കേരളസമൂഹത്തിലെ അതിവേഗ മധ്യവർഗവൽക്കരണവും ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണവും- വളർന്നുവരുന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പരിസ്ഥിതിയെ എങ്ങനെ മറികടക്കാം?

കേരളത്തിന്റെ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളെയും പാർട്ടി സംഘടനകളുടെ ശക്തി-ദൗർബല്യങ്ങളെയും മാത്രം പരിശോധിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. കേരളീയ സമൂഹത്തിന്റെ ആന്തരിക ഘടനയിൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശകങ്ങളായി സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വലിയ സാമൂഹിക പരിവർത്തനങ്ങളെ കൂടി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് സമൂഹത്തിന്റെ വ്യാപകമായ മധ്യവർഗവൽക്കരണം. വിദ്യാഭ്യാസം, ഗൾഫ് കുടിയേറ്റം, നഗരവൽക്കരണം, സേവനമേഖലയുടെ വളർച്ച, സർക്കാർ ക്ഷേമപദ്ധതികൾ, ഭൂസ്വത്തിന്റെ വ്യാപനം, വീടുകളുടെ ഉടമസ്ഥത, സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യപരിചരണവും, ഉപഭോഗശേഷിയുടെ വർധന, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വ്യാപനം തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നാണ് കേരളത്തിൽ വലിയൊരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ ജീവിതനിലവാരം ഉയർന്നത്. ഈ മാറ്റം ചരിത്രപരമായി പുരോഗതിയുടെ അടയാളമാണ്. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ഉയർച്ച സ്വാഭാവികമായി ഇടതുപക്ഷ വർഗബോധത്തിന്റെ വളർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കണമെന്നില്ല. മറിച്ച്, ഒരു ഘട്ടത്തിനു ശേഷം അത് വ്യക്തികേന്ദ്രിതമായ അഭിലാഷങ്ങൾക്കും ഉപഭോഗകേന്ദ്രിതമായ ജീവിതവീക്ഷണത്തിനും സാമൂഹിക പദവിയോടുള്ള താൽപര്യത്തിനും മത്സരബോധത്തിനും വഴിയൊരുക്കാം. അതോടൊപ്പം ജാതി, മതം, സാംസ്കാരിക സ്വത്വം, ദേശീയത, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ ആശങ്കകൾ ചേർന്നുവരുമ്പോൾ, പരമ്പരാഗത വർഗരാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ മനഃശാസ്ത്രം രൂപപ്പെടുന്നു. ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കേരളത്തിൽ വളർന്നുവരുന്ന ഒരു മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക പരിസ്ഥിതിയെ സി.പി.എം. ഗൗരവമായി പഠിക്കേണ്ടത്.

ഇവിടെ ആദ്യം ഒരു അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസം വരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. കേരളത്തിലെ മധ്യവർഗവൽക്കരണം സ്വതവേ ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണമല്ല. മധ്യവർഗത്തിൽപ്പെട്ട എല്ലാവരും ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു എന്ന നിഗമനവും ശരിയല്ല. എന്നാൽ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ മധ്യവർഗവൽക്കരണം ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഹിന്ദുത്വത്തിന് അനുകൂലമായ പുതിയ സാമൂഹിക ഇടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാമെന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ട യാഥാർത്ഥ്യം. പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ ഒരു വിഭാഗത്തിന് വർഗപരമായ ഐക്യത്തെക്കാൾ വ്യക്തിഗത നേട്ടം പ്രധാനമാകുമ്പോൾ, സമൂഹത്തിലെ അസമത്വങ്ങളെ സാമൂഹികനീതിയുടെ പ്രശ്നമായി കാണുന്നതിനുപകരം വ്യക്തിയുടെ കഴിവ്, മത്സരം, പരിശ്രമം, യോഗ്യത എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള പ്രവണത വളരാം. അതോടൊപ്പം സ്വന്തം സാമ്പത്തിക ഉയർച്ചയോടൊപ്പം ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹിക പദവി നേടിയെന്ന ബോധവും വളരാം. ഈ സാമൂഹിക മനഃശാസ്ത്രത്തിലേക്ക് മതപരമായ സ്വത്വവും സാംസ്കാരിക അഭിമാനവും ദേശീയതയും ഭൂരിപക്ഷ സമൂഹത്തിന്റെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും ചേർന്നാൽ, ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഒരു പുതിയ മാനസിക അടിത്തറ രൂപപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രശ്നത്തെ വെറും “ബിജെപിയുടെ വോട്ട് വർധിക്കുന്നു” എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കണക്കായി കാണുന്നത് അപര്യാപ്തമാണ്. പ്രശ്നം അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ളതാണ്: സമൂഹത്തിന്റെ ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ ലോകവീക്ഷണം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണോ?

കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഇതിൽ ഒരു വലിയ വൈരുദ്ധ്യം കാണാം. കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുആരോഗ്യം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, ഭൂസംബന്ധമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങൾ, ജനാധിപത്യവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. എന്നാൽ ഈ നേട്ടങ്ങൾ തന്നെ ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗത്തിന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടു. ഒരിക്കൽ ജീവിതസുരക്ഷയ്ക്കും അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങൾക്കുമായി ഇടതുപക്ഷത്തോട് ചേർന്നിരുന്ന ജനവിഭാഗത്തിലെ ഒരു ഭാഗം പിന്നീട് ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസവും മെച്ചപ്പെട്ട വരുമാനവും സ്വകാര്യ സ്വത്തും തൊഴിൽസാധ്യതകളും നേടിയപ്പോൾ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണനകൾ മാറാൻ തുടങ്ങി. ഇതൊരു ചരിത്രപരമായ വിരോധാഭാസമാണ്. ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സാമൂഹിക നേട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന പുതിയ മധ്യവർഗത്തിലെ ഒരു വിഭാഗം പിന്നീട് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ ഭാഷയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു. അതിനാൽ ഈ വിഭാഗത്തെ “കൃതഘ്നർ” എന്നോ “വലതുപക്ഷത്തിലേക്ക് പോയവർ” എന്നോ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് പ്രശ്നത്തെ പരിഹരിക്കില്ല. അവരുടെ സാമൂഹിക രൂപീകരണത്തിന്റെ ഭൗതിക കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയാണ് വേണ്ടത്.

പഴയ വർഗരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രചോദ്യങ്ങൾ തൊഴിൽ, കൂലി, ഭൂമി, തൊഴിൽസുരക്ഷ, ഭക്ഷണം, വാസസ്ഥലം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവയായിരുന്നു. പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ അതിനേക്കാൾ സങ്കീർണ്ണമാണ്. മക്കൾക്ക് മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസം എങ്ങനെ നൽകാം, നല്ല തൊഴിൽ എങ്ങനെ നേടാം, വിദേശത്തോ രാജ്യത്തെ പുതിയ മേഖലകളിലോ അവസരങ്ങൾ എങ്ങനെ കണ്ടെത്താം, വീട് എങ്ങനെ മെച്ചപ്പെടുത്താം, ആരോഗ്യച്ചെലവ് എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ എങ്ങനെ മുന്നേറാം, സംരംഭം എങ്ങനെ തുടങ്ങാം, ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ എങ്ങനെ ഉയർത്താം, വ്യക്തിഗത സുരക്ഷയും സാമൂഹിക പദവിയും എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കാം തുടങ്ങിയവയാണ് അവരുടെ പ്രധാന ആശങ്കകളിൽ പലതും. ഈ ജീവിതാനുഭവങ്ങളോട് ഇടതുപക്ഷം സംസാരിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയശക്തി ആ ശൂന്യത നിറയ്ക്കും. അതുകൊണ്ട് പുതിയ മധ്യവർഗത്തെ സമീപിക്കുമ്പോൾ “നിങ്ങൾ വർഗശത്രുക്കളാണ്” എന്ന പഴയ ഭാഷയ്ക്ക് പകരം അവരുടെ ജീവിത യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുന്ന പുതിയ ഇടതുപക്ഷ ഭാഷ ആവശ്യമാണ്.

ഇവിടെയാണ് ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ശക്തി ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്. ഹിന്ദുത്വം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുദ്രാവാക്യം മാത്രമല്ല; മതം, സംസ്കാരം, ചരിത്രം, ദേശീയത, ജാതി, പാരമ്പര്യം, ക്ഷേത്രം, കുടുംബം, സാമൂഹിക സേവനം, യുവജന പ്രവർത്തനം, ഡിജിറ്റൽ മാധ്യമം തുടങ്ങിയ വിവിധ മേഖലകളിലൂടെ സാമൂഹിക ബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക പ്രക്രിയ കൂടിയാണ്. കേരളത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണങ്ങൾ ഹിന്ദുത്വ സംഘടനകൾ പ്രാദേശിക സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ക്ഷേത്രകേന്ദ്രിത ഇടപെടലുകൾ, സാമൂഹിക സേവനം തുടങ്ങിയ മാർഗങ്ങളിലൂടെ സ്വാധീനമേഖലകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം ഹിന്ദുത്വത്തെ നേരിടാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് വൈകിയ പ്രതികരണമായി മാറാം. ഒരു ആശയത്തിന് സമൂഹത്തിൽ വേരുറപ്പിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണം ആവശ്യമില്ല; കുടുംബം, വിദ്യാഭ്യാസം, സംസ്കാരം, സോഷ്യൽ മീഡിയ, മതപരമായ കൂട്ടായ്മകൾ, യുവജന ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ അത് ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകാം.

ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ ഈ വളർച്ചയെ നേരിടുന്നതിൽ ഇടതുപക്ഷം പലപ്പോഴും ഒരു അടിസ്ഥാന പിഴവ് വരുത്താനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. മതവിശ്വാസത്തെയും ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തെയും ഒരേ കാര്യമായി കാണുക എന്നതാണ് ആ പിഴവ്. കേരളത്തിലെ ഹിന്ദു സമൂഹത്തിലെ സാധാരണ മതവിശ്വാസിയെയും ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തെയും വേർതിരിച്ചറിയാതെ സംസാരിക്കുന്നത് പ്രതിരോധിക്കേണ്ട രാഷ്ട്രീയത്തേക്കാൾ വലിയ സാമൂഹിക അകലം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. ക്ഷേത്രം, ആചാരം, വിശ്വാസം, മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ എന്നിവയെ അപമാനിക്കുന്നതോ അവയെ സ്വതവേ പിന്തിരിപ്പൻ രാഷ്ട്രീയമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതോ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന് കൂടുതൽ അവസരം നൽകും. ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ നിലപാട് വേറിട്ടതായിരിക്കണം: മതവിശ്വാസത്തിന് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം; മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ മേൽക്കോയ്മയ്ക്ക് എതിർപ്പ്; എല്ലാ മതങ്ങൾക്കും തുല്യ പൗരാവകാശം; ഭരണകൂടത്തിന് മതനിരപേക്ഷത. ഈ വ്യത്യാസം വ്യക്തമായി സ്ഥാപിക്കാനാകുമ്പോഴാണ് മതവിശ്വാസികളായ ജനങ്ങളെയും മതരാഷ്ട്രീയത്തെയും ഒരേ വിഭാഗമായി കാണുന്ന തെറ്റിൽ നിന്ന് ഇടതുപക്ഷം രക്ഷപ്പെടുക.

ഇതിനൊപ്പം ജാതിയുടെ പ്രശ്നവും ഗൗരവമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പുതിയ മധ്യവർഗവൽക്കരണത്തെ ജാതിയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. വിവിധ പിന്നാക്ക, ദളിത്, മറ്റു സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ പുതിയ മധ്യവർഗ വിഭാഗങ്ങൾ സാമ്പത്തിക ഉയർച്ചയ്ക്കൊപ്പം അംഗീകാരം, പ്രതിനിധാനം, സാമൂഹിക പദവി, സാംസ്കാരിക ആത്മാഭിമാനം എന്നിവയും ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വർഗരാഷ്ട്രീയം ജാതിപ്രശ്നത്തെ പൂർണമായി പരിഹരിച്ചുവെന്ന ധാരണയിൽ തുടരുകയാണെങ്കിൽ ഈ പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യം ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെ പോകും. അതേസമയം ജാതിസ്വത്വത്തെ മാത്രം രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നതും പ്രശ്നപരിഹാരമല്ല. ആവശ്യമായത് വർഗവും ജാതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കുന്ന ഒരു സമീപനമാണ്. ജാതിയനുഭവത്തെ അംഗീകരിക്കുകയും അതിന്റെ ഭൗതിക-ചരിത്രപരമായ കാരണങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുകയും, അതിനെ വിശാലമായ സാമൂഹിക സമത്വത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രത്യേക സംഭാവനയാകേണ്ടത്.

ഇതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം സംഘടനാപരമായ തിരുത്തലാണ്. സമൂഹം മാറിയപ്പോൾ പാർട്ടിയുടെ ജനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്ന രീതിയും മാറേണ്ടതുണ്ട്. പഴയ കാലത്ത് ഒരു ബ്രാഞ്ച് പ്രധാനമായും പാർട്ടി തീരുമാനങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്ന സംഘടനാ ഘടകമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് അത് പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക മാറ്റങ്ങൾ പഠിക്കുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ കേന്ദ്രമായി മാറണം. ഒരു പ്രദേശത്തെ യുവാക്കൾ എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത്, സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽ-ജീവിത പ്രശ്നങ്ങൾ എന്താണ്, പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ പ്രധാന ആശങ്കകൾ എന്താണ്, തൊഴിലാളികളുടെ തൊഴിൽരൂപം എങ്ങനെ മാറുന്നു, ദളിത്-പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ പുതിയ ആവശ്യങ്ങൾ എന്താണ്, പ്രവാസി കുടുംബങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്താണ്, സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യച്ചെലവും ജനങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു, സോഷ്യൽ മീഡിയ ഏതു രാഷ്ട്രീയ ധാരണകളാണ് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത്—ഇതെല്ലാം ബ്രാഞ്ചുകൾ പഠിക്കണം. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിവരം ശേഖരിക്കുക → വിശകലനം ചെയ്യുക → പ്രശ്നത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണം കണ്ടെത്തുക → രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ രൂപപ്പെടുത്തുക → ഫലം വിലയിരുത്തുക എന്നൊരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരം വളർത്തേണ്ടതുണ്ട്.

ഇതിനൊപ്പം സി.പി.എം.യുടെ രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയവും പുനഃസംഘടിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പുതിയ തലമുറയോട് പഴയ രാഷ്ട്രീയ പദാവലികൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് സംസാരിച്ചാൽ ആശയവിനിമയത്തിലെ അകലം വർധിക്കും. മാർക്സിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നല്ല അതിന്റെ അർത്ഥം; മറിച്ച് അവയെ പുതിയ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. AI, ഓട്ടോമേഷൻ, ഗിഗ് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോം, ഡാറ്റ, കോർപ്പറേറ്റ് ഏകാധിപത്യം, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, പുതിയ തൊഴിൽരൂപങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ പുതിയ വിഷയങ്ങളെ മാർക്സിസ്റ്റ് വിശകലനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ യുവാക്കൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്ന ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കണം. YouTube, Instagram, podcasts, short videos, digital publications തുടങ്ങിയ മാധ്യമങ്ങളിൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന് ശക്തമായ ബൗദ്ധിക-സാംസ്കാരിക സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകണം. വാർത്തയ്ക്ക് പ്രതികരിക്കുന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ സംഘടനയിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയബോധം നിർമ്മിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മാറേണ്ടതുണ്ട്.

മധ്യവർഗത്തെ സമീപിക്കുന്നതിൽ മറ്റൊരു പ്രധാന തിരുത്തൽ സാമ്പത്തിക നയത്തിലാണ്. മധ്യവർഗത്തിന്റെ എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളെയും “ഉപഭോക്തൃവാദം” എന്നു വിളിച്ച് തള്ളിക്കളയുന്നത് ശരിയല്ല. സ്വന്തം വീടും നല്ല വിദ്യാഭ്യാസവും മികച്ച ആരോഗ്യപരിചരണവും നല്ല തൊഴിലും സംരംഭവും സാങ്കേതികവിദ്യയും സുഖകരമായ ജീവിതവും ആഗ്രഹിക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ സ്വാഭാവിക സാമൂഹിക അഭിലാഷങ്ങളാണ്. ഇടതുപക്ഷം അവയെ നിരാകരിക്കേണ്ടതില്ല. പകരം വ്യക്തിയുടെ പുരോഗതിയും സമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതിയും പരസ്പരവിരുദ്ധമല്ലാത്ത ഒരു വികസന മാതൃക മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം. ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ, സഹകരണ സംരംഭങ്ങൾ, സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ, ഉൽപാദനമേഖല, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഹരിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, സാമൂഹിക സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയെ സാമൂഹിക നീതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയണം. “മുതലാളിത്തത്തിന് പകരം ദാരിദ്ര്യം” എന്ന തെറ്റായ ധാരണയ്ക്ക് ഇടതുപക്ഷം ഇടം നൽകാതെ “ചൂഷണമില്ലാത്ത ഉൽപാദനക്ഷമതയും പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ക്ഷേമവും” എന്ന ബദൽ വികസന ദർശനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം.

അതോടൊപ്പം ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന സംഘടനാപരമായ ജീർണതകളെയും നേരിടേണ്ടതുണ്ട്. ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്ന നേതൃത്വം, അധികാരകേന്ദ്രിതമായ പ്രവർത്തനരീതി, വ്യക്തികേന്ദ്രിത ഗ്രൂപ്പുകൾ, കഴിവുള്ള പ്രവർത്തകരെ അവഗണിക്കൽ, യുവാക്കൾക്ക് മതിയായ അവസരം നൽകാതിരിക്കൽ, സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ ജനാധിപത്യ സംവാദത്തിന്റെ കുറവ്, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ പരാതികൾ കേൾക്കാത്ത പ്രവണത എന്നിവ നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത് പുതിയ മധ്യവർഗം മാത്രമല്ല, മറ്റു സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളും അകന്നുപോകും. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആശയപരമായ വിശ്വാസ്യത അതിന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, അത് സ്വന്തം സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ എത്രത്തോളം ജനാധിപത്യം, സുതാര്യത, കഴിവ്, സാമൂഹികനീതി, ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവ പ്രയോഗിക്കുന്നു എന്നതിലും നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇവിടെ സി.പി.എം. ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക സഖ്യം രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടിവരും. തൊഴിലാളി വർഗം, കർഷകർ, കർഷകത്തൊഴിലാളികൾ, ദരിദ്രർ, ദളിതർ, പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ, സ്ത്രീകൾ, യുവാക്കൾ, പുതിയ മധ്യവർഗം, ചെറുകിട സംരംഭകർ, പ്രൊഫഷണലുകൾ, അധ്യാപകർ, ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ എന്നിവരെ പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്ന സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളായി കാണാതെ, പൊതുവായ ജനാധിപത്യ-സാമൂഹിക താൽപര്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയമാണ് ആവശ്യമായത്. ഇതാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സമകാലിക പുനർവ്യാഖ്യാനത്തിന് അവസരം നൽകുന്നത്. വർഗസമരത്തെ ഉപേക്ഷിക്കാതെ വർഗഘടനയുടെ പുതിയ രൂപങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക; ജാതിയെ അവഗണിക്കാതെ ജാതിയെ വർഗബന്ധങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി മനസ്സിലാക്കുക; മതത്തെ നിരാകരിക്കാതെ മതത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവൽക്കരണത്തെ വിമർശിക്കുക; മധ്യവർഗത്തെ ശത്രുവാക്കാതെ അതിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവത്തിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക—ഇതാണ് കൂടുതൽ സമഗ്രമായ സമീപനം.

ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ വളർച്ചയെ വെറും ബിജെപിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രമായി കാണുന്നത് സി.പി.എം.യെ തെറ്റായ പ്രതിരോധത്തിലേക്ക് നയിക്കും. ബിജെപിയുടെ വോട്ട് വർധന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സൂചനയാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള സാമൂഹിക പ്രക്രിയകൾ കൂടുതൽ പ്രധാനമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആശയം ജനങ്ങളുടെ കുടുംബജീവിതത്തിലും സാംസ്കാരികബോധത്തിലും ചരിത്രബോധത്തിലും സാമൂഹിക സ്വത്വത്തിലും ദേശീയതയെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയിലും ഇടം നേടുമ്പോൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം അതിന്റെ അവസാന ഘട്ടം മാത്രമാകും. അതിനാൽ മറുപടിയും ദീർഘകാലത്തേക്കുള്ളതായിരിക്കണം. ഹിന്ദുത്വത്തിനെതിരായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സഖ്യം മാത്രം മതിയാകില്ല; അതിന് പകരം ഒരു ബദൽ സാംസ്കാരിക ലോകവീക്ഷണം നിർമ്മിക്കണം. ശാസ്ത്രബോധം, സാമൂഹിക നീതി, മതനിരപേക്ഷത, ജനാധിപത്യം, മനുഷ്യസമത്വം, കേരള നവോത്ഥാനം, തൊഴിലാളി-കർഷക ചരിത്രം, ഭരണഘടനാപരമായ പൗരത്വം എന്നിവയെ പുതിയ തലമുറയുടെ ഭാഷയിൽ പുനർനിർവചിക്കണം.

അതിനാൽ കേരളത്തിലെ വളർന്നുവരുന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പരിസ്ഥിതിയെ മറികടക്കാനുള്ള വഴി കൂടുതൽ മുദ്രാവാക്യങ്ങളോ കൂടുതൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണങ്ങളോ മാത്രമല്ല. സമൂഹത്തെ വീണ്ടും പഠിക്കുക, മാറിയ വർഗഘടനയെ മനസ്സിലാക്കുക, പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക, ജാതി-മത-സാംസ്കാരിക സ്വത്വങ്ങളുടെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്യുക, ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ ദീർഘകാല സാംസ്കാരിക ഇടപെടലിന് ജനാധിപത്യ-മതനിരപേക്ഷ ബദൽ സൃഷ്ടിക്കുക, പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ സംസ്കാരം ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുക, പുതിയ തലമുറയുമായി പുതിയ ഭാഷയിൽ സംവദിക്കുക, സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയെയും സാമൂഹിക നീതിയെയും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന പുതിയ വികസന ദർശനം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുക—ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് നടക്കുന്ന ദീർഘകാല പ്രക്രിയയായിരിക്കണം.

അവസാനം പ്രശ്നത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു ഇതാണ്: കേരളം പഴയ കേരളമല്ല; അതിനാൽ പഴയ കേരളത്തിനായി രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ രീതികൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് പുതിയ കേരളത്തെ നയിക്കാനാവില്ല. മധ്യവർഗവൽക്കരണം ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പരാജയത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക തെളിവല്ല; മറിച്ച് ഇടതുപക്ഷം തന്നെ സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിച്ച സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ പുതിയ ചരിത്രഘട്ടമാണ്. എന്നാൽ ആ പുതിയ സമൂഹത്തിന്റെ വർഗവൈരുദ്ധ്യങ്ങളും സ്വത്വവൈരുദ്ധ്യങ്ങളും അഭിലാഷങ്ങളും തിരിച്ചറിയാതെ പോയാൽ അതേ സാമൂഹിക മാറ്റം വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന് പുതിയ അടിത്തറയായി മാറാം. അതുകൊണ്ട് സി.പി.എം.യുടെ മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ ദൗത്യം മധ്യവർഗത്തെ പഴയ നിലയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരികയല്ല; പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളെ സാമൂഹിക സമത്വത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും പൊതുസമൂഹത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. വ്യക്തിയുടെ ഉയർച്ചയെ സമൂഹത്തിന്റെ ഉയർച്ചയുമായി, സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയെ സാമൂഹിക നീതിയുമായി, സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തെ ബഹുസ്വരതയുമായി, ദേശീയതയെ ഭരണഘടനാപരമായ പൗരത്വവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പുതിയ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയബോധം കേരളത്തിൽ രൂപപ്പെടുന്നിടത്താണ് മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതിയെ ദീർഘകാലമായി മറികടക്കാനുള്ള സാധ്യത ആരംഭിക്കുന്നത്.

ഈ പ്രശ്നത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ സി.പി.എമ്മിന് മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി ഒരു പ്രത്യേക തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വോട്ടുചോർച്ചയേക്കാൾ വലിയതാണെന്ന് കാണാം. സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഘടന മാറുമ്പോൾ അതിനനുസരിച്ച് ജനങ്ങളുടെ താൽപര്യങ്ങളും പ്രതീക്ഷകളും ഭയങ്ങളും സ്വപ്നങ്ങളും രാഷ്ട്രീയബോധവും മാറുന്നു. പഴയ കേരളത്തിൽ രാഷ്ട്രീയബന്ധം പലപ്പോഴും തൊഴിലിടം, ട്രേഡ് യൂണിയൻ, കർഷകസംഘടന, സഹകരണസ്ഥാപനം, വായനശാല, പാർട്ടി ബ്രാഞ്ച്, പ്രാദേശിക സമരം തുടങ്ങിയ കൂട്ടായ സാമൂഹിക ഇടങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു രൂപപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇന്ന് അതിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തേക്കും സ്വകാര്യ ജീവിതത്തിലേക്കും കുടുംബകേന്ദ്രിതമായ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളിലേക്കും മാറിയിരിക്കുന്നു. ഒരേ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കുപോലും വ്യത്യസ്ത സോഷ്യൽ മീഡിയ ആൽഗോരിതങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ലോകവീക്ഷണങ്ങൾ നൽകുന്ന കാലമാണിത്. അതിനാൽ ഒരു പ്രദേശത്തെ മുഴുവൻ ജനങ്ങളെയും ഒരേ രാഷ്ട്രീയ അനുഭവത്തിലൂടെ സമീപിച്ചിരുന്ന പഴയ സംഘടനാ രീതിയുടെ സാമൂഹിക അടിത്തറ തന്നെ മാറിയിരിക്കുന്നു. പാർട്ടിയുടെ മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം ഇനി “എത്ര ബ്രാഞ്ചുകളുണ്ട്?” എന്നത് മാത്രമല്ല; “ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ പാർട്ടി എവിടെയാണ് സാന്നിധ്യമുള്ളത്?” എന്നതാണ്.

ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഫലങ്ങളിലൊന്ന് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വ്യക്തിവൽക്കരണമാണ്. വർഗം, സംഘടന, സമൂഹം, പൊതുതാൽപര്യം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾക്ക് പകരം വ്യക്തിയുടെ വിജയവും പരാജയവും രാഷ്ട്രീയചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രമാകുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയുടെ സാമ്പത്തിക ഉയർച്ചയെ അവന്റെ വ്യക്തിഗത കഴിവിന്റെ ഫലമായി മാത്രം കാണുന്ന മനഃശാസ്ത്രം ശക്തിപ്പെടുമ്പോൾ, സാമൂഹിക ഘടനകളുടെ പങ്ക് അദൃശ്യമാകുന്നു. തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നതും ലഭിക്കാത്തതും വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരവും സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളും സ്വത്തുസമ്പാദനവും സാമൂഹിക പദവിയും എല്ലാം വ്യക്തിയുടെ “മെറിറ്റ്” എന്ന ഒറ്റ ആശയത്തിലൂടെ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതോടെ വർഗബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം ദുർബലമാകുന്നു. എന്നാൽ ഈ “മെറിറ്റോക്രാറ്റിക്” ലോകവീക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ശക്തമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുണ്ട്. ഒരാൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസം, കുടുംബസ്വത്ത്, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, പ്രദേശം, ജാതി, ലിംഗം, സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ തുടങ്ങിയവ അവന്റെ അവസരങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഈ സാമൂഹിക നിർണ്ണായകങ്ങളെ മറച്ചുവെച്ച് വ്യക്തിഗത വിജയത്തെ മാത്രം മുൻനിർത്തുന്ന ആശയലോകം വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന് അനുകൂലമായ ഒരു സാമൂഹിക മനഃശാസ്ത്രം സൃഷ്ടിക്കാവുന്നതാണ്.

ഇവിടെയാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന് പുതിയൊരു ബൗദ്ധിക ദൗത്യം ഉയരുന്നത്. “എല്ലാം വർഗമാണ്” എന്ന പഴയ ലളിതീകരണവും “എല്ലാം സ്വത്വമാണ്” എന്ന പുതിയ ലളിതീകരണവും രണ്ടും മറികടക്കണം. മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം ഒരേസമയം നിരവധി ബന്ധങ്ങളാൽ നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരാൾ തൊഴിലാളിയായിരിക്കാം, അതോടൊപ്പം ഒരു പ്രത്യേക ജാതിസമൂഹത്തിൽപ്പെട്ടവനായിരിക്കാം, നഗരത്തിലെ മധ്യവർഗ കുടുംബാംഗമായിരിക്കാം, ഒരു പ്രവാസിയുടെ കുടുംബാംഗമായിരിക്കാം, ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവനായിരിക്കാം, ഒരു പ്രത്യേക മതവിശ്വാസം പുലർത്തുന്നവനായിരിക്കാം. ഈ വിവിധ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ പരസ്പരം മുറിച്ചുകടക്കുന്നിടത്താണ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയബോധം രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് സമകാലിക മാർക്സിസ്റ്റ് വിശകലനം വർഗം, ജാതി, മതം, ലിംഗം, തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, സ്വത്ത്, പ്രദേശം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഉപഭോഗം എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധം പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ സങ്കീർണ്ണതയെ മനസ്സിലാക്കാതെ പുതിയ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇതിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു മേഖല പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വമാണ്. മധ്യവർഗം സാമ്പത്തികമായി സ്ഥിരത നേടിയതായി പുറത്തുനിന്ന് തോന്നിയാലും അതിന്റെ അടിത്തറ എല്ലായ്പ്പോഴും സുരക്ഷിതമല്ല. സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ തൊഴിൽസുരക്ഷ കുറയാം; വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവ് ഉയരാം; ആരോഗ്യച്ചെലവ് കുടുംബസമ്പാദ്യത്തെ തകർക്കാം; വീടും വാഹനവും വിദ്യാഭ്യാസവും വിവാഹവും വിദേശത്തേക്കുള്ള കുടിയേറ്റവും വലിയ കടബാധ്യത സൃഷ്ടിക്കാം; AIയും ഓട്ടോമേഷനും പുതിയ തൊഴിൽമേഖലകളെ മാറ്റിമറിക്കാം. അതായത് പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന് ഒരേസമയം ഉയർച്ചയുടെ പ്രതീക്ഷയും തകർച്ചയുടെ ഭയവും ഉണ്ട്. ഈ ഭയത്തെ രാഷ്ട്രീയമായി ആരാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് എന്നത് നിർണായകമാണ്. ഇടതുപക്ഷം അതിനെ സാമൂഹിക സുരക്ഷ, പൊതുസേവനം, തൊഴിൽ അവകാശം, ഉൽപാദനക്ഷമമായ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുആരോഗ്യം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് ഒരു പുരോഗമന രാഷ്ട്രീയബോധത്തിലേക്ക് മാറാം. മറിച്ച് അതേ ഭയം “നമ്മുടെ വിഭവങ്ങൾ മറ്റുള്ളവർ കൈക്കലാക്കുന്നു”, “നമ്മുടെ സംസ്കാരം അപകടത്തിലാണ്”, “നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന് പ്രത്യേക സംരക്ഷണം വേണം” തുടങ്ങിയ സ്വത്വകേന്ദ്രിത ആശയങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടാൽ അത് വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന് വളമാകും.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭയത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെ പ്രതീക്ഷയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് മാറ്റുക എന്നത് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യമായിരിക്കണം. ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തോട് വെറും എതിർപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം കാര്യമില്ല. “അവർ തെറ്റാണ്” എന്ന് പറയുന്നതിനേക്കാൾ “നമുക്ക് എന്താണ് നിർമ്മിക്കാനുള്ളത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകണം. യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിൽ, സംരംഭകർക്ക് അവസരം, കുടുംബങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യസുരക്ഷ, വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് നിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം, വയോജനങ്ങൾക്ക് സാമൂഹിക സുരക്ഷ, സ്ത്രീകൾക്ക് സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം, കർഷകർക്ക് സ്ഥിരവരുമാനം, തൊഴിലാളികൾക്ക് തൊഴിൽ അവകാശം, ദളിതർക്കും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കും യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക മുന്നേറ്റം, പ്രവാസികൾക്ക് പുനരധിവാസ-നിക്ഷേപ അവസരങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിക്ക് സംരക്ഷണം—ഇവയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പുതിയ കേരള വികസന കരാർ ഇടതുപക്ഷം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം. അപ്പോൾ ഹിന്ദുത്വം നൽകുന്ന കൃത്രിമമായ സാമൂഹിക സുരക്ഷാഭാവത്തിന് പകരം യാഥാർത്ഥ്യമായ സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെ രാഷ്ട്രീയം സ്ഥാപിക്കാനാകും.

ഇതോടൊപ്പം പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ആശയം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മധ്യവർഗവൽക്കരണം ശക്തിപ്പെടുമ്പോൾ പൊതുസേവനങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വകാര്യ സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള നീക്കം വർധിക്കാം. സാമ്പത്തികമായി കഴിവുള്ളവർ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലേക്കും സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കും സ്വകാര്യ ഗതാഗതത്തിലേക്കും സ്വകാര്യ സുരക്ഷയിലേക്കും സ്വകാര്യ വിനോദത്തിലേക്കും മാറുമ്പോൾ പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധം കുറയുന്നു. അപ്പോൾ പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം അവർക്കൊരു രാഷ്ട്രീയപ്രശ്നമായി തോന്നാതിരിക്കാം. ഇതാണ് പൊതുസമൂഹത്തെ ക്രമേണ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രക്രിയ. ഇടതുപക്ഷം ഇതിനെ തിരിച്ചറിയണം. പൊതു ആശുപത്രി ദരിദ്രർക്കുള്ളത് മാത്രം അല്ല; പൊതു വിദ്യാഭ്യാസം പിന്നാക്കർക്കുള്ളത് മാത്രം അല്ല; പൊതുഗതാഗതം ദരിദ്രർക്കുള്ളത് മാത്രം അല്ല; പൊതുസ്ഥലം എല്ലാവരുടെയും അവകാശമാണ് എന്ന ആശയം വീണ്ടും ശക്തിപ്പെടുത്തണം. മധ്യവർഗത്തിനും പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളിൽ നേരിട്ട് പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്ന തരത്തിൽ അവയുടെ നിലവാരം ഉയർത്തണം.

ഇവിടെ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ അവസരവുമുണ്ട്. മധ്യവർഗം സ്വകാര്യ സേവനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ പൊതുസംവിധാനങ്ങളുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയ്ക്ക് ഒരു ഗുരുതര രോഗം തന്നെ മതിയാകും. ഒരു കുട്ടിയുടെ ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവ് കുടുംബത്തെ കടത്തിലാക്കാം. തൊഴിൽ നഷ്ടം മധ്യവർഗ കുടുംബത്തെയും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളാം. അതിനാൽ സാർവത്രിക സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്ന ആശയം ദരിദ്രർക്കു മാത്രമുള്ള ക്ഷേമരാഷ്ട്രീയമല്ല; മധ്യവർഗത്തിനും അതിന്റെ ആവശ്യകതയുണ്ട്. ഇതിനെ പുതിയ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഇടതുപക്ഷത്തിന് മധ്യവർഗവുമായി പുതിയ സാമൂഹിക ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനാകും.

മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പരിസ്ഥിതിയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം വിവരപരിസ്ഥിതിയുടെ മാറ്റമാണ്. ഇന്ന് ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ധാരണകൾ രൂപപ്പെടുന്നത് പാർട്ടി പത്രങ്ങളിലൂടെയോ പൊതുയോഗങ്ങളിലൂടെയോ മാത്രം അല്ല. സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ, YouTube ചാനലുകൾ, WhatsApp ഗ്രൂപ്പുകൾ, short videos, influencers, online news portals, memes, podcasts എന്നിവ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ പ്രധാന ഇടങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഒരു അടിസ്ഥാന മാറ്റമുണ്ട്: മുമ്പ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആശയം സ്വീകരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരാൾ അതിന്റെ വിശദീകരണം കേൾക്കേണ്ടിവന്നിരുന്നു; ഇന്ന് ഒരു ആശയം ആവർത്തിച്ച് കാണുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ പരിചിതവും സത്യസദൃശവുമായിത്തീരാം. അതിനാൽ വിവരത്തിന്റെ അളവ് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ ആവർത്തനം, വികാരപരമായ അവതരണം, ദൃശ്യശക്തി, വ്യക്തികേന്ദ്രിത കഥ, algorithmic amplification എന്നിവയും രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇടതുപക്ഷം പ്രതിരോധാത്മക സോഷ്യൽ മീഡിയ തന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരണം. ഒരു നേതാവിനെക്കുറിച്ച് വിമർശനാത്മകമായ ഒരു വീഡിയോ വന്നാൽ അതിന് മറുപടി നൽകുക, ഒരു വാർത്ത തെറ്റാണെങ്കിൽ fact-check നടത്തുക, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് ഡിജിറ്റൽ പരസ്യം നടത്തുക—ഇവ മാത്രം മതിയാകില്ല. സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ ലോകവീക്ഷണം സ്ഥിരമായി ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന ഒരു ഡിജിറ്റൽ സാംസ്കാരിക സംവിധാനം ആവശ്യമാണ്. ചരിത്രം പറയുന്ന വീഡിയോകൾ, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം വിശദീകരിക്കുന്ന podcasts, ശാസ്ത്രബോധ പരിപാടികൾ, യുവാക്കളുടെ തൊഴിൽപ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ചകൾ, ഭരണഘടനയും ജനാധിപത്യവും വിശദീകരിക്കുന്ന ഉള്ളടക്കങ്ങൾ, കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാന ചരിത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഡോക്യുമെന്ററികൾ, മാർക്സിസ്റ്റ് സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ contemporary explanations—ഇവയെല്ലാം സ്ഥിരമായി സൃഷ്ടിക്കണം. പ്രതികരിക്കുന്ന പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് ആശയപരമായ ഉള്ളടക്കം നിർമ്മിക്കുന്ന പാർട്ടിയിലേക്ക് മാറുകയാണ് വേണ്ടത്.

