നൽകണം. കൃത്രിമബുദ്ധി, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, പുതിയ തൊഴിൽരീതികൾ, കാലാവസ്ഥാമാറ്റം, ശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാങ്കേതികവിദ്യ, സംസ്കാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ യുവാക്കൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകാൻ അവസരം നൽകണം. ഒരു സംഘടനയ്ക്ക് ഭാവിയുണ്ടെന്ന വിശ്വാസം പ്രവർത്തകരിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായി സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഭാവിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് സംഘടനയിൽ യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നുവെന്ന അനുഭവമാണ്.

നേതൃത്വവും പ്രവർത്തകരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലും പുതിയൊരു സംസ്കാരം രൂപപ്പെടണം. പരാജയത്തിനു ശേഷം “താഴെ നിരാശയും മുകളിൽ ആത്മവിശ്വാസവും” എന്ന അവസ്ഥ ഏറ്റവും അപകടകരമാണ്. നേതൃത്വം പ്രവർത്തകരോട് “ധൈര്യമായി മുന്നോട്ട് പോകുക” എന്ന് പറയുന്നത് മാത്രം പോരാ; എന്തുകൊണ്ടാണ് മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടത്, എന്താണ് തിരുത്താൻ പോകുന്നത്, എങ്ങനെ തിരുത്തും, അതിന്റെ ഫലം എങ്ങനെ അളക്കും എന്നതും വ്യക്തമായി പറയണം. നേതൃത്വത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ അല്ല, തീരുമാനങ്ങളിലൂടെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തിലൂടെയും പുനർനിർമ്മിക്കണം. തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് അംഗീകരിക്കണം; പുതിയ സാഹചര്യത്തിന് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത പ്രവർത്തനരീതികൾ മാറ്റണം; പുതിയ ആളുകൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം നൽകണം; പ്രവർത്തകരിൽ നിന്ന് വരുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങൾ തീരുമാനങ്ങളായി മാറുന്നുവെന്ന് അവർക്ക് അനുഭവപ്പെടണം.

ഇതോടൊപ്പം പ്രവർത്തകരുടെ മാനസിക ക്ഷീണത്തെയും സംഘടനാപരമായ ഒരു പ്രശ്നമായി കാണണം. ദീർഘകാലം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടും തുടർച്ചയായി തിരിച്ചടികൾ നേരിടുന്ന ഒരാൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ നിരാശ മാത്രമല്ല, വ്യക്തിപരമായ ക്ഷീണവും ഉണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ട് പാർട്ടി യോഗങ്ങൾ എല്ലാം റിപ്പോർട്ടുകളും വിമർശനങ്ങളും ചുമതലകളും മാത്രം നിറഞ്ഞവയാകരുത്. പരസ്പരബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ, വായനാസംഘങ്ങൾ, പഠനക്ലാസുകൾ, അനുഭവപങ്കിടലുകൾ, യുവജന സംഗമങ്ങൾ, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും ഇടം വേണം. ഒരു സംഘടനയോടുള്ള ആത്മബന്ധം രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങളാൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നതല്ല; മനുഷ്യബന്ധങ്ങളിലൂടെയും അത് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ ഈ പുനരുജ്ജീവനപ്രക്രിയയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തന്ത്രപരമായ മാറ്റം അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ കുറിച്ചുള്ള അമിതമായ ചിന്തയിൽ നിന്ന് മാറുക എന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ തന്നെ “അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എങ്ങനെ ജയിക്കും?” എന്ന ചോദ്യത്തെ കേന്ദ്രമാക്കുന്നത് സംഘടനയെ വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യന്ത്രമാക്കി ചുരുക്കും. പകരം ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം: “അടുത്ത ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ സമൂഹത്തിൽ നമുക്ക് എന്ത് മാറ്റമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയും?” എന്നതാണ്. ഒരു പ്രദേശത്ത് ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുക, ഒരു പുതിയ സാമൂഹികവിഭാഗവുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുക, പ്രവർത്തനരഹിതമായ ഒരു ബ്രാഞ്ചിനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക, പുതിയ തലമുറയിലെ പ്രവർത്തകരെ വളർത്തുക, വിവരശേഷി വികസിപ്പിക്കുക, പഠനസംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കുക—ഇവയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ യഥാർത്ഥ വിജയമാപിനികൾ. ഇത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ വിജയങ്ങളാണ് ഒടുവിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചുവരവിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

അതിനാൽ ഈ ഘട്ടത്തിൽ പാർട്ടിക്ക് ആവശ്യമായത് ഒരു താൽക്കാലിക “മനോവീര്യ പ്രചാരണം” അല്ല; സംഘടനാപരമായ പുനരുജ്ജീവന പദ്ധതിയാണ്. അതിന്റെ ആദ്യഘട്ടം യാഥാർഥ്യത്തെ അംഗീകരിക്കുക; രണ്ടാംഘട്ടം പരാജയത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയമായ വിശകലനം നടത്തുക; മൂന്നാംഘട്ടം താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരെ കേൾക്കുക; നാലാംഘട്ടം സംഘടനാ ദൗർബല്യങ്ങൾ തിരുത്തുക; അഞ്ചാംഘട്ടം ജനങ്ങളുമായി പുതിയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുക; ആറാംഘട്ടം വിവര-സാമൂഹികമാധ്യമ രംഗത്ത് വിശ്വാസ്യതയുള്ള പുതിയ ശേഷി സൃഷ്ടിക്കുക; ഏഴാംഘട്ടം രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം ശക്തിപ്പെടുത്തുക; എട്ടാംഘട്ടം യുവതലമുറയ്ക്ക് യഥാർത്ഥ ഉത്തരവാദിത്തം നൽകുക; ഒൻപതാംഘട്ടം ചെറിയതും അളക്കാവുന്നതുമായ വിജയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക; പത്താംഘട്ടം ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിരന്തരം വിലയിരുത്തി തിരുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുക എന്നതാണ്.

ഇതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള തത്വം വളരെ ലളിതമാണ്. പ്രത്യാശ പ്രഖ്യാപിക്കാനാകുന്ന ഒന്നല്ല; നിർമ്മിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. “പാർട്ടി രക്ഷപ്പെടും” എന്ന് നേതാക്കൾ പറയുന്നതുകൊണ്ട് പ്രവർത്തകർ വിശ്വസിക്കണമെന്നില്ല. എന്നാൽ പാർട്ടി സ്വന്തം തെറ്റുകൾ തിരിച്ചറിയുന്നതും തിരുത്തുന്നതും, നേതൃത്വം പ്രവർത്തകരെ കേൾക്കുന്നതും, പുതിയ ആളുകൾ മുന്നോട്ട് വരുന്നതും, ജനങ്ങളുമായി ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതും, ചെറിയ വിജയങ്ങൾ നേടുന്നതും, പുതിയ അറിവുകൾ സ്വായത്തമാക്കുന്നതും അവർ നേരിട്ട് കാണുമ്പോൾ പ്രത്യാശ സ്വാഭാവികമായി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടും. അപ്പോൾ പരാജയം ഒരു അവസാനഘട്ടമായി കാണപ്പെടുകയില്ല; പുതിയ സംഘടനാ-രാഷ്ട്രീയ രൂപീകരണത്തിന്റെ തുടക്കമായി കാണാൻ കഴിയും.

ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുമ്പോൾ മാത്രം തെളിയുന്നതല്ല. പരാജയത്തിനു ശേഷം അത് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ ആന്തരിക ജീവശക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണം. പരാജയം സംഘടനയെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും പ്രതിരോധത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അത് കൂടുതൽ ചുരുങ്ങും. എന്നാൽ പരാജയത്തെ ഒരു വലിയ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പഠനമായി മാറ്റാനും അതിൽ നിന്ന് പുതിയ അറിവും പുതിയ സംഘടനാരീതികളും പുതിയ തലമുറയും പുതിയ ജനബന്ധവും സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതേ പരാജയം ഒരു പുനർജന്മത്തിന്റെ തുടക്കമായി മാറാം. ഇപ്പോഴത്തെ അടിയന്തര ദൗത്യം അതാണ്—പരാജയപ്പെട്ട ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്ന് അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വിജയത്തിലേക്ക് ചാടുകയല്ല; നിരാശപ്പെട്ട പ്രവർത്തകരുള്ള ഒരു സംഘടനയിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന, തിരുത്തുന്ന, പ്രവർത്തിക്കുന്ന, ചെറിയ വിജയങ്ങൾ നേടുന്ന, ഭാവിയെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും പ്രതീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയസംഘടനയിലേക്ക് മാറുക.

ഇതിന്റെ പ്രായോഗികമായ അടുത്ത ഘട്ടം “ആത്മവിശ്വാസ പുനർനിർമ്മാണം” ഒരു മുദ്രാവാക്യമായി നിർത്താതെ, ഓരോ ബ്രാഞ്ചിലും അളക്കാവുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളാക്കി മാറ്റുക എന്നതാണ്. അതിനായി ആദ്യത്തെ 90 ദിവസം ഒരു സംഘടനാ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ പരീക്ഷണകാലം ആയി കാണണം.

ആദ്യ മാസം പ്രധാനമായും കേൾക്കാനും മനസ്സിലാക്കാനുമുള്ള കാലമായിരിക്കണം. ഓരോ ബ്രാഞ്ചിലും വളരെ ചെറിയ സംഘങ്ങളായി പ്രവർത്തകരെ കൂട്ടി തുറന്ന ചർച്ചകൾ നടത്തണം. “എന്തുകൊണ്ട് തോറ്റു?” എന്ന പൊതുചോദ്യത്തിൽ ഒതുങ്ങാതെ, “നമ്മുടെ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ നമ്മെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്?”, “ആരാണ് നമ്മിൽ നിന്ന് അകന്നത്?”, “അവർ എന്തുകൊണ്ട് അകന്നു?”, “നമ്മുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ അവർക്ക് എന്താണ് കുറവായി തോന്നിയത്?”, “എതിരാളികൾ എന്താണ് വിജയകരമായി പറഞ്ഞത്?”, “നമുക്ക് അതിന് മറുപടി നൽകാൻ കഴിയാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?”, “നമ്മുടെ സ്വന്തം പ്രവർത്തകർക്ക് എന്താണ് നിരാശ സൃഷ്ടിച്ചത്?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കണം. ഈ ചർച്ചകളുടെ ലക്ഷ്യം പരാജയത്തിന്റെ ഒരു ഔപചാരിക റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുക മാത്രമല്ല; സംഘടനയുടെ അടിത്തട്ടിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന യഥാർത്ഥ അനുഭവജ്ഞാനം പുറത്തുകൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ്.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഒരു പ്രധാന ജാഗ്രത ആവശ്യമാണ്. പരാജയത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം പരസ്പരം ആരോപിക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് ചർച്ച മാറിയാൽ പുനരുജ്ജീവന പ്രക്രിയ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ തന്നെ തകരും. അതിനാൽ വ്യക്തികളെ ലക്ഷ്യംവെച്ചുള്ള കുറ്റാരോപണത്തിന് പകരം പ്രവർത്തനരീതികളെ പരിശോധിക്കണം. “നേതാവിന് തെറ്റ് പറ്റി” എന്നതിനെക്കാൾ “ഈ തീരുമാനമെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ എന്താണ് പിഴച്ചത്?” എന്ന ചോദ്യം കൂടുതൽ പ്രയോജനകരമാണ്. അതുപോലെ “ജനങ്ങൾ നമ്മെ മനസ്സിലാക്കിയില്ല” എന്ന ഏകപക്ഷീയമായ വിശദീകരണത്തിനു പകരം “നമ്മുടെ ആശയം ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് പരാജയപ്പെട്ടത്?” എന്നും ചോദിക്കണം.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഓരോ ബ്രാഞ്ചിനും ഒരു ചെറിയ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം തയ്യാറാക്കാം. പ്രദേശത്തെ പ്രധാന സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങൾ, അവരുടെ പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങൾ, പാർട്ടിയുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ നിലവാരം, യുവജനങ്ങളുടെ നിലപാട്, സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, തൊഴിലാളികളുമായും കർഷകരുമായുമുള്ള ബന്ധം, പ്രാദേശിക മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാധീനം, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിക്കുന്ന പ്രധാന ധാരണകൾ തുടങ്ങിയവ രേഖപ്പെടുത്തണം. ഇത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വോട്ടുഭൂപടമല്ല; ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഭൂപടമാണ്.

രണ്ടാം മാസം സംഘടനയുടെ ശ്രദ്ധ അകത്തുനിന്ന് പുറത്തേക്ക് മാറ്റണം. പാർട്ടി യോഗങ്ങളിൽ മാത്രം സമയം ചെലവഴിക്കുന്നതിന് പകരം പ്രവർത്തകർ ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങണം. എന്നാൽ ഇതും പരമ്പരാഗതമായ “പ്രചാരണ സന്ദർശനം” ആകരുത്. ജനങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ പോയി പാർട്ടിയുടെ മഹത്വം വിശദീകരിക്കുന്നതിന് പകരം അവരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന പ്രവർത്തനം ആയിരിക്കണം.

ഒരു ബ്രാഞ്ച് ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു മാസത്തിൽ നൂറ് കുടുംബങ്ങളുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കാം. “നിങ്ങളുടെ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം എന്താണ്?”, “നിങ്ങൾക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് എന്താണ് പ്രതീക്ഷ?”, “പാർട്ടികൾ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നതായി തോന്നുന്നുണ്ടോ?”, “ഞങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് പറയാനുള്ളത്?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാം. ഉത്തരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും അവയിൽ ആവർത്തിച്ച് വരുന്ന വിഷയങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും വേണം.

ഇവിടെ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റം സംഭവിക്കണം: ജനങ്ങളെ വോട്ടർമാരായി കാണുന്നതിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളുടെ ഉടമകളായി കാണുന്നതിലേക്ക് മാറണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് വോട്ട് ചോദിക്കുന്ന ആളല്ല, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിലും അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള സംഘടനയാണ് ദീർഘകാലത്ത് വിശ്വാസം നേടുന്നത്.

നിരാശ ബാധിച്ച പ്രവർത്തകരോട് വലിയ ഭാവിവാഗ്ദാനങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ മാത്രം ആത്മവിശ്വാസം തിരികെ വരില്ല. അവർക്ക് സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലം കാണണം. അതുകൊണ്ട് ഓരോ ബ്രാഞ്ചും ഒരു ചെറിയ പ്രശ്നം തിരഞ്ഞെടുത്ത് അത് പരിഹരിക്കുന്നതിൽ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം.

