രോഗചികിത്സ മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ആവശ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മനുഷ്യൻ രോഗബാധിതനാകുമ്പോൾ അവന്റെ മുന്നിലുള്ള ആദ്യത്തെ ചോദ്യം സാമ്പത്തിക ലാഭമല്ല; ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാനും വേദന കുറയ്ക്കാനും ആരോഗ്യത്തെ വീണ്ടെടുക്കാനും കഴിയുമോ എന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ രോഗചികിത്സയെ ഒരു സാമൂഹ്യസേവനമായി കാണുന്ന വീക്ഷണം മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ വളരെ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയതാണ്. എന്നാൽ ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ ചികിത്സ ഒരു വലിയ സാമ്പത്തിക മേഖലയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ആശുപത്രികൾ, ഔഷധനിർമാണ കമ്പനികൾ, മെഡിക്കൽ ഉപകരണ വ്യവസായം, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ, ഫാർമസികൾ, ആരോഗ്യസാങ്കേതികവിദ്യകൾ, ടെലിമെഡിസിൻ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ചേർന്ന് ആരോഗ്യരംഗം ഒരു വിപുലമായ വ്യവസായസമുച്ചയമായി വളർന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ “രോഗചികിത്സ സേവനമാണോ, വ്യവസായമാണോ?” എന്ന ചോദ്യം രണ്ടിൽ ഒന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ട ലളിതമായ ചോദ്യമല്ല. അതിന്റെ പിന്നിൽ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ ഒരു അവകാശമായും സാമൂഹ്യ ഉത്തരവാദിത്വമായും കാണുന്ന ഒരു സാമൂഹ്യവീക്ഷണവും ആരോഗ്യത്തെ വിപണിയിൽ വിൽക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ചരക്കായും സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനമായും കാണുന്ന മറ്റൊരു സാമൂഹ്യവീക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യം നിലനിൽക്കുന്നു.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഏതൊരു സാമൂഹ്യപ്രതിഭാസത്തെയും അതിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട രൂപത്തിൽ കാണാൻ കഴിയില്ല. ഓരോ പ്രതിഭാസത്തിനകത്തും പരസ്പരം പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിരുദ്ധശക്തികളുടെ സാന്നിധ്യമാണ് അതിന്റെ ചലനത്തിന്റെയും മാറ്റത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനം. രോഗചികിത്സാരംഗത്തും ഇതുതന്നെയാണ് കാണുന്നത്. ഒരു വശത്ത് രോഗിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഡോക്ടറുടെ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്വം, രോഗിയുടെ വേദന കുറയ്ക്കാനുള്ള കരുണ, പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ ഉത്തരവാദിത്വം, അറിവിന്റെ പൊതുപങ്കാളിത്തം എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മറുവശത്ത് ആശുപത്രിയുടെ സാമ്പത്തിക നിലനിൽപ്പ്, ഔഷധനിർമാണ കമ്പനിയുടെ നിക്ഷേപവും ലാഭവും, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ വിപണി, ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളുടെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾ, ആരോഗ്യരംഗത്തെ തൊഴിൽ വിപണി എന്നിവ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ രണ്ടു ശക്തികളും പരസ്പരം പൂർണ്ണമായി വേർതിരിക്കപ്പെട്ടവയല്ല. ചികിത്സാസേവനം നൽകാൻ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്; സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വ്യവസായം മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവശ്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് സേവനവും വ്യവസായവും തമ്മിൽ ഒരു ചലനാത്മക ബന്ധമുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ബന്ധത്തിൽ ഏത് ശക്തിയാണ് മേൽക്കൈ നേടുന്നത് എന്നതാണ് നിർണായകമായ സാമൂഹ്യപ്രശ്നം.
ചികിത്സയെ സേവനമായി കാണുന്ന വീക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആരോഗ്യം ഒരു സാധാരണ വിപണിവസ്തുവല്ല. മനുഷ്യന്റെ ജീവനും ആരോഗ്യവും വാങ്ങാനുള്ള കഴിവിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ടതില്ല എന്നതാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ കേന്ദ്രചിന്ത. ഒരു വ്യക്തിക്ക് സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലെങ്കിലും അയാൾക്ക് രോഗമുണ്ടെങ്കിൽ ചികിത്സ ലഭിക്കണം എന്ന സാമൂഹ്യബോധമാണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ, സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ, സൗജന്യമോ കുറഞ്ഞ ചെലവിലോ ലഭിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ, വാക്സിനേഷൻ, മാതൃ-ശിശു സംരക്ഷണം, പ്രതിരോധാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പകർച്ചവ്യാധി നിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയവ ഈ സാമൂഹ്യവീക്ഷണത്തിന്റെ പ്രായോഗിക രൂപങ്ങളാണ്. ഇവിടെ രോഗി ഒരു “കസ്റ്റമർ” മാത്രമല്ല; ആരോഗ്യാവകാശമുള്ള ഒരു മനുഷ്യനാണ്. ഡോക്ടർ ഒരു സേവനദാതാവ് മാത്രമല്ല; സമൂഹത്തോടുള്ള പ്രത്യേക ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ആരോഗ്യപ്രവർത്തകനാണ്. ആശുപത്രി ഒരു ലാഭകേന്ദ്രം മാത്രമല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനത്തിലെ ഒരു സ്ഥാപനമാണ്.
അതേസമയം ചികിത്സയെ വ്യവസായമായി കാണുന്ന സമീപനത്തെയും അതിന്റെ മുഴുവൻ രൂപത്തിലും നിഷേധിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് വൻതോതിലുള്ള ഗവേഷണം, സങ്കീർണ്ണമായ ലബോറട്ടറികൾ, ആധുനിക ഉപകരണങ്ങൾ, പരിശീലനം നേടിയ വിദഗ്ധർ, മരുന്നുകളുടെ വികസനം, ക്ലിനിക്കൽ ഗവേഷണം, ഉൽപ്പാദനസൗകര്യങ്ങൾ, വിതരണ ശൃംഖലകൾ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ഇതെല്ലാം സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളില്ലാതെ സാധ്യമല്ല. പുതിയ മരുന്നുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനും പുതിയ ശസ്ത്രക്രിയാ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും കാൻസർ, ജനിതക രോഗങ്ങൾ, അപൂർവ രോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്നതിനും വൻ നിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്ത് വ്യവസായത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്വതവേ തെറ്റായ ഒന്നല്ല. പ്രശ്നം വ്യവസായം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിലല്ല; വ്യവസായത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾ ചികിത്സയുടെ സാമൂഹ്യലക്ഷ്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ്.
ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വിശകലനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം. സേവനവും വ്യവസായവും പരസ്പരം പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കേണ്ട രണ്ടു സ്വതന്ത്ര വിഭാഗങ്ങളായി കാണുന്നതിനു പകരം അവയ്ക്കിടയിലെ വിരുദ്ധാത്മക ഏകത്വം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചികിത്സാസേവനത്തിന് സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം രോഗിയുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുകയാണെങ്കിൽ വൈരുദ്ധ്യം രൂക്ഷമാകുന്നു. ആശുപത്രിക്ക് ജീവനക്കാർക്ക് ശമ്പളം നൽകണം, ഉപകരണങ്ങൾ പരിപാലിക്കണം, പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ സ്വീകരിക്കണം, ഗവേഷണം നടത്തണം. അതിനായി വരുമാനം ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ വരുമാനം വർധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം രോഗിയുടെ യഥാർത്ഥ ചികിത്സാവശ്യത്തെക്കാൾ പ്രധാനമാകുമ്പോൾ സേവനത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറുന്നു. ചികിത്സ ആവശ്യമായതിനാലാണ് ആശുപത്രി നിലനിൽക്കേണ്ടത്; ആശുപത്രി നിലനിൽക്കുന്നതിനായി ചികിത്സാവശ്യങ്ങൾ കൃത്രിമമായി വർധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണ് അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വൈരുദ്ധ്യങ്ങളിലൊന്ന് “ആവശ്യം”യും “വിപണി”യും തമ്മിലുള്ളതാണ്. രോഗം മനുഷ്യന്റെ സ്വാഭാവിക ദൗർബല്യമാണ്. വിപണി അതിനെ സാമ്പത്തിക ആവശ്യമായി മാറ്റുന്നു. രോഗിക്ക് രോഗം വരുന്നത് അവന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; എന്നാൽ രോഗം വന്നശേഷം ഏത് പരിശോധന നടത്തണം, ഏത് ചികിത്സ സ്വീകരിക്കണം, എത്രകാലം ചികിത്സ തുടരണം, ഏത് മരുന്ന് ഉപയോഗിക്കണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ വിപണിയുടെ സ്വാധീനം കടന്നുവരാം. ഇവിടെ വിവരത്തിലെ അസമത്വം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഡോക്ടർക്കും രോഗിക്കും ഒരേ അളവിലുള്ള മെഡിക്കൽ അറിവില്ല. അതിനാൽ രോഗിയുടെ തീരുമാനശേഷി പലപ്പോഴും വിദഗ്ധന്റെ നിർദേശത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സാമ്പത്തിക പ്രേരണകൾ ചികിത്സാ തീരുമാനങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായി ഇടപെടുകയാണെങ്കിൽ രോഗിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ആരോഗ്യവും ഒരുപോലെ ബാധിക്കപ്പെടാം.
ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു വൈരുദ്ധ്യം “രോഗചികിത്സ”യും “രോഗപ്രതിരോധം”യും തമ്മിലാണ്. ഒരു വ്യവസായത്തിന്റെ വരുമാനം പലപ്പോഴും ചികിത്സിക്കപ്പെടുന്ന രോഗികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കും. എന്നാൽ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യപരമായ ലക്ഷ്യം രോഗം ഉണ്ടാകാതിരിക്കുകയാണ്. ശുദ്ധജലം, പോഷകാഹാരം, ശുചിത്വം, ശാരീരികപ്രവർത്തനം, സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽപരിസ്ഥിതി, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, വാക്സിനേഷൻ, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, നേരത്തെയുള്ള രോഗനിർണയം എന്നിവ രോഗത്തിന്റെ ഭാരം കുറയ്ക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടം പലപ്പോഴും ദീർഘകാലത്താണ് പ്രകടമാകുന്നത്. അതിനാൽ ചികിത്സയിൽ നിന്ന് ലാഭം നേടുന്ന വിപണി സംവിധാനത്തിനും രോഗം തന്നെ കുറയ്ക്കുന്ന പൊതുജനാരോഗ്യ സമീപനത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു ഘടനാപരമായ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടാകാം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇതിനെ രോഗത്തിന്റെ ഫലത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും രോഗത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമായി കാണാം.
ആധുനിക ആരോഗ്യരംഗത്ത് “ഓവർഡയഗ്നോസിസ്”, “ഓവർട്രീറ്റ്മെന്റ്”, അനാവശ്യ പരിശോധനകൾ, അനാവശ്യമായി ദീർഘിപ്പിക്കുന്ന ചികിത്സകൾ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രധാനമാണ്. എല്ലാ പരിശോധനകളും അനാവശ്യമാണ് എന്നോ എല്ലാ ചികിത്സകളും സാമ്പത്തിക താൽപര്യത്താൽ നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു എന്നോ പറയുന്നത് ശാസ്ത്രീയമായി ശരിയല്ല. മറുവശത്ത്, ഓരോ മെഡിക്കൽ ഇടപെടലും സ്വാഭാവികമായി രോഗിയുടെ പരമാവധി താൽപര്യം മാത്രം ലക്ഷ്യമിടുന്നു എന്നും കരുതാൻ കഴിയില്ല. ശരിയായ സമീപനം ഓരോ പരിശോധനയുടെയും ചികിത്സയുടെയും തെളിവ്, അപകടസാധ്യത, പ്രയോജനം, ചെലവ്, രോഗിയുടെ വ്യക്തിഗത സാഹചര്യം എന്നിവ പരിശോധിക്കുന്നതാണ്. “കൂടുതൽ ചികിത്സ” എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും “മെച്ചപ്പെട്ട ചികിത്സ” എന്നർത്ഥമല്ല. അതുപോലെ “കൂടുതൽ ചെലവ്” എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും “കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയത”യുടെയും സൂചനയല്ല.
ഇവിടെ ഡോക്ടറുടെ സാമൂഹ്യപങ്കും നിർണായകമാണ്. ഡോക്ടർ ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനും ചികിത്സകനുമാണ്; അതോടൊപ്പം രോഗിയുടെ വിശ്വാസം കൈവശമുള്ള ഒരു സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകനുമാണ്. രോഗിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയും ചികിത്സയുടെ യഥാർത്ഥ ആവശ്യകതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ചികിത്സാ ധാർമ്മികതയുടെ ഭാഗമാണ്. രോഗിക്ക് മനസ്സിലാകാത്ത സങ്കീർണ്ണമായ മെഡിക്കൽ ഭാഷ ഉപയോഗിച്ച് ഭയം സൃഷ്ടിക്കുകയും അനാവശ്യമായ ചികിത്സ സ്വീകരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സേവനത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. മറിച്ച് രോഗത്തിന് എന്താണ് കാരണം, ഏത് ചികിത്സയാണ് ആവശ്യമായത്, ചികിത്സിക്കാതിരുന്നാൽ എന്ത് സംഭവിക്കാം, ചികിത്സയുടെ ഗുണങ്ങളും അപകടങ്ങളും എന്തൊക്കെയാണ്, കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള യുക്തിസഹമായ മാർഗങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ് എന്നെല്ലാം രോഗിക്ക് വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കുന്നത് ചികിത്സയെ മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമാക്കുന്നു.
ഔഷധ വ്യവസായത്തെയും ഇതേ ഡയലക്‌ടിക്കൽ സമീപനത്തിൽ കാണേണ്ടതുണ്ട്. മരുന്നുകളുടെ ഗവേഷണത്തിനും വികസനത്തിനും ഉൽപ്പാദനത്തിനും ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണത്തിനും വലിയ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ വ്യവസായം ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ അനേകം സുപ്രധാന നേട്ടങ്ങൾക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം മരുന്ന് ഒരു സാധാരണ ഉപഭോഗവസ്തുവായി മാറുമ്പോൾ അതിന്റെ സാമൂഹ്യസ്വഭാവം മാറുന്നു. മരുന്നിന്റെ വില, പേറ്റന്റ്, വിപണി നിയന്ത്രണം, പരസ്യം, ഡോക്ടർമാരുമായുള്ള വ്യവസായബന്ധം, അപൂർവ രോഗങ്ങൾക്കുള്ള മരുന്നുകളുടെ ലഭ്യത തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ആരോഗ്യവും വിപണിയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഔഷധവ്യവസായത്തെ മുഴുവനായി ശത്രുവായി കാണുന്നതും അതിന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും വിപണിയുടെ പേരിൽ ന്യായീകരിക്കുന്നതും ഒരുപോലെ ഏകപക്ഷീയമായ സമീപനങ്ങളാണ്.
ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് സംവിധാനവും ഈ വൈരുദ്ധ്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമാണ്. ഇൻഷുറൻസ് സാമ്പത്തികമായി വലിയ ചികിത്സാചെലവുകളിൽ നിന്ന് കുടുംബങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കും. എന്നാൽ ആരോഗ്യപരിചരണം പൂർണ്ണമായും ഇൻഷുറൻസ് വിപണിയുടെ യുക്തിക്ക് കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ ചികിത്സയുടെ വിലയും ചികിത്സയുടെ യഥാർത്ഥ മൂല്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സങ്കീർണ്ണമാകാം. ആരാണ് ചികിത്സയ്ക്ക് പണം നൽകുന്നത്, ഏത് ചികിത്സയ്ക്ക് ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയുണ്ട്, ഏത് ചികിത്സ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു, ആശുപത്രികൾക്ക് എങ്ങനെ പണം ലഭിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങൾ ചികിത്സാ സംവിധാനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് സാമൂഹ്യസുരക്ഷയുടെ ഉപാധിയായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അത് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താം; എന്നാൽ ലാഭകേന്ദ്രിതമായ സാമ്പത്തിക ഘടനയുടെ ഭാഗമായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള അസമത്വങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിയും.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ആരോഗ്യരംഗത്തെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം സേവനവും വ്യവസായവും തമ്മിലുള്ള വിരോധത്തെ യാന്ത്രികമായി ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതല്ല. മറിച്ച് അവയ്ക്കിടയിൽ ഒരു സാമൂഹിക സന്തുലിതാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഇതിനെ “ഡൈനാമിക് ഇക്വിലിബ്രിയം” എന്ന ആശയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാം. ചികിത്സാസേവനം നിലനിൽക്കാൻ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ സാമ്പത്തിക ശക്തി ചികിത്സയുടെ സാമൂഹ്യലക്ഷ്യത്തെ വിഴുങ്ങാതിരിക്കാനുള്ള സാമൂഹിക നിയന്ത്രണവും ആവശ്യമാണ്. ഗവേഷണത്തിന് വ്യവസായ നിക്ഷേപം ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ ഗവേഷണത്തിന്റെ ദിശ മനുഷ്യരുടെ യഥാർത്ഥ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർപെടാതിരിക്കാനുള്ള പൊതുതാൽപര്യ നിയന്ത്രണവും ആവശ്യമാണ്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ ലാഭം ആവശ്യമായിരിക്കാം; എന്നാൽ അടിയന്തരചികിത്സ, അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യപരിചരണം, ദരിദ്രരുടെ ചികിത്സ, വിലനിർണയം, ഗുണനിലവാരം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സാമൂഹ്യ ഉത്തരവാദിത്വം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനം “സേവനം വിരുദ്ധം വ്യവസായം” എന്ന ദ്വന്ദ്വത്തിൽ കുടുങ്ങാതെ “സാമൂഹ്യലക്ഷ്യത്തിന് കീഴിലുള്ള ആരോഗ്യവ്യവസായം” എന്ന പുതിയ സംയോജനത്തിലേക്ക് നീങ്ങേണ്ടതുണ്ട്. വ്യവസായത്തിന്റെ സാങ്കേതികശേഷിയും നിക്ഷേപശേഷിയും ഗവേഷണശേഷിയും സമൂഹത്തിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്തണം; അതേസമയം ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ അന്തിമ മാനദണ്ഡം ലാഭമല്ല, ആരോഗ്യഫലമായിരിക്കണം. ഒരു പുതിയ മരുന്നിന്റെ വിജയം അതിന്റെ വിൽപ്പനയുടെ അളവുകൊണ്ടല്ല, രോഗികളുടെ ജീവിതത്തിൽ അത് ഉണ്ടാക്കുന്ന യഥാർത്ഥ പ്രയോജനത്തിലൂടെയാണ് അളക്കേണ്ടത്. ഒരു ആശുപത്രിയുടെ വിജയം കെട്ടിടത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിലോ വരുമാനത്തിലോ മാത്രം അളക്കാതെ രോഗികളുടെ സുരക്ഷ, ചികിത്സാഫലം, ലഭ്യത, താങ്ങാവുന്ന ചെലവ്, രോഗികളുടെ സംതൃപ്തി, സാമൂഹ്യ ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവയിലൂടെയും അളക്കേണ്ടതാണ്.
ഇവിടെ “ആരോഗ്യം” എന്ന ആശയം തന്നെ പുനർനിർവചിക്കേണ്ടതുണ്ട്. രോഗമില്ലാത്ത അവസ്ഥ മാത്രം ആരോഗ്യമായി കാണുന്നത് അപൂർണ്ണമാണ്. വ്യക്തിയുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ക്ഷേമം, ആരോഗ്യകരമായ പരിസ്ഥിതി, സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽ, പോഷകാഹാരം, ശുദ്ധജലം, വാസസ്ഥലം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹ്യസുരക്ഷ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും ആരോഗ്യത്തിന്റെ നിർണായക നിർണ്ണായകങ്ങളാണ്. ഒരു സമൂഹം രോഗികളെ മാത്രം ചികിത്സിക്കുകയും രോഗം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമൂഹ്യ-പരിസ്ഥിതി സാഹചര്യങ്ങളെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അത് രോഗചികിത്സയിൽ മുന്നേറിയാലും ആരോഗ്യത്തിൽ മുന്നേറിയതായി പറയാനാകില്ല. അതിനാൽ രോഗചികിത്സാ വ്യവസായത്തോടൊപ്പം രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെയും ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന്റെയും സാമൂഹിക അടിത്തറ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ രീതിയിൽ നോക്കുമ്പോൾ ചികിത്സാരംഗത്തെ ഓരോ തലത്തിലും വിരുദ്ധശക്തികളുടെ ഒരു സജീവ ഇടപെടൽ കാണാം. രോഗവും പ്രതിരോധവും, ചികിത്സയും സ്വയംപരിചരണവും, ഡോക്ടറും രോഗിയും, ശാസ്ത്രവും വിപണിയും, സേവനവും ലാഭവും, സ്വകാര്യവും പൊതുവുമായ സംവിധാനം, സാങ്കേതികവിദ്യയും മനുഷ്യബന്ധവും, വ്യക്തിഗത ചികിത്സയും പൊതുജനാരോഗ്യവും—ഇവയെല്ലാം പരസ്പരം വേർതിരിക്കപ്പെട്ട ദ്വീപുകളല്ല. അവ പരസ്പരം സ്വാധീനിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചിലപ്പോൾ സംഘർഷത്തിലേർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സംഘർഷങ്ങളാണ് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ പരിവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യരംഗത്തെ യഥാർത്ഥ പുരോഗതി വിരുദ്ധതകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല; അവയെ ഉയർന്ന സാമൂഹ്യസന്തുലിതാവസ്ഥയിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിലാണ്.
ഇവിടെ “രോഗി” എന്ന വ്യക്തിയുടെ സ്ഥാനം കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റം. രോഗി ചികിത്സാ വിപണിയിലെ ഉപഭോക്താവായി മാത്രം കാണപ്പെടുമ്പോൾ ചികിത്സ ഒരു വാണിജ്യ ഇടപാടായി ചുരുങ്ങുന്നു. രോഗിയെ ആരോഗ്യാവകാശമുള്ള മനുഷ്യനായി കാണുമ്പോൾ ചികിത്സ ഒരു സാമൂഹ്യബന്ധമായി മാറുന്നു. അതേസമയം രോഗിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും വിവരാവകാശവും തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശവും അംഗീകരിക്കുമ്പോൾ സേവനം എന്ന ആശയം പോലും കൂടുതൽ ജനാധിപത്യപരമാകുന്നു. രോഗി ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശം അന്ധമായി അനുസരിക്കുന്ന ഒരാൾ മാത്രമല്ല; തന്റെ ശരീരത്തെയും രോഗത്തെയും ചികിത്സയെയും കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കി തീരുമാനത്തിൽ പങ്കാളിയാകുന്ന വ്യക്തിയാണ്. ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനം രോഗിയെയും ഡോക്ടറെയും തമ്മിലുള്ള ഈ അറിവിന്റെ പങ്കാളിത്തത്തെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതാണ്.
അതുകൊണ്ട് “രോഗചികിത്സ സേവനമോ വ്യവസായമോ?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ഉത്തരം “ഇത് രണ്ടുമാണ്; എന്നാൽ ഇവയുടെ ബന്ധത്തിന്റെ സാമൂഹ്യസ്വഭാവമാണ് നിർണായകം” എന്നായിരിക്കും. ആരോഗ്യരംഗത്ത് വ്യവസായം ആവശ്യമാണ്, പക്ഷേ വ്യവസായം ആരോഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ നിർണയിക്കരുത്. സേവനം ആവശ്യമാണ്, പക്ഷേ സേവനം സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി വേർപെട്ടതായിരിക്കാനും കഴിയില്ല. സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തിനുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കപ്പെടണം; ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾ സാമ്പത്തിക ലാഭത്തിന്റെ ഉപാധിയായി മാത്രം മാറരുത്. ഈ ബന്ധത്തിലെ സന്തുലിതാവസ്ഥയാണ് നിർണായകം.
അവസാനമായി, മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ വിപണിയുടെ കൈകളിൽ പൂർണ്ണമായി ഏൽപ്പിക്കുന്നതും സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി നിഷേധിക്കുന്നതും ഒരുപോലെ അപൂർണ്ണമായ സമീപനങ്ങളാണ്. ആരോഗ്യരംഗത്തിന് ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഗവേഷണവും നിക്ഷേപവും ആവശ്യമാണ്; അതോടൊപ്പം മനുഷ്യസ്നേഹവും സാമൂഹ്യനീതിയും പൊതുഉത്തരവാദിത്വവും നിയന്ത്രണവും ആവശ്യമാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണം ഈ രണ്ടിനെയും പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ അന്തിമ സത്യങ്ങളായി കാണുന്നില്ല. മറിച്ച് അവയുടെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക ഏകത്വത്തെ മനസ്സിലാക്കി, മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യവും സാമൂഹ്യ ക്ഷേമവും കേന്ദ്രമാക്കി അവയെ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഒരു പുതിയ സമന്വയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാനുള്ള വഴിയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്. രോഗിയുടെ ജീവനും ആരോഗ്യവും സാമ്പത്തിക ഇടപാടിന്റെ വസ്തുവായി ചുരുങ്ങാത്തിടത്തോളം മാത്രമേ ചികിത്സ യഥാർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യസേവനമായി നിലനിൽക്കൂ; അതേസമയം ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും സാമ്പത്തികശേഷിയുടെയും സൃഷ്ടിപരമായ ഉപയോഗത്തിലൂടെയാണ് ആ സേവനം കൂടുതൽ ഫലപ്രദവും വ്യാപകവുമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം “സേവനമോ വ്യവസായമോ?” എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; “മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ അന്തിമലക്ഷ്യമാക്കി വ്യവസായശക്തിയെ സാമൂഹ്യസേവനത്തിന്റെ ഉപാധിയാക്കി മാറ്റുക” എന്ന ഉയർന്ന സാമൂഹ്യസമന്വയമായിരിക്കണം.
രോഗചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള സാമൂഹ്യവീക്ഷണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന വൈരുദ്ധ്യം കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നത് രണ്ടു വ്യത്യസ്ത മൂല്യവ്യവസ്ഥകളാണ്. ഒന്നിൽ മനുഷ്യജീവന് സ്വതന്ത്രമായ മൂല്യമുണ്ട്; മറ്റൊന്നിൽ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾ സാമ്പത്തിക മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു വിപണിയായി മാറുന്നു. രോഗി ചികിത്സ തേടുന്നത് ജീവിക്കാനും വേദനയിൽനിന്ന് മോചനം നേടാനും ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം വീണ്ടെടുക്കാനുമാണ്. എന്നാൽ വിപണിക്ക് രോഗി ഒരു ഉപഭോക്താവുമാണ്. രോഗം ചികിത്സിക്കപ്പെടേണ്ട ഒരു ജൈവപ്രശ്നം മാത്രമല്ലാതെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനത്തിനുള്ള ഒരു അവസരമായി മാറുന്നിടത്താണ് ഈ രണ്ടു വീക്ഷണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ഏറ്റവും ശക്തമാകുന്നത്. രോഗിയുടെ ആവശ്യവും വിപണിയുടെ ആവശ്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. രോഗിക്ക് ഏറ്റവും കുറവ് ഇടപെടലിലൂടെ മതിയായ ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നത് പ്രയോജനകരമായിരിക്കാം; എന്നാൽ വിപണിയുടെ യുക്തിയിൽ കൂടുതൽ പരിശോധനകളും കൂടുതൽ മരുന്നുകളും കൂടുതൽ നടപടിക്രമങ്ങളും കൂടുതൽ ആശുപത്രിവാസവും കൂടുതൽ വരുമാനം സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. ഈ രണ്ടു താൽപര്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കാതെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണത്തെ വിലയിരുത്താനാവില്ല.
ഇവിടെ “ആവശ്യകത”യും “ആവശ്യം സൃഷ്ടിക്കൽ”യും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഒരു രോഗിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആവശ്യമായ ചികിത്സ നൽകുന്നത് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ കടമയാണ്. എന്നാൽ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ആവശ്യത്തിലധികം ചികിത്സ സ്വീകരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത് മറ്റൊരു സാമൂഹിക പ്രതിഭാസമാണ്. ആധുനിക ഉപഭോക്തൃസമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ പല സ്വാഭാവിക ആവശ്യങ്ങളും വിപണി വികസിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആരോഗ്യരംഗത്തും “ആരോഗ്യം” ഒരു ഉപഭോഗവിഭാഗമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. പ്രായമാകുന്നത് സ്വാഭാവികമായ ജൈവപ്രക്രിയയാണ്; എന്നാൽ വാർധക്യത്തിലെ ഓരോ മാറ്റവും ഒരു രോഗമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ ആരോഗ്യവും രോഗവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി വിപണിയുടെ ആവശ്യാനുസരണം മാറാൻ തുടങ്ങും. അതുപോലെ ചെറിയ അസ്വസ്ഥതകൾ, സ്വാഭാവിക ശരീരമാറ്റങ്ങൾ, അപകടസാധ്യതകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചികിത്സിക്കേണ്ട രോഗാവസ്ഥകളായി കാണുന്ന പ്രവണത വളർന്നാൽ രോഗത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ നിർവചനം തന്നെ വികസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് രോഗം എന്താണ്, ചികിത്സിക്കേണ്ടത് എന്താണ്, ചികിത്സിക്കേണ്ടതില്ലാത്തത് എന്താണ് എന്നതുപോലും സാമൂഹികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചർച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാകണം.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ സമീപനത്തിൽ ഒരു രോഗത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായി കാണാനാവില്ല. ശരീരത്തിലെ ഒരു ജൈവവ്യതിയാനം, വ്യക്തിയുടെ ജീവിതരീതി, ഭക്ഷണം, തൊഴിൽ, പരിസ്ഥിതി, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി, ജനിതക ഘടകങ്ങൾ എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സങ്കീർണ്ണ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് രോഗചികിത്സയെ ഒരു പ്രത്യേക അവയവത്തിന്റെ തകരാർ പരിഹരിക്കുന്ന സാങ്കേതികപ്രവർത്തനമായി മാത്രം കാണുന്നത് അപൂർണ്ണമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് പ്രമേഹം ചികിത്സിക്കുന്നതിൽ മരുന്ന് നൽകുന്നത് ആവശ്യമായേക്കാം; എന്നാൽ ഭക്ഷണരീതി, ശരീരഭാരം, ശാരീരികപ്രവർത്തനം, ഉറക്കം, സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ പരിഗണിക്കാതെ മരുന്നിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചാൽ രോഗനിയന്ത്രണം പരിമിതപ്പെടാം. ഹൃദ്രോഗത്തിലും രക്തസമ്മർദ്ദത്തിലും ശ്വാസകോശരോഗങ്ങളിലും പല ദീർഘകാല രോഗങ്ങളിലും ഇതേ സമഗ്രത കാണാം. അതിനാൽ രോഗത്തിന്റെ ജൈവകാരണം ചികിത്സിക്കുന്നതോടൊപ്പം രോഗം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളെയും മാറ്റുക എന്നതാണ് കൂടുതൽ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ആരോഗ്യവീക്ഷണം.
ഇതോടെ ചികിത്സാരംഗത്തെ മറ്റൊരു വൈരുദ്ധ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—വ്യക്തിഗത ചികിത്സയും സാമൂഹിക ചികിത്സയും തമ്മിലുള്ളത്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ രോഗം ചികിത്സിക്കുന്നത് ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ ഒരേ രോഗത്തിലേക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ തള്ളിവിടുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളെ മാറ്റാതെ വ്യക്തികളെ മാത്രം ചികിത്സിക്കുന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ മൂലത്തിൽ എത്തുന്നില്ല. മലിനമായ വായു, മലിനജലം, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത തൊഴിൽപരിസ്ഥിതി, അമിതമായ മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ദാരിദ്ര്യം, പുകവലി, മദ്യപാനം, ശാരീരികപ്രവർത്തനത്തിന്റെ കുറവ് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ വലിയ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുമ്പോൾ അതിനെ വ്യക്തിഗത ചികിത്സയുടെ പരിധിയിൽ മാത്രം ഒതുക്കാനാവില്ല. ഇവിടെ ചികിത്സയുടെ സാമൂഹികസ്വഭാവം വ്യക്തമായി തെളിയുന്നു.
ചികിത്സയുടെ വിപണിവൽക്കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ സാമ്പത്തിക അസമത്വം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല. ഒരേ രോഗത്തിന് ഒരേ ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള രണ്ട് വ്യക്തികൾക്ക് അവരുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ചികിത്സാനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആരോഗ്യരംഗത്ത് സാമൂഹിക അസമത്വം പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നാണ് അർത്ഥം. സമ്പന്നന് വിലകൂടിയ പരിശോധനകളും വിദഗ്ധചികിത്സയും ലഭിക്കുമ്പോൾ ദരിദ്രന് അടിസ്ഥാന ചികിത്സ പോലും ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥ ആരോഗ്യത്തെ സാമൂഹിക വർഗ്ഗവ്യത്യാസത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാക്കുന്നു. ഇവിടെ “ആരോഗ്യാവകാശം” എന്ന ആശയം നിർണായകമാകുന്നു. മനുഷ്യന്റെ സാമ്പത്തിക ശേഷി വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം; എന്നാൽ രോഗം വന്നപ്പോൾ ചികിത്സ ലഭിക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാന അവകാശം സാമ്പത്തിക ശേഷിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി നിർണയിക്കപ്പെടരുത് എന്നതാണ് സാമൂഹ്യനീതിയുടെ ആശയം.