മധ്യവർഗവൽക്കരണവും ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ യുവാക്കളെ പ്രത്യേകം പഠിക്കണം. ഇന്നത്തെ യുവാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയാനുഭവം പഴയ തലമുറയുടേതല്ല. അവർ ആഗോള സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു വളരുന്നു; എന്നാൽ അതേ സമയം പ്രാദേശികവും മതപരവുമായ സ്വത്വങ്ങളോടും ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. അവർക്ക് തൊഴിൽ വേണം, സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം, യാത്ര വേണം, സാങ്കേതികവിദ്യ വേണം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം വേണം, സാമൂഹിക അംഗീകാരം വേണം. അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പങ്കെടുക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുണ്ടാകാം, പക്ഷേ പരമ്പരാഗത പാർട്ടി യോഗങ്ങളുടെയും സംഘടനാ രീതികളുടെയും ഭാഷ അവരെ ആകർഷിക്കണമെന്നില്ല. ഇതൊരു സംഘടനാപരമായ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; തലമുറകളുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിലെ മാറ്റമാണ്.

അതുകൊണ്ട് യുവാക്കളെ പാർട്ടിയുടെ പരിപാടികളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിളിക്കുന്നത് മാത്രം പോരാ. അവരുടെ ചോദ്യങ്ങളെ പാർട്ടിയുടെ അജണ്ടയാക്കണം. തൊഴിൽ, AI, climate change, mental well-being എന്ന പൊതുവായ സാമൂഹിക ചർച്ചകൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, housing, entrepreneurship, migration, digital privacy, gender equality, scientific temper, creative industries തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ യുവജന നയരേഖകൾ രൂപപ്പെടുത്തണം. പാർട്ടി യുവാക്കളോട് “മാർക്സിസം പഠിക്കൂ” എന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് “നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളെ മാർക്സിസം ഉപയോഗിച്ച് എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കാം?” എന്ന് കാണിച്ചുതരണം. ആശയത്തെ ജീവിതവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ആശയം ജീവിക്കുന്നത്.

കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷത്തിന് ചരിത്രപരമായി വലിയൊരു സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യമുണ്ട്. സാഹിത്യം, നാടകം, സിനിമ, വായനശാല, കലാപ്രവർത്തനം, ജനകീയ ശാസ്ത്രപ്രസ്ഥാനം, പുരോഗമന എഴുത്തുകാരുടെ പ്രസ്ഥാനം എന്നിവ ഒരിക്കൽ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായിരുന്നു. ഇന്ന് ആ സാംസ്കാരിക മേഖലയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം വാണിജ്യ ഡിജിറ്റൽ സംസ്കാരം കൈയടക്കിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പുതിയ കാലത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഇടതുപക്ഷ സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനം ആവശ്യമാണ്. ഇത് പഴയ സാംസ്കാരിക സംഘടനകളുടെ പുനരുജ്ജീവനം മാത്രം ആകരുത്. സിനിമ, സംഗീതം, visual arts, digital storytelling, gaming, animation, podcasts, stand-up formats, documentary, literature, science communication തുടങ്ങിയ പുതിയ മാധ്യമങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കണം.

ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മറുപടി നൽകുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ മതനിരപേക്ഷ പാരമ്പര്യത്തെ വെറും “മതവിരുദ്ധത”യായി അവതരിപ്പിക്കരുത്. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാണ്. വിവിധ മത-ജാതി സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, തൊഴിലാളി-കർഷക സമരങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹിക മുന്നേറ്റം, ദളിത് വിമോചന പോരാട്ടങ്ങൾ, ജനാധിപത്യ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് ആധുനിക കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്. ഈ ചരിത്രത്തെ പുതിയ തലമുറയുടെ സാംസ്കാരിക ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ “നമ്മുടെ പാരമ്പര്യം എന്താണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഹിന്ദുത്വത്തിന് മാത്രം അവകാശപ്പെടാനാകാത്ത ഒരു ബദൽ ഉത്തരമുണ്ടാകും.

അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിലെ വളർന്നുവരുന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പരിസ്ഥിതിയെ മറികടക്കാനുള്ള തന്ത്രം പ്രതിരോധ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒതുങ്ങരുത്. അത് പുനർനിർമ്മാണ രാഷ്ട്രീയമായി മാറണം. സമൂഹത്തിന്റെ പുതിയ വർഗഘടനയെ പഠിക്കണം. പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളും ഭയങ്ങളും മനസ്സിലാക്കണം. ദളിത്-പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിലെ പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ പ്രത്യേക അനുഭവങ്ങളെ തിരിച്ചറിയണം. മതവിശ്വാസത്തെയും മതരാഷ്ട്രീയത്തെയും വേർതിരിക്കണം. ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനരീതികളെ പഠിക്കണം. ഡിജിറ്റൽ വിവരപരിസ്ഥിതിയെ മനസ്സിലാക്കണം. യുവാക്കളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ മാറിയെന്ന് അംഗീകരിക്കണം. പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ ഘടനയെ ജനങ്ങളുടെ മാറിയ ജീവിതവുമായി വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കണം. ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, ഇടതുപക്ഷം എന്തിനെ എതിർക്കുന്നു എന്നതിലുപരി അത് എന്താണ് നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്നത് ജനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായി കാണിക്കണം.

ഇതാണ് പ്രശ്നത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ഒരു സമൂഹത്തിൽ വലതുപക്ഷം വളരുന്നത് വലതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രചാരണം കൊണ്ടു മാത്രം അല്ല; ഇടതുപക്ഷം വിട്ടുകൊടുക്കുന്ന സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക, ബൗദ്ധിക, സംഘടനാ ഇടങ്ങളിലൂടെയും അതിന് വളരാൻ കഴിയും. അതിനാൽ ഓരോ ശൂന്യതയും തിരിച്ചറിയണം. യുവാക്കളിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ യുവജന രാഷ്ട്രീയമുണ്ടാക്കണം. സാംസ്കാരിക മേഖലയിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ പുതിയ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനം വളർത്തണം. ഡിജിറ്റൽ മേഖലയിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ പുതിയ ആശയവിനിമയ സംവിധാനം നിർമ്മിക്കണം. മധ്യവർഗത്തിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ പുതിയ സാമ്പത്തിക ദർശനം നൽകണം. ജാതിനീതിയിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക പ്രതിനിധാനം ഉറപ്പാക്കണം. സംഘടനയിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെങ്കിൽ ജനാധിപത്യപരമായ പുനഃസംഘടന നടത്തണം.

അപ്പോൾ മാത്രമേ മധ്യവർഗവൽക്കരണത്തെ മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധതയുടെ ഉറവിടമായി കാണുന്നതിൽ നിന്ന്, അതിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പുതിയ ഇടതുപക്ഷ സാമൂഹികബോധം നിർമ്മിക്കുന്ന ചരിത്രാവസരമായി കാണുന്നതിലേക്ക് മാറാൻ കഴിയൂ. സാമ്പത്തികമായി ഉയർന്നുവരുന്ന മനുഷ്യനെ ഇടതുപക്ഷത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റേണ്ടത് അനിവാര്യമല്ല; അവന്റെ ഉയർച്ചയുടെ സാമൂഹിക അടിത്തറയും അതിനുള്ളിലെ പുതിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ശാസ്ത്രീയമായി വിശദീകരിച്ച്, അവന്റെ വ്യക്തിഗത അഭിലാഷത്തെ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് ആവശ്യം. അതുതന്നെയാണ് ഹിന്ദുത്വം നൽകുന്ന സ്വത്വകേന്ദ്രിത ഏകീകരണത്തിന് പകരം ഒരു പുതിയ, ബഹുസ്വര, ജനാധിപത്യ, സാമൂഹികനീതി അധിഷ്ഠിത ഇടതുപക്ഷ പൊതുബോധം നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള വഴി.

ഇവിടെ നിന്ന് വിശകലനം ഒരു പടി കൂടി മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകേണ്ടതുണ്ട്. മധ്യവർഗ്ഗവൽക്കരണം എന്നത് ഒരു സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയുടെ മാറ്റം മാത്രമല്ല; അത് മനുഷ്യന്റെ സ്വയംബോധത്തിലും സമൂഹത്തെ കാണുന്ന രീതിയിലും സംഭവിക്കുന്ന പരിവർത്തനമാണ്. ഒരാൾ താൻ ഇനി പഴയ സാമൂഹിക വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടവനല്ലെന്ന് അനുഭവപ്പെടുന്ന നിമിഷം മുതൽ അവന്റെ രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണനകളും മാറാൻ തുടങ്ങാം. ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന കുടുംബം പുതിയ വീട് പണിയുന്നു, മക്കളെ സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നു, വിദേശത്തേക്കോ നഗരങ്ങളിലേക്കോ അയക്കുന്നു, പുതിയ ഉപഭോഗശേഷി നേടുന്നു, സാമൂഹിക പദവി ഉയരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഉയർച്ചയോടൊപ്പം ഒരു പുതിയ ഭയവും ജനിക്കുന്നു—“നേടിയതെല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുമോ?” എന്ന ഭയം. പഴയ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ഓർമ്മയും പുതിയ സമ്പത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ആഗ്രഹവും ഒരേസമയം നിലനിൽക്കുന്ന ഈ മാനസികാവസ്ഥ രാഷ്ട്രീയമായി വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഒരാൾ കൂടുതൽ സമ്പന്നനാകുമ്പോൾ മാത്രം അവൻ വലതുപക്ഷക്കാരനാകുന്നില്ല; പക്ഷേ തന്റെ സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനെ സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുനന്മയെക്കാൾ മുൻഗണന നൽകുന്ന സാമൂഹികബോധം വളരുമ്പോൾ വർഗ്ഗബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് മാറാം. ഈ മാറ്റത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും അതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യേണ്ടത് സമകാലിക മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രധാന ദൗത്യമാണ്.

പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ ഈ മനഃശാസ്ത്രത്തിൽ “അവകാശം” എന്ന ആശയം “ലഭ്യത” എന്ന ആശയത്തെ മറികടക്കുന്നു എന്നതും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. പഴയ തലമുറയ്ക്ക് സർക്കാർ നൽകിയ സൗജന്യ വിദ്യാഭ്യാസം, റേഷൻ, പൊതുആരോഗ്യം, പെൻഷൻ, ഭൂമി തുടങ്ങിയവ വലിയ സാമൂഹിക നേട്ടങ്ങളായിരുന്നു. പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് അതേ കാര്യങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായ അവകാശങ്ങളായി തോന്നുന്നു; അതോടൊപ്പം അവയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള കൂടുതൽ ഗുണമേന്മയും വേഗതയും വ്യക്തിഗത തിരഞ്ഞെടുപ്പും അവർ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഇടതുപക്ഷം പഴയ ക്ഷേമനേട്ടങ്ങളെ മാത്രം ആവർത്തിച്ച് രാഷ്ട്രീയമായി സംതൃപ്തരാകാൻ കഴിയില്ല. “ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് ഇത്രയും നൽകി” എന്ന അവകാശവാദം പുതിയ തലമുറയെ സ്വാഭാവികമായി ആകർഷിക്കില്ല. പകരം “അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തെ എവിടേക്കാണ് കൊണ്ടുപോകുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകണം. പഴയ നേട്ടങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും പുതിയ വികസനത്തിന്റെ നിർമ്മാണവും ഒരുമിച്ചുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയാണ് ആവശ്യമായത്.

ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഇടതുപക്ഷം വികസനവിരുദ്ധമല്ലെന്ന് സമൂഹത്തിന് ബോധ്യപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. വികസനം ആരുടെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, അതിന്റെ സാമൂഹിക-പരിസ്ഥിതി ചെലവ് ആരാണ് വഹിക്കുന്നത്, അതിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നേട്ടം എങ്ങനെ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് വികസനവീക്ഷണത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. എന്നാൽ വികസനം തന്നെ സംശയിക്കപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ രൂപപ്പെട്ടാൽ യുവാക്കളുടെയും പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെയും ഒരു വിഭാഗം സ്വാഭാവികമായി വലതുപക്ഷ വികസനവാഗ്ദാനങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടാം. അതിനാൽ റോഡുകൾ വേണമോ വേണ്ടയോ, വ്യവസായം വേണമോ വേണ്ടയോ, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം വേണമോ വേണ്ടയോ എന്ന ദ്വന്ദ്വത്തിൽ നിന്ന് ഇടതുപക്ഷം പുറത്തുവരണം. പകരം ഏതു വ്യവസായം, ഏതു നിക്ഷേപം, ഏതു തൊഴിൽ, ഏതു പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡം, ഏതു സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥത, ഏതു നികുതി സംവിധാനം, ഏതു തൊഴിലാളി അവകാശം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വികസിതമായ ചർച്ച മുന്നോട്ടുവയ്ക്കണം.

പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അകലം വർധിക്കുമ്പോൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ വോട്ടുകൾ മാത്രം അല്ല. സമൂഹത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസപരമായും സാംസ്കാരികമായും ആശയപരമായും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഒരു വിഭാഗവുമായുള്ള ബന്ധമാണ് ദുർബലമാകുന്നത്. അധ്യാപകർ, ഡോക്ടർമാർ, എഞ്ചിനീയർമാർ, അഭിഭാഷകർ, ചെറുകിട സംരംഭകർ, ഐ.ടി. ജീവനക്കാർ, ഗവേഷകർ, കലാകാരന്മാർ, മാധ്യമപ്രവർത്തകർ, വിരമിച്ച പ്രൊഫഷണലുകൾ, പ്രവാസി കുടുംബങ്ങളിലെ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവർ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങൾ കുടുംബത്തിനകത്തും സമൂഹത്തിനകത്തും അഭിപ്രായ രൂപീകരണത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. അവർ നേരിട്ട് പാർട്ടി അംഗങ്ങളല്ലെങ്കിലും അവരുടെ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളിലൂടെ വലിയൊരു ജനവിഭാഗത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ധാരണകളെ സ്വാധീനിക്കാനാകും. അതിനാൽ ഈ വിഭാഗങ്ങളിൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന് ആശയപരമായ സാന്നിധ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതം ഉണ്ടാക്കും.

ഇവിടെ പാർട്ടി ഒരു “ബൗദ്ധിക പൊതുമണ്ഡലം” പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പാർട്ടി അംഗങ്ങൾക്കായി മാത്രം നടത്തുന്ന ക്ലാസുകൾക്കപ്പുറം, സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുമായി തുറന്ന സംവാദങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കണം. സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ, ശാസ്ത്രജ്ഞർ, സാമൂഹികശാസ്ത്രജ്ഞർ, സാങ്കേതികവിദഗ്ധർ, സംരംഭകർ, അധ്യാപകർ, യുവാക്കൾ, കലാകാരന്മാർ, കർഷകർ, തൊഴിലാളികൾ എന്നിവരെ ഒരേ സംവാദമേഖലയിൽ കൊണ്ടുവരണം. പാർട്ടിയുടെ അഭിപ്രായം ആദ്യം പറയുകയും മറ്റുള്ളവർ കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മാതൃകയ്ക്ക് പകരം “സമൂഹത്തെ കേൾക്കുക → പഠിക്കുക → സംവദിക്കുക → നിഗമനം രൂപപ്പെടുത്തുക” എന്ന രീതിയാണ് വേണ്ടത്. ഇതിലൂടെ പാർട്ടി സമൂഹത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളെ നേരത്തെ തിരിച്ചറിയാനും കഴിയും.

ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണത്തെ വെറും മതപരമായ പ്രക്രിയയായി കാണുന്നതും അപൂർണ്ണമാണ്. അതിന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കൂടിയുണ്ട്. സാമ്പത്തിക അസുരക്ഷ, തൊഴിൽമത്സരം, സാമൂഹിക ഉയർച്ചയുടെ അസമത്വം, നഗരവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നുള്ള അന്യതാബോധം, സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളോടുള്ള ആശങ്ക, ആഗോളവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നുള്ള അസ്ഥിരത എന്നിവയ്ക്ക് മത-ദേശീയ സ്വത്വത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ ഉത്തരങ്ങൾ നൽകുമ്പോൾ സങ്കീർണ്ണമായ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ ലളിതമായ സാമൂഹിക വിരോധങ്ങളായി പരിഭാഷപ്പെടുന്നു. “എന്തുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കാത്തത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് സാമ്പത്തിക ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള മറുപടിക്ക് പകരം “മറ്റൊരു വിഭാഗം അവസരങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു” എന്ന മറുപടി ലഭിക്കുമ്പോൾ വർഗ്ഗവൈരുദ്ധ്യം സ്വത്വവൈരുദ്ധ്യമായി മാറുന്നു. ഇതാണ് ഇടതുപക്ഷം ഏറ്റവും ഗൗരവമായി പഠിക്കേണ്ട പ്രക്രിയ.

അതിനാൽ ഓരോ സ്വത്വരാഷ്ട്രീയ പ്രതിഭാസത്തിന്റെയും പിന്നിലെ ഭൗതിക കാരണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കണം. ഒരു യുവാവ് ഒരു പ്രത്യേക മത-ജാതി രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ “അവൻ വർഗ്ഗബോധമില്ലാത്തവനാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞ് കാര്യം അവസാനിപ്പിക്കരുത്. അവന്റെ തൊഴിൽസ്ഥിതി എന്താണ്? കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി എന്താണ്? വിദ്യാഭ്യാസാനുഭവം എന്താണ്? സാമൂഹിക അംഗീകാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവന്റെ ധാരണ എന്താണ്? സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ അവൻ എന്താണ് കാണുന്നത്? ആരാണ് അവന്റെ സാമൂഹിക ബന്ധവലയം? അവന്റെ പ്രദേശത്ത് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്? അവന്റെ ഭയങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചാലേ സ്വത്വരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സാമൂഹിക വേരുകൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയൂ.

ഇതേ സാഹചര്യത്തിൽ മറ്റൊരു സൂക്ഷ്മമായ പ്രശ്നവും സി.പി.എം. പരിഗണിക്കണം. ഭൂരിപക്ഷ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വളർച്ചയെ നേരിടുന്നതിനായി ന്യൂനപക്ഷ സ്വത്വരാഷ്ട്രീയവുമായി അമിതമായി രാഷ്ട്രീയസമീപനം പുലർത്തുന്നുവെന്ന പ്രതീതി സമൂഹത്തിലെ മറ്റൊരു വിഭാഗത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അത് ഹിന്ദുത്വത്തിന്റെ “ഭൂരിപക്ഷം അപകടത്തിലാണ്” എന്ന ആഖ്യാനത്തിന് അനുകൂലമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. ഇവിടെ ഉദ്ദേശ്യം ആരോപിക്കുകയല്ല; രാഷ്ട്രീയ ധാരണയുടെ രൂപീകരണം മനസ്സിലാക്കുകയാണ്. ഒരു നയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം എന്താണെന്നതുപോലെ തന്നെ, അത് സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ എങ്ങനെ അനുഭവിക്കുന്നു എന്നതും രാഷ്ട്രീയമായി പ്രധാനമാണ്.

അതിനാൽ ഇടതുപക്ഷ മതനിരപേക്ഷതയ്ക്ക് ഒരു വ്യക്തമായ പൊതുമാനദണ്ഡം വേണം. അത് ഭൂരിപക്ഷത്തിനും ന്യൂനപക്ഷത്തിനും ഒരുപോലെ ബാധകമായിരിക്കണം. മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ അവകാശം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനെയും മതത്തിന്റെ പേരിൽ ഭൂരിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ മേൽക്കോയ്മ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെയും ഒരേ ജനാധിപത്യ മാനദണ്ഡത്തിലൂടെ വിലയിരുത്തുക എന്നതാണ് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. ഇത്തരമൊരു നിലപാടാണ് ഇടതുപക്ഷത്തിന് സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത നൽകുക.

ഇതിനെ വെറും അനുഭവപരമായ വിലയിരുത്തലായി വിടരുത്. സി.പി.എം. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ മാറ്റത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അളക്കാവുന്ന സാമൂഹിക സൂചകങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കണം. ഓരോ മണ്ഡലത്തിലും പ്രായം, തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, വരുമാനനില, ജാതി-സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം, നഗര-ഗ്രാമ വ്യത്യാസം, കുടിയേറ്റാനുഭവം, മാധ്യമ ഉപഭോഗം, രാഷ്ട്രീയ മുൻഗണന, പൊതുസേവനങ്ങളോടുള്ള സമീപനം, സ്വകാര്യവൽക്കരണത്തോടുള്ള സമീപനം, മത-സാംസ്കാരിക വിഷയങ്ങളോടുള്ള സമീപനം, യുവജനങ്ങളുടെ തൊഴിൽ പ്രതീക്ഷകൾ തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് സ്ഥിരമായ സാമൂഹിക പഠനം നടത്താം. ഇത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സർവേ മാത്രമാകരുത്. “സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ താപനില അളക്കുന്ന ഒരു സ്ഥിരം സാമൂഹിക ഗവേഷണ സംവിധാനം” എന്ന നിലയിൽ അത് വികസിപ്പിക്കണം.

ഇവിടെ പാർട്ടിയുടെ താഴെത്തട്ടിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഒരു ബ്രാഞ്ച് സെക്രട്ടറി തന്റെ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ സംസ്ഥാന നേതൃത്വത്തിന് ലഭിക്കുന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും അപൂർണ്ണമായിരിക്കും. അതിനാൽ ബ്രാഞ്ച് തലത്തിൽ തന്നെ സാമൂഹിക ഫീഡ്ബാക്ക് സംവിധാനം ഉണ്ടാകണം. മാസംതോറും ജനങ്ങളുമായി നടത്തുന്ന തുറന്ന സംവാദം, ത്രൈമാസ സാമൂഹിക പ്രശ്ന റിപ്പോർട്ട്, ആറുമാസത്തെ രാഷ്ട്രീയ മനോഭാവ വിലയിരുത്തൽ, വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പ്രദേശത്തെ സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ സമഗ്ര പഠനം എന്നിവ സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കാം.

ഇവിടെ ഒരു പുതിയ ആശയം ആവശ്യമാണ്: പാർട്ടിയുടെ ഓരോ ബ്രാഞ്ചും സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സെൻസറായി പ്രവർത്തിക്കണം. സമൂഹത്തിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത് എന്ന് സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് മാത്രം അറിയാൻ പാടില്ല. ഒരു പ്രദേശത്ത് യുവാക്കൾക്കിടയിൽ പുതിയൊരു സാംസ്കാരിക പ്രവണത വളരുകയാണെങ്കിൽ ബ്രാഞ്ച് അത് നേരത്തെ തിരിച്ചറിയണം. ഒരു ജാതിസമൂഹത്തിൽ അസന്തോഷം വളരുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തണം. ഒരു പ്രദേശത്ത് മതപരമായ ധ്രുവീകരണം വർധിക്കുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ സാമൂഹിക കാരണങ്ങൾ പഠിക്കണം. തൊഴിലാളികളുടെ തൊഴിൽരൂപം മാറുകയാണെങ്കിൽ സംഘടന അതനുസരിച്ച് മാറണം. ഒരു പുതിയ ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം വ്യാപിക്കുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ ഉള്ളടക്കവും സാമൂഹിക സ്വാധീനവും പഠിക്കണം. ഇങ്ങനെ ബ്രാഞ്ച് വാർത്ത കൈമാറുന്ന ഘടകം മാത്രമല്ല, സാമൂഹിക അറിവ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘടകം ആകണം. അപ്പോൾ പാർട്ടി സമൂഹത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്ക് പിന്നിലോടുന്ന സംഘടനയല്ല, മാറ്റങ്ങളെ മുൻകൂട്ടി തിരിച്ചറിഞ്ഞ് രാഷ്ട്രീയമായി ഇടപെടുന്ന സംഘടനയായി മാറും.

എന്നാൽ ഇതെല്ലാം സംഘടനാപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ മാത്രം സാധ്യമാകില്ല. അടിസ്ഥാനപരമായി ഒരു പുതിയ മാർക്സിസ്റ്റ് ബൗദ്ധിക പുനർജ്ജനനം ആവശ്യമാണ്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വ്യവസായ തൊഴിലാളിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയവിശകലനം മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഡിജിറ്റൽ, സേവനാധിഷ്ഠിത, ആഗോളവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട കേരളീയ സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. തൊഴിൽ ഇപ്പോൾ ഫാക്ടറിയിൽ മാത്രം നടക്കുന്നില്ല; പ്ലാറ്റ്ഫോം സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിലും ഓഫീസുകളിലും ആശുപത്രികളിലും വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങളിലും വീടുകളിലും ഡിജിറ്റൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകളിലും നടക്കുന്നു. ഉൽപാദനത്തിന്റെ രൂപം മാറുന്നു; അതിനൊപ്പം ചൂഷണത്തിന്റെ രൂപവും മാറുന്നു. സ്വത്ത് മാത്രമല്ല, ഡാറ്റ, സാങ്കേതികവിദ്യ, ബൗദ്ധിക സ്വത്ത്, പ്ലാറ്റ്ഫോം നിയന്ത്രണം, ആൽഗോരിതമിക് അധികാരം എന്നിവയും പുതിയ സാമ്പത്തിക ശക്തികളായി മാറുന്നു.

