സി.പി.ഐ.(എം) ഇന്ന് നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധിയെ ചില വ്യക്തികളുടെ സ്വഭാവദോഷങ്ങളിലേക്കോ സ്ഥാനമോഹത്തിലേക്കോ മാത്രം ചുരുക്കിക്കാണുന്നത് യഥാർത്ഥ പ്രശ്നത്തെ മറച്ചുവെക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ടി. കെ. ഗോവിന്ദൻ, കുഞ്ഞുകൃഷ്ണൻ, ജി. സുധാകരൻ, പി. കെ. ശശി തുടങ്ങിയവരെയും മറ്റു സ്ഥാനമോഹികളെയും ഓരോരുത്തരുടെയും വ്യക്തിപരമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം വിലയിരുത്തുന്നതിനു പകരം, പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ രൂപപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാപരമായ പ്രവണതയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങളായി കാണേണ്ടതുണ്ട്. അവർ പാർട്ടിക്ക് പുറത്തുനിന്ന് കടന്നുവന്ന അന്യശക്തികളല്ല; പാർട്ടിയുടെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ പ്രക്രിയയിലൂടെ വളർന്നുവന്നവരാണ്. ദീർഘകാലം പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായും അതിന്റെ വിവിധ നേതൃത്വ ഘടനകളിലൂടെ കടന്നുപോയുമാണ് അവർ രാഷ്ട്രീയമായി വളർന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ പെരുമാറ്റത്തെ വിമർശിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം, അവരെ സൃഷ്ടിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്ത രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സാഹചര്യങ്ങളെയും പരിശോധിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. വ്യക്തി ഒരു ഉൽപന്നമാണെങ്കിൽ, ആ വ്യക്തിയെ രൂപപ്പെടുത്തിയ സാമൂഹികവും സംഘടനാപരവുമായ സാഹചര്യമാണ് അതിന്റെ ഉൽപാദനപ്രക്രിയ. ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ വിശകലനം വ്യക്തിയെ മാത്രം നോക്കാതെ, വ്യക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളെയും സാഹചര്യങ്ങളെയും പരിശോധിക്കണം. അതുകൊണ്ട് സ്ഥാനമോഹിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പെരുമാറ്റത്തെ വിമർശിക്കുന്നത് ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ടത് സ്ഥാനമോഹികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംഘടനാ സംസ്കാരത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും തിരുത്തുകയും ചെയ്യുകയാണ്.
ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അതിലെ നേതാക്കളുടെ എണ്ണത്തിലോ അവർ വഹിക്കുന്ന പദവികളുടെ വലുപ്പത്തിലോ അല്ല; അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വ്യക്തതയിലും വർഗബോധത്തിലും ജനങ്ങളുമായുള്ള ജീവിക്കുന്ന ബന്ധത്തിലും കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിലും സംഘടനാ അച്ചടക്കത്തിലും വിമർശന-സ്വയംവിമർശനത്തിന്റെ സജീവതയിലുമാണ്. പാർട്ടി പ്രവർത്തകൻ താൻ ഒരു വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ കരിയർ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്ന ഒരാളല്ലെന്നും, ഒരു ചരിത്രപരമായ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്നും ബോധ്യപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ പദവി അവന്റെ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യമാകുന്നില്ല. പദവി കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള അവസരമാണ്; അധികാരം ജനങ്ങളെ സേവിക്കാനുള്ള ഉപാധിയാണ്; നേതൃത്വം വ്യക്തിപരമായ മഹത്വമല്ല, കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്നാൽ ഈ മൂല്യവ്യവസ്ഥ ക്രമേണ ദുർബലപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് മറ്റൊരു മൂല്യവ്യവസ്ഥ കടന്നുവരുന്നു. ആശയത്തേക്കാൾ വ്യക്തി, പ്രവർത്തനത്തേക്കാൾ പദവി, ജനബന്ധത്തേക്കാൾ അധികാരബന്ധം, കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തേക്കാൾ വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനം, രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്വത്തേക്കാൾ വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ നിലനിൽപ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അപ്പോൾ സ്ഥാനമോഹം ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ ആഗ്രഹമായി മാത്രം നിലനിൽക്കാതെ സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിൽ തന്നെ വേരുറപ്പിക്കുന്നു.
ഇവിടെയാണ് സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയേണ്ടത്. സ്ഥാനമോഹം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യം മാത്രമല്ല; പദവിക്ക് സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ അമിതമായ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക മൂല്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ രൂപപ്പെടുന്ന ഒരു ഘടനാപരമായ പ്രവണത കൂടിയാണ്. ഒരു പദവി ജനങ്ങളെ സേവിക്കാനുള്ള അധിക ഉത്തരവാദിത്വമായി കാണുന്ന സംഘടനയിൽ സ്ഥാനത്തിനായുള്ള മത്സരം പരിമിതമായിരിക്കും. എന്നാൽ പദവി അധികാരം, സ്വാധീനം, സാമൂഹിക പ്രതിഷ്ഠ, ഭരണപരമായ ഇടപെടൽ, മാധ്യമശ്രദ്ധ, രാഷ്ട്രീയ ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ നേടാനുള്ള പ്രധാന വഴിയായി മാറുമ്പോൾ പദവിക്ക് ചുറ്റും മത്സരം ശക്തമാകും. “പാർട്ടിക്ക് ഞാൻ എന്ത് നൽകണം?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് പകരം “പാർട്ടി എനിക്ക് എന്ത് നൽകും?” എന്ന ചോദ്യം മുന്നിലെത്തും. “എവിടെയാണ് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുക?” എന്ന ചിന്തയ്ക്ക് പകരം “എനിക്ക് ഏത് സ്ഥാനമാണ് ലഭിക്കുക?” എന്ന ചിന്ത രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ തുടങ്ങും. ഇതോടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം സാമൂഹിക ദൗത്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ കരിയറിലേക്കുള്ള യാത്രയായി മാറുന്നു. സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അപകടം ഇതിലാണ്.
ഒരു വ്യക്തി സ്ഥാനമോഹിയായി മാറുന്നത് ഒരുദിവസംകൊണ്ടല്ല. അതിന് പിന്നിൽ ദീർഘകാലത്തെ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ അനുഭവമുണ്ട്. പാർട്ടിയിൽ ആശയപരമായ പരിശീലനം ദുർബലപ്പെടുകയും, പ്രവർത്തകരുടെ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം ഔപചാരികമാവുകയും, ജനങ്ങളുമായുള്ള ജീവിക്കുന്ന ബന്ധം കുറയുകയും, സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ വിമർശന-സ്വയംവിമർശനം ചടങ്ങായി മാറുകയും, താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള അഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം കുറയുകയും, നേതൃത്വത്തോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ അടുപ്പം രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയുടെ പ്രധാന മാനദണ്ഡമായി മാറുകയും ചെയ്താൽ ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം രൂപപ്പെടും. അവിടെ കഴിവിനേക്കാൾ ബന്ധം, ആശയത്തേക്കാൾ വ്യക്തിനിഷ്ഠത, പ്രവർത്തനത്തേക്കാൾ പദവി, ജനപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തേക്കാൾ അധികാരസ്ഥാനം എന്നിവയ്ക്ക് കൂടുതൽ വില ലഭിക്കും. അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ സ്ഥാനമോഹം വ്യക്തിയുടെ സ്വഭാവദോഷമായി മാത്രം നിലനിൽക്കില്ല; സംഘടനാപരമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു പെരുമാറ്റരീതിയായി മാറും. അതുകൊണ്ടാണ് സ്ഥാനമോഹികൾ പാർട്ടിയുടെ ജീർണതയുടെ കാരണമാത്രമല്ല, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളുമാണെന്ന് പറയേണ്ടിവരുന്നത്.
ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ ഏതാനും കൊമ്പുകളിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ ആ കൊമ്പുകൾ മാത്രം വെട്ടിമാറ്റിയാൽ വൃക്ഷം ആരോഗ്യവാനാകില്ല. വേരുകൾക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടിവരും. അതുപോലെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ചില വ്യക്തികളിൽ സ്ഥാനമോഹവും വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വവും ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയവും വളർന്നാൽ, ആ വ്യക്തികളെ മാത്രം നീക്കംചെയ്യുന്നത് താൽക്കാലിക പരിഹാരമായിരിക്കും. അവരെ വളർത്തിയെടുത്ത രാഷ്ട്രീയ മണ്ണ് അതേപടി നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ പുതിയ പേരുകളിലും പുതിയ രൂപങ്ങളിലും അതേ പ്രവണതകൾ വീണ്ടും മുളപൊട്ടും. അതിനാൽ “ആരാണ് സ്ഥാനമോഹി?” എന്ന ചോദ്യം മാത്രം ചോദിച്ചാൽ മതിയാകില്ല; “എന്തുകൊണ്ടാണ് സ്ഥാനമോഹികൾക്ക് വളരാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായത്?” എന്ന ചോദ്യമാണ് കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്. ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാനമോഹികൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം നേടാനും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാനും കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം വ്യക്തികളിൽ മാത്രം ചുമത്തുന്നത് സംഘടനയുടെ സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നതായിരിക്കും.
ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യമാണ്. മാർക്സിസം ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ സമാഹാരമല്ല; സമൂഹത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും അതിന്റെ ചലനനിയമങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരു രീതിശാസ്ത്രമാണ്. ഈ രീതിശാസ്ത്രം പ്രവർത്തകരുടെ ദൈനംദിന രാഷ്ട്രീയ ചിന്തയുടെ ഭാഗമല്ലാതാകുമ്പോൾ, പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ക്രമേണ പ്രായോഗിക അവസരങ്ങളുടെ മാനേജ്മെന്റായി ചുരുങ്ങാം. വർഗബന്ധങ്ങളെയും സാമൂഹിക പരിവർത്തനങ്ങളെയും പഠിക്കുന്നതിനുപകരം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കുകൾ, സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം, അധികാരബന്ധങ്ങൾ, സംഘടനയിലെ പദവികൾ എന്നിവയാണ് രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രമാകുന്നത്. അപ്പോൾ പ്രത്യയശാസ്ത്രം പ്രവർത്തനത്തെ നയിക്കുന്ന ശക്തിയിൽ നിന്ന് സംഘടനാ തിരിച്ചറിയലിന്റെ ഒരു ഔപചാരിക ചിഹ്നമായി മാറുന്നു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴാണ് വ്യക്തിപരമായ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ കൂടുതൽ ഇടം ലഭിക്കുന്നത്.
വിമർശന-സ്വയംവിമർശനത്തിന്റെ ക്ഷയവും ഈ പ്രക്രിയയെ വേഗത്തിലാക്കുന്നു. ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തികളിലൊന്ന് സ്വന്തം തെറ്റുകളെ തിരിച്ചറിയാനും തിരുത്താനും കഴിയുന്ന ശേഷിയാണ്. വിമർശനം വ്യക്തിപരമായ ശത്രുതയല്ല; സംഘടനയെ കൂടുതൽ ശരിയായ രാഷ്ട്രീയ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രീയ ഉപാധിയാണ്. സ്വയംവിമർശനം ആത്മനിന്ദയുമല്ല; സ്വന്തം പിഴവുകളുടെ രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള കൂട്ടായ ശ്രമമാണ്. എന്നാൽ വിമർശനം നേതൃത്വത്തെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന ഒന്നായി മാറുകയും, അഭിപ്രായവ്യത്യാസം അനുസരണക്കേടായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുകയും, സ്വയംവിമർശനം ഔപചാരിക പ്രസ്താവനയായി ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്താൽ സംഘടനയുടെ സ്വയംതിരുത്തൽ ശേഷി ദുർബലമാകും. അപ്പോൾ തെറ്റുകൾ അടിഞ്ഞുകൂടും, തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തിപരമായ താൽപര്യങ്ങൾ വളരും, ആ താൽപര്യങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധങ്ങൾ രൂപപ്പെടും. വിമർശനത്തിന്റെ വാതിൽ അടയുമ്പോൾ സ്ഥാനമോഹത്തിന്റെയും ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും വാതിൽ തുറക്കപ്പെടുന്നു.
താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരും സാധാരണ ജനങ്ങളും പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ആരോഗ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സൂചകങ്ങളാണ്. ഒരു പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ അതിന്റെ ഓഫീസുകളിലെ ചർച്ചകൾ മാത്രം കേട്ടാൽ പോരാ; തൊഴിലിടങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരങ്ങളിലെ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കിടയിലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകരുടെ അനുഭവങ്ങൾ കേൾക്കണം. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ എന്താണ് മാറുന്നത്, അവർ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്, പാർട്ടിയോടുള്ള അവരുടെ പ്രതീക്ഷകളും നിരാശകളും എന്തൊക്കെയാണ്, യുവാക്കൾ എന്തുകൊണ്ട് അകന്നുപോകുന്നു, തൊഴിലാളികളും കർഷകരും എന്താണ് അനുഭവിക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലുണ്ടാകണം. താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള യാഥാർഥ്യങ്ങൾ മുകളിലേക്ക് സ്വതന്ത്രമായി എത്താതിരിക്കുമ്പോൾ നേതൃത്വം ക്രമേണ സ്വന്തം സംഘടനയുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകും. അപ്പോൾ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പാർട്ടി ശക്തമായിരിക്കാം; എന്നാൽ ജനജീവിതത്തിൽ അതിന്റെ സ്വാധീനം കുറയാം. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നിടത്ത് പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ സ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം വർധിക്കുന്ന ഒരു വിരോധാഭാസം ഉണ്ടാകുന്നു. ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ചെറുതാകുകയും പാർട്ടിയിലെ സ്ഥാനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ വലുതാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭരണാധികാരത്തിന്റെ ദീർഘകാല അനുഭവവും ഈ മാറ്റത്തെ സ്വാധീനിക്കാവുന്ന ഘടകമാണ്. ഭരണാധികാരം ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന് ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ മൂർത്തമായ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തമായ ഉപാധിയാണ്. എന്നാൽ അധികാരം ഒരു ഉപാധിയിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അന്തിമ ലക്ഷ്യമായി മാറുമ്പോൾ അപകടം ആരംഭിക്കുന്നു. പാർട്ടി ഭരണസംവിധാനത്തെ മാറ്റേണ്ടിടത്ത് ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ സംസ്കാരം പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ മാറ്റാൻ തുടങ്ങാം. ഭരണപരമായ പദവി, ഔദ്യോഗിക സ്വാധീനം, അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, സാമൂഹിക പ്രതിഷ്ഠ തുടങ്ങിയവ രാഷ്ട്രീയ വിജയത്തിന്റെ പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങളായി മാറുമ്പോൾ പാർട്ടി പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ജനകേന്ദ്രിത സ്വഭാവം ദുർബലപ്പെടാം. അപ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിനിധി എന്നതിനെക്കാൾ അധികാരത്തിന്റെ ഇടനിലക്കാരൻ എന്നൊരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വം രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അധികാരവുമായി ദീർഘകാലം ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്ന ഒരു പാർട്ടിക്ക് അതിനാൽ തന്നെ നിരന്തരമായ ആത്മപരിശോധന അനിവാര്യമാണ്.
സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വമാണ്. കൂട്ടായ നേതൃത്വം ദുർബലപ്പെടുമ്പോൾ വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാരമാണ് ഉയരുന്നത്. വ്യക്തിയുടെ ജനപ്രീതി, മാധ്യമശ്രദ്ധ, സംഘടനയിലെ ബന്ധങ്ങൾ, ഭരണപരമായ സ്വാധീനം, അനുയായികളുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവ അയാളുടെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങളാകുന്നു. അപ്പോൾ ആശയത്തിന്റെ അധികാരത്തിന് പകരം വ്യക്തിയുടെ അധികാരം വളരുന്നു. വ്യക്തിയെ വിമർശിക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ വാദമായി കാണാതെ വ്യക്തിപരമായ ആക്രമണമായി കാണപ്പെടുന്നു. വ്യക്തിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി വിശ്വസ്തരുടെ ഒരു വലയം രൂപപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് ആ വലയം ഒരു ഗ്രൂപ്പായി മാറുന്നു. ഗ്രൂപ്പ് സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അങ്ങനെ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയം വീണ്ടും വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ദുഷ്ചക്രം രൂപപ്പെടുന്നു.
ഇവിടെ ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥവും വീണ്ടും ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം എന്നത് മേൽനിലയിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകുന്ന ഒരു ഭരണരീതി മാത്രമല്ല. താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് അഭിപ്രായങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും ഉയർന്ന് വരികയും, അവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി തുറന്ന രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ നടക്കുകയും, കൂട്ടായ തീരുമാനത്തിലേക്ക് എത്തുകയും, പിന്നീട് ആ തീരുമാനത്തെ ഏകോപിതമായി നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനമാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാന സങ്കൽപ്പം. ജനാധിപത്യ ഘടകം ദുർബലപ്പെടുകയും കേന്ദ്രീകരണ ഘടകം മാത്രം ശക്തിപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ സംഘടനാ അച്ചടക്കം രാഷ്ട്രീയ അനുസരണമായി ചുരുങ്ങാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അപ്പോൾ യഥാർത്ഥ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ വ്യക്തിപരമായ അസംതൃപ്തികളായും ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമായും പിന്നീട് പൊട്ടിത്തെറിക്കും. അതിനാൽ ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നത് സംഘടനാ അച്ചടക്കം ദുർബലപ്പെടുത്തുക അല്ല; മറിച്ച് അച്ചടക്കത്തിന് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ അടിത്തറ നൽകുകയാണ്.
സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തെ വ്യക്തിയുടെ നൈതിക പരാജയമായി മാത്രം കാണുന്നതിന്റെ മറ്റൊരു അപകടം ഇതാണ്: വ്യക്തിയെ ശിക്ഷിച്ചതോടെ പ്രശ്നം അവസാനിച്ചുവെന്ന തെറ്റായ ആത്മവിശ്വാസം സംഘടനയ്ക്ക് ഉണ്ടാകാം. ഒരാളെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് മാറ്റാം, മറ്റൊരാളെ സംഘടനയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കാം, മറ്റൊരാളുടെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം കുറയ്ക്കാം. എന്നാൽ സ്ഥാനത്തിന് അമിതമായ മൂല്യം നൽകുന്ന സംഘടനാ സംസ്കാരം നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ പുതിയ സ്ഥാനമോഹികൾ വീണ്ടും ഉയർന്നുവരും. അതിനാൽ വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്വവും സംഘടനാപരമായ ഉത്തരവാദിത്വവും ഒരുമിച്ച് കാണണം. ഒരു വ്യക്തിയുടെ തെറ്റ് വ്യക്തിയുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്; എന്നാൽ അത്തരം തെറ്റുകൾ വളരാനും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്ന സാഹചര്യം നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ അതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം സംഘടനയ്ക്കുമുണ്ട്. ഈ രണ്ടു തലങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചറിയാതെ നടത്തുന്ന വിമർശനം ഒന്നുകിൽ വ്യക്തിവിരുദ്ധമായ ശിക്ഷാരാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കോ, മറുവശത്ത് വ്യക്തികളുടെ തെറ്റുകളെ സംഘടനയുടെ പേരിൽ ന്യായീകരിക്കുന്ന പ്രവണതയിലേക്കോ നയിക്കും.
ഇവിടെയാണ് സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തെ ഒരു ദുഷ്ചക്രമായി കാണേണ്ടത്. പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യം സംഘടനാ ജാഗ്രത കുറയ്ക്കുന്നു; സംഘടനാ ജാഗ്രത കുറയുമ്പോൾ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം വളരുന്നു; വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം പദവിയുടെ പ്രാധാന്യം വർധിപ്പിക്കുന്നു; പദവിയുടെ പ്രാധാന്യം സ്ഥാനമോഹത്തെ വളർത്തുന്നു; സ്ഥാനമോഹം ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയം വിമർശനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു; വിമർശനം ദുർബലപ്പെടുമ്പോൾ സംഘടനയുടെ സ്വയംതിരുത്തൽ ശേഷി കുറയുന്നു; അതോടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു. ഈ രീതിയിൽ ഒരു സംഘടനാ ജീർണത സ്വയം പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമായി മാറാം. ഈ ചക്രം തകർക്കാതെ വ്യക്തികളെ ഒന്നൊന്നായി മാറ്റുന്നതുകൊണ്ട് അടിസ്ഥാന പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാനാവില്ല.
തലമുറമാറ്റത്തിലും ഇതേ പ്രശ്നം ബാധകമാണ്. പുതിയ മുഖങ്ങളെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതു മാത്രം സംഘടനാ പുതുക്കലല്ല. പഴയ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ പുതിയ തലമുറയും ഏറ്റെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ മുഖങ്ങൾ മാറിയാലും പ്രശ്നം തുടരുന്നു. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ശാസ്ത്രീയ രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണങ്ങൾ നൽകണം. യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നം, ഡിജിറ്റൽ ജീവിതം, പുതിയ തൊഴിൽരീതികൾ, സാങ്കേതികവിദ്യ, ആഗോളവൽക്കരണം, സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ, വ്യക്തിത്വ രാഷ്ട്രീയങ്ങളുടെ വളർച്ച, മാധ്യമങ്ങളുടെ മാറുന്ന സ്വഭാവം തുടങ്ങിയവയെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത സംഘടന പുതിയ തലമുറയോട് പഴയ ഭാഷ മാത്രം സംസാരിച്ചാൽ, തലമുറമാറ്റം സംഘടനയുടെ പുനരുജ്ജീവനമാകില്ല. പുതിയ ആളുകൾ പഴയ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം ഏറ്റെടുത്താൽ പുതിയ രൂപത്തിലുള്ള പഴയ ജീർണത മാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തലമുറമാറ്റം പദവിമാറ്റമല്ല; രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരമാറ്റമാണ്.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെയും ഇതേ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയം ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് പ്രധാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ നേട്ടമാണ്. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയ വിജയത്തിന്റെ ഏക മാനദണ്ഡമാക്കിയാൽ സംഘടനയുടെ ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ ദൗത്യം ചുരുങ്ങിപ്പോകും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് യന്ത്രം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം വർഗസംഘടനകൾ, ജനസംഘടനകൾ, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം, ആശയപ്രചരണം, ജനങ്ങളുമായുള്ള സ്ഥിരബന്ധം, പുതിയ പ്രവർത്തകരുടെ വളർച്ച എന്നിവ ദുർബലപ്പെട്ടാൽ പാർട്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് സജീവവും ഇടവേളയിൽ നിർജ്ജീവവുമായ സംഘടനയായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ജനങ്ങളുടെ ബോധത്തെ മാറ്റുന്ന ദീർഘകാല പ്രക്രിയയല്ലാതെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിനുള്ള തന്ത്രമായി ചുരുങ്ങും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിന് ആവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയ സാങ്കേതികവിദ്യയും വിപ്ലവപാർട്ടിക്ക് ആവശ്യമായ സാമൂഹിക-പ്രത്യയശാസ്ത്ര പ്രവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് സംഘടനാ ജീർണതയുടെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്.
അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് സി.പി.ഐ.(എം)-നെ സംബന്ധിച്ച് ആവശ്യമായത് ചില സ്ഥാനമോഹികളെ കണ്ടെത്തി ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്ന ഒരു ശുദ്ധീകരണമല്ല; പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ തന്നെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു ദീർഘകാല പുനരുജ്ജീവന പ്രക്രിയയാണ്. പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ പരിശീലനം പുസ്തകപഠനത്തിൽ ഒതുങ്ങാതെ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ വിശകലനമായി മാറണം. പ്രവർത്തകർക്ക് ചോദിക്കാനും സംശയിക്കാനും വാദിക്കാനും വിമർശിക്കാനും കഴിയുന്ന അന്തരീക്ഷം വേണം. നേതൃത്വത്തിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടണം. ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്തെ ബന്ധമായി ചുരുങ്ങാതെ ദൈനംദിന രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാകണം. പദവി ഒരു പ്രത്യേക അവകാശമല്ല, കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന ബോധം സംഘടനയുടെ സംസ്കാരത്തിൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. നേതാവിന്റെ മഹത്വം അയാൾ വഹിച്ച പദവികളുടെ എണ്ണത്തിൽ അല്ല, പദവിയില്ലാത്തപ്പോഴും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ എത്രത്തോളം പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നു എന്നതിലാണ് അളക്കേണ്ടത്.
ഒരു യഥാർത്ഥ വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് അതിന്റെ ഉയർന്ന പദവികളിലുള്ള നേതാക്കളല്ല; ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാധാരണ പ്രവർത്തകരാണ്. അവർക്ക് പാർട്ടിയോടുള്ള വിശ്വാസം വ്യക്തികളോടുള്ള വിശ്വാസമല്ല; ആശയത്തോടും ചരിത്രപരമായ ലക്ഷ്യത്തോടുമുള്ള വിശ്വാസമാണ്. ഈ വിശ്വാസം തകരുമ്പോൾ സംഘടനാ ഘടന നിലനിന്നാലും പാർട്ടിയുടെ സാമൂഹിക അടിത്തറ ദുർബലമാകും. അതിനാൽ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സാധാരണ പ്രവർത്തകനെ വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സജീവ വിഷയമാക്കണം. അവൻ നിർദ്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണമല്ല; രാഷ്ട്രീയ ചിന്തയും അനുഭവവും ഉള്ള ഒരു സജീവ പ്രവർത്തകനാണ്. താഴെത്തട്ടിലെ അനുഭവങ്ങൾ മുകളിലേക്കും മുകളിലെ രാഷ്ട്രീയ വിശകലനം താഴെത്തട്ടിലേക്കും സ്വതന്ത്രമായി ഒഴുകുന്ന ഒരു സംഘടനാ പ്രവാഹം പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.
