ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ തെറ്റുതിരുത്തൽ പ്രക്രിയ എന്നത് ഏതാനും നേതാക്കൾ ചേർന്ന് പാർട്ടിയുടെ പിഴവുകൾ വിലയിരുത്തുകയും ചില സംഘടനാപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഔപചാരിക നടപടിയായി മാത്രം ചുരുക്കിക്കാണാൻ കഴിയില്ല. യഥാർത്ഥ തെറ്റുതിരുത്തൽ അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയവും സംഘടനാപരവുമായ ആത്മപരിശോധനാ പ്രക്രിയയാണ്. അതിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ തുടക്കം ഓരോ പാർട്ടി പ്രവർത്തകന്റെയും മനസ്സിലാണ് ഉണ്ടാകേണ്ടത്. “പാർട്ടിക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്?” എന്ന് ചോദിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഓരോ പ്രവർത്തകനും സ്വയം ചോദിക്കേണ്ടത് “എനിക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്? ഞാൻ എന്താണ് തിരുത്തേണ്ടത്? പാർട്ടിയുടെ ഇന്നത്തെ ദൗർബല്യങ്ങളിൽ എന്റെ പങ്ക് എന്താണ്?” എന്നായിരിക്കണം. സ്വന്തം തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള സന്നദ്ധതയില്ലാതെ മറ്റുള്ളവരുടെ തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ തെറ്റുതിരുത്തലായി മാറുകയില്ല.
കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഏതാനും നേതാക്കളുടെ സംഘടന മാത്രമല്ല. ആയിരക്കണക്കിന് പ്രവർത്തകരുടെയും അനുഭാവികളുടെയും കൂട്ടായ രാഷ്ട്രീയബോധവും സംഘടനാപരമായ പ്രവർത്തനവും ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധവും ചേർന്നാണ് പാർട്ടിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം രൂപപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പാർട്ടിയുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, ഓരോ പ്രവർത്തകന്റെയും ദൈനംദിന രാഷ്ട്രീയ പെരുമാറ്റത്തിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഒരു ബ്രാഞ്ച് സെക്രട്ടറി ജനങ്ങളോട് എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു, ഒരു പാർട്ടി അംഗം തന്റെ തൊഴിൽസ്ഥലത്ത് എങ്ങനെയാണ് ഇടപെടുന്നത്, ഒരു ജനപ്രതിനിധി അധികാരത്തെ എങ്ങനെ കാണുന്നു, ഒരു നേതാവ് വിമർശനത്തെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുന്നു, ഒരു സാധാരണ പ്രവർത്തകൻ പാർട്ടി ആശയങ്ങളെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രാവർത്തികമാക്കുന്നു എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ പാർട്ടിയെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ രൂപപ്പെടുന്നത്.
അതിനാൽ ഓരോ പ്രവർത്തകനും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തെ ഒരു ആത്മപരിശോധനയുടെ കണ്ണാടിയിൽ നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഞാൻ ജനങ്ങളുമായി എങ്ങനെയാണ് ഇടപെടുന്നത്? ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ അവരിലേക്ക് പോകുന്നുണ്ടോ? അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണോ? പാർട്ടി തീരുമാനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ ഉള്ളടക്കം മനസ്സിലാക്കിയാണ് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നതോ, അതോ നിർദ്ദേശങ്ങൾ യാന്ത്രികമായി അനുസരിക്കുന്നതിൽ മാത്രം എന്റെ പ്രവർത്തനം ഒതുങ്ങുന്നുണ്ടോ? വിമർശനം കേൾക്കാനുള്ള കഴിവ് എനിക്കുണ്ടോ? എതിർ അഭിപ്രായമുള്ളവരെ രാഷ്ട്രീയമായി മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടോ, അതോ അവരെ ശത്രുക്കളായി കാണുകയാണോ? സംഘടനയിലെ എന്റെ സ്ഥാനം ഞാൻ ഉത്തരവാദിത്വമായി കാണുന്നുണ്ടോ, അതോ അധികാരമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ? പാർട്ടിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥാനമോ സ്വാധീനമോ വ്യക്തിപരമായ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടോ? സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവും എന്റെ ജീവിതവും തമ്മിൽ അകലം വർധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇത്തരത്തിലുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഓരോ പ്രവർത്തകനും സ്വയം ചോദിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇവിടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും എന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനമാണ്. മറ്റുള്ളവരെ വിമർശിക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്; സ്വന്തം തെറ്റ് സമ്മതിക്കുന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല. എന്നാൽ സ്വന്തം തെറ്റ് തിരിച്ചറിയാനും അംഗീകരിക്കാനും തിരുത്താനും കഴിയുന്ന ശേഷിയാണ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി. “നേതൃത്വമാണ് തെറ്റിയത്”, “പാർട്ടിയാണ് മാറിപ്പോയത്”, “മറ്റുള്ളവരാണ് അവസരവാദികൾ”, “ജനങ്ങൾ പാർട്ടിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല” എന്നിങ്ങനെ ഉത്തരവാദിത്വം നിരന്തരം പുറത്തേക്ക് മാറ്റിക്കൊണ്ടിരുന്നാൽ സംഘടനയ്ക്ക് സ്വയം നവീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. പാർട്ടിയുടെ ഓരോ തലത്തിലും തെറ്റുകൾ ഉണ്ടാകാം; എന്നാൽ അവ കണ്ടെത്തുന്നതിനൊപ്പം അവയിൽ തനിക്കുള്ള പങ്കും ഓരോ പ്രവർത്തകനും പരിശോധിക്കണം.