ഒരു പ്രദേശത്തെ റോഡ്, കുടിവെള്ളം, പൊതുആരോഗ്യകേന്ദ്രത്തിലെ ഒരു പ്രശ്നം, സ്കൂൾ സൗകര്യം, തൊഴിലാളികളുടെ പ്രശ്നം, വയോജനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രാദേശിക പ്രശ്നം, മാലിന്യസംസ്കരണം, പൊതുഗതാഗതം തുടങ്ങിയവയിൽ ഒന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുമായി ചർച്ച നടത്തുക, രേഖകൾ ശേഖരിക്കുക, ജനങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുക, പരിഹാരം ആവശ്യപ്പെടുക, പുരോഗതി പൊതുജനങ്ങളെ അറിയിക്കുക—ഇങ്ങനെ ഒരു വിഷയത്തിൽ വ്യക്തമായ ഫലം ഉണ്ടാക്കണം.

ഇത് ചെറുതായി തോന്നാം. പക്ഷേ സംഘടനാ മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ ഇതിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പരാജയത്തിനു ശേഷം പ്രവർത്തകന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അടിസ്ഥാനചിന്ത “നമുക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല” എന്നതാണ്. ഒരു ചെറിയ വിജയത്തിന് ശേഷം അത് “നമ്മൾ ഇടപെട്ടാൽ മാറ്റം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും” എന്ന അനുഭവമായി മാറുന്നു. ഈ ചെറിയ മാറ്റങ്ങളാണ് പിന്നീട് വലിയ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ അടിത്തറ.

ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഒരു ബ്രാഞ്ച് വെറും യോഗം വിളിക്കുന്ന സംഘടനാ ഘടകമായി തുടരാൻ കഴിയില്ല. അത് പ്രാദേശിക സമൂഹത്തെ പഠിക്കുന്ന ചെറിയ രാഷ്ട്രീയ ഗവേഷണകേന്ദ്രം പോലെയാകണം. ഓരോ ആഴ്ചയിലും ഒരു പ്രധാന സാമൂഹിക വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു മണിക്കൂർ ചർച്ച നടത്താം. പ്രാദേശിക സാമ്പത്തികമാറ്റങ്ങൾ, തൊഴിൽ, കൃഷി, വിലക്കയറ്റം, വിദ്യാഭ്യാസം, യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നം, സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹികപങ്കാളിത്തം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ, കൃത്രിമബുദ്ധി, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യണം.

ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ടത് നേതാക്കളുടെ പ്രസംഗം കേൾക്കുന്ന പഠനരീതിയിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തകർ സ്വയം പഠിക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറുക എന്നതാണ്. ഓരോ ബ്രാഞ്ചിലും രണ്ടോ മൂന്നോ പേർക്ക് ഒരു വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച് അടുത്ത യോഗത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ അവസരം നൽകാം. ഇതിലൂടെ പ്രവർത്തകരുടെ ബൗദ്ധിക ആത്മവിശ്വാസം വളരും. “എനിക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് പറയാൻ ഒന്നുമില്ല” എന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് “എനിക്ക് പഠിച്ച ഒരു വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവരുമായി ചർച്ച ചെയ്യാം” എന്ന നിലയിലേക്ക് അവർ മാറും.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിനു ശേഷം സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ വരുന്ന ഓരോ ആക്രമണത്തിനും മറുപടി പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് തെറ്റായ തന്ത്രമായിരിക്കും. അതോടെ പാർട്ടി സ്ഥിരമായി പ്രതികരിക്കുന്ന സംഘടനയായി മാറും. പകരം ഓരോ ബ്രാഞ്ചിനും സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ യഥാർത്ഥ ജീവിതം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ചെറിയ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനമുണ്ടാകണം.

ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ നടത്തിയ ഇടപെടലുകൾ, പരിഹരിച്ച വിഷയങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ചരിത്രം, തൊഴിലാളികളുടെയും കർഷകരുടെയും ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ, യുവാക്കളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ, സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ യാഥാർഥ്യങ്ങൾ, പ്രാദേശിക വികസനത്തിന്റെ വിവരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ലളിതമായ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കണം. പ്രചാരണം മാത്രം നടത്തുന്ന പേജ് എന്നതിൽ നിന്ന് വിശ്വസിക്കാവുന്ന പ്രാദേശിക വിവരസ്രോതസ്സായി മാറുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.

വ്യാജവാർത്തകളെ നേരിടുമ്പോഴും അതേ തത്വം വേണം. ഓരോ ആരോപണത്തിനും വികാരപരമായ മറുപടി നൽകുന്നതിനുപകരം ഉറവിടം, തീയതി, രേഖ, സന്ദർഭം എന്നിവ പരിശോധിച്ച് വസ്തുതാപരമായ മറുപടി നൽകണം. പ്രവർത്തകർക്ക് ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയും മാധ്യമസാക്ഷരതയും നൽകേണ്ടത് അതിനാലാണ്.

നിരാശയുടെ മറ്റൊരു ലക്ഷണം രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം യാന്ത്രികമാകുന്നതാണ്. യോഗം, പോസ്റ്റർ, മുദ്രാവാക്യം, പരിപാടി, റിപ്പോർട്ട്—ഇവ ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ പ്രവർത്തകൻ താൻ എന്തിനാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് തന്നെ മറക്കാം. അതിനാൽ സംഘടനയ്ക്ക് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ അർത്ഥം നൽകണം.

ഒരു പ്രവർത്തകൻ എന്തുകൊണ്ട് ഈ ആശയത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു? സമൂഹത്തിലെ ഏത് അനീതിയെയാണ് മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഇന്നത്തെ കാലത്ത് സമത്വത്തിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്? വർഗ്ഗബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെ മാറുന്നു? മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? സാങ്കേതികവിദ്യ തൊഴിൽബന്ധങ്ങളെ എങ്ങനെ മാറ്റുന്നു? മനുഷ്യസ്വാതന്ത്ര്യവും സാമൂഹികസമത്വവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എന്താണ്?—ഇത്തരം അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങളുമായി പ്രവർത്തകർ വീണ്ടും ബന്ധപ്പെടണം.

രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന് വീണ്ടും അർത്ഥം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രവർത്തനത്തിന് ഊർജം ലഭിക്കുന്നത്. പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ നിർണായക പരീക്ഷണം യുവാക്കളിലാണ്. യുവാക്കൾക്ക് പാർട്ടിയുടെ പഴയ അനുഭവങ്ങൾ മാത്രം പറഞ്ഞുകൊടുത്താൽ അവർക്ക് അതിൽ ഭാവി കാണാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. അവരുടെ ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കണം. അവർക്ക് പാർട്ടിയോട് യോജിക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ പറയാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ചും തൊഴിൽരംഗത്തെ മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാമൂഹികബന്ധങ്ങളുടെ പുതിയ രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവർ ചർച്ച ചെയ്യണം.

പ്രധാനമായി, യുവാക്കളെ “നാളത്തെ നേതാക്കൾ” എന്നു പറഞ്ഞ് കാത്തിരിപ്പിക്കരുത്. ഇന്ന് തന്നെ ഉത്തരവാദിത്തം നൽകണം. ഒരു ബ്രാഞ്ചിന്റെ സാമൂഹികമാധ്യമ പ്രവർത്തനം, ഒരു പ്രാദേശിക പഠനപദ്ധതി, യുവജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു സാമൂഹിക ഇടപെടൽ, ഡാറ്റ ശേഖരണം, പൊതുജന വിവരസംവിധാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ യുവാക്കൾക്ക് ഏൽപ്പിക്കാം. ഉത്തരവാദിത്തം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് ഉടമസ്ഥബോധം ഉണ്ടാകുന്നത്.