ഈ പുതിയ ലോകത്തെ മാർക്സിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളിലൂടെ പഠിക്കുന്ന ഒരു ശക്തമായ ബൗദ്ധിക പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിൽ വളർത്താൻ കഴിഞ്ഞാൽ ഇടതുപക്ഷത്തിന് വീണ്ടും സമൂഹത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ എത്താൻ കഴിയും. പഴയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെ ആവർത്തനമല്ല വേണ്ടത്; പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ മാർക്സിസ്റ്റ് രീതിയിൽ വിശദീകരിക്കുന്ന പുതിയ ആശയങ്ങൾ ആണ് വേണ്ടത്.

അവസാനം, സി.പി.എം. നേരിടുന്ന പ്രശ്നത്തെ “മധ്യവർഗ്ഗം വലതുപക്ഷത്തേക്ക് പോകുന്നു” എന്ന ഒരു വാചകത്തിൽ ഒതുക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്. അതിനുള്ളിൽ നിരവധി വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക പ്രവാഹങ്ങളുണ്ട്. ചിലർ സാമ്പത്തികമായി വലതുപക്ഷത്തേക്ക് നീങ്ങാം; ചിലർ സാംസ്കാരികമായി യാഥാസ്ഥിതികരാകാം; ചിലർ മതസ്വത്വത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുക്കാം; ചിലർ ഭരണത്തിലെ കാര്യക്ഷമതയെ മുൻനിർത്താം; ചിലർ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സംഘടനാ രീതികളോട് നിരാശപ്പെടാം; ചിലർ പ്രാദേശിക നേതാക്കളുടെ പെരുമാറ്റം കാരണം അകന്നുപോകാം; മറ്റുചിലർ ഇപ്പോഴും ശക്തമായി ഇടതുപക്ഷത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കാം. അതിനാൽ “മധ്യവർഗ്ഗം” ഒരു ഏക രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗമല്ല; അതിനകത്തും ശക്തമായ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുണ്ട്. ആ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളാണ് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിനുള്ള സാധ്യത.

ഇവിടെയാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. സമൂഹത്തെ സ്ഥിരമായ വിഭാഗങ്ങളായി കാണാതെ ചലിക്കുന്ന സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളുടെ സമുച്ചയമായി കാണുക. മധ്യവർഗ്ഗവൽക്കരണത്തെ ഒരു അവസാന സാമൂഹിക അവസ്ഥയായി കാണാതെ നിരന്തരം മാറുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയായി കാണുക. ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണത്തെ ഒരു ഏകദിശാ പ്രവാഹമായി കാണാതെ അതിന്റെ ഉള്ളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തുക. മത-ജാതി സ്വത്വങ്ങളെ നിഷേധിക്കാതെ അവയുടെ ഭൗതിക അടിത്തറ പഠിക്കുക. വ്യക്തിയുടെ അഭിലാഷത്തെ നിരാകരിക്കാതെ അതിന്റെ സാമൂഹിക ഉത്ഭവം മനസ്സിലാക്കുക. ഇതാണ് പുതിയ സാഹചര്യത്തിൽ മാർക്സിസത്തെ ജീവിക്കുന്ന വിശകലനരീതിയായി നിലനിർത്താനുള്ള വഴി.

അതിനാൽ കേരളത്തിലെ ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ദൗത്യം പഴയ വോട്ടുബാങ്കുകളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതിലുപരി പുതിയ സാമൂഹിക ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ ഇടപെടുക എന്നതായിരിക്കണം. തൊഴിലാളിയും കർഷകനും മാത്രം ഉൾപ്പെടുന്ന പഴയ രാഷ്ട്രീയ സഖ്യത്തെ അതേ രൂപത്തിൽ ആവർത്തിക്കുന്നതിനുപകരം തൊഴിലാളി, കർഷകൻ, ദരിദ്രൻ, ദളിത്, പിന്നാക്ക വിഭാഗം, സ്ത്രീ, യുവാവ്, പുതിയ മധ്യവർഗ്ഗം, പ്രൊഫഷണൽ, ചെറുകിട സംരംഭകൻ, സാങ്കേതികവിദഗ്ധൻ, പ്രവാസി കുടുംബം എന്നിവരുടെ വ്യത്യസ്ത താൽപര്യങ്ങളെ സാമൂഹിക നീതിയുടെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും പൊതുവികസനത്തിന്റെയും ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതിയിൽ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും.

ഇതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രതിരോധം: ഹിന്ദുത്വത്തെ മാത്രം എതിർക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം അല്ല; ഹിന്ദുത്വത്തിന് വളരാൻ ഇടയാക്കുന്ന സാമൂഹിക ശൂന്യതകളെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം. മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ ആഖ്യാനങ്ങളെ മാത്രം തള്ളുന്ന രാഷ്ട്രീയം അല്ല; അതിന് പകരം കൂടുതൽ ശക്തമായ ഒരു സാമൂഹിക ആഖ്യാനം നിർമ്മിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം. പഴയ പിന്തുണയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം അല്ല; മാറിയ കേരളത്തിൽ പുതിയ ഇടതുപക്ഷ സാമൂഹിക ഭൂരിപക്ഷം നിർമ്മിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയം. ഈ മാറ്റമാണ് സി.പി.എം. ഗൗരവമായി ഏറ്റെടുക്കേണ്ട ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം.

ഇതിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ചോദ്യം പാർട്ടി ആരെയാണ് നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നത് എന്നതല്ല, ആരെയാണ് പുതുതായി രാഷ്ട്രീയമായി ഉൾക്കൊള്ളേണ്ടത് എന്നതാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ക്ഷയം ആരംഭിക്കുന്നത് അതിന്റെ പഴയ സാമൂഹിക അടിത്തറയിൽ ചെറിയ വിള്ളലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോഴല്ല; പുതിയതായി രൂപപ്പെടുന്ന സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ അതിന് കഴിയാതെ വരുമ്പോഴാണ്. കേരളത്തിലെ മധ്യവർഗവൽക്കരണം ഈ അർത്ഥത്തിൽ സി.പി.എമ്മിന് ഒരേസമയം വെല്ലുവിളിയും അവസരവുമാണ്. സാമ്പത്തികമായി ഉയർന്നുവന്ന ജനവിഭാഗത്തെ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ശത്രുവായി കാണുന്ന സമീപനം ചരിത്രപരമായി തെറ്റായിരിക്കും. കാരണം മധ്യവർഗത്തിനകത്തും അധ്വാനിച്ച് ജീവിക്കുന്നവരും ശമ്പളവരുമാനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നവരും കടബാധ്യതകളിൽ കഴിയുന്നവരും തൊഴിൽ അനിശ്ചിതത്വം നേരിടുന്നവരും ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ ചെലവുകളുടെ സമ്മർദ്ദം അനുഭവിക്കുന്നവരും ചെറുകിട സ്വത്തുടമസ്ഥരും ചെറുകിട സംരംഭകരും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവരുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥാനം വലിയ മൂലധനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിൽ നിന്ന് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്. അതിനാൽ അവരെ മുഴുവൻ “മുതലാളിത്ത മനോഭാവമുള്ളവർ” എന്ന ഒറ്റ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് മാർക്സിസ്റ്റ് വർഗവിശകലനത്തിന്റെ തന്നെ സങ്കീർണ്ണത നഷ്ടപ്പെടുത്തും. പകരം മധ്യവർഗത്തിനകത്തെ വർഗവൈരുദ്ധ്യങ്ങളും സുരക്ഷാഭയങ്ങളും ഉയർച്ചയുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും സാമൂഹിക പദവിക്കായുള്ള മത്സരങ്ങളും തിരിച്ചറിയണം.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സി.പി.എം.ക്ക് ആവശ്യമായത് ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക സഖ്യത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തം ആണ്. പഴയ കാലത്തെ “തൊഴിലാളി-കർഷക സഖ്യം” അതിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും ഇന്നത്തെ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഘടനയെ മുഴുവനായി പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ അതിന്റെ പഴയ രൂപം മതിയാകില്ല. സേവനമേഖലയിലെ ജീവനക്കാർ, ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിലെ തൊഴിലാളികൾ, ഐ.ടി. ജീവനക്കാർ, ഗിഗ് തൊഴിലാളികൾ, സ്വയംതൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവർ, ചെറുകിട സംരംഭകർ, പ്രൊഫഷണലുകൾ, പ്രവാസി കുടുംബങ്ങൾ, പുതിയ നഗരമധ്യവർഗം, വിദ്യാർത്ഥികൾ, സ്ത്രീകൾ, വയോജനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ നിരവധി വിഭാഗങ്ങൾ പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇവരെയെല്ലാം ഒരു ഏകീകൃത വർഗമായി കാണേണ്ടതില്ല; പക്ഷേ അവരുടെ വ്യത്യസ്ത താൽപര്യങ്ങൾ എവിടെയാണ് പൊതുവായ സാമൂഹിക താൽപര്യങ്ങളായി കൂടിച്ചേരുന്നത് എന്ന് കണ്ടെത്തണം. തൊഴിൽസുരക്ഷ, പൊതുആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, പരിസ്ഥിതി, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, നീതിയുള്ള നികുതി, പൊതുഗതാഗതം, ഭവനം, ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യം തുടങ്ങിയ മേഖലകൾ അത്തരമൊരു പൊതുസ്ഥലം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.

മധ്യവർഗവൽക്കരണത്തോടൊപ്പം ശക്തിപ്പെടുന്ന വ്യക്തികേന്ദ്രിത രാഷ്ട്രീയ മനഃശാസ്ത്രത്തെ മാറ്റാൻ ഇടതുപക്ഷത്തിന് കഴിയണമെങ്കിൽ, വ്യക്തിയുടെ ആവശ്യങ്ങളെ നിഷേധിച്ചുകൊണ്ട് കൂട്ടായ്മയെ പ്രസംഗിക്കാനാവില്ല. മറിച്ച് വ്യക്തിയുടെ താൽപര്യവും പൊതുതാൽപര്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വിശദീകരിക്കണം. “എനിക്ക് നല്ല ആശുപത്രി വേണം” എന്ന ആവശ്യം പൊതുആരോഗ്യത്തിന്റെ ചോദ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. “എന്റെ കുട്ടിക്ക് നല്ല വിദ്യാഭ്യാസം വേണം” എന്ന ആഗ്രഹത്തെ ഗുണമേന്മയുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. “എനിക്ക് നല്ല തൊഴിൽ വേണം” എന്ന ആവശ്യം പുതിയ ഉൽപാദനമേഖലകളുടെ സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. “എനിക്ക് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ വേണം” എന്ന ആശങ്കയെ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. ഇങ്ങനെ വ്യക്തിയുടെ താൽപര്യത്തെ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ താൽപര്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രസക്തമാകുന്നത്.

ഇതാണ് പുതിയ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയപരമായ മാറ്റം: വ്യക്തിയെ സമൂഹത്തിനായി ത്യജിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനു പകരം, വ്യക്തിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും സുരക്ഷയും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ ശേഷിയിലൂടെ ഉറപ്പാക്കുക. ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യം മാത്രമല്ല; ആധുനിക ക്ഷേമരാഷ്ട്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആശയമാണ്. പൊതുസംവിധാനങ്ങൾ ശക്തമായിരിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തിക്ക് കൂടുതൽ യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കുടുംബം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ കടത്തിലാകേണ്ടിവരാത്ത സാഹചര്യം യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. ഗുരുതര രോഗം വന്നാൽ കുടുംബം സാമ്പത്തികമായി തകർന്നുപോകാത്ത സാഹചര്യം യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ കുടുംബം ഉടൻ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് വീഴാത്ത സാഹചര്യം യഥാർത്ഥ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ്. ഈ അർത്ഥത്തിൽ സാമൂഹിക സുരക്ഷ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ശത്രുവല്ല; അതിന്റെ ഭൗതിക അടിത്തറയാണ്.

ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം പലപ്പോഴും സാംസ്കാരിക സുരക്ഷ, മതപരമായ അഭിമാനം, ദേശീയ സ്വത്വം, സമൂഹത്തിന്റെ സംരക്ഷണം എന്നിവയുടെ ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ഭാഷയ്ക്ക് മറുപടിയായി ഇടതുപക്ഷം വെറും “മതനിരപേക്ഷത” എന്ന സങ്കൽപം ആവർത്തിച്ചാൽ മാത്രം മതിയാകില്ല. കാരണം ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ രാഷ്ട്രീയ മനസ്സിൽ സുരക്ഷ എന്നത് വളരെ ശക്തമായ ഒരു വികാരമാണ്. തന്റെ കുടുംബം സുരക്ഷിതമാണോ, മക്കളുടെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാണോ, ജോലി സുരക്ഷിതമാണോ, സംസ്കാരം സുരക്ഷിതമാണോ, സമൂഹത്തിൽ തന്റെ സ്ഥാനം സുരക്ഷിതമാണോ എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ അവനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഹിന്ദുത്വം അതിന് സാംസ്കാരികമായ ഒരു മറുപടി നൽകുമ്പോൾ ഇടതുപക്ഷം അതിന് സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവും ജനാധിപത്യപരവുമായ ഒരു മറുപടി നൽകണം.