അവസാനം, സി.പി.ഐ.(എം)-ലെ സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച വ്യക്തികളുടെ പേരുകളുടെ പട്ടികയായി അവസാനിക്കരുത്. ഇന്ന് ഒരാളായിരിക്കാം സ്ഥാനമോഹത്തിന്റെ പ്രതീകം; നാളെ മറ്റൊരാൾ വരാം. പേരുകൾ മാറും, തലമുറകൾ മാറും, പദവികൾ മാറും; പക്ഷേ അവരെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സംസ്കാരം മാറുന്നില്ലെങ്കിൽ പ്രതിഭാസം തുടരും. അതിനാൽ യഥാർത്ഥ ചോദ്യം “ആരാണ് സ്ഥാനമോഹി?” എന്നതല്ല; “സ്ഥാനമോഹികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംഘടനാ സാഹചര്യം എന്തുകൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ടു?” എന്നതാണ്. അതിലും നിർണായകമായ ചോദ്യം “ആ സാഹചര്യം വീണ്ടും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ എന്താണ് മാറ്റേണ്ടത്?” എന്നതാണ്. ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്താതെ നടത്തുന്ന വിമർശനം വ്യക്തികളെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അവസാനിക്കും; ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തിയാൽ മാത്രമേ അത് യഥാർത്ഥ സംഘടനാ ആത്മവിമർശനമായി മാറുകയുള്ളൂ.
അതുകൊണ്ട് വ്യക്തികളെ മാത്രം മാറ്റുകയല്ല, അവരെ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സാഹചര്യത്തെയാണ് മാറ്റേണ്ടത്. വ്യക്തിയെ മാറ്റുന്നത് ഭരണപരമായ നടപടിയായിരിക്കാം; രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം മാറ്റുന്നത് ചരിത്രപരമായ പ്രവർത്തനമാണ്. സ്ഥാനമോഹത്തെ ഇല്ലാതാക്കണമെങ്കിൽ പദവിക്ക് നൽകിയിരിക്കുന്ന അനാവശ്യമായ അധികാര-പ്രതിഷ്ഠാ മൂല്യം കുറയ്ക്കണം. വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തെ തടയണമെങ്കിൽ കൂട്ടായ നേതൃത്വം ശക്തിപ്പെടുത്തണം. ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തണമെങ്കിൽ ആശയപരമായ ഐക്യവും ജനാധിപത്യപരമായ ചർച്ചയും ശക്തിപ്പെടുത്തണം. സംഘടനാ ജീർണതയെ തടയണമെങ്കിൽ വിമർശന-സ്വയംവിമർശനത്തെ വീണ്ടും ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണമാക്കണം. ജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അകലം കുറയ്ക്കണമെങ്കിൽ പാർട്ടിയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനത്തെ ജനജീവിതവുമായി വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കണം. അധികാരകേന്ദ്രിതത്വത്തെ നിയന്ത്രിക്കണമെങ്കിൽ അധികാരം ഉപാധിയും ജനപക്ഷ രാഷ്ട്രീയമാണ് ലക്ഷ്യവും എന്ന അടിസ്ഥാനബോധം പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയം പാർട്ടിയുടെ ഒരു ചെറിയ സംഘടനാ പ്രശ്നമല്ല. അത് ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയാണ്. ആശയത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വ്യക്തി വരുമ്പോൾ, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പദവി വരുമ്പോൾ, ജനങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് അധികാരം വരുമ്പോൾ, കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനം വരുമ്പോൾ, വിമർശനത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് അനുസരണം വരുമ്പോൾ—അവിടെ സംഘടനാ ജീർണത ആരംഭിക്കുന്നു. സ്ഥാനമോഹി അതിന്റെ അവസാനത്തെ കണ്ണിയാണ്; തുടക്കം അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലാണ്.
അതിനാൽ ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം വ്യക്തി-ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ മാത്രം സാധ്യമല്ല. അത് ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്ര-സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണം ആയിരിക്കണം. പാർട്ടി എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത് എന്ന അടിസ്ഥാനചോദ്യത്തിലേക്ക് തന്നെ തിരിച്ചുപോകേണ്ടിവരും. പദവികൾക്കുവേണ്ടിയാണോ പാർട്ടി, അതോ സമൂഹത്തെ മാറ്റുന്നതിനുവേണ്ടിയാണോ? അധികാരം ലക്ഷ്യമാണോ, അതോ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം മാറ്റാനുള്ള ഉപാധിയാണോ? നേതാക്കൾ പാർട്ടിയുടെ മുകളിൽ നിൽക്കുന്നവരാണോ, അതോ പാർട്ടിയുടെ കൂട്ടായ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദികളായ പ്രവർത്തകരാണോ? വിമർശനം ഭീഷണിയാണോ, അതോ സംഘടനയുടെ ജീവശക്തിയാണോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താതെ ഒരു സംഘടനാ പുനരുജ്ജീവനവും സാധ്യമല്ല.
അവസാനമായി ഒരു കാര്യം വളരെ വ്യക്തമായി പറയേണ്ടതുണ്ട്: സ്ഥാനമോഹികൾ പാർട്ടിക്ക് പുറത്തുനിന്ന് പെയ്തുവീണ അന്യശക്തികളല്ല; പാർട്ടിയുടെ തന്നെ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ മണ്ണിൽ വളർന്നവരാണ്. അതുകൊണ്ട് അവരുടെ വിമർശനം പാർട്ടിയുടെ സ്വയംവിമർശനത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. അവരെ സൃഷ്ടിച്ച സാഹചര്യങ്ങളെ മാറ്റാതെ അവരെ മാത്രം മാറ്റിയാൽ ചരിത്രം പുതിയ പേരുകളോടെ അതേ പ്രതിഭാസത്തെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കും. ജീർണമായ മണ്ണിൽ കളകൾ വീണ്ടും വളരും. മണ്ണിന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റിയാൽ മാത്രമേ പുതിയ വളർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടാകൂ. അതുകൊണ്ട് ഇന്നത്തെ യഥാർത്ഥ ദൗത്യം ആരെ വെട്ടിമാറ്റണം എന്നതിലല്ല, എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കളകൾ വളരുന്ന മണ്ണ് രൂപപ്പെട്ടത്, ആ മണ്ണിനെ എങ്ങനെ മാറ്റാം എന്നതിലാണ്.
വ്യക്തികളെ മാത്രം മാറ്റിയാൽ സ്ഥാനമോഹം വീണ്ടും ജനിക്കും. രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം മാറ്റിയാൽ മാത്രമേ സ്ഥാനമോഹത്തെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഇല്ലാതാക്കാനാകൂ. പദവിയെക്കാൾ ആശയത്തിനും, വ്യക്തിയെക്കാൾ കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിനും, അധികാരത്തെക്കാൾ ജനങ്ങൾക്കും, അനുസരണത്തെക്കാൾ വിമർശനാത്മക ചിന്തയ്ക്കും, രാഷ്ട്രീയ കരിയറിനെക്കാൾ സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരം പുനർനിർമ്മിക്കുമ്പോഴാണ് സി.പി.ഐ.(എം)-ന് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ വഴിയിലേക്ക് കടക്കാനാവുക.
സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയം ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വഭാവദോഷമായി മാത്രം കാണാതെ, പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര-സംഘടനാ ജീർണതയുടെ ഉൽപന്നമായി കാണുന്നുവെങ്കിൽ അതിന്റെ പരിഹാരവും വ്യക്തികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്. വ്യക്തികൾക്കെതിരെ സംഘടനാ നടപടി ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം; എന്നാൽ അത് രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണത്തെ മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന നടപടിയാണ്. രോഗത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം തടയണമെങ്കിൽ സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം, നേതൃത്വരീതി, സ്ഥാനവിതരണ രീതി, പ്രവർത്തകരുടെ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം, ജനബന്ധം, വിമർശന-സ്വയംവിമർശന സംവിധാനം, അധികാരവുമായി പാർട്ടിക്കുള്ള ബന്ധം എന്നിവയിൽ ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനായി ഒരു ദീർഘകാല പ്രത്യയശാസ്ത്ര-സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണ പദ്ധതി തന്നെ ആവശ്യമാണ്.
ആദ്യമായി ചെയ്യേണ്ടത് പാർട്ടിയുടെ നിലവിലെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ഒരു സത്യസന്ധമായ സംഘടനാ ഓഡിറ്റ് നടത്തുകയാണ്. ഇത് സാധാരണ സമ്മേളന റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുന്നതുപോലെയാകരുത്. ഓരോ ഘടകത്തിലും പാർട്ടിയുടെ അംഗസംഖ്യ, സജീവ പ്രവർത്തകരുടെ എണ്ണം, പ്രായഘടന, പുതിയ അംഗങ്ങളുടെ വരവ്, യുവജന പങ്കാളിത്തം, സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, ജനസംഘടനകളുമായുള്ള ബന്ധം, ജനങ്ങളുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടൽ, പാർട്ടി യോഗങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തം, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിലവാരം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം, സംഘടനാ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഗ്രൂപ്പ് പ്രവണതകൾ, സ്ഥാനമോഹം, വിഭാഗീയത, പ്രവർത്തകരുടെ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക് തുടങ്ങിയവ ശാസ്ത്രീയമായി പരിശോധിക്കണം. റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുന്നത് മേൽനിലയിലെ നേതാക്കൾ മാത്രം ആകരുത്; താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരുടെയും സാധാരണ അംഗങ്ങളുടെയും അഭിപ്രായങ്ങൾ രഹസ്യമായും സ്വതന്ത്രമായും ശേഖരിക്കണം. പാർട്ടിയുടെ സ്വന്തം അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് പാർട്ടിക്കുതന്നെ സത്യസന്ധമായ ഡാറ്റ ലഭിക്കുക എന്നതാണ് ആദ്യ പരിഷ്കാരം.
അതോടൊപ്പം ഓരോ ഘടകത്തിലും ഒരു “സംഘടനാ ആരോഗ്യ സൂചിക” രൂപപ്പെടുത്താം. അംഗസംഖ്യ മാത്രം സംഘടനയുടെ ശക്തിയുടെ മാനദണ്ഡമാകരുത്. സജീവ പ്രവർത്തകരുടെ എണ്ണം, പുതിയ തലമുറയുടെ പങ്കാളിത്തം, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിലവാരം, ജനസംഘടനകളിലെ സജീവത, സംഘടനാ യോഗങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തം, വിമർശന-സ്വയംവിമർശനത്തിന്റെ നിലവാരം, പൊതുസമൂഹത്തിലെ വിശ്വാസ്യത, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിലുള്ള പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയവയും അളക്കണം. ഇതിലൂടെ “പാർട്ടി എത്ര വലുതാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് “പാർട്ടി എത്രത്തോളം സജീവവും ജനാധിഷ്ഠിതവും രാഷ്ട്രീയമായി ആരോഗ്യകരവുമാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറ്റാൻ കഴിയും.
രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന നടപടി നിർബന്ധിതവും തുടർച്ചയായതുമായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയാണ്. ഒരു പാർട്ടി അംഗത്വം ലഭിച്ചതോടെ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം അവസാനിക്കുന്ന രീതിക്ക് പകരം, ഓരോ അംഗത്തിനും തുടർച്ചയായ രാഷ്ട്രീയ പഠനം ആവശ്യമാണ്. മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രപരമായ ഭൗതികവാദം, വർഗസമരം, ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ വർഗ-ജാതി ഘടന, കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക പരിണാമം, ആഗോള മൂലധനത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ, നവലിബറലിസം, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, കൃത്രിമബുദ്ധി, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, യുവജനങ്ങളുടെ സാമൂഹിക മനഃശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. പഠനം പരീക്ഷ പാസാകാനുള്ളതല്ല; സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യം ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവ് വളർത്താനുള്ളതായിരിക്കണം.
പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് മറ്റൊരു നിർണായക മാറ്റവും വേണം. നേതാക്കൾ സംസാരിക്കുകയും പ്രവർത്തകർ കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഏകദിശാ വിദ്യാഭ്യാസരീതി ഒഴിവാക്കണം. ഓരോ പഠനക്ലാസും ചർച്ചയും വാദവും ചോദ്യവും വിമർശനവും ഉൾക്കൊള്ളണം. ഒരു പാർട്ടി അംഗത്തിന് നേതൃത്വത്തിന്റെ നിലപാടിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ബൗദ്ധിക സ്വാതന്ത്ര്യം ഉണ്ടായിരിക്കണം. ചോദ്യം ചോദിക്കുന്ന പ്രവർത്തകൻ സംഘടനയുടെ പ്രശ്നമല്ല; സംഘടനയുടെ ബൗദ്ധിക സമ്പത്താണ്. ഇത്തരമൊരു സംസ്കാരം വളർന്നാൽ വ്യക്തിനിഷ്ഠതയും അന്ധമായ നേതൃവിശ്വാസവും സ്വാഭാവികമായി കുറയും.