ഇപ്പോൾ നേതാക്കളുടെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കുറവായിരിക്കേണ്ടത് അമിതമായ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളാണ്. “നമ്മൾ ശക്തരാണ്”, “തിരിച്ചുവരും”, “എതിരാളികൾ അധികകാലം നിലനിൽക്കില്ല” എന്നൊക്കെ പറയുന്നതിനു പകരം നേതൃത്വം വ്യക്തമായ ഒരു പുനർനിർമ്മാണ പരിപാടി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം. എന്താണ് മാറ്റാൻ പോകുന്നത്? എത്ര കാലത്തിനുള്ളിൽ? ആരാണ് ഉത്തരവാദി? എങ്ങനെ വിലയിരുത്തും? എന്താണ് വിജയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡം?—ഇവ വ്യക്തമാകണം. അപ്പോൾ പ്രവർത്തകർക്ക് ആദ്യമായി ഒരു കാര്യത്തിൽ വിശ്വാസം ഉണ്ടാകും: “ഇനി കാര്യങ്ങൾ പഴയപടി തുടരുകയല്ല.”

മൂന്ന് മാസം കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും ഒരു സമഗ്ര അവലോകനം വേണം. എത്ര ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടു? എത്ര പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടു? എത്ര പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് ഫലം ഉണ്ടായി? എത്ര പുതിയ ആളുകൾ സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിൽ എത്തി? എത്ര യുവാക്കൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം ലഭിച്ചു? എത്ര പ്രവർത്തകർ വീണ്ടും സജീവമായി? ഏത് ബ്രാഞ്ചുകളാണ് മെച്ചപ്പെട്ടത്? എവിടെയാണ് ഇപ്പോഴും ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ? സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ എന്താണ് മാറിയത്? ജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടോ?

ഇവയെല്ലാം അളക്കാവുന്ന സൂചികകളാക്കി മാറ്റണം. അപ്പോൾ “സംഘടന ശക്തിപ്പെടുന്നു” എന്നത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ അവകാശവാദം മാത്രമല്ല; പരിശോധിക്കാവുന്ന ഒരു വസ്തുതയാകും.

അവസാനം, ഈ 90 ദിവസത്തെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഫലം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നേട്ടമാകണമെന്നില്ല. അതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് പ്രവർത്തകന്റെ മനസ്സിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റമാണ്. “നമ്മൾ തോറ്റു; അതിനാൽ ഇനി ഒന്നും ചെയ്യാനില്ല” എന്ന മനോഭാവത്തിൽ നിന്ന് “നമ്മൾ തോറ്റു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ നമ്മൾ മാറണം, പഠിക്കണം, ജനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങണം, വീണ്ടും പ്രവർത്തിക്കണം” എന്ന മനോഭാവത്തിലേക്ക് മാറ്റം ഉണ്ടാകണം. അതാണ് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനം.

ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ തിരിച്ചുവരവ് ആദ്യം ബാലറ്റ് പെട്ടിയിൽ സംഭവിക്കുന്നില്ല. അത് പ്രവർത്തകന്റെ മനസ്സിലാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്; തുടർന്ന് ബ്രാഞ്ചിലെ പ്രവർത്തനത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; പിന്നെ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു; ഒടുവിലാണ് അത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഇപ്പോഴത്തെ അടിയന്തര പോരാട്ടം അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുവേണ്ടിയുള്ളതല്ല—പ്രവർത്തകന്റെ നഷ്ടപ്പെട്ട ആത്മവിശ്വാസം, സംഘടനയുടെ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രവർത്തനശേഷി, ജനങ്ങളുമായുള്ള നഷ്ടപ്പെട്ട ബന്ധം, ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രത്യാശ എന്നിവ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്.

പ്രത്യാശയെ പ്രസംഗിക്കേണ്ടതില്ല; പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ തെളിയിക്കണം. ആത്മവിശ്വാസം ആവശ്യപ്പെടേണ്ടതില്ല; ചെറിയ വിജയങ്ങളിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കണം. ജനങ്ങൾ നമ്മെ വിശ്വസിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടേണ്ടതില്ല; വിശ്വസിക്കാവുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ആ വിശ്വാസം വീണ്ടും നേടണം. ഇതാണ് പരാജയത്തെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ തുടക്കമാക്കി മാറ്റാനുള്ള യഥാർത്ഥ വഴി.

ഒരു ദയനീയമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിനു ശേഷം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എത്ര സീറ്റുകൾ നേടുമെന്നതല്ല; പരാജയം പ്രവർത്തകരുടെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്ന “ഇനി നമുക്ക് തിരിച്ചുവരാനാവില്ല” എന്ന ബോധത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കാം എന്നതാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ പ്രകടനമാണ്; എന്നാൽ അതിനെക്കുറിച്ച് സംഘടന എടുക്കുന്ന നിലപാടാണ് അതിന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നത്. പരാജയത്തെ നിഷേധിക്കുന്ന സംഘടന യാഥാർഥ്യത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകും. പരാജയത്തിൽ തളർന്നുപോകുന്ന സംഘടന സ്വയം ചുരുങ്ങും. പരാജയത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി പരിശോധിച്ച് സ്വന്തം ദൗർബല്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് തിരുത്താൻ തുടങ്ങുന്ന സംഘടനയ്ക്ക് അതേ പരാജയത്തെ ഒരു പുതിയ തുടക്കമാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയും. അതിനാൽ ഇപ്പോഴത്തെ സാഹചര്യം നിരാശപ്പെടേണ്ട ഒരു അവസാനഘട്ടമായി കാണാതെ ആഴത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാപരമായ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ചരിത്രപരമായ അവസരമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ ആദ്യ വ്യവസ്ഥ സത്യസന്ധമായ ആത്മപരിശോധനയാണ്. ജനങ്ങൾ നമ്മെ എന്തുകൊണ്ട് നിരസിച്ചു എന്ന ചോദ്യം അസൗകര്യമുണ്ടാക്കിയാലും ചോദിക്കണം. എതിരാളികളുടെ പ്രചാരണം, മാധ്യമങ്ങളുടെ പക്ഷപാതം, വ്യാജവാർത്ത, പണശക്തി, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇടപെടൽ തുടങ്ങിയ ബാഹ്യ ഘടകങ്ങൾ യാഥാർഥ്യമാണെങ്കിൽ അവ പഠിക്കണം; എന്നാൽ അവയെല്ലാം ചേർത്തുവെച്ചാലും സ്വന്തം വീഴ്ചകൾ മറയ്ക്കാനുള്ള കവചമാക്കരുത്. സംഘടനയുടെ ഭാഷയും ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയും തമ്മിൽ അകലം വന്നോ? ജനങ്ങളുടെ മാറിയ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടോ? ചില സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് അകന്നു? യുവാക്കളുമായി ബന്ധം എന്തുകൊണ്ട് ദുർബലമായി? സംഘടനയുടെ താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തനം എവിടെയാണ് ക്ഷയിച്ചത്? നേതൃത്വം പ്രവർത്തകരിൽ നിന്ന് അകന്നോ? രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയുടെ അനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താതെ യാതൊരു പുനരുജ്ജീവനവും സാധ്യമല്ല.