എന്നാൽ ഇതിന്റെ മറുവശവും ശ്രദ്ധിക്കണം. എല്ലാവർക്കും ഒരേ ചികിത്സ നൽകുക എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും നീതിയല്ല. രോഗത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പ്രായം, അപകടസാധ്യത, ജനിതക വ്യത്യാസങ്ങൾ, മറ്റ് രോഗങ്ങൾ, സാമൂഹിക സാഹചര്യം എന്നിവ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കാം. അതിനാൽ യഥാർത്ഥ സമത്വം എല്ലാവർക്കും ഒരേ കാര്യം നൽകുന്നതിലല്ല; ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുന്നതിലാണ്. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ചിന്തയിൽ ഇത് സമത്വവും വ്യത്യാസവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യാത്മക ബന്ധമായി കാണാം. മനുഷ്യർ എല്ലാവരും തുല്യമായ മൂല്യമുള്ളവരാണ്; എന്നാൽ അവരുടെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾ ഒരുപോലെയല്ല.
ആധുനിക ചികിത്സാരംഗത്ത് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ച മറ്റൊരു പ്രധാന വൈരുദ്ധ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ്, ജനിതക പരിശോധന, റോബോട്ടിക് ശസ്ത്രക്രിയ, ടെലിമെഡിസിൻ, ബയോടെക്നോളജി, പുതിയ ഇമേജിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ, വ്യക്തിഗത ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ ചികിത്സയുടെ സാധ്യതകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാന്നിധ്യം മാത്രം ചികിത്സയുടെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല. സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യനെ സഹായിക്കുന്ന ഉപാധിയാകുമ്പോൾ അത് മോചനശക്തിയാണ്; മനുഷ്യനെ സാങ്കേതിക സംവിധാനത്തിന്റെ ഉപഭോക്താവാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ അത് വിപണിശക്തിയായി മാറാം. അതിനാൽ “കൂടുതൽ സാങ്കേതികവിദ്യ” എന്നതല്ല ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം; ശരിയായ രോഗിക്ക് ശരിയായ സമയത്ത് ശരിയായ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.
ഇവിടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ചിന്തയിലെ “ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള പരിവർത്തനം” എന്ന ആശയം പ്രയോഗിക്കാം. പഴയ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിലെ ചികിത്സാനുഭവത്തെ അതേപടി നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതല്ല യഥാർത്ഥ മാറ്റം. സാങ്കേതികവിദ്യ, ശാസ്ത്രീയ അറിവ്, രോഗിയുടെ പങ്കാളിത്തം, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം, പൊതുജനാരോഗ്യം, സാമ്പത്തിക ലഭ്യത എന്നിവയെ സംയോജിപ്പിച്ച് പുതിയൊരു ആരോഗ്യസംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്തുകയാണ് വേണ്ടത്.
പഴയ കാലത്തെ ചികിത്സയിൽ ഡോക്ടർ അറിവിന്റെ ഏക അധികാരകേന്ദ്രമായിരുന്നു. രോഗി ചോദ്യം ചെയ്യാതെ നിർദ്ദേശം സ്വീകരിക്കുന്ന വ്യക്തിയായിരുന്നു. ആധുനിക ശാസ്ത്രീയ ചികിത്സയിൽ ഈ ബന്ധം ക്രമേണ മാറുകയാണ്. വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയോടെ രോഗിക്ക് രോഗത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇന്റർനെറ്റിലെ എല്ലാ വിവരങ്ങളും വിശ്വസനീയമല്ല. അതിനാൽ രോഗിയുടെ അറിവും ഡോക്ടറുടെ വിദഗ്ധജ്ഞാനവും തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിന് പരിഹാരം രോഗിയുടെ അറിവിനെ നിരസിക്കുകയോ ഡോക്ടറുടെ വിദഗ്ധതയെ തള്ളിക്കളയുകയോ അല്ല. അറിവിന്റെ പങ്കാളിത്തം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. ഡോക്ടർ രോഗിക്ക് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള ശേഷി നൽകുകയും രോഗി തെളിവുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചികിത്സയെ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ബന്ധമാണ് കൂടുതൽ ജനാധിപത്യപരമായ ആരോഗ്യബന്ധം.
ഇതോടെ ചികിത്സ ഒരു ഏകപക്ഷീയമായ സേവനത്തിൽ നിന്ന് പങ്കാളിത്തപരമായ സാമൂഹികപ്രക്രിയയായി മാറുന്നു. രോഗി തന്റെ രോഗത്തെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കുന്നു; ഡോക്ടർ രോഗിയുടെ ജീവിതസാഹചര്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നു; ഇരുവരും ലഭ്യമായ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചികിത്സാ തീരുമാനത്തിലെത്തുന്നു. ഈ ബന്ധത്തിൽ വിശ്വാസം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ചികിത്സയുടെ മാനുഷികതയും ശാസ്ത്രീയതയും ഒരേസമയം ഉയരുന്നു.
ചികിത്സാരംഗത്തെ വ്യവസായവൽക്കരണത്തെ വിമർശിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു അതിരുകടന്ന സമീപനം ഒഴിവാക്കണം. ലാഭം എന്ന ആശയം സ്വതവേ അനീതിയല്ല. ഒരു ആശുപത്രി സാമ്പത്തികമായി നിലനിൽക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജീവനക്കാർക്ക് ശമ്പളം നൽകണം, ഉപകരണങ്ങൾ വാങ്ങണം, കെട്ടിടം പരിപാലിക്കണം, ഗവേഷണത്തിന് പണം ചെലവാക്കണം. ഔഷധനിർമാണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഉൽപ്പാദനച്ചെലവുണ്ട്. പുതിയ മരുന്നുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ദീർഘകാല ഗവേഷണം ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ സാമ്പത്തിക പ്രതിഫലമില്ലാതെ ആരോഗ്യവ്യവസായത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളും നിലനിൽക്കുമെന്ന് കരുതുന്നത് യാഥാർഥ്യബോധമുള്ള സമീപനമല്ല.
പ്രശ്നം ലാഭം ഉണ്ടാകുന്നതിലല്ല; ലാഭം ആരോഗ്യത്തിന്റെ അന്തിമമാനദണ്ഡമായി മാറുന്നതിലാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനം ആരോഗ്യസേവനത്തെ നിലനിർത്താനുള്ള ഉപാധിയായിരിക്കുമ്പോൾ അത് സേവനത്തെ സഹായിക്കുന്നു. ആരോഗ്യസേവനം തന്നെ ലാഭത്തിന്റെ ഉപാധിയായി ചുരുങ്ങുമ്പോൾ ബന്ധം വിപരീതമാകുന്നു. ഈ വ്യത്യാസമാണ് നിർണായകം. ഒരു ആശുപത്രി ലാഭം നേടുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം അത് സാമൂഹ്യവിരുദ്ധമാകുന്നില്ല; അതുപോലെ ഒരു സ്ഥാപനം “സേവനം” എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു എന്ന കാരണത്താൽ മാത്രം അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ രോഗികേന്ദ്രിതമാണെന്നും ഉറപ്പില്ല. പ്രഖ്യാപനങ്ങളെക്കാൾ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ സാമൂഹ്യഫലമാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ പൊതുമേഖല–സ്വകാര്യമേഖല വൈരുദ്ധ്യത്തെയും ഇതേ രീതിയിൽ കാണാം. പൊതുമേഖലയുടെ പ്രധാന ശക്തി ആരോഗ്യത്തെ ഒരു പൊതുസേവനമായി കാണാനുള്ള ശേഷിയാണ്. സ്വകാര്യ മേഖലയ്ക്ക് നിക്ഷേപം, കാര്യക്ഷമത, സാങ്കേതിക നവീകരണം, സേവനവൈവിധ്യം എന്നിവയിൽ ചില പ്രത്യേക കഴിവുകൾ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഇവയെ പരസ്പരം പൂർണ്ണമായും വിരുദ്ധങ്ങളായി കാണുന്നതിനേക്കാൾ ഓരോ മേഖലയുടെയും ശക്തികളെ സാമൂഹ്യലക്ഷ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതേസമയം സ്വകാര്യ മേഖലയെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത വിപണിക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതും പൊതുമേഖലയെ കാര്യക്ഷമതയുടെ എല്ലാ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽനിന്നും ഒഴിവാക്കുന്നതും ഒരുപോലെ പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം.