തെറ്റുതിരുത്തൽ എന്നത് സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തലല്ല. അത് സ്വയം നവീകരിക്കലാണ്. സ്വന്തം തെറ്റ് സമ്മതിക്കുന്നത് പരാജയത്തിന്റെ അടയാളമല്ല; മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയ പക്വതയുടെ അടയാളമാണ്. തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാത്ത ഒരു സംഘടനയും മനുഷ്യസമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാൽ തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് പഠിക്കാത്ത സംഘടനയാണ് യഥാർത്ഥ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത്. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകൻ തന്റെ മുൻകാല പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുകയും അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ തിരിച്ചറിവുകൾ രൂപപ്പെടുത്തുകയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം തിരുത്തുകയും വേണം. തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരിക്കൽ നടത്തുന്ന ക്യാമ്പയിനല്ല; നിരന്തരം തുടരേണ്ട ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ സംസ്കാരമാണ്.
ഇതിനൊപ്പം പാർട്ടി പ്രവർത്തകരുടെ രാഷ്ട്രീയബോധം നിരന്തരം പുതുക്കേണ്ടതും അനിവാര്യമാണ്. സമൂഹം അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ആഗോളവൽക്കരണം, നവലിബറൽ സാമ്പത്തികക്രമം, ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ, ഉപഭോക്തൃസംസ്കാരം, പുതിയ മധ്യവർഗത്തിന്റെ വളർച്ച, തൊഴിൽരീതികളിലെ മാറ്റം, കുടിയേറ്റം, യുവതലമുറയുടെ മാറുന്ന അഭിലാഷങ്ങൾ, കുടുംബഘടനയിലെ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ സമൂഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ മനഃശാസ്ത്രത്തിലും വർഗബന്ധങ്ങളിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങളെ ശാസ്ത്രീയമായി പഠിക്കാതെ പഴയ അനുഭവങ്ങളുടെയും പഴയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം രാഷ്ട്രീയം നടത്തുന്നത് പാർട്ടിയെ സമൂഹത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ ഇടയാക്കും. അതിനാൽ ഓരോ പ്രവർത്തകനും വായിക്കുകയും പഠിക്കുകയും ചർച്ച ചെയ്യുകയും സമൂഹത്തെ നിരീക്ഷിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു നിരന്തര രാഷ്ട്രീയ വിദ്യാർത്ഥിയായി മാറണം.
പ്രത്യേകിച്ച് ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനം തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ പ്രധാന ഘടകമായിരിക്കണം. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തി അതിന്റെ ഓഫീസുകളിലും സമ്മേളനങ്ങളിലുമല്ല; ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവുമായി അതിനുള്ള ജീവിക്കുന്ന ബന്ധത്തിലാണ്. തൊഴിലാളി, കർഷകൻ, കർഷകത്തൊഴിലാളി, ചെറുകിട വ്യാപാരി, യുവാവ്, വിദ്യാർത്ഥി, സ്ത്രീ, സാധാരണ മധ്യവർഗക്കാരൻ തുടങ്ങി സമൂഹത്തിലെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുടെ ജീവിതപ്രശ്നങ്ങൾ നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്ന സംഘടനാപരമായ പ്രവർത്തനം ആവശ്യമാണ്. ജനങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ യോഗങ്ങളിലേക്ക് വരുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കുന്നതിനുപകരം പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലണം. ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ കേൾക്കുകയും അവരുടെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുകയും അവരുടെ പോരാട്ടങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയും ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയുന്നത്.
തെറ്റുതിരുത്തൽ വ്യക്തിപരമായ ആത്മപരിശോധനയിൽ ആരംഭിച്ചാലും അവിടെ അവസാനിക്കരുത്. വ്യക്തിയിൽ നിന്ന് ബ്രാഞ്ചിലേക്കും, ബ്രാഞ്ചിൽ നിന്ന് ലോക്കൽ കമ്മിറ്റിയിലേക്കും, തുടർന്ന് ഏരിയ, ജില്ലാ, സംസ്ഥാന, കേന്ദ്ര തലങ്ങളിലേക്കും അത് വ്യാപിക്കണം. താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകർ നേരിടുന്ന അനുഭവങ്ങളും പരാതികളും വിമർശനങ്ങളും സംഘടനയുടെ മുകളിലേക്കെത്താനുള്ള ജനാധിപത്യപരമായ സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. അതുപോലെ തന്നെ മുകളിലുള്ള നേതൃത്വം താഴെയുള്ള പ്രവർത്തകരെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഏകദിശാ സംവിധാനമായി മാത്രം നിലനിൽക്കാതെ താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നും സമൂഹത്തിൽ നിന്നും നിരന്തരം പഠിക്കുന്ന ഒരു ദ്വിദിശാ സംഘടനയായി മാറണം. ഒരു പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പുനരുജ്ജീവനം സാധ്യമാകുന്നത് അതിന്റെ ഓരോ ഘടകവും സ്വയം പരിശോധിക്കുകയും പരസ്പരം വിമർശിക്കുകയും തിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ്.
ഇതിൽ നേതൃത്വത്തിനും പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്. താഴെത്തട്ടിലെ പ്രവർത്തകരോട് ആത്മപരിശോധന ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ നേതൃത്വവും അതേ മാനദണ്ഡം സ്വയം സ്വീകരിക്കണം. “ഞങ്ങൾക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്?” എന്ന ചോദ്യം നേതൃത്വം തുറന്ന മനസ്സോടെ ചോദിക്കണം. തീരുമാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ എന്തായിരുന്നു, ജനങ്ങൾ അതിനെ എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചു, സംഘടനാപരമായ ദൗർബല്യങ്ങൾ എവിടെയുണ്ടായി, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചില മേഖലകളിൽ ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ക്ഷയിച്ചത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചില പ്രവർത്തകർ സംഘടനയിൽ നിന്ന് അകന്നത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചില യുവജനങ്ങൾ പാർട്ടിയുമായി ബന്ധപ്പെടാത്തത് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരങ്ങൾ തേടണം. വിമർശനം നേതൃത്വത്തിനെതിരായ ആക്രമണമെന്നല്ല, സംഘടനയുടെ സ്വയംതിരുത്തലിനുള്ള അനിവാര്യമായ ഉപാധിയെന്ന നിലയിലാണ് കാണേണ്ടത്.