മൂന്നാമതായി, വിമർശന-സ്വയംവിമർശന സംവിധാനത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കണം. നിലവിലുള്ള യോഗങ്ങളിൽ ഔപചാരികമായി “വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും നടന്നു” എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് മതിയാകില്ല. ഓരോ പ്രധാന തീരുമാനത്തിനും ശേഷം അതിന്റെ ഫലം പരിശോധിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വേണം. തീരുമാനമെടുത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? അതിന്റെ ലക്ഷ്യം എന്തായിരുന്നു? ഫലം എന്തായി? പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിൽ എന്തുകൊണ്ട്? ഉത്തരവാദിത്വം എവിടെയാണ്? തിരുത്തൽ എന്താണ്? എന്നിങ്ങനെ പരിശോധിക്കണം. ഇതിനെ വ്യക്തികളെ അപമാനിക്കുന്ന നടപടിയാക്കാതെ തീരുമാനങ്ങളുടെ ശാസ്ത്രീയ അവലോകനം ആക്കണം.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയങ്ങൾ ഇതിന് ഏറ്റവും നല്ല അവസരമാണ്. പരാജയത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്വവും ഏതാനും വ്യക്തികളിൽ ചുമത്തി അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം ഓരോ മണ്ഡലത്തിലും വിശദമായ രാഷ്ട്രീയ പഠനം നടത്തണം. വോട്ടർമാരുടെ സാമൂഹിക ഘടനയിൽ വന്ന മാറ്റം, യുവാക്കളുടെ നിലപാട്, സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ സമീപനം, വിവിധ വർഗങ്ങളുടെ വോട്ടിംഗ് പ്രവണത, സംഘടനയുടെ ജനബന്ധം, സ്ഥാനാർത്ഥി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങൾ, ഭരണത്തിന്റെ സ്വാധീനം, പ്രതിപക്ഷ പ്രചാരണം, മാധ്യമ-സോഷ്യൽ മീഡിയ സ്വാധീനം തുടങ്ങിയവ പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കണം. പരാജയത്തിൽ നിന്ന് കുറ്റക്കാരനെ കണ്ടെത്തുന്നതിനു പകരം കാരണത്തെ കണ്ടെത്തുക എന്നതായിരിക്കണം സമീപനം.
നാലാമതായി, പദവികളുടെ രാഷ്ട്രീയ മൂല്യം കുറയ്ക്കുന്ന ഒരു പുതിയ സംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കണം. പാർട്ടിയിലെ ഒരു പദവി ലഭിക്കുന്നത് വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ വിജയമായി ആഘോഷിക്കുന്ന പ്രവണത കുറയണം. പദവിയിലുള്ളവർക്കും പദവിയില്ലാത്തവർക്കും ഇടയിൽ അമിതമായ സാമൂഹിക അകലം ഉണ്ടാകരുത്. പദവിയിലുള്ള ഒരാൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അധിക സൗകര്യങ്ങളും അധികാരപ്രയോഗവും പരസ്യവും നിയന്ത്രിതവുമായിരിക്കണം. പദവികൾ എത്രകാലം വഹിക്കാം എന്നതിലും യുക്തിസഹമായ കാലപരിധികൾ ആലോചിക്കാം. ദീർഘകാലം ഒരേ സ്ഥാനത്ത് തുടരുന്നത് വ്യക്തികേന്ദ്രിത അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, കാലാനുസൃതമായ ഉത്തരവാദിത്വമാറ്റം സംഘടനയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് സഹായകരമാകും.
ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് പദവിയല്ല, പ്രവർത്തനമാണ് മൂല്യനിർണയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കേണ്ടത്. ഒരു പ്രവർത്തകന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംഭാവന അളക്കേണ്ടത് അയാൾ എത്ര പദവികൾ വഹിച്ചു എന്നതിലല്ല; എത്ര പുതിയ പ്രവർത്തകരെ വളർത്തി, എത്ര ജനങ്ങളെ പാർട്ടിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു, എത്ര സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെട്ടു, സംഘടനയെ എത്ര ശക്തിപ്പെടുത്തി, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് എത്ര സംഭാവന നൽകി തുടങ്ങിയ മാനദണ്ഡങ്ങളിലാണ്. പദവി നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷവും ഒരാൾ അതേ ആവേശത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നത് തന്നെ നേതൃത്വത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണമാക്കണം.
അഞ്ചാമതായി, നേതൃത്വത്തിന്റെ പുനർനിർവചനം അനിവാര്യമാണ്. നേതാവ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അധികാരം കൈവശം വയ്ക്കുന്ന വ്യക്തിയല്ല; ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ്. ഒരു നേതാവിന്റെ വിജയം തന്റെ സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ അല്ല, തനിക്കു ശേഷം നൂറുകണക്കിന് പുതിയ നേതാക്കളെ വളർത്തുന്നതിലാണ്. അതിനാൽ ഓരോ നേതൃത്വഘടകവും “ഞാൻ എത്ര ശക്തനാണ്?” എന്നതിനുപകരം “എന്റെ അഭാവത്തിലും സംഘടന എത്ര ശക്തമായി പ്രവർത്തിക്കും?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്ന രീതിയിലാകണം.
ഇതിനായി ഒരാൾക്ക് പകരം ഒരു ടീം എന്ന നേതൃത്വരീതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം. പ്രധാനപ്പെട്ട ഓരോ സംഘടനാ ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും കൂട്ടായ പ്രവർത്തനസംഘം വേണം. തീരുമാനങ്ങൾ വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ സ്വാധീനത്തിൽ ആശ്രയിക്കാതെ സ്ഥാപനപരമായ സംവിധാനത്തിലൂടെ നടക്കണം. ഒരു വ്യക്തി മാറിയാൽ സംഘടന തകരുന്നുവെങ്കിൽ ആ സംഘടനയുടെ സ്ഥാപനശേഷി ദുർബലമാണെന്നതാണ് അതിന്റെ അർത്ഥം.
ആറാമതായി, സ്ഥാനാർത്ഥി-പദവി തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുള്ള സുതാര്യമായ രാഷ്ട്രീയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം വ്യക്തിപരമായ അവകാശവാദമാകരുത്. ജനബന്ധം, രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത, സംഘടനാ പ്രവർത്തനം, പൊതുസമൂഹത്തിലെ അംഗീകാരം, ആശയപരമായ വ്യക്തത, അഴിമതിയില്ലായ്മ, ജനങ്ങളുമായി ഇടപെടാനുള്ള കഴിവ്, വിമർശനം സ്വീകരിക്കുന്ന ശേഷി തുടങ്ങിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പരിഗണിക്കണം. സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം ലഭിക്കാത്തതിനെ വ്യക്തിപരമായ അപമാനമായി കാണുന്ന സംസ്കാരം മാറ്റണം. പാർട്ടിയുടെ തീരുമാനം അംഗീകരിച്ചശേഷം സ്ഥാനാർത്ഥിത്വമില്ലാത്ത വ്യക്തിയും അതേ ആവേശത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെങ്കിൽ മാത്രമേ സംഘടനാ അച്ചടക്കത്തിന് യഥാർത്ഥ അർത്ഥമുണ്ടാകൂ.
ഏഴാമതായി, പാർട്ടിയും ഭരണാധികാരവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ പുനഃപരിശോധിക്കണം. ഭരണത്തിൽ പങ്കാളിയാകുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് അധികാരം ഒരു ചരിത്രപരമായ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. എന്നാൽ ഭരണപദവികൾ വ്യക്തികളുടെ രാഷ്ട്രീയ കരിയറിന്റെ പടവുകളാകരുത്. ഭരണപരമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ പ്രവർത്തനത്തെ പാർട്ടി സംഘടനാപരമായി വിലയിരുത്തണം. ജനങ്ങളോടുള്ള പെരുമാറ്റം, തീരുമാനങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഫലം, അധികാരത്തിന്റെ ഉപയോഗം, പൊതുജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവ നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം. പാർട്ടി അധികാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കണം; അധികാരം പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകരുത്.
എട്ടാമതായി, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന പ്രത്യേക പരിപാടി വേണം. ഓരോ ലോക്കൽ കമ്മിറ്റിയും സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ പ്രധാന സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ ഒരു “ജനജീവിത മാപ്പ്” തയ്യാറാക്കണം. തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, കൃഷി, ചെറുകിട വ്യാപാരം, ഭവനം, വയോജന പ്രശ്നങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ സുരക്ഷ, യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽരഹിതത്വം, പരിസ്ഥിതി, ലഹരി, ഡിജിറ്റൽ മാറ്റം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി ഓരോ പ്രശ്നത്തിലും പാർട്ടി എങ്ങനെ ഇടപെടുന്നു എന്ന് വിലയിരുത്തണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം ജനങ്ങളെ സമീപിക്കുന്നതിന് പകരം വർഷം മുഴുവൻ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള പാർട്ടി എന്ന സ്വഭാവം പുനഃസ്ഥാപിക്കണം.
ഒമ്പതാമതായി, യുവജനങ്ങളിലേക്ക് പാർട്ടിയുടെ പ്രവേശനം പുനർനിർമ്മിക്കണം. യുവാക്കൾക്ക് പഴയ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ മാത്രം ആവർത്തിക്കുന്നത് മതിയാകില്ല. അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കി അവരോടൊപ്പം പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സംവാദം ആരംഭിക്കണം. തൊഴിൽ, AI, ഗിഗ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സംസ്കാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, കുടിയേറ്റം, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ഡിജിറ്റൽ സമൂഹം, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി, സാമൂഹിക അസമത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പാർട്ടി യുവാക്കളുമായി സംവദിക്കണം. യുവാക്കളെ വെറും പ്രകടനങ്ങളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് പകരം രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകരായും തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരായും വളർത്തണം.
പത്താമതായി, സ്ത്രീകളുടെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കണം. സ്ത്രീകൾക്ക് പദവി നൽകുന്നതു മാത്രം മതിയാകില്ല. തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയയിൽ അവരുടെ സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ അഭിപ്രായത്തിന് സ്ഥാനം വേണം. സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വിശകലനത്തെ സ്വാധീനിക്കണം. സ്ത്രീകളെ സംഘടനയിലെ സംഖ്യയായി കാണാതെ രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളുടെയും നേതൃത്വത്തിന്റെയും സജീവ സ്രഷ്ടാക്കളായി കാണണം.
പതിനൊന്നാമതായി, ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിന് അനുയോജ്യമായ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയ സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കണം. ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടം തെരുവിലും യോഗങ്ങളിലും മാത്രം നടക്കുന്നില്ല; വിവരത്തിന്റെ ലോകത്തും നടക്കുന്നു. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത് എന്നതിനു പ്രതികരിക്കുക മാത്രം പോരാ. പാർട്ടിക്ക് സ്വന്തം ആശയങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന ശക്തമായ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനമുണ്ടാകണം. എന്നാൽ അത് വ്യക്തിപൂജയുടെ പ്രചാരണ യന്ത്രമാകരുത്. വ്യക്തിയെ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം ആശയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയം വേണം. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾക്ക് വസ്തുതാപരമായ മറുപടി നൽകുകയും, സങ്കീർണമായ രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങൾ ലളിതമായ ഭാഷയിൽ വിശദീകരിക്കുകയും, യുവാക്കളുമായി സംവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതിയ ആശയവിനിമയ സംസ്കാരം ആവശ്യമാണ്.
പന്ത്രണ്ടാമതായി, ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരെ സ്ഥാപനപരമായ സംരക്ഷണം വേണം. അഭിപ്രായവ്യത്യാസം അനുവദിക്കണം; എന്നാൽ വ്യക്തികളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള അധികാരഗ്രൂപ്പുകൾ സംഘടനാ തീരുമാനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സാഹചര്യം തടയണം. പ്രധാനപ്പെട്ട സംഘടനാ തീരുമാനങ്ങളിൽ വ്യക്തിപരമായ ബന്ധങ്ങൾക്ക് പകരം വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വേണം. ആരാണ് ആരോടൊപ്പം എന്നതിനു പകരം എന്താണ് ശരിയായ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് എന്നതായിരിക്കണം തീരുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗം ഗ്രൂപ്പുകളെ മാത്രം നിരോധിക്കുകയല്ല; ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ആവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സാഹചര്യം ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ്.
പതിമൂന്നാമതായി, പദവികളുടെ കാലാവധിയും ഉത്തരവാദിത്വമാറ്റവും സംബന്ധിച്ച് ഗൗരവമായ ചർച്ച വേണം. ഒരേ വ്യക്തി ദീർഘകാലം ഒരേ അധികാരകേന്ദ്രത്തിൽ തുടരുമ്പോൾ വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ നെറ്റ്വർക്കുകൾ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഒരേ നിയമം അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം, പ്രധാന സംഘടനാ-ഭരണ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കാലാനുസൃതമായ ഉത്തരവാദിത്വമാറ്റം, ഇടവേള, പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് അവസരം തുടങ്ങിയവ പരിഗണിക്കാം. ഇതിലൂടെ പദവി വ്യക്തിയുടെ സ്ഥിരസ്വത്തല്ല, താൽക്കാലിക രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്വമാണ് എന്ന ബോധം വളർത്താം.