അതുകൊണ്ട് ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന് ആവശ്യമായത് പൊതുഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ബഹുമേഖലാ ആരോഗ്യസംവിധാനം ആയിരിക്കാം. പൊതുമേഖല അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ സാങ്കേതികവും നിക്ഷേപപരവുമായ ശേഷി സാമൂഹ്യനിയന്ത്രണത്തിനകത്ത് പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യാം. ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ, വിലയിലെ സുതാര്യത, രോഗിയുടെ അവകാശങ്ങൾ, ചികിത്സയുടെ തെളിവാധിഷ്ഠിതത്വം, ഡാറ്റാ സ്വകാര്യത, അടിയന്തരചികിത്സാ ബാധ്യത തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ സാമൂഹിക നിയന്ത്രണം ആവശ്യമാണ്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവന ഇവിടെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം രോഗികളെ ചികിത്സിക്കുന്ന സമൂഹം മാത്രമല്ല, രോഗഭാരം കുറയ്ക്കുന്ന സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കലായിരിക്കണം. ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നത് മാത്രം ആരോഗ്യപുരോഗതിയുടെ സൂചകമല്ല. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആശുപത്രികളുടെ വർധന രോഗഭാരത്തിന്റെ വർധനയെയും സൂചിപ്പിച്ചേക്കാം. മറിച്ച് രോഗപ്രതിരോധം ശക്തമാകുകയും ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതരീതി വ്യാപിക്കുകയും പരിസ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുകയും തൊഴിൽസുരക്ഷ വർധിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യബോധം ഉയരുകയും ചെയ്താൽ ആശുപത്രി സേവനത്തിന്റെ ആവശ്യം ചില മേഖലകളിൽ കുറയാനും കഴിയും. അതാണ് ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഒരു ഉയർന്ന സാമൂഹ്യലക്ഷ്യം.
ഇവിടെ ചികിത്സാസേവനത്തിന്റെ പരമമായ വിജയം സ്വന്തം ആവശ്യകത തന്നെ ക്രമേണ കുറയ്ക്കുന്ന ആരോഗ്യസംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ് എന്ന് പറയാം. രോഗി രോഗിയായിരിക്കുമ്പോൾ മികച്ച ചികിത്സ നൽകുക മാത്രമല്ല; അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് അതേ രോഗം കുറയുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും വേണം. ചികിത്സയും പ്രതിരോധവും, വ്യക്തിയും സമൂഹവും, ശാസ്ത്രവും സാമൂഹ്യനീതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ഉയർന്ന തലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്ന ഈ സമീപനമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഡയലക്‌ടിക്കൽ ആരോഗ്യവീക്ഷണം.
അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ രോഗചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാനചോദ്യം “സേവനമോ വ്യവസായമോ?” എന്നതിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിലുള്ള ചോദ്യം “ആരോഗ്യസംവിധാനം ആരുടെ ആവശ്യത്തിനാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?” എന്നതാണ്. രോഗിയുടെ ആരോഗ്യത്തിനും സമൂഹത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനുമായി സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങളും ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ വ്യവസായം സേവനത്തിന്റെ ശക്തിയായി മാറുന്നു. വിപണിയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ രോഗിയുടെ യഥാർത്ഥ ആവശ്യങ്ങളെ നിർണയിക്കാൻ തുടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ സേവനം വ്യവസായത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗമായി ചുരുങ്ങുന്നു. ഈ ദിശമാറ്റമാണ് യഥാർത്ഥ സാമൂഹ്യവൈരുദ്ധ്യം.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ ഭാവി ഒരു പുതിയ വൈരുദ്ധ്യാത്മക സംയോജനത്തിലേക്ക് നീങ്ങേണ്ടതാണ്—ശാസ്ത്രം ഉണ്ടായിരിക്കണം, പക്ഷേ ശാസ്ത്രം വിപണിയുടെ അടിമയാകരുത്; വ്യവസായം ഉണ്ടായിരിക്കണം, പക്ഷേ വ്യവസായം രോഗിയുടെ മേൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കരുത്; ഡോക്ടറുടെ വിദഗ്ധത ഉണ്ടായിരിക്കണം, പക്ഷേ രോഗിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടരുത്; ലാഭം ഉണ്ടായിരിക്കാം, പക്ഷേ മനുഷ്യജീവൻ ലാഭത്തിന്റെ ഉപാധിയായി ചുരുങ്ങരുത്; സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കാം, പക്ഷേ ആരോഗ്യാവകാശം സ്വകാര്യ ശേഷിയുടെ തടവുകാരനാകരുത്; സാങ്കേതികവിദ്യ വളരട്ടെ, പക്ഷേ മനുഷ്യബന്ധം ഇല്ലാതാകരുത്. ഈ വിരുദ്ധശക്തികളുടെ സൃഷ്ടിപരമായ സന്തുലിതാവസ്ഥയിലാണ് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായ ഭാവി ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ സാധ്യത നിലനിൽക്കുന്നത്.
രോഗചികിത്സയുടെ വ്യവസായവൽക്കരണത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ “ചരക്കുവൽക്കരണം” എന്ന ആശയം കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് വരുന്നു. ഒരു മനുഷ്യന്റെ രോഗം സ്വാഭാവികമായ ജൈവസംഭവമാണ്. എന്നാൽ ആ രോഗത്തെ തിരിച്ചറിയാനും അളക്കാനും വർഗ്ഗീകരിക്കാനും ചികിത്സിക്കാനും ആവശ്യമായ ഓരോ ഘട്ടവും സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുമായി ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ രോഗവും ചികിത്സയും ക്രമേണ വിപണിയുടെ ഭാഗമാകുന്നു. മരുന്ന് ഒരു ചരക്കാകുന്നു, പരിശോധന ഒരു സേവനവസ്തുവാകുന്നു, ആശുപത്രിക്കിടക്ക ഒരു സാമ്പത്തിക വിഭവമാകുന്നു, ശസ്ത്രക്രിയ ഒരു പാക്കേജാകുന്നു, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് ഒരു സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പന്നമാകുന്നു. ഈ മാറ്റം മുഴുവനായും ദോഷകരമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല; കാരണം ചരക്കുകളുടെ ഉൽപ്പാദനവും വിതരണവും ഇല്ലാതെ ആധുനിക ചികിത്സയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം സാധ്യമാകില്ല. എന്നാൽ ഇവിടെ ഉയരുന്ന അടിസ്ഥാനചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്: മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവശ്യത്തെ വിപണി എത്രമാത്രം നിയന്ത്രിക്കണം? മനുഷ്യന് ആവശ്യമായ ചികിത്സ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാകുന്നതാണോ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, അതോ മനുഷ്യന് ആവശ്യമായ ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കാൻ വിപണിയെ സാമൂഹികമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണോ പ്രധാനപ്പെട്ടത്? ഈ ചോദ്യത്തിലാണ് ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ സാമൂഹ്യദിശ നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്.
മാർക്സിയൻ രാഷ്ട്രീയസാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ നോക്കുമ്പോൾ, ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഉപയോഗമൂല്യവും വിനിമയമൂല്യവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ഇവിടെ പ്രസക്തമാകുന്നു. ഒരു മരുന്നിന്റെ ഉപയോഗമൂല്യം രോഗിയുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന യഥാർത്ഥ പ്രയോജനമാണ്. അതിന്റെ വിനിമയമൂല്യം വിപണിയിൽ അതിന് ലഭിക്കുന്ന വിലയാണ്. രോഗിക്ക് മരുന്നിന്റെ ഉപയോഗമൂല്യമാണ് നിർണായകം; നിർമ്മാതാവിന് അതിന്റെ വിൽപ്പനയും സാമ്പത്തിക തിരിച്ചുവരവും നിർണായകമാണ്. ഈ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കാം. എന്നാൽ വിനിമയമൂല്യം ഉപയോഗമൂല്യത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ സാമൂഹിക വൈരുദ്ധ്യം ശക്തമാകുന്നു. ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിൽക്കപ്പെടുന്ന മരുന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആവശ്യമായ മരുന്നായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഏറ്റവും വിലകൂടിയ ചികിത്സ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ചികിത്സയായിരിക്കണമെന്നില്ല. ഏറ്റവും കൂടുതൽ പരിശോധന നടത്തുന്ന സ്ഥാപനം ഏറ്റവും മികച്ച ചികിത്സ നൽകുന്ന സ്ഥാപനമായിരിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ വില, വിൽപ്പന, സാങ്കേതിക സങ്കീർണ്ണത എന്നിവയെ ചികിത്സയുടെ യഥാർത്ഥ മൂല്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അളവുകോലുകളായി കാണാൻ കഴിയില്ല.