അതുപോലെ തന്നെ പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ വ്യക്തിപൂജ, സ്ഥാനമോഹം, വിഭാഗീയത, അവസരവാദം, സംഘടനാപരമായ അഹങ്കാരം, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്ന ജീവിതശൈലി തുടങ്ങിയ പ്രവണതകളെക്കുറിച്ചും ഗൗരവമായ ആത്മപരിശോധന ആവശ്യമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ ആശയങ്ങളും അതിന്റെ പ്രവർത്തകരുടെ ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള വൈരുധ്യം വർധിക്കുമ്പോൾ ജനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന് ക്ഷയം സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകന്റെ വ്യക്തിജീവിതവും പൊതുപ്രവർത്തനവും തമ്മിൽ കഴിയുന്നത്ര ഐക്യം ഉണ്ടാകണം. പാർട്ടി പറയുന്ന മൂല്യങ്ങൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രതിഫലിക്കുന്നു എന്നതും ഓരോ പ്രവർത്തകനും പരിശോധിക്കണം.
യുവതലമുറയുമായുള്ള ബന്ധവും ഈ തെറ്റുതിരുത്തൽ പ്രക്രിയയുടെ പ്രധാന വിഷയമാകണം. പുതിയ തലമുറയെ പഴയ രാഷ്ട്രീയഭാഷയിലേക്ക് മാത്രം ആകർഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളും തൊഴിൽപ്രശ്നങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവും സാങ്കേതികവിദ്യയുമായുള്ള ബന്ധവും സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ ആഗ്രഹങ്ങളും മനസ്സിലാക്കണം. യുവാക്കളെ വെറും പ്രചാരണത്തിനുള്ള ഉപകരണങ്ങളായി കാണാതെ അവരുടെ ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കുകയും അവരുടെ ചിന്തകളെ ഗൗരവത്തോടെ സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. പുതിയ തലമുറയിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധതയും പഴയ തലമുറയുടെ അനുഭവങ്ങൾ പുതിയ തലമുറയിലേക്ക് കൈമാറാനുള്ള കഴിവും ഒരുപോലെ ആവശ്യമാണ്.
അവസാനം, സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരു സംഘടനാപരമായ അറ്റകുറ്റപ്പണി മാത്രമായി കാണാൻ പാടില്ല. അത് രാഷ്ട്രീയബോധത്തിന്റെ നവീകരണവും സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിന്റെ ശുദ്ധീകരണവും ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനവും പ്രവർത്തകരുടെ വ്യക്തിപരമായ ആത്മപരിശോധനയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമഗ്രമായ പ്രക്രിയയായിരിക്കണം. അതിന്റെ ആദ്യപടി വളരെ ലളിതമാണ്, എന്നാൽ അതീവ ഗൗരവമുള്ളതുമാണ്: “എനിക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്?” എന്ന ചോദ്യം ഓരോ പ്രവർത്തകനും സ്വയം ചോദിക്കുക. അതിന് പിന്നാലെ “ഞാൻ എന്താണ് തിരുത്തേണ്ടത്?”, “എങ്ങനെ തിരുത്തണം?”, “തിരുത്തിയതിന്റെ ഫലം എന്താണ്?” എന്നിങ്ങനെ തുടർച്ചയായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരണം.
ഒരു പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനം ഒരു പുതിയ മുദ്രാവാക്യം പ്രഖ്യാപിച്ചതുകൊണ്ടോ ഒരു പുതിയ സംഘടനാ തീരുമാനമെടുത്തതുകൊണ്ടോ മാത്രം സംഭവിക്കുകയില്ല. ആയിരക്കണക്കിന് പ്രവർത്തകർ സ്വന്തം തെറ്റുകൾ തിരിച്ചറിയുകയും സ്വയം തിരുത്തുകയും പുതിയ രാഷ്ട്രീയബോധം ആർജിക്കുകയും ജനങ്ങളുമായി വീണ്ടും ജീവിക്കുന്ന ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് സംഘടനാപരമായ മാറ്റം യാഥാർഥ്യമാകുന്നത്. വ്യക്തിയുടെ ആത്മപരിശോധനയിൽ നിന്ന് സംഘടനയുടെ കൂട്ടായ ആത്മപരിശോധനയിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ-സംഘടനാ നവീകരണത്തിലേക്കുമുള്ള ഈ യാത്രയാണ് യഥാർത്ഥ തെറ്റുതിരുത്തൽ പ്രക്രിയ. അതുകൊണ്ട് പാർട്ടിയുടെ തെറ്റുതിരുത്തൽ പ്രക്രിയയുടെ ആദ്യയോഗം ഏതെങ്കിലും കമ്മിറ്റി മുറിയിൽ ആരംഭിക്കേണ്ടതില്ല; ഓരോ പ്രവർത്തകന്റെയും മനസ്സിലാണ് അത് ആരംഭിക്കേണ്ടത്.
ഈ ആത്മപരിശോധന വ്യക്തിയുടെ മനസ്സിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ സംഘടനയുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനരീതിയായി മാറുമ്പോഴാണ് അതിന് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നത്. ഒരു പ്രവർത്തകൻ “എനിക്ക് തെറ്റുപറ്റിയിട്ടുണ്ട്” എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടം എന്താണ്? തെറ്റ് തിരിച്ചറിഞ്ഞതുകൊണ്ട് മാത്രം മതിയാകില്ല; അതിന്റെ കാരണങ്ങളെ കണ്ടെത്തുകയും അത് ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള പുതിയ പ്രവർത്തനരീതി രൂപപ്പെടുത്തുകയും വേണം. അതിനാൽ ഓരോ പ്രവർത്തകനും സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തെ ഒരു തുടർച്ചയായ പഠനപ്രക്രിയയായി കാണണം. ഇന്നലെ എടുത്ത ഒരു തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലം ഇന്ന് വിലയിരുത്തുകയും, ഇന്ന് ലഭിച്ച അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാളത്തെ പ്രവർത്തനം തിരുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന തുടർച്ചയായ ആത്മപരിശോധനാ സംസ്കാരം സംഘടനയിൽ വളർത്തിയെടുക്കണം.