പതിനാലാമതായി, “പദവിയില്ലാത്ത പ്രവർത്തകന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം” ശക്തിപ്പെടുത്തണം. ഒരു പ്രവർത്തകൻ ഒരു പദവിയിൽ നിന്ന് മാറിയാൽ അയാളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി അവസാനിക്കരുത്. മറിച്ച് ജനസംഘടനാ പ്രവർത്തനം, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, സാമൂഹിക ഇടപെടൽ, പുതിയ പ്രവർത്തകരുടെ പരിശീലനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പുതിയ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ നൽകണം. അപ്പോൾ പദവി നഷ്ടപ്പെടുന്നത് രാഷ്ട്രീയ മരണമായി തോന്നുകയില്ല. അതാണ് സ്ഥാനമോഹത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറയെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നത്.
പതിനഞ്ചാമതായി, പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഒരു സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ പഠന-ഗവേഷണ സംവിധാനം വളർത്തണം. സമൂഹത്തിൽ നടക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് പാർട്ടിക്ക് സ്വന്തം ഡാറ്റയും പഠനവും വേണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പഠനം, ജനാഭിപ്രായ പഠനം, യുവജന പഠനം, തൊഴിലാളി-കർഷക പഠനം, മാധ്യമ വിശകലനം, സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളുടെ പഠനം, സാമ്പത്തിക പ്രവണതകളുടെ പഠനം എന്നിവയ്ക്കായി വിദഗ്ധരും പാർട്ടി പ്രവർത്തകരും ചേർന്ന ഗവേഷണസംഘങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാം. അഭിപ്രായങ്ങളെക്കാൾ തെളിവുകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സംസ്കാരം ഇതിലൂടെ വളരും. രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ ധാരണകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അല്ല, യാഥാർഥ്യത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എടുക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
പതിനാറാമതായി, ഓരോ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തിനും ശേഷം “പോസ്റ്റ്-ആക്ഷൻ റിവ്യൂ” നിർബന്ധമാക്കാം. ഒരു സമരം നടത്തിയെങ്കിൽ അതിന്റെ ഫലം എന്തായിരുന്നു? ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രം സ്വീകരിച്ചെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിച്ചു? ഒരു നയം നടപ്പാക്കിയെങ്കിൽ ജനങ്ങളിൽ അതിന്റെ പ്രതികരണം എന്തായിരുന്നു? ഒരു സംഘടനാ തീരുമാനം എടുത്താൽ പ്രവർത്തകരുടെ പ്രതികരണം എന്തായിരുന്നു? ഇങ്ങനെ ഓരോ പ്രധാന നടപടിയും പിന്നീട് പരിശോധിക്കണം. തെറ്റായ തീരുമാനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനേക്കാൾ തെറ്റ് സമ്മതിക്കുന്നതാണ് സംഘടനയുടെ ശക്തി എന്ന സംസ്കാരം വളർത്തണം.
പതിനേഴാമതായി, പ്രവർത്തകരുടെ രഹസ്യ സംഘടനാ ഫീഡ്ബാക്ക് സംവിധാനം ആരംഭിക്കാം. താഴെത്തട്ടിലുള്ള പ്രവർത്തകർക്ക് നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചും സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചും ഭയമില്ലാതെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയണം. ഇത് വ്യക്തികളെ അപമാനിക്കുന്ന പരാതിപെട്ടിയായി മാറരുത്; സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഘടനാപരമായ ഫീഡ്ബാക്ക് സംവിധാനമായിരിക്കണം. ആവർത്തിച്ച് ഉയരുന്ന പരാതികളും നിർദ്ദേശങ്ങളും സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കുന്ന സംവിധാനവും വേണം.
പതിനെട്ടാമതായി, നേതൃത്വത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതശൈലിയും സംഘടനാ സംസ്കാരവും നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് നേതാവിന്റെ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. സാധാരണ ജനങ്ങളുമായി സ്വാഭാവികമായി ഇടപെടുന്ന ജീവിതശൈലി, ലാളിത്യം, ഉത്തരവാദിത്വബോധം, പൊതുസമ്പത്തിനോടുള്ള ജാഗ്രത എന്നിവ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യതയുടെ ഭാഗമാകണം. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്ന ഒരു അധികാരസംസ്കാരം വളരുമ്പോൾ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലും ഉണ്ടാകും.
ഇവയെല്ലാം നടപ്പാക്കുന്നതിന് ഒരു മൂന്നു ഘട്ട പുനരുജ്ജീവന പദ്ധതി സ്വീകരിക്കാം. ആദ്യഘട്ടം ആറുമാസം നീളുന്ന “ആത്മപരിശോധന ഘട്ടം” ആയിരിക്കണം. ഈ കാലയളവിൽ സംഘടനാ ഓഡിറ്റ്, പ്രവർത്തകരുടെ അഭിപ്രായശേഖരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിശകലനം, പ്രത്യയശാസ്ത്ര പഠനത്തിന്റെ നിലവാരപരിശോധന, ജനബന്ധത്തിന്റെ വിലയിരുത്തൽ എന്നിവ നടത്തണം. രണ്ടാംഘട്ടം അടുത്ത ഒരു വർഷം നീളുന്ന “പുനർനിർമ്മാണ ഘട്ടം” ആയിരിക്കണം. ഇതിൽ രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം, പുതിയ നേതൃത്വപരിശീലനം, ജനബന്ധ പരിപാടികൾ, ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയം, വിമർശന-സ്വയംവിമർശന സംവിധാനം, പദവിവിതരണത്തിലെ പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ നടപ്പാക്കണം. മൂന്നാംഘട്ടം രണ്ടുമുതൽ മൂന്ന് വർഷം വരെ നീളുന്ന “സ്ഥിരീകരണ ഘട്ടം” ആയിരിക്കണം. ആദ്യ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിൽ നടപ്പാക്കിയ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ അളക്കുകയും പരാജയപ്പെട്ടവ തിരുത്തുകയും വിജയകരമായവ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുകയും വേണം.
ഈ മുഴുവൻ പദ്ധതിയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ തത്വം വേണം: പാർട്ടിയെ രക്ഷിക്കേണ്ടത് പാർട്ടിയിലെ വ്യക്തികളെ രക്ഷിച്ചുകൊണ്ടല്ല; പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യവും സംഘടനാ സംസ്കാരവും പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ്. സ്ഥാനമോഹികളോട് വ്യക്തിപരമായ ശത്രുത പുലർത്തുന്നത് പരിഹാരമല്ല. അവരെ സൃഷ്ടിച്ച രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തെ മാറ്റുകയാണ് പരിഹാരം. അതോടൊപ്പം വ്യക്തിപരമായ അഴിമതി, അധികാരദുരുപയോഗം, ഗുരുതരമായ അച്ചടക്കലംഘനം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടായാൽ അവയ്ക്കെതിരെ കർശനമായ സംഘടനാ നടപടി ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അത്തരം നടപടികൾ ഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരത്തിന് പകരമാകരുത്.
അവസാനം, പാർട്ടിയുടെ ഓരോ ഘടകത്തിലും ഒരു ചോദ്യം സ്ഥിരമായി ഉയരണം: “ഈ തീരുമാനം പാർട്ടിയുടെ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുകയാണോ, അതോ ഏതെങ്കിലും വ്യക്തിയുടെ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുകയാണോ?” മറ്റൊരു ചോദ്യം: “ഇത് ജനങ്ങളുമായുള്ള പാർട്ടിയുടെ ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണോ, അതോ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം മാത്രമാണോ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത്?” മൂന്നാമത്തെ ചോദ്യം: “ഇത് പുതിയ പ്രവർത്തകരെ വളർത്തുകയാണോ, അതോ പഴയ വ്യക്തികളുടെ സ്വാധീനം സംരക്ഷിക്കുകയാണോ?” ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ സംഘടനാ ജീവിതത്തിന്റെ സ്ഥിരം മാനദണ്ഡങ്ങളായാൽ സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായ മണ്ണ് ക്രമേണ ഇല്ലാതാകും.
ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം ഒരു സമ്മേളനത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കാവുന്ന കാര്യമല്ല. അത് വർഷങ്ങളോളം നീളുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ പ്രവർത്തനമാണ്. വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിലേക്ക്, പദവികേന്ദ്രിതത്വത്തിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തനകേന്ദ്രിതത്വത്തിലേക്ക്, അധികാരകേന്ദ്രിതത്വത്തിൽ നിന്ന് ജനകേന്ദ്രിതത്വത്തിലേക്ക്, ഔപചാരിക പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ജീവിക്കുന്ന പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിലേക്ക്, ഔപചാരിക വിമർശനത്തിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ ആത്മവിമർശനത്തിലേക്ക്, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കേന്ദ്രീകൃതതയിൽ നിന്ന് ദീർഘകാല സാമൂഹിക പരിവർത്തന രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് മാറുന്ന ഒരു പരിവർത്തനമാണ് ആവശ്യമായത്.
അപ്പോൾ മാത്രമേ സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുനരുത്പാദനം തടയാൻ കഴിയൂ. അല്ലാത്തപക്ഷം ഇന്ന് ചില പേരുകൾ മാറിയാലും നാളെ പുതിയ പേരുകളുമായി അതേ രാഷ്ട്രീയ പ്രവണത വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടും. വ്യക്തികളെ മാറ്റുന്നത് താൽക്കാലിക പരിഹാരമാണ്; വ്യക്തികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംഘടനാ സംസ്കാരം മാറ്റുന്നതാണ് സ്ഥിരമായ പരിഹാരം.
അതിനാൽ സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ മുന്നിലുള്ള ദൗത്യം സ്ഥാനമോഹികളെ കണ്ടെത്തി ശിക്ഷിക്കുക എന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. സ്ഥാനമോഹം എന്തുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയമായി പ്രതിഫലപ്രദമാകുന്നു എന്നത് മാറ്റുകയാണ് ലക്ഷ്യം. പദവിയില്ലാതെയും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രവർത്തകനെ സൃഷ്ടിക്കുക; പദവിയുണ്ടായാലും അതിനെ വ്യക്തിപരമായ അധികാരമായി കാണാത്ത നേതാവിനെ സൃഷ്ടിക്കുക; വിമർശനം ഭയപ്പെടാത്ത സംഘടനയെ സൃഷ്ടിക്കുക; ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന പാർട്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കുക; പുതിയ തലമുറയെ പഴയ സ്ഥാനങ്ങളുടെ അവകാശികളായി അല്ല, പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളായി വളർത്തുക—ഇതാണ് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ വഴി.
പാർട്ടിയുടെ ജീർണതയുടെ കൊമ്പുകൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് അതിന്റെ വേരുകളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിലേക്കാണ് ഇനി ശ്രദ്ധ മാറേണ്ടത്. സ്ഥാനമോഹികളായ ചില വ്യക്തികളെ മാത്രം കണ്ടെത്തി തിരുത്തുന്നതുകൊണ്ട് പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാനാവില്ല; സ്ഥാനമോഹം തന്നെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവണതയായി രൂപപ്പെടാനും വളരാനും കഴിയുന്ന സംഘടനാ സംസ്കാരത്തെയാണ് തിരുത്തേണ്ടത്. വ്യക്തികളെ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് സംഘടനയെ മാറ്റുന്നതിലേക്കും, വ്യക്തികളുടെ സ്വഭാവദോഷങ്ങളെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് ആ സ്വഭാവദോഷങ്ങൾക്ക് വളരാനുള്ള സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ ഘടനകളെ പരിശോധിക്കുന്നതിലേക്കും നീങ്ങണം. കാരണം, ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയിൽ സ്ഥാനമോഹം ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ മനഃശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യം മാത്രമായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല; സംഘടനയിലെ അധികാരബന്ധങ്ങൾ, പദവിക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം, നേതൃത്വത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനരീതികൾ, വിമർശനത്തിന്റെയും സ്വയംവിമർശനത്തിന്റെയും നിലവാരം, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ആഴം, സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യം എന്നിവയുമായി അത് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനം ആരംഭിക്കേണ്ടത് വ്യക്തികളെ കുറ്റക്കാരാക്കുന്നതിൽ നിന്നല്ല, സംഘടനയുടെ ആരോഗ്യനില സത്യസന്ധമായി പരിശോധിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ്.
ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ബ്രാഞ്ച് മുതൽ ജില്ലാ കമ്മിറ്റി വരെയുള്ള എല്ലാ സംഘടനാ ഘടകങ്ങളും സ്വന്തം യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു സത്യസന്ധമായ സംഘടനാ പരിശോധന നടത്തണം. അംഗസംഖ്യ എത്രയെന്നത് മാത്രം സംഘടനയുടെ ശക്തിയുടെ മാനദണ്ഡമാകരുത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അംഗങ്ങൾ എത്രയുണ്ട്, യോഗങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി പങ്കെടുക്കുന്നവർ എത്രപേർ, പുതിയ അംഗങ്ങൾ എത്രപേർ കടന്നുവരുന്നു, പഴയ പ്രവർത്തകരിൽ എത്രപേർ നിർജ്ജീവരാകുന്നു, യുവാക്കളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും പങ്കാളിത്തം എത്രമാത്രമാണ്, ജനസംഘടനകളുമായുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെയാണ്, ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ടുള്ള ഇടപെടൽ എത്രത്തോളം നിലനിൽക്കുന്നു, രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം എത്രമാത്രം സജീവമാണ്, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിലുള്ള കാലയളവിൽ സംഘടന എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, പ്രവർത്തകർക്ക് അഭിപ്രായം തുറന്ന് പറയാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ, ഗ്രൂപ്പ് പ്രവണതകളും വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വവും എത്രത്തോളം വളർന്നിട്ടുണ്ട് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ഓരോ ഘടകവും സ്വന്തം ശക്തികളും ദൗർബല്യങ്ങളും തുറന്നുപറയണം. മേൽനിലയിലെ നേതൃത്വത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടിനൊപ്പം താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരുടെ സ്വതന്ത്രമായ അഭിപ്രായവും ശേഖരിക്കണം. സംഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള സത്യം കേൾക്കാനുള്ള ധൈര്യമില്ലാത്ത നേതൃത്വത്തിന് സംഘടനയെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല.