എന്നാൽ ആത്മവിമർശനം സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തലായി മാറാനും പാടില്ല. ആത്മവിമർശനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം കുറ്റബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയല്ല; തിരുത്താനുള്ള ശേഷി സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഒരു പരാജയത്തിനു ശേഷം പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന സംഘടന കൂടുതൽ ദുർബലമാകും. അതിനു പകരം വ്യക്തികളുടെ ഉദ്ദേശശുദ്ധിയെക്കാൾ തീരുമാനങ്ങളുടെ ഫലപ്രാപ്തി, സംഘടനാ രീതികളുടെ പ്രസക്തി, നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രവർത്തനശൈലി, ആശയവിനിമയത്തിന്റെ നിലവാരം, ജനബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളോടുള്ള സംഘടനയുടെ പ്രതികരണം എന്നിവയാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. “ആരാണ് തെറ്റുകാരൻ?” എന്ന ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് “എന്താണ് തെറ്റിയത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് തെറ്റിയത്, ഇനി അത് ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ എന്ത് മാറ്റണം?” എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക് മാറുമ്പോഴാണ് ആത്മവിമർശനം ഒരു സൃഷ്ടിപരമായ രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണമായി മാറുന്നത്.

ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ ശ്രദ്ധ നൽകേണ്ടത് സാധാരണ പ്രവർത്തകന്റെ മനസ്സിനാണ്. വർഷങ്ങളോളം പാർട്ടിക്കുവേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ച ഒരാൾക്ക് തുടർച്ചയായ പരാജയം സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുതന്നെ സംശയം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. “നമ്മുടെ ആശയം പ്രസക്തമാണോ?”, “നമ്മുടെ ത്യാഗങ്ങൾക്ക് അർത്ഥമുണ്ടോ?”, “ജനങ്ങൾ നമ്മെ ഇനി ആവശ്യമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്നുണ്ടോ?” എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരും. ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലൂടെ മറുപടി നൽകാനാവില്ല. പ്രവർത്തകന് വീണ്ടും സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കണം. ഒരു പ്രാദേശിക പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ അവകാശത്തിനായി ഇടപെടുമ്പോൾ, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ പ്രശ്നത്തിൽ സഹായകരമായ ഇടപെടൽ നടത്തുമ്പോൾ, ഒരു യുവാവിനെ സംഘടനയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ വീണ്ടും വിശ്വാസത്തോടെ സമീപിക്കുമ്പോൾ—അത്തരം അനുഭവങ്ങളാണ് നഷ്ടപ്പെട്ട ആത്മവിശ്വാസത്തെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു ചെറിയ വിജയങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയം ആയിരിക്കണം. ഒരു വലിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിനായി കാത്തിരിക്കുന്നതിനുപകരം ആയിരക്കണക്കിന് ചെറിയ സാമൂഹിക വിജയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കണം. ഓരോ ബ്രാഞ്ചും സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ ഒരു യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം ഏറ്റെടുത്ത് അത് പരിഹരിക്കുന്നതിൽ ഇടപെടണം. ഓരോ വിജയവും രേഖപ്പെടുത്തണം, വിലയിരുത്തണം, ജനങ്ങളുമായി പങ്കുവയ്ക്കണം. ഇതിലൂടെ പ്രവർത്തകനും ജനങ്ങളും ഒരുപോലെ തിരിച്ചറിയും—ഈ സംഘടന ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തനശേഷിയുള്ളതാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ പുനരുജ്ജീവനം ആദ്യം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളിൽ കാണണമെന്നില്ല; ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ സംഘടനയുടെ സാന്നിധ്യം വീണ്ടും അനുഭവപ്പെടുന്നതിലാണ് അതിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷണം.

അതോടൊപ്പം ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം വേണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് മാത്രം വോട്ടർമാരെ സമീപിക്കുകയും പിന്നീട് അവരിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിക്ക് പകരം തുടർച്ചയായ സാമൂഹികബന്ധം സ്ഥാപിക്കണം. ജനങ്ങളെ വോട്ട് നേടാനുള്ള ഉപാധികളായി കാണുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് അവരുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുകയും അവയിൽ ഇടപെടുകയും ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റമാണ് വേണ്ടത്. തൊഴിലാളിയുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നം, കർഷകന്റെ വരുമാനം, യുവാവിന്റെ തൊഴിൽഭാവി, വിദ്യാർത്ഥിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, സ്ത്രീയുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ സുരക്ഷ, മുതിർന്നവരുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി, പൊതുആരോഗ്യം, പ്രാദേശിക വികസനം—ഇവയെല്ലാം രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന്റെ സജീവ മേഖലകളാകണം. ജനങ്ങൾ ഒരു പാർട്ടിയെ അതിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ മാത്രം വിലയിരുത്തുന്നില്ല; അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളിൽ ആ പാർട്ടി എവിടെ നിൽക്കുന്നു എന്ന അനുഭവത്തിലൂടെയാണ് അവർ അതിന്റെ വിശ്വാസ്യത അളക്കുന്നത്.

ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ ഇതോടൊപ്പം വിവരരാഷ്ട്രീയത്തെയും ഗൗരവമായി കാണണം. ഒരു പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ ധാരണ രൂപപ്പെടുന്നത് ഇപ്പോൾ പൊതുയോഗങ്ങളിലൂടെയോ പത്രങ്ങളിലൂടെയോ മാത്രം അല്ല. സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ നിരന്തരമായ വിവരപ്രവാഹം മനുഷ്യരുടെ ധാരണ, വികാരം, ഓർമ്മ, രാഷ്ട്രീയ വിധിനിർണയം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. വ്യാജവാർത്തകൾ, തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും, സന്ദർഭം മാറ്റിയുള്ള പ്രസ്താവനകൾ, വ്യക്തികളെ ലക്ഷ്യംവെച്ചുള്ള തുടർച്ചയായ അപവാദപ്രചാരണങ്ങൾ, കൃത്രിമമായി നിർമ്മിച്ച പൊതുബോധം എന്നിവ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയ്ക്ക് ഗുരുതരമായ വെല്ലുവിളിയാണ്. അതിനെ നേരിടാനുള്ള ശരിയായ മാർഗം അതേ രീതിയിലുള്ള വ്യാജപ്രചാരണം നടത്തുകയല്ല; വസ്തുത പരിശോധിക്കുന്നതിലും തെളിവുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലും വേഗതയിലും വിശ്വാസ്യതയിലും മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒരു ബദൽ വിവരസംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഓരോ ബ്രാഞ്ചിലും ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയുള്ള പ്രവർത്തകരെ വളർത്തുകയും സാമൂഹികമാധ്യമത്തെ പ്രതികരണത്തിനുള്ള വേദി മാത്രമല്ല, ജനങ്ങളുമായി അറിവും അനുഭവവും പങ്കിടാനുള്ള പൊതുമണ്ഡലമാക്കി മാറ്റുകയും വേണം.

പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ലഭിക്കേണ്ട പ്രാധാന്യവും ഇതോടെ വ്യക്തമാണ്. സമൂഹം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ പഴയ അനുഭവങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം പുതിയ യാഥാർഥ്യത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. വർഗ്ഗഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, പുതിയ തൊഴിൽരീതികൾ, സേവനമേഖലയുടെ വളർച്ച, സാങ്കേതികവിദ്യ, കൃത്രിമബുദ്ധി, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഉപഭോഗസംസ്കാരം, യുവജനങ്ങളുടെ മാറിയ ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, ആഗോള മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെ ആഴത്തിൽ പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു പാർട്ടി ചിന്തിക്കുന്നത് നിർത്തുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ക്ഷയം ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ബ്രാഞ്ച് തലത്തിൽ പോലും വായനയും ചർച്ചയും പഠനവും ഗവേഷണവും വീണ്ടും സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കണം.

പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയുടെ പങ്കാളിത്തം പുനർനിർമ്മിക്കാതെ ഒരു ദീർഘകാല തിരിച്ചുവരവ് സാധ്യമല്ല. യുവാക്കളെ പഴയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ പഠിപ്പിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ, അവരുടെ പുതിയ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് സംഘടനയും പഠിക്കണം. അവർക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം നൽകണം; തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളാക്കണം; സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമൂഹികമാധ്യമം, ശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതി, പുതിയ തൊഴിൽരംഗം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ നേതൃത്വം നൽകാൻ അവസരം നൽകണം. ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കണമെങ്കിൽ ഭാവിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന തലമുറയ്ക്ക് സംഘടനയിൽ ഇപ്പോഴുതന്നെ സ്ഥാനം നൽകണം.

ഇതെല്ലാം നടക്കണമെങ്കിൽ നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രവർത്തനശൈലിയിലും മാറ്റം വേണം. പരാജയത്തിനു ശേഷം നേതൃത്വം പ്രവർത്തകരോട് “ധൈര്യമായി മുന്നോട്ട് പോകുക” എന്ന് മാത്രം പറയുന്നത് മതിയാകില്ല. എന്താണ് മാറ്റാൻ പോകുന്നത്, എങ്ങനെ മാറ്റും, ആരാണ് ഉത്തരവാദി, എപ്പോഴാണ് ഫലം വിലയിരുത്തുക എന്നതിൽ വ്യക്തത വേണം. നേതൃത്വം കൂടുതൽ കേൾക്കുകയും കുറച്ച് മാത്രം ഉപദേശിക്കുകയും വേണം. താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും മുകളിലെ തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ എത്തണം. ഒരു പ്രവർത്തകൻ തന്റെ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞാൽ അത് കേൾക്കപ്പെടുന്നു, പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു, ചിലപ്പോൾ തീരുമാനമായി മാറുന്നു എന്ന അനുഭവം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് സംഘടനയോടുള്ള ഉടമസ്ഥബോധം വളരുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ ഒരു 90 ദിവസത്തെ പുനരുജ്ജീവന പദ്ധതി പോലുള്ള പ്രായോഗിക സംവിധാനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ കേൾക്കുക, പഠിക്കുക, പരാജയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക. രണ്ടാംഘട്ടത്തിൽ ജനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങുക, പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുക, സംഘടനയുടെ സാമൂഹിക സാന്നിധ്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുക. മൂന്നാംഘട്ടത്തിൽ ചെറിയ വിജയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക, പുതിയ പ്രവർത്തകരെ വളർത്തുക, യുവാക്കൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്തം നൽകുക, ഡിജിറ്റൽ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുക. തുടർന്ന് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലം അളക്കുകയും വീണ്ടും തിരുത്തുകയും വേണം. അങ്ങനെ അവലോകനം → പ്രവർത്തനം → ഫലം → പഠനം → തിരുത്തൽ → പുതിയ പ്രവർത്തനം എന്ന തുടർച്ചയായ ചക്രം സംഘടനയുടെ സ്ഥിരം പ്രവർത്തനരീതിയായി മാറണം.

ഇവിടെ ഒരു അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയ സത്യം മനസ്സിലാക്കണം: ആത്മവിശ്വാസം ആവശ്യപ്പെട്ട് ലഭിക്കുന്ന ഒന്നല്ല; പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ നിന്ന് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതാണ്. പ്രത്യാശ പ്രസംഗിച്ച് അടിച്ചേൽപ്പിക്കാനാവില്ല; ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വസനീയമായ പ്രവർത്തനപദ്ധതിയിലൂടെ നിർമ്മിക്കണം. ഒരു നേതാവ് “പാർട്ടി തിരിച്ചുവരും” എന്നു പറയുന്നതിനെക്കാൾ ശക്തമാണ് ഒരു ബ്രാഞ്ച് ഒരു പ്രാദേശിക പ്രശ്നം പരിഹരിച്ചുവെന്ന അനുഭവം. “ജനങ്ങൾ വീണ്ടും നമ്മോടൊപ്പമുണ്ട്” എന്ന പ്രസംഗത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ് ഒരു യുവാവ് സ്വമേധയാ സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നത്. “സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ നാം ശക്തരാണ്” എന്ന അവകാശവാദത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ് ജനങ്ങൾ ഒരു പാർട്ടി നൽകുന്ന വിവരത്തെ വിശ്വസിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ ഒരു അവസാന വിധിയായി കാണേണ്ടതില്ല; ഒരു നിർണായക രാഷ്ട്രീയ മുന്നറിയിപ്പായി കാണണം. പരാജയം പാർട്ടിയുടെ പഴയ രീതികൾ മതിയാകുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, പഴയ രീതികളെ സംരക്ഷിക്കുകയല്ല വേണ്ടത്; പുതിയ സാഹചര്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ പുതിയ സംഘടനാരീതികളും പുതിയ ആശയവിനിമയരീതികളും പുതിയ ജനബന്ധങ്ങളും പുതിയ രാഷ്ട്രീയവിദ്യാഭ്യാസവും പുതിയ തലമുറയുടെ നേതൃത്വവും സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. ഒരു സംഘടനയ്ക്ക് ജീവൻ ഉണ്ടെന്നതിന്റെ തെളിവ് അത് ഒരിക്കലും പരാജയപ്പെടുന്നില്ല എന്നതല്ല; പരാജയപ്പെട്ടാൽ അതിൽ നിന്ന് പഠിച്ച് സ്വയം പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്നതാണ്.

അവസാനം, പ്രവർത്തകരോട് പറയേണ്ട സന്ദേശം “നിരാശപ്പെടരുത്” എന്നതായിരിക്കരുത്. അതിനേക്കാൾ സത്യസന്ധവും ശക്തവുമായ സന്ദേശം ഇതായിരിക്കണം: “നിരാശപ്പെടാൻ കാരണങ്ങളുണ്ട്; പക്ഷേ അവിടെ നിൽക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. നമുക്ക് എന്താണ് നഷ്ടപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം, എന്തുകൊണ്ട് നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്ന് പഠിക്കാം, തെറ്റുകൾ തിരുത്താം, ജനങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങാം, പുതിയ തലമുറയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാം, പുതിയ അറിവ് നേടാം, പുതിയ പ്രവർത്തനരീതി സൃഷ്ടിക്കാം, ചെറിയ വിജയങ്ങൾ നേടാം—അങ്ങനെ വീണ്ടും ശക്തരാകാം.” ഈ സന്ദേശത്തിലാണ് യഥാർത്ഥ പ്രത്യാശയുടെ അടിത്തറ.

ഒരു പാർട്ടിയുടെ തിരിച്ചുവരവ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപനത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്നില്ല. അത് ഒരു നിരാശപ്പെട്ട പ്രവർത്തകൻ വീണ്ടും ഒരു വീട്ടിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു; ഒരു ബ്രാഞ്ച് വീണ്ടും ജനങ്ങളുടെ ഒരു പ്രശ്നം ഏറ്റെടുക്കുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു; ഒരു യുവാവ് സംഘടനയിൽ തന്റെ ഭാവി കാണുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു; ഒരു നേതാവ് വിമർശനം കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു; ഒരു തെറ്റ് സമ്മതിച്ച് തിരുത്തുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു; ഒരു ചെറിയ സാമൂഹികവിജയം പ്രവർത്തകരുടെ കണ്ണിൽ വീണ്ടും ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രകാശം തെളിയിക്കുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുന്നു. ഈ ചെറിയ തുടക്കങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോഴാണ് വലിയ രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചുവരവിന്റെ അടിത്തറ രൂപപ്പെടുന്നത്.