ഇതിനായി ഓരോ ബ്രാഞ്ച് കമ്മിറ്റിയിലും തന്നെ ഒരു പുതിയ രീതിയിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കാവുന്നതാണ്. പതിവ് അജൻഡകളും സംഘടനാ റിപ്പോർട്ടുകളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അവലോകനവും മാത്രമല്ല, “നമ്മുടെ പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ നമ്മെ എങ്ങനെ കാണുന്നു?”, “എന്തുകൊണ്ടാണ് ചില വിഭാഗങ്ങൾ നമ്മിൽ നിന്ന് അകന്നത്?”, “നമ്മുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ ജനങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ഇഷ്ടപ്പെടാത്തത്?”, “നമ്മുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാഷ ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകുന്നുണ്ടോ?”, “നമ്മുടെ പ്രവർത്തകർ ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളിൽ എത്രത്തോളം സജീവമാണ്?” തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യണം. ഇതിന് ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ പാർട്ടി അംഗങ്ങൾക്കുള്ളിൽ മാത്രം ചർച്ച നടത്തുന്നത് പോരാ. തൊഴിലാളികളോടും കർഷകരോടും യുവാക്കളോടും സ്ത്രീകളോടും വിദ്യാർത്ഥികളോടും ചെറുകിട വ്യാപാരികളോടും വിവിധ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളോടും നേരിട്ട് സംസാരിച്ച് അവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ ശേഖരിക്കണം.
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന മാറ്റം ആവശ്യമാണ്: പാർട്ടി ജനങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്ന സമീപനത്തിൽ നിന്ന് ജനങ്ങൾ പാർട്ടിയെ വിലയിരുത്തുന്ന സമീപനത്തിലേക്ക് മാറണം. പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ സംഘടനകൾ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളെ എത്രത്തോളം അംഗീകരിക്കുന്നു എന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം ജനങ്ങൾ പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് എന്താണ് ചിന്തിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കണം. ജനങ്ങൾക്ക് പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് എന്താണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്? പാർട്ടി പ്രവർത്തകരിൽ അവർ കാണുന്ന ദൗർബല്യങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്? ഏത് വിഷയങ്ങളിലാണ് അവർ പാർട്ടിയോട് യോജിക്കുന്നത്? ഏത് വിഷയങ്ങളിലാണ് അവർക്ക് സംശയങ്ങളോ വിയോജിപ്പുകളോ ഉള്ളത്? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നത് സംഘടനാപരമായ വിനയത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുക എന്നതോടൊപ്പം ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുക എന്നതും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമാകണം.
വിമർശനം കേൾക്കാനുള്ള കഴിവ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചകമാണ്. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ വിമർശനങ്ങളെ വ്യക്തിപരമായ അപമാനമായി കാണുന്ന പ്രവണത വളർന്നാൽ സംഘടനയുടെ സ്വയംതിരുത്തൽ ശേഷി ദുർബലമാകും. ഒരു പ്രവർത്തകൻ നേതാവിനെ വിമർശിക്കുമ്പോൾ അത് നേതാവിനോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ വിരോധമായി മാത്രം കാണരുത്. അതുപോലെതന്നെ ഒരു നേതാവ് ഒരു പ്രവർത്തകനെ വിമർശിക്കുമ്പോൾ അത് അധികാരപ്രയോഗമായി മാറുകയും അരുത്. വിമർശനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം പരിശോധിക്കുകയാണ് പ്രധാനം. വിമർശനം ശരിയാണെങ്കിൽ അത് അംഗീകരിക്കാനുള്ള ധൈര്യവും തെറ്റാണെങ്കിൽ വസ്തുതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശദീകരിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ പക്വതയും ഇരുവശത്തും ഉണ്ടായിരിക്കണം.
ഇതോടൊപ്പം സ്വയംവിമർശനം ഒരു ശിക്ഷാരീതിയായി മാറാതിരിക്കാനും ശ്രദ്ധിക്കണം. ഒരു പ്രവർത്തകൻ തന്റെ തെറ്റ് തുറന്നു പറയുമ്പോൾ അതിനെ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ആയുധമാക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ ആരും സത്യസന്ധമായി ആത്മപരിശോധന നടത്തുകയില്ല. അതിനാൽ വിമർശനവും സ്വയംവിമർശനവും പ്രതികാരരഹിതമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിനകത്തായിരിക്കണം നടക്കുന്നത്. തെറ്റ് സമ്മതിക്കുന്നവനെ അപമാനിക്കാതെ തിരുത്താനുള്ള അവസരം നൽകണം. എന്നാൽ അതിന്റെ മറുവശത്ത് ഗുരുതരമായ തെറ്റുകൾക്ക് ഉത്തരവാദിത്വം ഒഴിവാക്കാനുള്ള മറയായും “സ്വയംവിമർശനം” ഉപയോഗിക്കരുത്. കരുണയും ഉത്തരവാദിത്വവും ഒരുമിച്ചുള്ള സംഘടനാ സംസ്കാരമാണ് ആവശ്യമായത്.
തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന മേഖല അധികാരവുമായുള്ള ബന്ധമാണ്. ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രവർത്തകൻ ജനങ്ങളോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരാളിൽ നിന്ന് അധികാരസ്ഥാനത്തുള്ള ഒരാളായി മാറുമ്പോൾ അവന്റെ രാഷ്ട്രീയ പെരുമാറ്റത്തിൽ മാറ്റം വരാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. പദവി ജനങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുത്തെത്താനുള്ള ഉപാധിയാകുന്നതിനുപകരം ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലം സൃഷ്ടിക്കുന്ന കാരണമായി മാറുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കണം. അധികാരം സേവനത്തിന്റെ ഉപാധിയാണോ, വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനത്തിന്റെ ഉപാധിയാണോ എന്ന ചോദ്യം ഓരോ ജനപ്രതിനിധിയും ഓരോ സംഘടനാ ഭാരവാഹിയും സ്വയം ചോദിക്കണം. അധികാരത്തിന്റെ സൗകര്യങ്ങൾ ക്രമേണ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക അവകാശങ്ങളായി തോന്നിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് അകലം വർധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് അധികാരവും ജനജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അകലം നിരന്തരം അളക്കേണ്ടത് സംഘടനാ ആത്മപരിശോധനയുടെ ഭാഗമാകണം.