“നിങ്ങളുടെ മതത്തെ ആരും ഇല്ലാതാക്കുകയില്ല; അതേസമയം നിങ്ങളുടെ മതം മറ്റൊരാളുടെ അവകാശം ഇല്ലാതാക്കാനും പാടില്ല. നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന് സുരക്ഷ വേണമെങ്കിൽ അതിന് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും വിദ്യാഭ്യാസ സുരക്ഷയും ആരോഗ്യസുരക്ഷയും തൊഴിൽസുരക്ഷയും വേണം. നിങ്ങളുടെ സംസ്കാരം സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ സംസ്കാരത്തിനും അതേ അവകാശം വേണം.” എന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു പുതിയ പൊതുപൗരത്വ ഭാഷയാണ് ഇവിടെ ആവശ്യം. ഇത് ഭൂരിപക്ഷത്തോടും ന്യൂനപക്ഷത്തോടും ഒരേ മാനദണ്ഡം പുലർത്തുന്ന മതനിരപേക്ഷതയെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കും.

ഇവിടെ കേരളീയ സ്വത്വം എന്ന ആശയത്തിനും പുതിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം മതപരമായ ഒരു പൊതുസ്വത്വം നിർമ്മിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, അതിന് മറുപടി വെറും മതനിഷേധത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കില്ല. കേരളത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരു പൊതുസ്വത്വം നിർമ്മിക്കാം. നവോത്ഥാനം, വിദ്യാഭ്യാസവ്യാപനം, സാമൂഹിക പരിഷ്കാരം, തൊഴിലാളി-കർഷക സമരങ്ങൾ, സ്ത്രീകളുടെ മുന്നേറ്റം, ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയം, സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം, പൊതുആരോഗ്യം, പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം, സാഹിത്യം, കല, ശാസ്ത്രബോധം, മതാന്തര സഹവർത്തിത്വം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് ആധുനിക കേരളത്തിന്റെ രൂപീകരണം. ഇത് ഒരു മതത്തിന്റെ സ്വത്വമല്ല; സാമൂഹിക പുരോഗതിയുടെ ചരിത്രം ആണ്.

ഈ കേരളീയ പൊതുസ്വത്വത്തെ ഇടതുപക്ഷം പുനർനിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. “കേരളം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരോഗമന സംസ്ഥാനമാണ്” എന്ന് ആവർത്തിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അത് മുന്നോട്ടുപോകണം. പകരം “കേരളം എങ്ങനെ ഈ അവസ്ഥയിലെത്തി, അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം എന്തായിരിക്കണം?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് പുതിയ തലമുറയുമായി സംവദിക്കണം. പഴയ നേട്ടങ്ങളെ അഭിമാനത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുകയും അവയിലെ പരിമിതികളെ വിമർശനാത്മകമായി അംഗീകരിക്കുകയും പുതിയ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുകയും ചെയ്യണം. ഇതിലൂടെ ചരിത്രബോധവും ഭാവിബോധവും ഒരുമിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാനാകും.

ഇതിന് ഒരു ദീർഘകാല ദർശനരേഖ അനിവാര്യമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികകൾ സാധാരണയായി അഞ്ചുവർഷത്തെ ഭരണപരിപാടികളിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ ആശയപരമായ മാറ്റത്തെ നേരിടാൻ പതിനഞ്ചോ ഇരുപതോ വർഷത്തെ സാമൂഹിക ദർശനം ആവശ്യമാണ്. കേരളം 2040-ൽ എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇടതുപക്ഷം ഒരു സമഗ്ര മറുപടി നൽകണം. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക മേഖലയിൽ കേരളത്തിന്റെ സ്ഥാനം എന്തായിരിക്കണം? യുവാക്കൾക്ക് എന്തുതരം തൊഴിൽ വേണം? വ്യവസായം എങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കണം? പരിസ്ഥിതിയെ എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണം? നഗരങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനർനിർമ്മിക്കണം? വയോജന ജനസംഖ്യയുടെ പ്രശ്നം എങ്ങനെ പരിഹരിക്കണം? പ്രവാസി സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക മാതൃക എന്തായിരിക്കണം? AI കാലത്തെ വിദ്യാഭ്യാസം എങ്ങനെയായിരിക്കണം? ഇതെല്ലാം ഒരു രാഷ്ട്രീയ ദർശനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം.

അത്തരമൊരു ദർശനം ജനങ്ങൾക്ക് “ഇടതുപക്ഷം എന്ത് എതിർക്കുന്നു?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് മാത്രമല്ല, “ഇടതുപക്ഷം എങ്ങനെയുള്ള ഭാവിയാണ് നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിനും മറുപടി നൽകും. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആകർഷണം അതിന്റെ എതിരാളിയോടുള്ള എതിർപ്പിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കില്ല; അത് സൃഷ്ടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാവിയുടെ വ്യക്തതയിലാണ് ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയശക്തി.

ഇതെല്ലാം സാധ്യമാകണമെങ്കിൽ പാർട്ടിയുടെ ആഭ്യന്തര സംസ്കാരത്തിലും മാറ്റം വേണം. സമൂഹത്തിൽ ജനാധിപത്യം, സമത്വം, കഴിവ്, സുതാര്യത, സാമൂഹിക നീതി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന പാർട്ടി സ്വന്തം സംഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ അതിന്റെ ഉയർന്ന മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത പക്ഷം അതിന്റെ ആശയപരമായ വിശ്വാസ്യത കുറയും. പുതിയ മധ്യവർഗം പ്രത്യേകിച്ച് പ്രവർത്തനക്ഷമത, സുതാര്യത, ഉത്തരവാദിത്വം, കഴിവ്, ഫലപ്രാപ്തി എന്നിവയെ വിലമതിക്കുന്നു. അതിനാൽ സംഘടനയ്ക്കുള്ളിലെ സ്ഥാനലാഭം, ഗ്രൂപ്പിസം, വ്യക്തികേന്ദ്രിതത്വം, കഴിവുള്ളവരെ അകറ്റിനിർത്തൽ, ഉത്തരവാദിത്വമില്ലായ്മ തുടങ്ങിയ പ്രവണതകൾ പാർട്ടിയുടെ ആന്തരിക പ്രശ്നങ്ങൾ മാത്രമല്ല; അവയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള സാമൂഹിക പ്രതിച്ഛായയിലും പ്രതിഫലനമുണ്ടാകും.

അതുകൊണ്ട് പാർട്ടി തിരുത്തലുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തിരുത്തൽ നടപ്പാക്കലിന്റെ അളക്കാവുന്ന സംവിധാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങണം. തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തോ എന്നതല്ല, അവ നടപ്പായോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. സംഘടനാ ജനാധിപത്യം വർധിച്ചോ? യുവജന പ്രതിനിധാനം ഉയർന്നോ? സ്ത്രീകളുടെ യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തം വർധിച്ചോ? പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധം വർധിച്ചോ? ജനങ്ങളുടെ പരാതികൾ പരിഹരിക്കുന്ന സമയം കുറഞ്ഞോ? പാർട്ടി ബ്രാഞ്ചുകൾ സാമൂഹിക പഠനം നടത്തുന്നുണ്ടോ? പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ ആശയപരമായ പരിശീലനം മെച്ചപ്പെട്ടോ? സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ സാന്നിധ്യം ഗുണപരമായി മാറിയോ? ഇത്തരം സൂചകങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സംഘടനാ മാറ്റത്തെ നിരീക്ഷിക്കണം.

ഇതോടൊപ്പം സി.പി.എം.യ്ക്ക് ഒരു ബൗദ്ധിക പുനർജ്ജനന കേന്ദ്രശൃംഖല ആവശ്യമാണ്. സമൂഹം മാറുമ്പോൾ പാർട്ടിക്ക് അതിനെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്താൻ സ്വന്തം ശേഷി ഉണ്ടായിരിക്കണം. സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി, മാധ്യമപഠനം, മനഃശാസ്ത്രം, സംസ്കാരപഠനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള അറിവുകൾ രാഷ്ട്രീയവിശകലനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. പാർട്ടി തീരുമാനങ്ങൾ വെറും അനുഭവപരിചയത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ ഡാറ്റ, ഗവേഷണം, ഫീൽഡ് പഠനം, സാമൂഹിക സർവേ, ഗുണപരമായ അഭിമുഖങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ ട്രെൻഡ് വിശകലനം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയണം.

ഇത് പാർട്ടിയുടെ ആശയപരമായ സ്വഭാവത്തെ തന്നെ ശക്തിപ്പെടുത്തും. മാർക്സിസം ഒരു അടച്ചുപൂട്ടിയ ഉത്തരങ്ങളുടെ പുസ്തകമല്ല; മാറുന്ന സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു ശാസ്ത്രീയ രീതിയാണെങ്കിൽ, പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ പഠിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവാണ് അതിന്റെ ജീവശക്തി. സമൂഹം മാറുമ്പോൾ വിശകലനരീതിയുടെ പ്രയോഗവും കൂടുതൽ വികസിക്കണം.

അവസാനം, ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകം ഭാഷയാണ്. രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുമ്പോൾ ആശയപരമായ സത്യങ്ങൾ പോലും ജനങ്ങൾക്ക് അന്യമായി തോന്നാം. അതുകൊണ്ട് മാർക്സിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ ലളിതമാക്കുക എന്നതല്ല വേണ്ടത്; അവയെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. “മൂലധനം”, “വർഗ്ഗബന്ധം”, “ചൂഷണം”, “സാമൂഹിക ഉൽപാദനം”, “അധികമൂല്യം”, “അന്യവൽക്കരണം” തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങൾ പുസ്തകത്തിലെ പദങ്ങളായി മാത്രം നിലനിൽക്കരുത്. ഒരു delivery worker-ന്റെ ജീവിതത്തിൽ മൂലധനം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഒരു സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലെ ജീവനക്കാരന്റെ തൊഴിൽബന്ധം എന്താണ്, ഒരു IT തൊഴിലാളിയുടെ ഡിജിറ്റൽ തൊഴിൽ എങ്ങനെ വിലമതിക്കപ്പെടുന്നു, ഒരു ചെറുകിട സംരംഭകൻ വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് ശൃംഖലകളുടെ മുന്നിൽ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു തുടങ്ങിയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുമായി അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കണം. അപ്പോൾ മാത്രമേ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് മാർക്സിസം ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു അധ്യായമല്ല, സ്വന്തം ജീവിതത്തെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഒരു ഉപകരണം ആണെന്ന് അനുഭവപ്പെടുകയുള്ളൂ.

ഇതിന്റെ ആകെ അർത്ഥം വളരെ വ്യക്തമാണ്. കേരളത്തിലെ മധ്യവർഗവൽക്കരണത്തെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല; അതിനെ ശാസ്ത്രീയമായി മനസ്സിലാക്കണം. ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണത്തെ വെറും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഭീഷണിയായി കാണേണ്ടതില്ല; അതിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക വേരുകൾ തിരിച്ചറിയണം. പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ അഭിലാഷങ്ങളെ തള്ളിക്കളയേണ്ടതില്ല; അവയെ സാമൂഹിക പുരോഗതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. മതവിശ്വാസത്തെ ആക്രമിക്കേണ്ടതില്ല; മതത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മേൽക്കോയ്മയെ ജനാധിപത്യപരമായി ചോദ്യം ചെയ്യണം. ജാതിസ്വത്വത്തെ നിഷേധിക്കേണ്ടതില്ല; അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ അനീതികളെ അംഗീകരിച്ച് വിശാലമായ സാമൂഹിക സമത്വവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കണം. യുവാക്കളെ പഴയ സംഘടനാ മാതൃകയിലേക്ക് നിർബന്ധിച്ച് കൊണ്ടുവരേണ്ടതില്ല; സംഘടനയെ അവരുടെ പുതിയ ജീവിതലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം.