വിപണിസമൂഹത്തിൽ വ്യക്തിയെ പലപ്പോഴും “ഉപഭോക്താവ്” എന്ന നിലയിലാണ് കാണുന്നത്. ആരോഗ്യരംഗത്തും ഈ ഭാഷ വ്യാപകമാകുന്നു. രോഗി “കസ്റ്റമർ”, ആശുപത്രി “സർവീസ് പ്രൊവൈഡർ”, ചികിത്സ “സർവീസ് പാക്കേജ്” എന്നിങ്ങനെ മാറുന്നു. ഈ ഭാഷയ്ക്ക് ചില പ്രായോഗിക ഗുണങ്ങളുണ്ട്. രോഗിയുടെ അവകാശം, സേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവ വ്യക്തമാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ രോഗിയെ ഉപഭോക്താവായി മാത്രം നിർവചിക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്. സാധാരണ ഉപഭോക്താവ് തന്റെ ആവശ്യത്തെക്കുറിച്ച് സ്വയം തീരുമാനിക്കുകയും പല ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രോഗിയുടെ സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമാണ്. രോഗം അവന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് പരിമിതമാണ്; ചികിത്സയുടെ അടിയന്തരത തീരുമാനിക്കേണ്ടിവരും; പലപ്പോഴും ജീവനും മരണവും തമ്മിലുള്ള സാഹചര്യത്തിലാണ് തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടത്. അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്തെ “ഉപഭോക്തൃസ്വാതന്ത്ര്യം” സാധാരണ വിപണിയിലെ ഉപഭോക്തൃസ്വാതന്ത്ര്യവുമായി തുല്യമല്ല.
ഇവിടെ ഡോക്ടറുടെയും സ്ഥാപനത്തിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്വം കൂടുതൽ ഉയരുന്നു. രോഗിക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ സമഗ്രവും സത്യസന്ധവുമായിരിക്കണം. ചികിത്സയുടെ ഗുണവും അപകടവും ചെലവും ബദൽ മാർഗങ്ങളും രോഗിക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയണം. രോഗിയുടെ അറിവില്ലായ്മ വിപണിയുടെ ശക്തിയായി മാറരുത്. വിവരത്തിലെ അസമത്വം സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിനുള്ള ഉപാധിയാകാതെ രോഗിയുടെ തീരുമാനശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്ന ഉപാധിയാകണം. ചികിത്സാ ധാർമ്മികതയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ രോഗിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യവും ക്ഷേമവും നിലനിൽക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്.
ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഭയം ഒരു ശക്തമായ സാമ്പത്തിക ഘടകമാണ്. രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ ഭയം വർധിപ്പിച്ച് സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ സാമൂഹിക ലക്ഷ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടണമെന്നില്ല. “ഈ പരിശോധന ഉടൻ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അപകടം”, “ഈ ചികിത്സ ഇപ്പോൾ സ്വീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതം” തുടങ്ങിയ സന്ദേശങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയ തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണെങ്കിൽ അവ ആവശ്യമായ മുന്നറിയിപ്പുകളാണ്. എന്നാൽ തെളിവിനെക്കാൾ ഭയമാണ് തീരുമാനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതെങ്കിൽ രോഗിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം ദുർബലമാകുന്നു. അതിനാൽ ആരോഗ്യവിവരത്തിന്റെ മേഖലയിൽ ശാസ്ത്രീയ ആശയവിനിമയവും വിപണന ആശയവിനിമയവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇത് ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രധാനമാണ്. സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ ആരോഗ്യവിവരങ്ങൾ അതിവേഗം പ്രചരിക്കുന്നു. ഒരു വശത്ത് ഇത് ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വലിയ സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മറുവശത്ത് തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ, അതിശയോക്തി, വ്യാജചികിത്സാ അവകാശവാദങ്ങൾ, അനാവശ്യ ഭയങ്ങൾ, അത്ഭുതചികിത്സാ വാഗ്ദാനങ്ങൾ എന്നിവയും വ്യാപിക്കാം. അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണം ആശുപത്രികളിലും ഫാർമസികളിലും മാത്രം നടക്കുന്നതല്ല; വിവരവിപണിയിലും നടക്കുന്നു. ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിൽ ആരോഗ്യവിവരത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം തന്നെ ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യപ്രശ്നമായി കാണേണ്ടിവരും.
ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മനസ്സിലാക്കാൻ ആശുപത്രികളിൽ എത്തുന്ന രോഗികളുടെ എണ്ണം മാത്രം പരിശോധിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. രോഗത്തിന്റെ സാമൂഹിക വിതരണവും പരിശോധിക്കണം. ചില രോഗങ്ങൾ വ്യക്തിഗത ജീവിതശൈലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം; ചിലത് പരിസ്ഥിതിയുമായി; ചിലത് തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളുമായി; ചിലത് സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളുമായി; ചിലത് ജനിതക ഘടകങ്ങളുമായി. അതിനാൽ രോഗചികിത്സയും രോഗകാരണങ്ങളുടെ സാമൂഹിക വിശകലനവും ഒരുമിച്ച് നടക്കണം.
ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വ്യവസായ മേഖലയിൽ തൊഴിലാളികളിൽ ഒരേ തരത്തിലുള്ള ശ്വാസകോശരോഗം ആവർത്തിച്ച് കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ ഓരോ തൊഴിലാളിക്കും പ്രത്യേകം മരുന്ന് നൽകുന്നത് ആവശ്യമായ ചികിത്സയാണ്. എന്നാൽ തൊഴിൽസ്ഥലത്തെ മലിനീകരണം, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവം, രാസവസ്തുക്കളോടുള്ള ദീർഘകാല സമ്പർക്കം എന്നിവ പരിഹരിക്കാതെ രോഗികളെ മാത്രം ചികിത്സിക്കുന്നത് അപൂർണ്ണമായ സാമൂഹ്യ ഇടപെടലാണ്. രോഗിയെ ചികിത്സിക്കുന്നത് ഫലത്തോടുള്ള ഇടപെടലാണ്; രോഗം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തെ മാറ്റുന്നത് കാരണമേഖലയോടുള്ള ഇടപെടലാണ്. ഈ രണ്ടു തലങ്ങളും സംയോജിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് ആരോഗ്യസംരക്ഷണം സമഗ്രമാകുന്നത്.
പ്രതിരോധാരോഗ്യം ചികിത്സയെക്കാൾ സാമൂഹികമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതായിരിക്കാം; എന്നാൽ അതിന്റെ സാമ്പത്തിക മാതൃക പലപ്പോഴും വ്യത്യസ്തമാണ്. ഒരു രോഗം വരാതിരിക്കാൻ ചെലവഴിക്കുന്ന പണം ഉടൻ ഒരു ആശുപത്രിവരുമാനമായി കാണപ്പെടുന്നില്ല. ശുദ്ധജലം, പോഷകാഹാരം, വാക്സിനേഷൻ, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, സ്ക്രീനിംഗ്, പുകയിലനിയന്ത്രണം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ നടത്തുന്ന നിക്ഷേപത്തിന്റെ നേട്ടം പലപ്പോഴും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷമാണ് പ്രകടമാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വിപണിയുടെ ഹ്രസ്വകാല ലാഭയുക്തിക്കും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ ദീർഘകാല ലക്ഷ്യത്തിനും ഇടയിൽ വൈരുദ്ധ്യം ഉണ്ടാകാം.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ സമീപനത്തിൽ ഇത് ഹ്രസ്വകാലവും ദീർഘകാലവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം എന്ന നിലയിൽ കാണാം. ഒരു ചികിത്സ ഇന്ന് രോഗിയുടെ വേദന കുറയ്ക്കാം; എന്നാൽ രോഗത്തിന്റെ സാമൂഹികകാരണം മാറ്റാൻ വർഷങ്ങളെടുക്കാം. ഒരു ആശുപത്രി ഇന്ന് ഒരു ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ രോഗിയെ രക്ഷിക്കാം; എന്നാൽ അതേ രോഗം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളിൽ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനുള്ള സാമൂഹിക ഇടപെടൽ കൂടുതൽ ദീർഘകാല പദ്ധതിയാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യനയത്തിന്റെ വിജയത്തെ ഇന്നത്തെ ചികിത്സാ ഇടപെടലുകളുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം അളക്കാതെ ഭാവിയിൽ ഒഴിവാക്കാനായ രോഗങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും അളക്കേണ്ടതുണ്ട്.