അതുപോലെ തന്നെ പാർട്ടി പ്രവർത്തകനും വ്യക്തിയെന്ന നിലയിലുള്ള അവന്റെ ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പരിശോധിക്കണം. രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനം ഒരു പൊതുപ്രവർത്തനമാണ്. എന്നാൽ അതിന്റെ പേരിൽ വ്യക്തിയുടെ എല്ലാ സ്വകാര്യ തീരുമാനങ്ങളെയും സംഘടനയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് വിധേയമാക്കുക എന്നതല്ല ഉദ്ദേശ്യം. മറിച്ച്, പൊതുജീവിതത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന മൂല്യങ്ങളും വ്യക്തിയുടെ പെരുമാറ്റവും തമ്മിൽ ഗുരുതരമായ വൈരുധ്യം ഉണ്ടാകുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. സമത്വം പ്രസംഗിക്കുകയും സ്വന്തം പെരുമാറ്റത്തിൽ വിവേചനം കാണിക്കുകയും ചെയ്യുക, ജനാധിപത്യം പ്രസംഗിക്കുകയും സംഘടനയിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം സഹിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക, അഴിമതിക്കെതിരെ സംസാരിക്കുകയും വ്യക്തിപരമായ നേട്ടത്തിനായി അധികാരം ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുക തുടങ്ങിയ വൈരുധ്യങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിക്കാം. അതിനാൽ ആശയവും ജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കുക എന്നതും തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ ലക്ഷ്യമായിരിക്കണം.
ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ പെരുമാറ്റവും ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കണം. ഒരു പ്രവർത്തകൻ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ഓരോ പോസ്റ്റും പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് ആയിരിക്കണമെന്നില്ലെങ്കിലും, പൊതുസമൂഹം പലപ്പോഴും വ്യക്തിയെയും അദ്ദേഹം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയധാരയെയും വേർതിരിച്ചുകാണണമെന്നില്ല. അതിനാൽ വസ്തുത പരിശോധിക്കാത്ത വാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ, എതിരാളികളെ വ്യക്തിപരമായി അധിക്ഷേപിക്കുന്നുണ്ടോ, വ്യാജവിവരങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നുണ്ടോ, രാഷ്ട്രീയ വാദത്തിന് പകരം വിദ്വേഷഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും പ്രവർത്തകർ പരിശോധിക്കണം. വിവരത്തിന്റെ കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം എന്നത് തെരുവിലും യോഗങ്ങളിലും മാത്രമല്ല; ഡിജിറ്റൽ പൊതുസമൂഹത്തിലും ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ ഇടപെടലാണ്.
അതോടൊപ്പം പാർട്ടി പ്രവർത്തകർ വായനയുടെയും പഠനത്തിന്റെയും സംസ്കാരം വീണ്ടെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. മാർക്സിസത്തിന്റെ ക്ലാസിക്കുകൾ വായിക്കുന്നത് അനിവാര്യമാണ്; എന്നാൽ അതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാൻ കഴിയില്ല. ആധുനിക സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, പരിസ്ഥിതി, ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം, മനഃശാസ്ത്രം, സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വഭാവം, കൃത്രിമബുദ്ധി, തൊഴിൽരംഗത്തെ സാങ്കേതിക പരിവർത്തനം, പുതിയ സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയും പഠിക്കണം. പഴയ സിദ്ധാന്തങ്ങളെ യാന്ത്രികമായി ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പകരം അവയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളെ പുതിയ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ പരിശോധിക്കണം. സിദ്ധാന്തം ജീവിതത്തെ വിശദീകരിക്കാനുള്ള ഉപകരണമാണ്; ജീവിതത്തിന്റെ പുതിയ യാഥാർഥ്യങ്ങളെ അവഗണിച്ച് സിദ്ധാന്തത്തെ ആവർത്തിക്കുന്നതല്ല സൈദ്ധാന്തിക രാഷ്ട്രീയം.
ഇവിടെ നിന്നാണ് തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പുനർവിദ്യാഭ്യാസ പ്രക്രിയയായി മാറുന്നത്. ഓരോ പ്രവർത്തകനും ഒരേസമയം പ്രവർത്തകനും വിദ്യാർത്ഥിയും നിരീക്ഷകനും വിമർശകനും സ്വയംവിമർശകനുമായിരിക്കണം. സമൂഹത്തെ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ ആദ്യം സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കണം; സമൂഹത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ സ്വന്തം പരിമിതികളെയും മനസ്സിലാക്കണം. അതുകൊണ്ട് “ഞാൻ എല്ലാം അറിയുന്നു” എന്ന മനോഭാവത്തിന് പകരം “ഞാൻ ഇനിയും പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്” എന്ന മനോഭാവം വളർത്തിയെടുക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
ഒടുവിൽ, ഒരു വലിയ സംഘടനാപരമായ നവീകരണം ആരംഭിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും വളരെ ചെറിയ ഒരു വ്യക്തിപരമായ ചോദ്യത്തിൽ നിന്നായിരിക്കും: “ഞാൻ മാറാൻ തയ്യാറാണോ?” ഓരോ പ്രവർത്തകനും ഈ ചോദ്യം സത്യസന്ധമായി ചോദിക്കുകയും അതിന് അനുകൂലമായ പ്രവർത്തനപരമായ ഉത്തരം നൽകുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ കൂട്ടായ മാറ്റത്തിനുള്ള അടിത്തറ പാകപ്പെടുകയുള്ളൂ. ആയിരക്കണക്കിന് പ്രവർത്തകരുടെ ചെറിയ ചെറിയ ആത്മപരിശോധനകൾ ചേർന്നാണ് ഒരു വലിയ സംഘടനയുടെ ആത്മപരിശോധന രൂപപ്പെടുന്നത്. ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം തെറ്റ് കണ്ടെത്തുമ്പോൾ സംഘടനയുടെ തെറ്റുകൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണാം; ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം പെരുമാറ്റം തിരുത്തുമ്പോൾ സംഘടനയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരവും മാറും; ഓരോരുത്തരും ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ പാർട്ടിയും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയും.