അതിനാൽ ഇന്നത്തെ പ്രധാന ദൗത്യം “അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജയിക്കുക” എന്ന ഏക ലക്ഷ്യത്തിൽ സംഘടനയെ വീണ്ടും ചുരുക്കുക എന്നതല്ല; “അടുത്ത തലമുറയ്ക്കും ജനങ്ങൾക്കും വീണ്ടും വിശ്വസിക്കാവുന്ന, പഠിക്കുന്ന, മാറുന്ന, പ്രവർത്തിക്കുന്ന, ജനജീവിതത്തിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയസംഘടനയായി മാറുക” എന്നതാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയം അതിന്റെ ഫലമായി വരണം. പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം അതിന്റെ ജീവശക്തിയായിരിക്കണം. ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം അതിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറയായിരിക്കണം. ശാസ്ത്രീയമായ പഠനം അതിന്റെ ബൗദ്ധിക ശക്തിയായിരിക്കണം. സത്യസന്ധതയും വിശ്വാസ്യതയും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മൂലധനമായിരിക്കണം. പുതിയ തലമുറ അതിന്റെ ഭാവിയായിരിക്കണം.

പരാജയം ഒരു സംഘടനയുടെ ചരിത്രത്തിലെ അവസാന അധ്യായമല്ല. ചിലപ്പോൾ അത് പഴയ അധ്യായം അവസാനിപ്പിച്ച് പുതിയ അധ്യായം എഴുതാനുള്ള നിർബന്ധിതമായ അവസരമാണ്. ആ അവസരം തിരിച്ചറിയുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലാണ് ഇപ്പോഴത്തെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണം.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞാൽ സംഘടനാ പ്രവർത്തനം മന്ദഗതിയിലാകുന്നത് പ്രവർത്തകരുടെ ആത്മവിശ്വാസം തകർക്കുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ്. അതിനാൽ “തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇല്ലാത്ത കാലം” എന്നൊരു നിർജ്ജീവ കാലഘട്ടം ഉണ്ടാകരുത്. ഓരോ ബ്രാഞ്ചിനും മാസ, ത്രൈമാസ, വാർഷിക പരിപാടികളുടെ ഒരു കലണ്ടർ ഉണ്ടായിരിക്കണം. രാഷ്ട്രീയയോഗങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാനും ആസ്വദിക്കാനും പഠിക്കാനും അഭിപ്രായം പറയാനും കഴിയുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന പരിപാടികളായിരിക്കണം അവ. ഒരു മാസത്തിൽ രാഷ്ട്രീയചർച്ച, അടുത്ത ആഴ്ച വായനാസംവാദം, തുടർന്ന് കലാപരിപാടി, യുവജന പരിപാടി, കുട്ടികൾക്കായുള്ള ശാസ്ത്രപരിപാടി, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ, പ്രാദേശിക പ്രശ്നത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ജനകീയ സംവാദം എന്നിങ്ങനെ തുടർച്ചയായ ചലനം സംഘടനയിൽ നിലനിർത്തണം.

ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം പരിപാടികളുടെ എണ്ണം കൂട്ടുക മാത്രമല്ല. ഓരോ പരിപാടിയും പുതിയ ആളുകളെ സംഘടനയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പാലമായി മാറണം. പാർട്ടി അംഗങ്ങൾ മാത്രം പങ്കെടുക്കുന്ന പരിപാടികൾക്ക് പരിമിതമായ രാഷ്ട്രീയപ്രഭാവമേ ഉണ്ടാകൂ. അതിനാൽ “നമ്മുടെ പരിപാടി” എന്നതിനേക്കാൾ “നാട്ടുകാരുടെ പരിപാടി” എന്ന ബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്.

കലയും സംസ്കാരവും രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ കലാസാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയപ്രചാരണത്തിന്റെ ഉപാധിയായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കരുത്. ഓരോ പ്രദേശത്തും സ്വതന്ത്രമായ ജനകീയ സാംസ്കാരിക വേദികൾ വളർത്തണം. നാടകസംഘങ്ങൾ, സംഗീതസംഘങ്ങൾ, നാടൻകലാ കൂട്ടായ്മകൾ, ചിത്രരചനാ-ശിൽപശാലകൾ, കവിതാസദസ്സുകൾ, ചലച്ചിത്രചർച്ചകൾ, സാഹിത്യസമ്മേളനങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ചരിത്രപഠനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ സംഘടിപ്പിക്കാം.

പ്രത്യേകിച്ച് യുവാക്കൾക്കും കുട്ടികൾക്കും കലാരംഗത്ത് സ്വന്തം കഴിവുകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ അവസരം നൽകണം. ഒരു ബ്രാഞ്ച് ഒരു വർഷത്തിൽ ചില വലിയ പരിപാടികൾ മാത്രം നടത്തുന്നതിനെക്കാൾ ആഴ്ചതോറുമോ മാസത്തിലൊരിക്കലോ നടക്കുന്ന ചെറിയ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തുടർച്ച സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ ഫലപ്രദം. ഇതിലൂടെ സംഘടന ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഓഫീസ് എന്നതിലുപരി പ്രദേശത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകും.

വായനശാലകൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകണം. ഒരു നല്ല വായനശാല പുസ്തകങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന മുറി മാത്രമല്ല; ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക പൊതുമണ്ഡലം ആകാം. പത്രങ്ങളും ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും പുസ്തകങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്നതിനൊപ്പം ആഴ്ചതോറും വായനാസംവാദങ്ങൾ നടത്താം. ഒരു പുസ്തകം തെരഞ്ഞെടുത്ത് മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ അതിനെക്കുറിച്ച് തുറന്ന ചർച്ച നടത്താം. ശാസ്ത്രം, ചരിത്രം, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയം, സാഹിത്യം, പരിസ്ഥിതി, സാങ്കേതികവിദ്യ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രഭാഷണങ്ങളും സംവാദങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കാം.

ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ടത് രാഷ്ട്രീയമായി ഒരേ അഭിപ്രായമുള്ളവരെ മാത്രം ക്ഷണിക്കുന്ന രീതിയിൽ നിന്ന് മാറുക എന്നതാണ്. വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾ കേൾക്കാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും സംവദിക്കാനും കഴിയുന്ന ഇടമായി വായനശാല മാറുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ സാമൂഹികപ്രാധാന്യം വർധിക്കുന്നത്. അതിലൂടെ പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് അനുകൂലമായ അഭിപ്രായമുള്ളവർക്കൊപ്പം വിമർശകരും നിഷ്പക്ഷരായ ആളുകളും പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു പൊതുമണ്ഡലം രൂപപ്പെടും.