ഈ പരിശോധനയുടെ അടുത്ത ഘട്ടമായി പ്രവർത്തകരുമായി തുറന്ന രാഷ്ട്രീയ സംവാദം നടത്തണം. നേതൃത്വത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നതിനുള്ള യോഗങ്ങളല്ല, നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും സംഘടനയുടെ ദൗർബല്യങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനും കഴിയുന്ന യോഗങ്ങളായിരിക്കണം അവ. എന്തുകൊണ്ടാണ് യുവാക്കൾ അകന്നുപോകുന്നത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചില പ്രവർത്തകർ നിർജ്ജീവരാകുന്നത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ജനങ്ങളിൽ പാർട്ടിയുടെ സ്വാധീനം ചില മേഖലകളിൽ കുറയുന്നത്, പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തുറന്ന് പറയാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ, പദവിക്ക് അമിതപ്രാധാന്യം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടോ, വ്യക്തിബന്ധങ്ങളും ഗ്രൂപ്പ് ബന്ധങ്ങളും രാഷ്ട്രീയബന്ധങ്ങളെ മറികടക്കുന്നുണ്ടോ, നേതൃത്വത്തിന് താഴെത്തട്ടിലെ അനുഭവങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയാമോ തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾ നേരിട്ട് ഉയർത്തണം. വിമർശനം ഉന്നയിക്കുന്ന പ്രവർത്തകനെ ശത്രുവായി കാണുന്ന സംസ്കാരം അവസാനിപ്പിക്കാതെ ഒരു സംഘടനയ്ക്കും സ്വയം തിരുത്താൻ കഴിയില്ല. വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തുന്നത് സംഘടനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയല്ല; അതിന്റെ രോഗം മറച്ചുവയ്ക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ഭയമില്ലാതെ അഭിപ്രായം പറയാനുള്ള അന്തരീക്ഷം തന്നെ സംഘടനാ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചികയായി മാറണം.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിന്റെ വിശകലനത്തിലും ഇതേ ശാസ്ത്രീയ സമീപനം സ്വീകരിക്കണം. പരാജയത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏതാനും സ്ഥാനാർത്ഥികളിലോ പ്രചാരണത്തിലെ ചില പിഴവുകളിലോ ചുരുക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ വിശകലനമാകില്ല. ഓരോ മണ്ഡലത്തിലുമുണ്ടായ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ, യുവജനങ്ങളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും രാഷ്ട്രീയ സമീപനത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ, തൊഴിലാളി-കർഷക വിഭാഗങ്ങളുടെ മനോഭാവം, പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ വളർച്ച, തൊഴിൽ-കുടിയേറ്റ പ്രശ്നങ്ങൾ, ഭരണത്തിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ജനപ്രശ്നങ്ങൾ, സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ പൊതുസ്വീകാര്യത, പാർട്ടിയുടെ ജനബന്ധം, പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം, മാധ്യമങ്ങളുടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും സ്വാധീനം എന്നിവയെല്ലാം തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. “ആരാണ് കുറ്റക്കാരൻ?” എന്ന ചോദ്യത്തെക്കാൾ “എന്തുകൊണ്ടാണ് വോട്ടർ നമ്മിൽ നിന്ന് അകന്നത്?” എന്ന ചോദ്യമാണ് കേന്ദ്രമാക്കേണ്ടത്. പരാജയത്തെ മറയ്ക്കുകയോ ന്യായീകരിക്കുകയോ ചെയ്യാതെ അതിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ പാഠങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള കഴിവാണ് ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ശക്തി.
സ്ഥാനവിതരണത്തിലും അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം അനിവാര്യമാണ്. പാർട്ടിയിലെ ഒരു പദവിയും വ്യക്തിയുടെ അവകാശമല്ല; പാർട്ടി ഏൽപ്പിക്കുന്ന താൽക്കാലിക രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്വമാണ് എന്ന ബോധം സംഘടനയിൽ ഉറപ്പിക്കണം. സംഘടനാ പ്രവർത്തനം, ജനബന്ധം, പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വ്യക്തത, പൊതുസമൂഹത്തിലെ വിശ്വാസ്യത, പുതിയ പ്രവർത്തകരെ വളർത്താനുള്ള കഴിവ്, കൂട്ടായ പ്രവർത്തനശേഷി, വിമർശനം സ്വീകരിക്കാനുള്ള മനോഭാവം, പൊതുജീവിതത്തിലെ സത്യസന്ധത എന്നിവയാണ് നേതൃത്വത്തെ നിർണ്ണയിക്കേണ്ട പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ. ഒരാൾ ദീർഘകാലം ഒരേ പദവിയിൽ തുടരുന്നതിലൂടെ സംഘടനയ്ക്ക് എന്ത് നേട്ടമാണ് ലഭിക്കുന്നത് എന്നും അതിലൂടെ പുതിയ നേതൃത്വത്തിന്റെ വളർച്ച തടയപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നും പരിശോധിക്കണം. ആവശ്യമായിടത്ത് ഉത്തരവാദിത്വമാറ്റവും നേതൃത്വത്തിന്റെ പരിക്രമണവും നടപ്പാക്കണം. അതോടൊപ്പം പദവിയിൽ നിന്ന് മാറുന്ന നേതാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസക്തി അവസാനിക്കുന്നുവെന്ന ധാരണയും മാറ്റണം. രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസം, ഗവേഷണം, ജനസംഘടനാ പ്രവർത്തനം, യുവജന പരിശീലനം, സാമൂഹിക ഇടപെടൽ, പ്രചാരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പുതിയ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട് പദവിയില്ലാതെയും സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സംസ്കാരം വളർത്തണം. “പദവി പോയാൽ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതവും പോയി” എന്ന മനോഭാവം സ്ഥാനമോഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ അടിത്തറകളിലൊന്നാണ്.
ഇതിനൊപ്പം പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഒരു ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയായി പുനഃസ്ഥാപിക്കണം. മാർക്സിസ്റ്റ് ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പാരായണവും ഉദ്ധരണികളുടെ ആവർത്തനവും മാത്രം രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാഭ്യാസമല്ല. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സമൂഹത്തെ മാർക്സിസ്റ്റ് രീതിശാസ്ത്രത്തിലൂടെ വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവാണ് അതിന്റെ ലക്ഷ്യം. മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ചരിത്രഭൗതികവാദം, ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ വർഗ-ജാതി ഘടന, കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക പരിവർത്തനം, നവലിബറലിസം, ആഗോള മൂലധനം, തൊഴിലിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ, ഗിഗ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, യുവജനങ്ങളുടെ മാറുന്ന ജീവിതാനുഭവങ്ങൾ, സാങ്കേതികവിദ്യയും കൃത്രിമബുദ്ധിയും, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, മാധ്യമരാഷ്ട്രീയം, സോഷ്യൽ മീഡിയ, മത-ജാതി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. ഓരോ ലോക്കൽ ഘടകത്തിലും സ്ഥിരമായ രാഷ്ട്രീയ പഠനയോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകണം. എന്നാൽ അതിന്റെ വിജയം യോഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ അളക്കരുത്; ഒരു പ്രവർത്തകന് സമൂഹത്തിലെ പുതിയ മാറ്റങ്ങളെ സ്വതന്ത്രമായി വിശകലനം ചെയ്യാനും സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് യുക്തിപൂർവം വിശദീകരിക്കാനും കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതിലാണ് അളക്കേണ്ടത്.
വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും വീണ്ടും സംഘടനാ ജീവിതത്തിന്റെ സജീവ ഉപകരണങ്ങളാക്കേണ്ടതും അത്യാവശ്യമാണ്. ഓരോ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനത്തിന്റെയും ലക്ഷ്യം എന്തായിരുന്നു, അതിന്റെ ഫലം എന്തായി, പ്രതീക്ഷിച്ച ഫലം ലഭിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്, തെറ്റായ വിലയിരുത്തൽ എവിടെയുണ്ടായി, സംഘടനാപരമായ എന്ത് ദൗർബല്യമാണ് അതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്, ഇനി എന്ത് തിരുത്തലാണ് വേണ്ടത് എന്നീ ചോദ്യങ്ങൾ ക്രമബദ്ധമായി പരിശോധിക്കണം. വ്യക്തിയെ അപമാനിക്കുന്ന വിമർശനമല്ല, തീരുമാനങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയകളെയും വിശകലനം ചെയ്യുന്ന വിമർശനമാണ് വേണ്ടത്. തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാത്ത സംഘടനയല്ല ശക്തമായ സംഘടന; തെറ്റുകൾ മറച്ചുവയ്ക്കാതെ വേഗത്തിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് തിരുത്താൻ കഴിയുന്ന സംഘടനയാണ് ശക്തമായത്. വിമർശനം സംഘടനാ ഐക്യത്തിന് ഭീഷണിയല്ല; യഥാർത്ഥ ജനാധിപത്യപരമായ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവുമാണ് സംഘടനാ ഐക്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യകരമായ അടിത്തറ.
ജനബന്ധത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണവും അതേ പ്രാധാന്യത്തോടെ ഏറ്റെടുക്കണം. ഓരോ ബ്രാഞ്ചും സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം പഠിക്കണം. തൊഴിൽ, വിലക്കയറ്റം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, ഭവനം, കൃഷി, മത്സ്യബന്ധനം, ചെറുകിട വ്യാപാരം, വയോജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ, യുവജനങ്ങളുടെ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി, കുടിയേറ്റം, പരിസ്ഥിതി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ജനങ്ങൾ നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി അവയിൽ തുടർച്ചയായ ഇടപെടൽ നടത്തണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വരുമ്പോൾ മാത്രം ജനങ്ങളെ സമീപിക്കുന്ന പാർട്ടി എന്ന പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് പകരം വർഷം മുഴുവൻ ജനജീവിതത്തിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള സംഘടനയായി മാറണം. ജനസമ്പർക്കത്തിന്റെ വിജയം നടത്തിയ യോഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ അളക്കാതെ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങളിൽ എത്രത്തോളം ഇടപെടാനും പരിഹാരത്തിലേക്ക് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനും കഴിഞ്ഞു എന്നതിലാണ് അളക്കേണ്ടത്. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയ ഒരു പാർട്ടിക്ക് ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ മനോഭാവം ശരിയായി വായിക്കാനും കഴിയില്ല.
യുവജനങ്ങളുടെ പുനഃസംഘടനയും സ്ത്രീകളുടെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തവും ഈ പ്രക്രിയയുടെ കേന്ദ്രഭാഗമാകണം. യുവാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിനുള്ള മനുഷ്യവിഭവമായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനം അവസാനിപ്പിക്കണം. അവരുടെ തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, AI, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, കുടിയേറ്റം, പുതിയ തൊഴിൽരീതികൾ, പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക അസമത്വം, സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അനുഭവങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരണം. യുവാക്കളെ പാർട്ടിയുടെ അനുയായികളാക്കുക എന്നതിലുപരി പാർട്ടിയുടെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകരും സംഘാടകരും തീരുമാനമെടുക്കുന്നവരുമാക്കി വളർത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. അതുപോലെ സ്ത്രീകൾക്ക് പദവികൾ നൽകുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ അവരുടെ സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ അനുഭവവും അഭിപ്രായവും നയരൂപീകരണത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കണം. ഒരു സംഘടനയുടെ ഭാവി അതിന്റെ പഴയ നേതൃത്വത്തിന്റെ ദൈർഘ്യത്തിൽ അല്ല, പുതിയ തലമുറയെ എത്രമാത്രം രാഷ്ട്രീയമായി സൃഷ്ടിക്കാൻ അതിന് കഴിയുന്നു എന്നതിലാണ്.
ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയത്തെയും സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാക്കണം. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രതിപക്ഷ പ്രചാരണത്തിന് വൈകിയുള്ള മറുപടി നൽകുക എന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല. സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങളും നയങ്ങളും സാമൂഹിക വിശകലനങ്ങളും ജനങ്ങളിലേക്ക് ലളിതവും വസ്തുതാപരവുമായ രീതിയിൽ എത്തിക്കുന്ന സ്ഥിരമായ രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയ സംവിധാനം വേണം. ചെറുവീഡിയോകൾ, ഗ്രാഫിക്സ്, ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ, നയവിശകലനങ്ങൾ, ഡാറ്റയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിശദീകരണങ്ങൾ, യുവജനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഉള്ളടക്കം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കണം. എന്നാൽ ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയം നേതാക്കളുടെ വ്യക്തിപ്രചാരണമായി മാറാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേക ജാഗ്രത വേണം. വ്യക്തിയുടെ മുഖത്തെക്കാൾ ആശയത്തിന്റെ ശക്തിയും വ്യക്തിപ്രശംസയെക്കാൾ രാഷ്ട്രീയ വിശദീകരണവും മുൻനിർത്തുന്ന ആശയവിനിമയ സംസ്കാരമാണ് ആവശ്യമായത്.