അതിനാൽ തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ യഥാർത്ഥ തുടക്കം ഒരു പ്രമേയത്തിലോ സമ്മേളനത്തിലോ കമ്മിറ്റി തീരുമാനത്തിലോ അല്ല. അത് ഓരോ പ്രവർത്തകന്റെയും ഉള്ളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഒരു സത്യസന്ധമായ ആത്മസംഭാഷണത്തിലാണ്: “എനിക്ക് എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്? ഞാൻ എന്താണ് തിരുത്തേണ്ടത്? തിരുത്തിയ ശേഷം ഞാൻ എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായി പ്രവർത്തിക്കും?” ഈ മൂന്ന് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സത്യസന്ധമായ ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്ന ഓരോ പ്രവർത്തകനും പാർട്ടിയുടെ പുനർനിർമ്മാണത്തിലെ ഒരു സജീവ ഘടകമായി മാറുന്നു. വ്യക്തിയുടെ മാറ്റത്തിൽ നിന്ന് സംഘടനയുടെ മാറ്റത്തിലേക്കും സംഘടനയുടെ മാറ്റത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ പുനരുജ്ജീവനത്തിലേക്കുമുള്ള യാത്ര അങ്ങനെ ആരംഭിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ആത്മപരിശോധന വ്യക്തിപരമായ തിരിച്ചറിവിൽ അവസാനിക്കരുത്. “എനിക്ക് തെറ്റുപറ്റി” എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞതിന് ശേഷം “എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ തെറ്റ് സംഭവിച്ചത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക് കടക്കണം. വ്യക്തിയുടെ തെറ്റിന് പിന്നിൽ പലപ്പോഴും വ്യക്തിപരമായ ദൗർബല്യം മാത്രമല്ല, ഒരു പ്രത്യേക സംഘടനാ സംസ്കാരവും സാമൂഹിക സാഹചര്യവും രാഷ്ട്രീയ സമീപനവും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടാകും. ഉദാഹരണത്തിന്, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്ന ഒരു പ്രവർത്തകന്റെ പ്രശ്നം അയാളുടെ വ്യക്തിപരമായ അഹങ്കാരം മാത്രമായിരിക്കണമെന്നില്ല; സംഘടനയ്ക്കകത്ത് തന്നെ ജനങ്ങളുമായി നിരന്തരമായി ഇടപെടുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകാം. വിമർശനം സ്വീകരിക്കാത്ത ഒരു നേതാവിന്റെ പ്രശ്നം വ്യക്തിപരമായ സ്വഭാവത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങണമെന്നില്ല; സംഘടനയിൽ വിമർശനത്തിന് ആവശ്യമായ അന്തരീക്ഷം ദുർബലമായിരിക്കാം. അതുകൊണ്ട് തെറ്റുതിരുത്തൽ വ്യക്തിയുടെ തെറ്റിൽ നിന്ന് തെറ്റിന്റെ ഘടനാപരമായ കാരണങ്ങളിലേക്കും നീങ്ങണം.
ഇതാണ് വ്യക്തിപരമായ ആത്മപരിശോധനയെ കൂട്ടായ സംഘടനാ വിശകലനമാക്കി മാറ്റുന്നത്. ഓരോ പ്രവർത്തകനും തന്റെ അനുഭവം തുറന്ന് പറയുകയും മറ്റുള്ളവരുടെ അനുഭവങ്ങൾ കേൾക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, വ്യക്തിപരമായി തോന്നിയിരുന്ന പല പ്രശ്നങ്ങൾക്കും പൊതുവായ സ്വഭാവമുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും. പല പ്രവർത്തകരും ഒരേ തരത്തിലുള്ള പരാതികൾ ഉന്നയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അത് വ്യക്തികളുടെ പരാജയമായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനരീതിയിൽ തന്നെ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടാകാം. ഒരു പ്രദേശത്ത് യുവാക്കൾ പാർട്ടിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നുവെങ്കിൽ, “യുവാക്കൾ രാഷ്ട്രീയബോധമില്ലാത്തവരാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞ് വിഷയം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം “നമ്മുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനത്തിൽ എന്താണ് യുവാക്കളെ ആകർഷിക്കാത്തത്?” എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കണം. ഈ ചോദ്യമാണ് ആത്മപരിശോധനയെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ അന്വേഷണമായി മാറ്റുന്നത്.
ഇവിടെ കാരണവും പ്രതിഭാസവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയുന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ ഒരു പരാജയം ഒരു പ്രതിഭാസമാണ്; അതിന് പിന്നിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ, സംഘടനാപരവും സാമൂഹികവുമായ കാരണങ്ങളാണ് അന്വേഷിക്കേണ്ടത്. ജനപിന്തുണയിലെ കുറവ് ഒരു ഫലമാണ്; അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള ജനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധത്തിലെ മാറ്റമാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. പ്രവർത്തകരുടെ സംഘടനാ നിർജ്ജീവത ഒരു ലക്ഷണമാണ്; അതിന്റെ പിന്നിലുള്ള സംഘടനാ സംസ്കാരം, രാഷ്ട്രീയ പരിശീലനത്തിന്റെ അഭാവം, നേതൃത്വവുമായി ഉള്ള അകലം, വ്യക്തിപരമായ ജീവിതത്തിലെ സമ്മർദ്ദങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ പഠിക്കണം. ഫലത്തെ മാത്രം തിരുത്താൻ ശ്രമിച്ചാൽ പ്രശ്നം വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; കാരണത്തെ തിരുത്തിയാൽ മാത്രമേ സ്ഥിരമായ മാറ്റം ഉണ്ടാകൂ.