അവസാനം സി.പി.എം. മുന്നിൽ വയ്ക്കേണ്ട ചോദ്യം “നമുക്ക് പഴയ പിന്തുണ എങ്ങനെ തിരികെ നേടാം?” എന്നതായിരിക്കരുത്. അതിനേക്കാൾ ചരിത്രപരമായി പ്രസക്തമായ ചോദ്യം “മാറിയ കേരളീയ സമൂഹത്തിൽ പുതിയ ഇടതുപക്ഷ ഭൂരിപക്ഷം എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം?” എന്നതാണ്. അതിന് ഉത്തരം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രത്തിൽ ലഭിക്കില്ല. അത് ഒരു ദീർഘകാല സാമൂഹിക പുനർനിർമ്മാണ പദ്ധതിയിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെടുക—പുതിയ വർഗ്ഗവിശകലനം, പുതിയ സാമ്പത്തിക ദർശനം, പുതിയ സാംസ്കാരിക രാഷ്ട്രീയം, പുതിയ മതനിരപേക്ഷത, പുതിയ ജാതിസാമൂഹിക സമീപനം, പുതിയ ഡിജിറ്റൽ ഇടപെടൽ, പുതിയ യുവജന രാഷ്ട്രീയം, പുതിയ സംഘടനാ ജനാധിപത്യം, പുതിയ ബൗദ്ധിക നേതൃത്വം എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തിലൂടെ. അവിടെയാണ് പ്രതിരോധ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിപരമായ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം ആരംഭിക്കുന്നത്. അവിടെയാണ് പഴയ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്.

കേരളത്തിലെ വളർന്നുവരുന്ന മധ്യവർഗവൽക്കരണവും അതിന്റെ ചില വിഭാഗങ്ങളിൽ ശക്തിപ്പെടുന്ന ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണവും ചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പരിസ്ഥിതിയെ വെറും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വോട്ടുചോർച്ചയുടെ പ്രശ്നമായി കാണുന്നത് സി.പി.എമ്മിനെ അടിസ്ഥാന പ്രശ്നത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റും. ഇത് അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഫലനമാണ്. സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും വിദ്യാഭ്യാസവും നഗരവൽക്കരണവും പ്രവാസവും ഉപഭോഗശേഷിയുടെ വർധനയും കേരളീയ സമൂഹത്തെ മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റം പുതിയ അഭിലാഷങ്ങളെയും പുതിയ അസുരക്ഷകളെയും പുതിയ സാമൂഹിക പദവിബോധങ്ങളെയും പുതിയ സ്വത്വബോധങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ മാറ്റങ്ങളെ ഇടതുപക്ഷം യഥാസമയം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയിലും പുതിയ സംഘടനാരീതിയിലും പുതിയ സാമൂഹിക പരിപാടികളിലും പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുന്നിടത്താണ് മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതിക്ക് ഇടം ലഭിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ഇതിനെ അനിവാര്യമായ ചരിത്രപരമായ പരാജയമായി കാണേണ്ടതില്ല. മധ്യവർഗവൽക്കരണം സ്വതവേ വലതുപക്ഷവൽക്കരണം അല്ല; അതിനകത്ത് ശക്തമായ വർഗ്ഗവൈരുദ്ധ്യങ്ങളും സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെ ആവശ്യങ്ങളും പൊതുസേവനങ്ങളോടുള്ള ആശ്രയവും തൊഴിൽഅസ്ഥിരതയും ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ മധ്യവർഗത്തെ ഒരു ഏകീകൃത രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗമായി കാണാതെ അതിനകത്തെ സാമൂഹിക വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുകയാണ് മാർക്സിസ്റ്റ് സമീപനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി. വ്യക്തിയുടെ ഉയർച്ചയെ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പുരോഗതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, സാമ്പത്തിക അഭിലാഷങ്ങളെ സാമൂഹിക നീതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പൊതുസുരക്ഷയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ വലിയൊരു വിഭാഗവുമായി ഇടതുപക്ഷത്തിന് പുതിയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാമൂഹിക ഇടങ്ങൾ തുറക്കപ്പെടും.

അതുപോലെ ഹിന്ദുത്വത്തെ മതവിശ്വാസവുമായി സമീകരിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം. മതവിശ്വാസമുള്ള സാധാരണ മനുഷ്യനെ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളിയായി കാണുന്നതിനു പകരം മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും മതനിരപേക്ഷ പൗരത്വത്തെയും ഒരേസമയം സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയമാണ് ആവശ്യം. ഭൂരിപക്ഷ സ്വത്വരാഷ്ട്രീയത്തിനും ന്യൂനപക്ഷ സ്വത്വരാഷ്ട്രീയത്തിനും ഒരേ ജനാധിപത്യ മാനദണ്ഡം ബാധകമാക്കാൻ കഴിയണം. ഒരു മതത്തിന്റെ പേരിൽ രാഷ്ട്രീയ മേൽക്കോയ്മ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെയും മറ്റൊരു മതത്തിന്റെ പേരിൽ പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ അവകാശം ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനെയും ഒരേ പൗരത്വ-സമത്വ മാനദണ്ഡത്തിൽ പരിശോധിക്കുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ ഇടതുപക്ഷത്തിന് സ്വന്തം സ്വതന്ത്ര മതനിരപേക്ഷ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയൂ.

ജാതിപ്രശ്നത്തിലും ഇതേ ശാസ്ത്രീയ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. സാമ്പത്തികമായി ഉയർന്നുവന്ന ദളിത്, പിന്നാക്ക, മറ്റു സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളിലെ പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളും അംഗീകാരത്തിന്റെയും പ്രതിനിധാനത്തിന്റെയും ആവശ്യങ്ങളും അവഗണിക്കരുത്. ജാതിയെ നിഷേധിച്ചുകൊണ്ടല്ല ജാതിവിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയം ശക്തിപ്പെടുക; ജാതിയുടെ ഭൗതികവും ചരിത്രപരവുമായ വേരുകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് അത് ശക്തിപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ജാതിസ്വത്വത്തെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അന്തിമ അടിസ്ഥാനമാക്കാതെ അതിനെ വിശാലമായ സാമൂഹിക സമത്വത്തിന്റെയും വർഗ്ഗനീതിയുടെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും ഭാഗമായി പരിഗണിക്കുകയാണ് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പ്രത്യേക ദൗത്യം.

ഇതിനൊപ്പം സി.പി.എം. സ്വയം മാറേണ്ടതുണ്ട്. സമൂഹത്തോട് മാറ്റം ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു പാർട്ടി സ്വന്തം സംഘടനാ സംസ്കാരത്തെ മാറ്റാൻ തയ്യാറാകാത്തപക്ഷം അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശത്തിന് വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെടും. അതിനാൽ ബ്രാഞ്ച് മുതൽ സംസ്ഥാനതലം വരെ ജനങ്ങളെ പഠിക്കുന്ന, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന, സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തെ അളക്കുന്ന, തെറ്റുകൾ തിരുത്തുന്ന, കഴിവുകളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്ന, യുവാക്കളെയും സ്ത്രീകളെയും പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളെയും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു സംഘടനാ പുനർനിർമ്മാണം ആവശ്യമാണ്. പാർട്ടി ബ്രാഞ്ചുകൾ കേവലം സംഘടനാ നിർദ്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളല്ലാതെ പ്രാദേശിക സമൂഹത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കുകയും പഠിക്കുകയും രാഷ്ട്രീയമായി പരിഭാഷപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറണം.

ഇതിന്റെ ബൗദ്ധിക അടിത്തറയും അത്രതന്നെ പ്രധാനമാണ്. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാമൂഹിക ഘടനയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി മാത്രം ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കേരളത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, AI, ഗിഗ് തൊഴിൽ, ആഗോളവൽക്കരണം, സ്വകാര്യവൽക്കരണം, ഡാറ്റാധിഷ്ഠിത മൂലധനം, പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി, പുതിയ നഗരസമൂഹം, വയോജന ജനസംഖ്യ, പ്രവാസാനന്തര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എന്നിവയെ മാർക്സിസ്റ്റ് രീതിയിൽ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. മാർക്സിസത്തെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗം അതിനെ മാറ്റമില്ലാത്ത സിദ്ധാന്തമായി സംരക്ഷിക്കുന്നതല്ല; മാറുന്ന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുതിയതായി വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള കഴിവ് വികസിപ്പിക്കുകയാണ്.

അതിനാൽ സി.പി.എം.യുടെ മുന്നിലുള്ള ദൗത്യം പഴയ സാമൂഹിക സഖ്യത്തെ അതേപടി പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്നതല്ല. പുതിയ കേരളത്തിന് അനുയോജ്യമായ ഒരു പുതിയ ഇടതുപക്ഷ സാമൂഹിക സഖ്യം നിർമ്മിക്കുകയാണ്. തൊഴിലാളിയും കർഷകനും ദരിദ്രനും ദളിതനും പിന്നാക്ക വിഭാഗവും സ്ത്രീയും യുവാവും പുതിയ മധ്യവർഗവും പ്രൊഫഷണലും ചെറുകിട സംരംഭകനും സാങ്കേതികവിദഗ്ധനും പ്രവാസി കുടുംബവും—ഇവരുടെ വ്യത്യസ്ത താൽപര്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പൊതുബിന്ദുക്കൾ കണ്ടെത്തി അവയെ സാമൂഹിക നീതി, ജനാധിപത്യം, മതനിരപേക്ഷത, ശാസ്ത്രബോധം, സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ, ഉൽപാദനക്ഷമമായ വികസനം എന്നിവയുടെ വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

അവസാനമായി, ഹിന്ദുത്വത്തെ പരാജയപ്പെടുത്താനുള്ള ഏറ്റവും ശക്തമായ മാർഗം ഹിന്ദുത്വത്തെ മാത്രം ആക്രമിക്കുന്നതല്ല; ഹിന്ദുത്വത്തിന് സാമൂഹിക ആകർഷണം നൽകുന്ന ശൂന്യതകളെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കുകയാണ്. യുവാവിന് തൊഴിൽ വേണം—തൊഴിൽ നൽകുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വേണം. കുടുംബത്തിന് സുരക്ഷ വേണം—സാർവത്രിക സാമൂഹിക സുരക്ഷ വേണം. മധ്യവർഗത്തിന് പുരോഗതി വേണം—ഉൽപാദനക്ഷമവും നീതിയുക്തവുമായ വികസനമാതൃക വേണം. ദളിതനും പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കും മാന്യതയും പ്രതിനിധാനവും വേണം—യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക നീതി വേണം. മതവിശ്വാസിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം വേണം—മതസ്വാതന്ത്ര്യവും തുല്യ പൗരത്വവും വേണം. യുവാക്കൾക്ക് ആശയപരമായ ഇടം വേണം—പുതിയ ഡിജിറ്റൽ-സാംസ്കാരിക ഇടതുപക്ഷം വേണം. സമൂഹത്തിന് ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷ വേണം—ആ പ്രതീക്ഷയ്ക്ക് ഒരു വ്യക്തമായ ഇടതുപക്ഷ ഭാവിദർശനം വേണം.

അതിനാൽ ഇന്നത്തെ കേരളത്തിൽ സി.പി.എം.യുടെ ചരിത്രപരമായ ചോദ്യം “നമ്മുടെ പഴയ ശക്തി എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കാം?” എന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. അതിനേക്കാൾ വലിയ ചോദ്യം “മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന കേരളീയ സമൂഹത്തിൽ പുതിയ ഇടതുപക്ഷ ബോധവും പുതിയ സാമൂഹിക ഭൂരിപക്ഷവും എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കാം?” എന്നതാണ്. അതിനുള്ള ഉത്തരം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രത്തിൽ മാത്രം ഇല്ല; അത് സമൂഹത്തിന്റെ പുനർവായനയിലും സംഘടനയുടെ പുനർനിർമ്മാണത്തിലും ആശയത്തിന്റെ നവീകരണത്തിലും സാംസ്കാരിക ഇടപെടലിലും സാമ്പത്തിക ദർശനത്തിന്റെ പുനഃസംഘടനയിലും ജനങ്ങളുമായുള്ള പുതിയ ബന്ധത്തിലുമാണ്.

പഴയ കേരളത്തിന്റെ ഇടതുപക്ഷത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പുതിയ കേരളത്തിന്റെ ഇടതുപക്ഷത്തെ നിർമ്മിക്കുന്നതിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനമാണ് ഇനി ആവശ്യം. പഴയ വോട്ടുബാങ്കുകളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതിലുപരി പുതിയ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കണം. പ്രതിരോധിക്കുന്നതിലുപരി ബദൽ നിർമ്മിക്കണം. വിമർശിക്കുന്നതിലുപരി ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ സ്വപ്നം നൽകണം.

അവിടെയാണ് മധ്യവർഗവൽക്കരണവും ഹിന്ദുത്വവൽക്കരണവും ചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാർക്സിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ പരിസ്ഥിതിയെ ഒരു അനിവാര്യ ചരിത്രവിധിയായി കാണാതെ, പുതിയ മാർക്സിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ചരിത്രപരമായ വെല്ലുവിളിയായി മാറ്റാനുള്ള സാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിന്റെ വിജയം നിർണയിക്കുക അതിന്റെ പഴയ ചരിത്രം എത്രത്തോളം ആവർത്തിക്കുന്നു എന്നതല്ല; പുതിയ ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കാൻ അതിന് എത്രത്തോളം കഴിയുന്നു എന്നതാണ്.