പുതിയ നേതൃത്വത്തെ വളർത്തുന്നതും അതിനൊപ്പം നടക്കണം. ഒരു നേതാവിന്റെ പ്രസംഗശേഷിയെ മാത്രം നേതൃത്വത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമാക്കാതെ സാമൂഹിക വിശകലനം, സംഘാടകശേഷി, ജനങ്ങളുമായി സംവദിക്കാനുള്ള കഴിവ്, ചർച്ചയും സംഘർഷപരിഹാരവും, മാധ്യമ ഇടപെടൽ, ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയം, സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാനജ്ഞാനം, വിമർശനം സ്വീകരിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയുള്ള പ്രവർത്തകരെ വളർത്തണം. ഒരു നേതാവിനെ മാറ്റിയാൽ പകരം നിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന നിരവധി പ്രവർത്തകരെ ഓരോ സംഘടനാ ഘടകവും വളർത്തുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറണം. വ്യക്തിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സംഘടന ദുർബലമാണ്; പല തലമുറകളിലായി നേതൃത്വത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംഘടനയാണ് ശക്തമായത്.
സ്ഥാനമോഹത്തെ നേരിടുന്നതിനും വ്യക്തികളെ വേട്ടയാടുന്ന ഒരു ശിക്ഷാനടപടി സംവിധാനം മതിയാകില്ല. പദവിക്കായി സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തൽ, വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനം ഉപയോഗിക്കൽ, ഗ്രൂപ്പ് രൂപീകരണം, സംഘടനാ തീരുമാനങ്ങളെ വ്യക്തിപരമായ താൽപര്യത്തിനായി വളച്ചൊടിക്കൽ, പദവി ലഭിക്കാത്തപ്പോൾ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറൽ തുടങ്ങിയ പ്രവണതകൾ രാഷ്ട്രീയമായി പരിശോധിക്കണം. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം “സ്ഥാനമോഹികളെ വേട്ടയാടുക” എന്നതാകരുത്. സ്ഥാനമോഹത്തിന് സംഘടനയിൽ രാഷ്ട്രീയമായ പ്രതിഫലം ലഭിക്കാത്ത ഒരു പുതിയ മൂല്യവ്യവസ്ഥയാണ് സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത്. പദവിയെക്കാൾ പ്രവർത്തനത്തിനും, വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനത്തെക്കാൾ ആശയപരമായ വിശ്വാസ്യതയ്ക്കും, അധികാരത്തെക്കാൾ ജനബന്ധത്തിനും, വ്യക്തിപരമായ വിജയത്തെക്കാൾ കൂട്ടായ നേട്ടത്തിനും കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയമൂല്യം ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുമ്പോഴാണ് സ്ഥാനമോഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറ ദുർബലമാകുന്നത്.
ഭരണപദവിയും പാർട്ടി ഉത്തരവാദിത്വവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പുനഃപരിശോധിക്കണം. അധികാരം പാർട്ടിയുടെ അന്തിമലക്ഷ്യമല്ല; സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിനുള്ള ഒരു ഉപാധിയാണ്. അതിനാൽ ഭരണപദവിയിലുള്ള പ്രവർത്തകരെ അവരുടെ അധികാരത്തിന്റെ വലുപ്പംകൊണ്ടല്ല, ആ അധികാരം ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാക്കിയ സാമൂഹിക ഫലത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് വിലയിരുത്തേണ്ടത്. ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളുടെ സാമൂഹിക പ്രതിഫലം, പൊതുജനങ്ങളുടെ പ്രതികരണം, സുതാര്യത, ഉത്തരവാദിത്വബോധം എന്നിവ സംഘടനാ വിലയിരുത്തലിന്റെ ഭാഗമാകണം. ഭരണപദവി വ്യക്തിപരമായ അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടമല്ലെന്നും ജനങ്ങളോടുള്ള അധിക ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്നും ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരമാണ് ആവശ്യം.
ഇതിനായി പാർട്ടിക്ക് സ്വന്തം ഗവേഷണ-ഡാറ്റാ സംവിധാനവും വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സമൂഹത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെ പഴയ അനുഭവങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം വിലയിരുത്താൻ കഴിയില്ല. കേരളത്തിലെ വർഗഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, യുവജനങ്ങളുടെ മനോഭാവം, തൊഴിലാളികളുടെയും കർഷകരുടെയും പ്രശ്നങ്ങൾ, പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ വളർച്ച, സാമ്പത്തിക പരിവർത്തനം, മാധ്യമ സ്വാധീനം, സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവണതകൾ, ജനാഭിപ്രായത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് തുടർച്ചയായ പഠനം വേണം. “നമ്മൾ കരുതുന്നത് എന്താണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം “തെളിവുകൾ എന്താണ് പറയുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യവും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ വരണം. ശാസ്ത്രീയമായ വിവരശേഖരണവും സാമൂഹിക ഗവേഷണവും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനമെടുക്കലിന്റെ ഭാഗമാകുമ്പോഴാണ് സംഘടനയ്ക്ക് സ്വന്തം തെറ്റായ ധാരണകളിൽ നിന്ന് പുറത്തുകടക്കാൻ കഴിയുക.
ഈ മാറ്റങ്ങൾ ഒരു സമ്മേളനപ്രമേയത്തിൽ അവസാനിക്കാതിരിക്കാൻ അവയ്ക്ക് നിരന്തരമായ ഫലപരിശോധനയും വേണം. ആറുമാസത്തിലൊരിക്കൽ ഓരോ സംഘടനാ ഘടകവും സ്വന്തം പ്രവർത്തനം പരിശോധിക്കണം. പ്രത്യയശാസ്ത്ര സജീവത എത്രമാത്രം വർധിച്ചു, സംഘടനാ പ്രവർത്തകരുടെ യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തം എത്രമാത്രം ശക്തമായി, ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം എത്രത്തോളം മെച്ചപ്പെട്ടു, യുവാക്കളിലും പുതിയ പ്രവർത്തകരിലും നിന്ന് പുതിയ നേതൃത്വം ഉയർന്നുവന്നോ, സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ വിമർശനത്തിന്റെയും അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിന്റെയും നിലവാരം മെച്ചപ്പെട്ടോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ അളക്കണം. രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം ആദ്യത്തെ സംഘടനാ പരിശോധന വീണ്ടും നടത്തി മുൻകാല റിപ്പോർട്ടുമായി താരതമ്യം ചെയ്യണം. എന്താണ് മെച്ചപ്പെട്ടത്, എന്താണ് മോശമായത്, ഏത് പരിഷ്കാരം പരാജയപ്പെട്ടു, എന്തുകൊണ്ട് പരാജയപ്പെട്ടു എന്നതും തുറന്നുപറയണം. അങ്ങനെ മാത്രമേ പുനരുജ്ജീവനം ഒരു മുദ്രാവാക്യത്തിൽ നിന്ന് അളക്കാവുന്ന സംഘടനാ പ്രക്രിയയായി മാറുകയുള്ളൂ.
ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയുടെയും വിജയം എത്ര സ്ഥാനമോഹികളെ കണ്ടെത്തി പുറത്താക്കി എന്നതിൽ അളക്കാൻ പാടില്ല. പദവി ലഭിക്കാത്തപ്പോഴും സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകരുടെ എണ്ണം വർധിച്ചോ, പുതിയ തലമുറയിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയമായി കഴിവുള്ള നേതൃത്വം ഉയർന്നുവന്നോ, ജനങ്ങളുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം ശക്തമായോ, പ്രവർത്തകർക്ക് ഭയമില്ലാതെ വിമർശിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉണ്ടായോ, വ്യക്തികളെക്കാൾ സ്ഥാപനങ്ങൾ ശക്തമായോ, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കിടയിലും പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സാന്നിധ്യം നിലനിന്നോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം. ഒരു നേതാവിന്റെ ജനപ്രീതിയേക്കാൾ സംഘടനയുടെ സ്ഥാപനശക്തിയും, ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വിജയത്തേക്കാൾ ദീർഘകാല ജനവിശ്വാസവും, പദവികളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ രാഷ്ട്രീയമായി വളർന്ന പ്രവർത്തകരുടെ എണ്ണവും പ്രധാനമാകണം.
അതിനാൽ സി.പി.ഐ.(എം)യുടെ പുനരുജ്ജീവനം എന്നത് ചില വ്യക്തികളെ മാറ്റി പുതിയ വ്യക്തികളെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കൊണ്ടുവരുന്ന ഒരു ഭരണപരമായ പുനഃക്രമീകരണമല്ല. അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണമാണ്. പദവിക്ക് വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകനിൽ നിന്ന് ആശയത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകനിലേക്കും, വ്യക്തികേന്ദ്രിത നേതൃത്വത്തിൽ നിന്ന് കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിലേക്കും, അധികാരകേന്ദ്രിത രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് ജനകേന്ദ്രിത രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കും, ഔപചാരിക പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ജീവിക്കുന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് വിശകലനത്തിലേക്കും, ഭയത്തോടെയുള്ള അനുസരണത്തിൽ നിന്ന് ധൈര്യമുള്ള വിമർശനത്തിലേക്കും, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കേന്ദ്രീകൃത രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് ദീർഘകാല സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിലേക്കും സംഘടന മാറേണ്ടതുണ്ട്. പഴയ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തെ തകർത്തശേഷം പുതിയ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം; പഴയ സ്ഥാനമോഹികളെ മാറ്റിയശേഷം പുതിയ സ്ഥാനമോഹികളെ വളർത്തുന്ന അതേ സംഘടനാ സംസ്കാരം നിലനിർത്തുന്നതും പരാജയമായിരിക്കും.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇനി ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം “സ്ഥാനമോഹികൾ ആരാണ്?” എന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്. “സ്ഥാനമോഹം വളരാൻ ഇടയാക്കിയ സംഘടനാ സാഹചര്യം എന്താണ്?”, “അത്തരം പ്രവണതകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഫലം ലഭിച്ചത് എങ്ങനെ?”, “പ്രത്യയശാസ്ത്രവും ജനബന്ധവും സംഘടനാ ജനാധിപത്യവും എവിടെയാണ് ദുർബലമായത്?”, “ആ ദൗർബല്യങ്ങളെ എങ്ങനെ തിരുത്താം?” എന്നീ ചോദ്യങ്ങളിലേക്കാണ് അന്വേഷണം നീങ്ങേണ്ടത്. ജീർണതയുടെ കൊമ്പുകൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നത് ആവശ്യമായേക്കാം; എന്നാൽ കൊമ്പുകൾ വീണ്ടും വളരാതിരിക്കാൻ വേരുകളിലെ രോഗം ചികിത്സിക്കുകയാണ് നിർണായകം. സ്ഥാനമോഹികളെ മാത്രം തിരുത്തുന്നതിൽ നിന്ന് സ്ഥാനമോഹത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സംസ്കാരം തിരുത്തുന്നതിലേക്കും, വ്യക്തികളെ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് സംഘടനയെ മാറ്റുന്നതിലേക്കും, സംഘടനയെ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ മാറ്റുന്നതിലേക്കുമുള്ള യാത്രയിലാണ് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനം ആരംഭിക്കുന്നത്.
വ്യക്തികൾ വരും, പോകും. സ്ഥാനങ്ങൾ മാറും. നേതൃത്വങ്ങൾ മാറും. എന്നാൽ ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്. ആ ദൗത്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ സംഘടനയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വം. സ്ഥാനമോഹത്തെ തോൽപ്പിക്കേണ്ടത് സ്ഥാനമോഹികളെ മാത്രം തോൽപ്പിച്ചുകൊണ്ടല്ല; സ്ഥാനമോഹത്തിന് രാഷ്ട്രീയമായി വളരാനും അധികാരമായി മാറാനും കഴിയാത്ത ഒരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടാണ്. കൊമ്പുകൾ മാത്രം വെട്ടരുത്; വേരുകൾ ചികിത്സിക്കുക. വ്യക്തികളെ മാത്രം മാറ്റരുത്; സംഘടനയെ മാറ്റുക. സംഘടനയെ മാത്രം മാറ്റരുത്; അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കുക. അവിടെയാണ് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പുനരുജ്ജീവനം ആരംഭിക്കുന്നത്.
ഇത് നടപ്പാക്കാൻ നേതൃത്വം ആദ്യം തന്നെ ഒരു കാര്യത്തിൽ മാതൃക കാണിക്കണം. പാർട്ടിയുടെ തിരുത്തൽ താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് മാത്രം ആവശ്യപ്പെടുകയും മേൽത്തട്ടിലെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്താൽ ഈ പദ്ധതി പരാജയപ്പെടും. അതിനാൽ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വം മുകളിലുള്ള നേതൃത്വത്തിനാണ്. താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരെ തിരുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് നേതൃത്വം സ്വന്തം പ്രവർത്തനരീതിയെ പരിശോധിക്കണം.