അതുകൊണ്ട് തെറ്റുതിരുത്തൽ പ്രക്രിയയിൽ വസ്തുതാപരമായ സംഘടനാ പഠനം അനിവാര്യമാണ്. വികാരപരമായ വിലയിരുത്തലുകൾക്ക് പകരം കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കണം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളിൽ പാർട്ടിയുടെ അംഗസംഖ്യയിൽ എന്ത് മാറ്റമുണ്ടായി? ഏത് വിഭാഗങ്ങളിലാണ് അംഗത്വം വർധിച്ചത്, ഏത് വിഭാഗങ്ങളിലാണ് കുറഞ്ഞത്? യുവജനങ്ങളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും പങ്കാളിത്തത്തിൽ എന്ത് മാറ്റമുണ്ടായി? തൊഴിലാളി സംഘടനകളുമായുള്ള ബന്ധം എങ്ങനെയാണ്? കർഷക സമൂഹവുമായി ബന്ധം എങ്ങനെയാണ്? പാർട്ടി പരിപാടികളിൽ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം എത്രത്തോളം മാറിയിട്ടുണ്ട്? ബ്രാഞ്ച് യോഗങ്ങൾ എത്രത്തോളം സജീവമാണ്? അംഗങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ പഠനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കഴിയുന്നത്ര തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉത്തരം കണ്ടെത്തണം. വസ്തുതകളില്ലാത്ത ആത്മപരിശോധന പലപ്പോഴും അഭിപ്രായങ്ങളുടെ കൈമാറ്റമായി മാത്രം മാറും.
അതോടൊപ്പം സംഘടനയിലെ വിവരപ്രവാഹവും പരിശോധിക്കണം. താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള യാഥാർഥ്യങ്ങൾ മുകളിലേക്ക് എത്രത്തോളം എത്തുന്നു? മുകളിൽ എടുക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ താഴേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നുണ്ടോ? പ്രവർത്തകരുടെ പരാതികളും നിർദ്ദേശങ്ങളും ആരാണ് കേൾക്കുന്നത്? ഒരു പ്രവർത്തകൻ ഉയർത്തുന്ന വിമർശനം ശരിയായ തലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടോ? സംഘടനയിൽ വിവരങ്ങൾ മുകളിലേക്കും താഴേക്കും സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴാണ് ജനാധിപത്യ കേന്ദ്രീകരണത്തിന് അർത്ഥവത്തായ രൂപം ലഭിക്കുക. അല്ലാത്തപക്ഷം സംഘടനയുടെ മുകളിലത്തെ തലത്തിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ചിത്രം യാഥാർഥ്യത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇതോടൊപ്പം തലമുറകളുടെ ബന്ധവും പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. പഴയ തലമുറയുടെ അനുഭവം ഒരു അമൂല്യമായ രാഷ്ട്രീയ സമ്പത്താണ്. എന്നാൽ അനുഭവം അധികാരമായി മാറുമ്പോൾ അതിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ മൂല്യം നഷ്ടപ്പെടാം. പുതിയ തലമുറയുടെ ചോദ്യങ്ങളെ “അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയബോധമില്ല” എന്ന് തള്ളിക്കളയുന്നതും ശരിയല്ല. അതുപോലെ പഴയ തലമുറയുടെ ചരിത്രാനുഭവങ്ങളെ മുഴുവനായി നിരാകരിക്കുന്നതും ശരിയല്ല. രണ്ട് തലമുറകളും പരസ്പരം പഠിക്കുന്ന ഒരു ബന്ധമാണ് ആവശ്യമായത്. അനുഭവം യുവതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുകയും യുവതലമുറയുടെ പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ പഴയ തലമുറയെ ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഭാഷണം സംഘടനയിൽ വളരണം.
ഇതിന്റെ ഭാഗമായി യുവാക്കളെ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് വളർത്തിക്കൊണ്ടുവരുന്നതും തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ ഭാഗമാകണം. യുവാക്കളെ വെറും പ്രചാരണ പരിപാടികളിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു സമീപനം ദീർഘകാല സംഘടനാ വളർച്ചയ്ക്ക് മതിയാകില്ല. അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയ പഠനത്തിനും സ്വതന്ത്രമായ ചിന്തയ്ക്കും അഭിപ്രായപ്രകടനത്തിനും സംഘടനാ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനും അവസരം നൽകണം. പുതിയ തലമുറയിൽ നിന്ന് വരുന്ന വിമർശനങ്ങൾ അസൗകര്യമുണ്ടാക്കിയാലും അവ കേൾക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ പക്വത ആവശ്യമാണ്. ഒരു സംഘടനയുടെ ഭാവി അതിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രായംകൊണ്ട് മാത്രമല്ല, പുതിയ നേതൃത്വത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള അതിന്റെ കഴിവുകൊണ്ടാണ് നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്.
അതുപോലെ തന്നെ സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തത്തെക്കുറിച്ചും ആത്മപരിശോധന ആവശ്യമാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് സംഘടനയിൽ അംഗത്വം നൽകുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല. തീരുമാനമെടുക്കുന്ന തലങ്ങളിൽ അവരുടെ സജീവ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കണം. കുടുംബപരമായ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ, സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ, സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സമയക്രമം, രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിലെ പുരുഷാധിപത്യ പ്രവണതകൾ എന്നിവ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിക്കണം. സംഘടനയുടെ ഘടന സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളുടെയും യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തത്തിന് അനുയോജ്യമാണോ എന്ന ചോദ്യം തെറ്റുതിരുത്തലിന്റെ ഭാഗമാകണം.