ഒരു സംഘടനയുടെ ഭാവി അതിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ അംഗസംഖ്യയിൽ മാത്രമല്ല; അടുത്ത തലമുറയുമായുള്ള ബന്ധത്തിലാണ്. അതിനാൽ കുട്ടികൾക്കായി കഥപറയൽ, ശാസ്ത്രപരീക്ഷണങ്ങൾ, ചിത്രരചന, ക്വിസ്, പുസ്തകപരിചയം, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പരിപാടികൾ നടത്താം. യുവാക്കൾക്കായി തൊഴിൽ, സാങ്കേതികവിദ്യ, കൃത്രിമബുദ്ധി, സംരംഭകത്വം, കായികം, സിനിമ, സംഗീതം, സാഹിത്യം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ സംവാദങ്ങളും പരിശീലനങ്ങളും സംഘടിപ്പിക്കാം.

ഇവിടെ യുവാക്കളെ കേൾക്കുക എന്നത് പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കാൾ പ്രധാനമാണ്. “യുവാക്കൾക്കുവേണ്ടി” പരിപാടി നടത്തുന്നതിന് പകരം “യുവാക്കൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് നടത്തുന്ന” പരിപാടികൾ സൃഷ്ടിക്കണം. അപ്പോഴാണ് അവർക്ക് ഉടമസ്ഥബോധം ഉണ്ടാകുന്നത്.

സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തവും ഒരു പ്രത്യേക പരിപാടിയിലേക്ക് ചുരുക്കരുത്. പ്രദേശത്തെ സ്ത്രീകളുടെ യഥാർത്ഥ താൽപര്യങ്ങളും പ്രശ്നങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ച് ആരോഗ്യബോധവൽക്കരണം, നിയമബോധം, സാമ്പത്തിക സാക്ഷരത, തൊഴിൽശേഷി വികസനം, വായന, കല, സ്വയംതൊഴിൽ, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാം. സ്ത്രീകൾക്ക് പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള സൗകര്യവും സമയക്രമവും പരിഗണിക്കണം. സ്ത്രീകൾ കാണികളായി പങ്കെടുക്കുന്ന പരിപാടിയല്ല, അവർ സംഘാടകരും തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരുമാകുന്ന സംവിധാനമാണ് വേണ്ടത്.

പരമാവധി ജനപങ്കാളിത്തം നേടാൻ പരിപാടികളുടെ എണ്ണം മാത്രം വർധിപ്പിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. പരിപാടികൾ ജനങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടണം. ഒരു ബ്രാഞ്ച് ആദ്യം പ്രദേശത്തെ ആളുകളോട് ചോദിക്കണം: “നിങ്ങൾക്ക് എന്തുതരത്തിലുള്ള പരിപാടികളാണ് ആവശ്യം?” അതനുസരിച്ച് വാർഷിക പരിപാടി കലണ്ടർ തയ്യാറാക്കാം. ഇതിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് പരിപാടി പുറത്തുനിന്ന് അടിച്ചേൽപ്പിച്ചതായി തോന്നാതെ, “ഇത് നമ്മുടെ പരിപാടിയാണ്” എന്ന ബോധം ഉണ്ടാകും.

അതുപോലെ ഓരോ പരിപാടിയിലും പുതിയ ആളുകളെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പ്രത്യേകം ശ്രമിക്കണം. ഒരേ പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ വീണ്ടും വീണ്ടും പങ്കെടുക്കുന്ന പരിപാടികൾ സംഘടനയുടെ ആന്തരിക ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തും; എന്നാൽ പുതിയ ജനവിഭാഗങ്ങളിലേക്ക് എത്തുകയില്ല. അതിനാൽ ഓരോ പരിപാടിക്കും പുതിയ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഒരു ലക്ഷ്യം നിശ്ചയിക്കാം—പുതിയ കുടുംബങ്ങൾ, പുതിയ യുവാക്കൾ, പുതിയ സ്ത്രീകൾ, കലാകാരന്മാർ, അധ്യാപകർ, വിദ്യാർത്ഥികൾ, തൊഴിലാളികൾ, വ്യാപാരികൾ തുടങ്ങിയവരുമായി ബന്ധം വികസിപ്പിക്കുക.

ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗം പരിപാടി കഴിഞ്ഞാൽ ബന്ധം അവസാനിക്കരുത് എന്നതാണ്. ഒരു കലാപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്ത യുവാവിനെ പിന്നീട് വായനാസംവാദത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാം. വായനശാലയിലെത്തിയ ഒരാളെ പ്രാദേശിക പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനത്തിൽ പങ്കെടുപ്പിക്കാം. ഒരു ശാസ്ത്രപരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥിയെ ശാസ്ത്രക്ലബ്ബിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാം. ഒരു സാംസ്കാരിക പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്ത കലാകാരന് അടുത്ത പരിപാടിയുടെ സംഘാടനത്തിൽ പങ്കാളിത്തം നൽകാം. അങ്ങനെ പരിപാടി → പരിചയം → ബന്ധം → പങ്കാളിത്തം → ഉത്തരവാദിത്തം എന്ന ഒരു സ്വാഭാവിക സാമൂഹിക ചക്രം രൂപപ്പെടണം.

ഇതാണ് സംഘടനാ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ രീതി. ആളുകളെ ആദ്യം പാർട്ടി അംഗങ്ങളാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനുപകരം, സമൂഹത്തിന്റെ സജീവ പങ്കാളികളാക്കുകയും അതിലൂടെ രാഷ്ട്രീയബന്ധം സ്വാഭാവികമായി വളർത്തുകയും ചെയ്യുകയാണ് വേണ്ടത്.

അവസാനമായി, ഓരോ ബ്രാഞ്ചും വർഷം മുഴുവൻ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ ജനകീയ കേന്ദ്രമായി മാറണം—രാവിലെ വായനശാല, വൈകുന്നേരം കുട്ടികളുടെ പ്രവർത്തനം, ആഴ്ചയിൽ ഒരു പഠനചർച്ച, മാസത്തിൽ ഒരു സാംസ്കാരിക പരിപാടി, ഇടയ്ക്കിടെ ജനകീയ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടൽ, യുവാക്കൾക്കുള്ള പ്രത്യേക പ്രവർത്തനം, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ, പരിസ്ഥിതി-സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ആവശ്യാനുസരണം രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ.

അപ്പോൾ ബ്രാഞ്ച് എന്നത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം തുറക്കുന്ന പാർട്ടി ഓഫീസ് ആയിരിക്കില്ല. അത് നാട്ടുകാരുടെ വായനയ്ക്കും ചർച്ചയ്ക്കും കലക്കും അറിവിനും സാമൂഹിക ഇടപെടലിനും പ്രശ്നപരിഹാരത്തിനും ഒത്തുചേരലിനുമുള്ള സ്ഥിരം പൊതുസ്ഥലമായി മാറും. അത്തരമൊരു സംഘടനയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകന് “ഞാൻ പരാജയപ്പെട്ട ഒരു പാർട്ടിയുടെ പ്രവർത്തകനാണ്” എന്ന മനോഭാവം ക്രമേണ മാറി, “എന്റെ പ്രദേശത്ത് നിരന്തരം എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ജനകീയ സംഘടനയുടെ ഭാഗമാണ് ഞാൻ” എന്ന ആത്മബോധം രൂപപ്പെടും.

അവിടെയാണ് ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പുനർജനനം. സംഘടന സജീവമാകുമ്പോൾ പ്രവർത്തകർ സജീവമാകും; പ്രവർത്തകർ സജീവമാകുമ്പോൾ ജനബന്ധം ശക്തമാകും; ജനബന്ധം ശക്തമാകുമ്പോൾ വിശ്വാസം വളരും; വിശ്വാസം വളരുമ്പോൾ പ്രത്യാശ തിരിച്ചുവരും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിന്റെ അടിത്തറ ഒടുവിൽ അവിടെയാണ് നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.