അതിനാൽ പ്രവർത്തനപദ്ധതിയുടെ ആദ്യ വാചകവും അവസാന വാചകവും ഒന്നുതന്നെയാകണം “വ്യക്തികളെ മാത്രം തിരുത്തരുത്; വ്യക്തികളെ സ്ഥാനമോഹികളാക്കുന്ന സംഘടനാ സാഹചര്യത്തെ തിരുത്തുക.” അതാണ് സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരായ യഥാർത്ഥ പരിഹാരം. അതാണ് സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ സംഘടനാ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപഥവും.
സി.പി.ഐ.(എം)-ലെ സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച ഒടുവിൽ ചില വ്യക്തികളുടെ പേരുകളിൽ അവസാനിക്കരുത്. ടി. കെ. ഗോവിന്ദനോ, കുഞ്ഞുകൃഷ്ണനോ, ജി. സുധാകരനോ, പി. കെ. ശശിയോ മറ്റാരെങ്കിലുമോ എന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി പ്രസക്തമായിരിക്കാം; എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ പ്രസക്തമായ ചോദ്യം, ഇത്തരം സ്ഥാനമോഹ പ്രവണതകൾക്ക് ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ വളരാനും സ്വാധീനം നേടാനും കഴിയുന്ന സാഹചര്യം എങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടു എന്നതാണ്. വ്യക്തികളുടെ പെരുമാറ്റം സംഘടനയുടെ ഒരു ലക്ഷണമാണെങ്കിൽ, ആ ലക്ഷണം മാത്രം ചികിത്സിച്ചുകൊണ്ട് രോഗം ഭേദമാക്കാനാവില്ല. അതിന്റെ വേരുകളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലണം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധിയുടെ യഥാർത്ഥ പരിഹാരം വ്യക്തികളെ കണ്ടെത്തി കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിലോ ശിക്ഷിക്കുന്നതിലോ മാത്രം അല്ല; സ്ഥാനമോഹത്തെയും വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തെയും ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തെയും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സാഹചര്യത്തെ മാറ്റുന്നതിലാണ്.
ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി അതിന്റെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളല്ല, അതിന്റെ ആശയമാണ്; അതിന്റെ നേതാക്കളല്ല, ജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പ്രവർത്തകരാണ്; അതിന്റെ പദവികളല്ല, സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിനുള്ള ചരിത്രപരമായ ദൗത്യമാണ്. ഈ അടിസ്ഥാനക്രമം തലകീഴായി മാറുമ്പോഴാണ് ജീർണത ആരംഭിക്കുന്നത്. ആശയത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വ്യക്തിയും, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പദവിയും, ജനങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് അധികാരവും, കൂട്ടായ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനവും, വിമർശനത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് അനുസരണവും വരുമ്പോൾ ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടി ക്രമേണ തന്റെ ആന്തരിക രാഷ്ട്രീയ ഊർജം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. പുറമേ സംഘടന ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നിയാലും അകത്ത് അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധശേഷി ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാം.
അതുകൊണ്ട് പുനരുജ്ജീവനം എന്നത് പുതിയ നേതാക്കളെ കൊണ്ടുവരികയോ ചില പഴയ നേതാക്കളെ മാറ്റിനിർത്തുകയോ മാത്രം അല്ല. പുതിയ രാഷ്ട്രീയ മനുഷ്യനെ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനം. പദവിയില്ലാത്തപ്പോഴും അതേ ആത്മാർഥതയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകൻ, അധികാരത്തിലിരുന്നാലും അതിനെ വ്യക്തിപരമായ സ്വത്തായി കാണാത്ത നേതാവ്, വിമർശനത്തെ ശത്രുതയായി കാണാത്ത സംഘടന, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള നേതൃത്വം, പുതിയ തലമുറയെ അനുയായികളായി അല്ല രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകരായി വളർത്തുന്ന പാർട്ടി—ഇവയാണ് ഒരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ. അത്തരമൊരു സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുമ്പോൾ സ്ഥാനമോഹത്തിന് സ്വാഭാവികമായി ലഭിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഫലം കുറയും.
ഇതിനായി പാർട്ടിക്ക് ധീരമായ ഒരു ആത്മപരിശോധന ആവശ്യമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തിന്റെ കാരണം അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് സംഘടനാ ജീർണതയുടെ കാരണം അന്വേഷിക്കുന്നതിലേക്കും, വ്യക്തികളുടെ പിഴവുകൾ എണ്ണുന്നതിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിലേക്കും, സ്ഥാനാർത്ഥികളെ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാറ്റുന്നതിലേക്കും, നേതൃത്വത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നേതൃത്വത്തെ പരിശോധിക്കുന്നതിലേക്കും പാർട്ടി നീങ്ങണം. “ആരാണ് തെറ്റുകാരൻ?” എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം “എന്താണ് തെറ്റായിത്തീർന്നത്?” എന്ന ചോദ്യവും ഉയരണം. അതിലും പ്രധാനമായി, “ഇത് എങ്ങനെ തിരുത്താം?” എന്ന ചോദ്യം സംഘടനയുടെ എല്ലാ തലങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാകണം.
ഒരു പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം മുകളിൽ നിന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കാനാവില്ല. അത് താഴെത്തട്ടിൽ അനുഭവപ്പെടണം. ബ്രാഞ്ച് യോഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തകർക്ക് ഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയണം. ലോക്കൽ കമ്മിറ്റികൾ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങണം. ഏരിയയും ജില്ലാ കമ്മിറ്റികളും താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള അനുഭവങ്ങൾ കേൾക്കണം. സംസ്ഥാന നേതൃത്വം സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിമർശനം സ്വീകരിക്കണം. നേതൃത്വത്തിന്റെ മഹത്വം അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിൽ അല്ല, അധികാരം വികേന്ദ്രീകരിച്ച് പുതിയ നേതൃത്വത്തെ വളർത്തുന്നതിലാണെന്ന് തെളിയിക്കണം. ഒരു നേതാവിന്റെ വിജയം തനിക്കുശേഷം എത്ര നേതാക്കളെ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതിലാണ്; എത്രകാലം സ്വന്തം സ്ഥാനം നിലനിർത്തി എന്നതിലല്ല.
സ്ഥാനമോഹ രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരായ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ പ്രതിരോധം ശിക്ഷയല്ല; ഒരു പുതിയ മൂല്യവ്യവസ്ഥയാണ്. പദവിക്ക് പകരം പ്രവർത്തനത്തിന് വില ലഭിക്കുന്നിടത്ത് സ്ഥാനമോഹം ക്ഷയിക്കും. വ്യക്തിപരമായ വിശ്വസ്തതയ്ക്ക് പകരം ആശയപരമായ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് വില ലഭിക്കുന്നിടത്ത് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയം ദുർബലമാകും. വിമർശനം ശിക്ഷിക്കപ്പെടാതെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് സംഘടനയുടെ സ്വയംതിരുത്തൽ ശേഷി വർധിക്കും. ജനങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്കാണ് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ അംഗീകാരം ലഭിക്കുന്നിടത്ത് അധികാരകേന്ദ്രിതത്വം കുറയും. പദവി നഷ്ടപ്പെട്ടാലും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തുടരാൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ പദവിയോടുള്ള ആസക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനവും തകരും.
ഇതെല്ലാം നടപ്പാക്കാൻ സമയം ആവശ്യമാണ്. ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തോൽവിക്ക് പിന്നാലെ കുറച്ച് യോഗങ്ങൾ നടത്തി, ചിലരെ മാറ്റി, പുതിയ പ്രമേയം പാസാക്കി, വീണ്ടും പഴയ രീതിയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നത് പുനരുജ്ജീവനമല്ല. സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണം ഒരു ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയായിരിക്കണം. സംഘടനാ ഓഡിറ്റ്, പ്രവർത്തകരുടെ അഭിപ്രായശേഖരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പഠനം, തുടർച്ചയായ പ്രത്യയശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസം, നേതൃത്വപരിശീലനം, ജനബന്ധ പുനർനിർമ്മാണം, യുവജന-സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം, ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ, തീരുമാനങ്ങളുടെ ഫലപരിശോധന, സ്ഥാനവിതരണത്തിലെ സുതാര്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള ഒരു സമഗ്ര പരിപാടിയായി നടപ്പാക്കണം. അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ അളക്കുകയും പരാജയപ്പെട്ട നടപടികൾ തിരുത്തുകയും വിജയകരമായവ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുകയും വേണം.
എന്നാൽ ഇതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ജാഗ്രത അനിവാര്യമാണ്. പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ പേരിൽ പുതിയൊരു അധികാരകേന്ദ്രിതത്വം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടരുത്. പഴയ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വത്തെ മാറ്റി പുതിയ വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം സ്ഥാപിച്ചാൽ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടതായി തോന്നുമെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ അത് പുതിയ രൂപത്തിൽ തുടരുകയാണ്. പഴയ സ്ഥാനമോഹികളെ മാറ്റി പുതിയ സ്ഥാനമോഹികളെ വളർത്തുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകരുത്. അതുകൊണ്ട് വ്യക്തികളെ ആശ്രയിക്കാത്ത, സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന, ആശയപരമായ ചർച്ചയെ കേന്ദ്രമാക്കുന്ന, താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരുടെ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്ന സംഘടനാ ഘടനയാണ് ലക്ഷ്യം.
അവസാനം, ഈ മുഴുവൻ ചർച്ചയെ ഒരു വാചകത്തിൽ ചുരുക്കാമെങ്കിൽ അത് ഇതാണ്: സ്ഥാനമോഹികൾ പാർട്ടിയുടെ പ്രതിസന്ധിയുടെ മുഴുവൻ കാരണം അല്ല; പാർട്ടിയുടെ ആന്തരിക പ്രത്യയശാസ്ത്ര-സംഘടനാ ജീർണതയുടെ ദൃശ്യമായ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് സ്ഥാനമോഹത്തെ ഇല്ലാതാക്കണമെങ്കിൽ സ്ഥാനമോഹികളെ മാത്രം മാറ്റിയാൽ പോരാ; സ്ഥാനമോഹം വളരാൻ ആവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയ മണ്ണ് തന്നെ മാറ്റണം. ആ മണ്ണിൽ ആശയപരമായ വ്യക്തതയും വർഗബോധവും ജനബന്ധവും കൂട്ടായ നേതൃത്വവും വിമർശനാത്മക ചിന്തയും സംഘടനാ ജനാധിപത്യവും രാഷ്ട്രീയ നൈതികതയും വീണ്ടും വളർത്തണം.
പാർട്ടിയുടെ ജീർണതയുടെ കൊമ്പുകൾ വെട്ടിമാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് വേരുകളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിലേക്കാണ് ഇനി നീങ്ങേണ്ടത്. വ്യക്തികളെ മാറ്റുന്നതിൽ നിന്ന് സംഘടനാ സംസ്കാരം മാറ്റുന്നതിലേക്കും, സ്ഥാനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ആശയത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലേക്കും, അധികാരത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ജനശക്തിയെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിലേക്കും, അനുസരണത്തെ മാത്രം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് ചിന്തിക്കുന്ന പ്രവർത്തകനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലേക്കും പാർട്ടി മാറണം.
അത് സാധിച്ചാൽ ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധി ഒരു തകർച്ചയുടെ തുടക്കമല്ല, ഒരു പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ തുടക്കമായി മാറാം. പരാജയം ആത്മപരിശോധനയിലേക്ക് നയിക്കാം; ആത്മപരിശോധന തിരുത്തലിലേക്ക് നയിക്കാം; തിരുത്തൽ പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കാം; പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരം വീണ്ടും ജനങ്ങളുമായുള്ള വിശ്വാസബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കാം. അപ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ ശക്തി ചില വ്യക്തികളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ അല്ല, ആശയത്തിലും സംഘടനയിലും ജനങ്ങളിലുമാണ് എന്ന് വീണ്ടും തെളിയിക്കപ്പെടും.
വ്യക്തികൾ വരും, പോകും. സ്ഥാനങ്ങൾ മാറും. നേതൃത്വങ്ങൾ മാറും. എന്നാൽ ഒരു വിപ്ലവപാർട്ടിയുടെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം നിലനിൽക്കും. ആ ദൗത്യത്തിന് അനുയോജ്യമായ സംഘടനയെ വീണ്ടും സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരവാദിത്വം.
സ്ഥാനമോഹത്തെ തോൽപ്പിക്കേണ്ടത് സ്ഥാനമോഹികളെ മാത്രം തോൽപ്പിച്ചല്ല; സ്ഥാനമോഹത്തിന് രാഷ്ട്രീയമായി വളരാനാവാത്ത ഒരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ടാണ്. അതാണ് യഥാർത്ഥ തിരുത്തൽ. അതാണ് യഥാർത്ഥ പുനരുജ്ജീവനം. അതാണ് മുന്നോട്ടുള്ള വഴി.
Leave a comment