ഇതേ രീതിയിൽ തൊഴിലാളിവർഗവുമായി പാർട്ടിക്കുള്ള ബന്ധവും നിരന്തരം പരിശോധിക്കണം. തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. സ്ഥിരം തൊഴിൽ കുറയുകയും കരാർ തൊഴിലും ഗിഗ് തൊഴിലും പ്ലാറ്റ്ഫോം അധിഷ്ഠിത തൊഴിലും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പുതിയ തൊഴിലാളിവർഗത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പരമ്പരാഗത വ്യവസായ സംഘടനാ ഘടനകൾക്ക് പുറത്താണ്. ഈ മാറ്റങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാതെ പഴയ സംഘടനാ മാതൃകകൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ പുതിയ തൊഴിലാളി സമൂഹത്തിലെ വലിയ വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ പ്രയാസമുണ്ടാകും. അതിനാൽ തൊഴിലാളിവർഗത്തിന്റെ രൂപാന്തരത്തോടൊപ്പം പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ രീതികളും മാറേണ്ടതുണ്ടോ എന്നത് ഗൗരവമായി പരിശോധിക്കണം.
ഇതിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നിർണായക ചോദ്യത്തിലേക്ക് എത്താം: പാർട്ടി ജനങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷ ജനങ്ങളുടെ ഇന്നത്തെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നുണ്ടോ? രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങൾ ശരിയായിരിക്കാം; എന്നാൽ അവ ജനങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലാകാത്ത ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അവയുടെ സാമൂഹിക സ്വാധീനം പരിമിതപ്പെടാം. അതുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയ ഉള്ളടക്കത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതെ ഭാഷയെ ലളിതവും വ്യക്തവും സമകാലികവുമാക്കണം. സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങളെ സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കാനുള്ള കഴിവ് പ്രവർത്തകർക്ക് ഉണ്ടായിരിക്കണം. ജനങ്ങളുടെ ഭാഷ പഠിക്കാതെ ജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയബോധത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അതേസമയം, തെറ്റുതിരുത്തൽ എന്ന പേരിൽ പാർട്ടിയുടെ അടിസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്ന സമീപനവും ഒഴിവാക്കണം. തിരുത്തൽ എന്നത് അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളുടെ ഉപേക്ഷണമല്ല; അവയെ പുതിയ യാഥാർഥ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. കാലഹരണപ്പെട്ട പ്രവർത്തനരീതികൾ മാറ്റേണ്ടിവരാം; സംഘടനാ ഘടനകൾ പരിഷ്കരിക്കേണ്ടിവരാം; രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഷ മാറേണ്ടിവരാം; പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള രീതികൾ പുതുക്കേണ്ടിവരാം. എന്നാൽ ഓരോ മാറ്റവും എന്തിനുവേണ്ടിയാണ് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയബോധം ആവശ്യമാണ്. രൂപം മാറുമ്പോഴും അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം എന്താണെന്ന് വ്യക്തമായി നിലനിർത്തണം.
അവസാനം, തെറ്റുതിരുത്തൽ ഒരു ഒറ്റത്തവണത്തെ ശുദ്ധീകരണ പരിപാടിയല്ല; സംഘടനയുടെ സ്ഥിരമായ ജീവിതരീതിയാകണം. സമ്മേളനം വരുമ്പോൾ മാത്രം ആത്മപരിശോധന നടത്തുകയും പിന്നീട് പഴയ രീതികളിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്താൽ യാതൊരു അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല. ഓരോ യോഗവും കഴിഞ്ഞ പ്രവർത്തനത്തെ വിലയിരുത്താനുള്ള അവസരമാകണം. ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ഒരു പഠനശാലയാകണം. ഓരോ ജനകീയ സമരവും ഒരു അനുഭവപാഠമാകണം. ഓരോ വിമർശനവും സംഘടനയെ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വിവരമായി കാണണം. ഓരോ പരാജയവും മറച്ചുവയ്ക്കേണ്ട അപമാനമല്ല, ഭാവിയിലെ വിജയത്തിനായി പഠിക്കേണ്ട രാഷ്ട്രീയ അനുഭവമാണ്.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ തെറ്റുതിരുത്തൽ എന്നത് തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തുന്ന പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല; പഠിക്കുന്ന ഒരു പാർട്ടിയെ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. സ്വയം ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തകൻ, വിമർശനം സ്വീകരിക്കുന്ന ബ്രാഞ്ച്, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന ലോക്കൽ കമ്മിറ്റി, താഴെത്തട്ടിന്റെ അനുഭവങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന ജില്ലാ-സംസ്ഥാന നേതൃത്വം, സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളെ വസ്തുതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്തുന്ന കേന്ദ്ര നേതൃത്വം—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ഒരു ജീവിക്കുന്ന, സ്വയം നവീകരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള രാഷ്ട്രീയ സംഘടന രൂപപ്പെടുന്നത്.
ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി ഒരിക്കലും “ഞങ്ങൾക്ക് തെറ്റില്ല” എന്ന അവകാശവാദത്തിലല്ല. “തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാം; എന്നാൽ അവ തിരിച്ചറിയാനും അവയുടെ കാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും അവ തിരുത്താനും ഞങ്ങൾക്ക് കഴിയും” എന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ട് ഓരോ പ്രവർത്തകന്റെയും ആത്മപരിശോധനയിൽ ആരംഭിച്ച പ്രക്രിയ ഒടുവിൽ ഒരു പുതിയ സംഘടനാ സംസ്കാരത്തിലേക്ക് എത്തണം—തെറ്റ് മറച്ചുവയ്ക്കാത്ത സംസ്കാരം, വിമർശനത്തെ ഭയപ്പെടാത്ത സംസ്കാരം, അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന സംസ്കാരം, ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്ന സംസ്കാരം, നിരന്തരം സ്വയം നവീകരിക്കുന്ന സംസ്കാരം. അതാണ് തെറ്റുതിരുത്തലിനെ ഒരു നടപടിയിൽ നിന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ ജീവിതരീതിയാക്കി മാറ്റുന്നത്.
Leave a comment