മരുന്നിന്റെ സാമൂഹ്യസ്വഭാവം ഈ വൈരുദ്ധ്യത്തെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്നു. ഒരു മരുന്ന് ഒരു രോഗിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചേക്കാം. അതേ മരുന്ന് ഒരു കമ്പനിയുടെ ഉൽപ്പന്നവുമാണ്. ഈ രണ്ടു വസ്തുതകളും പരസ്പരം നിഷേധിക്കുന്നില്ല. പ്രശ്നം മരുന്നിന്റെ വിപണിമൂല്യവും മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ ഉപയോഗമൂല്യവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലാണ്. ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ സാമ്പത്തികമായി ലഭ്യമാകാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ശാസ്ത്രീയ പുരോഗതി സാമൂഹിക പുരോഗതിയായി മാറുന്നില്ല. അതിനാൽ ഔഷധനിർമാണത്തിലെ ഗവേഷണവും നിക്ഷേപവും സംരക്ഷിക്കുമ്പോഴും അവശ്യ മരുന്നുകളുടെ ലഭ്യതയും താങ്ങാവുന്ന വിലയും ഉറപ്പാക്കുന്ന സാമൂഹിക സംവിധാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
ഇതോടൊപ്പം തെളിവിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഉയരുന്നു. ഒരു മരുന്ന് ഫലപ്രദമാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് ഫലപ്രദമാകുന്നില്ല. ശാസ്ത്രീയമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഗവേഷണങ്ങൾ, സുരക്ഷാ വിലയിരുത്തൽ, ഫലപ്രാപ്തി, പാർശ്വഫലങ്ങൾ, ദീർഘകാല ഡാറ്റ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ചികിത്സയുടെ മൂല്യം നിർണയിക്കേണ്ടത്. ഇവിടെ ശാസ്ത്രം വിപണിയുടെ അവകാശവാദങ്ങളെ പരിശോധിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക നിയന്ത്രണശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതുപോലെ വിപണിയുടെ സാമ്പത്തികശേഷി ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണത്തിന് വിഭവങ്ങൾ നൽകുന്ന ശക്തിയായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിരുദ്ധശക്തികളുടെ ഈ പരസ്പരബന്ധം തന്നെയാണ് ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ ചലനാത്മകത.
ഒരു സ്ഥാപനം “സേവനം” നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല. സേവനത്തിന്റെ സാമൂഹ്യസ്വഭാവം വിലയിരുത്താൻ ചില അടിസ്ഥാനചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കണം. സേവനം ആരിലേക്ക് എത്തുന്നു? ആരാണ് അതിന്റെ ചെലവ് വഹിക്കുന്നത്? ഏറ്റവും ദുർബലരായ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് അത് ലഭ്യമാണോ? ചികിത്സയുടെ ഗുണനിലവാരം എന്താണ്? രോഗിക്ക് ആവശ്യമായതും അനാവശ്യമായതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടോ? രോഗിയുടെ വിവരാവകാശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ? അടിയന്തര സാഹചര്യത്തിൽ സാമ്പത്തിക ശേഷിയില്ലാത്ത വ്യക്തിക്ക് ചികിത്സ ലഭിക്കുമോ? ചികിത്സയുടെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് സ്ഥാപനത്തിന് ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ടോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങളാണ് “സേവനം” എന്ന വാക്കിനെ യാഥാർഥ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്.
അതുപോലെ “വ്യവസായം” എന്ന വാക്കും ഏകപക്ഷീയമായി കാണേണ്ടതില്ല. ഒരു ആരോഗ്യവ്യവസായം സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമായ മരുന്നുകളും ഉപകരണങ്ങളും സേവനങ്ങളും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അതിലൂടെ തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഗവേഷണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു, സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ വ്യവസായത്തെ ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം. വ്യവസായത്തിന്റെ സാമൂഹ്യലക്ഷ്യം പുനർനിർവചിക്കുക എന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ സമീപനം. ലാഭം ഉണ്ടായിരിക്കാം; എന്നാൽ ലാഭത്തോടൊപ്പം സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. നിക്ഷേപം ഉണ്ടായിരിക്കാം; എന്നാൽ രോഗിയുടെ അവകാശവും ഉണ്ടായിരിക്കണം. മത്സരം ഉണ്ടായിരിക്കാം; എന്നാൽ ഗുണനിലവാരത്തിന്റെയും സുരക്ഷയുടെയും അടിസ്ഥാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ പൊതുസമൂഹം നിശ്ചയിക്കണം.
ഇവിടെ നിന്നാണ് ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ചിന്ത ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക മാതൃകയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത്. പഴയ രണ്ട് അറ്റങ്ങളിലൊന്നിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം. “പൂർണ്ണമായും വിപണിനിർഭരമായ ആരോഗ്യസംവിധാനം” എന്ന മാതൃകയും “സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കുന്ന പൂർണ്ണ സേവനമാതൃക”യും രണ്ടും പരിമിതികളുള്ളവയാണ്. അവയ്ക്കിടയിലെ വൈരുദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരേണ്ടത് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതവും ശാസ്ത്രാധിഷ്ഠിതവും സാമൂഹികമായി ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളതുമായ ആരോഗ്യസാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയാണ്.
ഈ പുതിയ വ്യവസ്ഥയിൽ രോഗി കേന്ദ്രത്തിലായിരിക്കും; ശാസ്ത്രം തീരുമാനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായിരിക്കും; ചികിത്സയുടെ ചെലവ് സുതാര്യമായിരിക്കും; അനാവശ്യ ചികിത്സ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടും; ആരോഗ്യപ്രതിരോധത്തിന് മുൻഗണന ലഭിക്കും; പൊതുജനാരോഗ്യം ശക്തിപ്പെടും; സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിന്റെ സാങ്കേതികശേഷി സാമൂഹിക ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടും; ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ തൊഴിൽമാനവും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കപ്പെടും; രോഗിയുടെ അറിവും തീരുമാനാവകാശവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടും. അപ്പോൾ വ്യവസായം സേവനത്തിന്റെ വിരുദ്ധശക്തിയായി നിലനിൽക്കാതെ സേവനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപാധിയായി മാറാനുള്ള സാധ്യത സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതാണ് രോഗചികിത്സയുടെ ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ പരിവർത്തനം: രോഗിയെ വിപണിയിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുക എന്നതല്ല വിപണിയെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുക; വിപണിയെ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങൾക്ക് കീഴ്പ്പെടുത്തുക എന്നതാണ്. ചികിത്സയെ വ്യവസായത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം; വ്യവസായത്തെ ചികിത്സയുടെ സാമൂഹ്യലക്ഷ്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. ശാസ്ത്രത്തെയും സാമ്പത്തികശക്തിയെയും പരസ്പരം ശത്രുക്കളാക്കുക എന്നതല്ല ലക്ഷ്യം; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ മനുഷ്യകേന്ദ്രിത ഉപയോഗത്തിനായി സാമ്പത്തികശക്തിയെ സാമൂഹികമായി വിന്യസിക്കുക എന്നതാണ്.
അങ്ങനെ രോഗചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ചിന്ത “സേവനമോ വ്യവസായമോ?” എന്ന രണ്ടായി പിരിയുന്ന ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് “മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി സേവനവും ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും വ്യവസായവും എങ്ങനെ ഒരു ഉയർന്ന സാമൂഹ്യസമന്വയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാം?” എന്ന കൂടുതൽ വികസിതമായ ചോദ്യത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ യഥാർത്ഥ പുരോഗതി ഉണ്ടാകുന്നത് വിരുദ്ധങ്ങളെ നിഷേധിച്ചുകൊണ്ടല്ല; അവയുടെ അന്തർബന്ധം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുതിയ സാധ്യതകളെ വികസിപ്പിച്ച്, കൂടുതൽ ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഒരു സാമൂഹികസംവിധാനമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോഴാണ്.
രോഗചികിത്സയെ സേവനവും വ്യവസായവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യമായി മാത്രം കാണുന്നത് പോലും പര്യാപ്തമല്ല. അതിനേക്കാൾ ആഴത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യം തന്നെ ഒരു സാമൂഹികമായി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ ശരീരത്തിനകത്ത് മാത്രം അന്വേഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യൻ ഏത് കുടുംബത്തിലാണ് ജനിക്കുന്നത്, എന്തുതരം ഭക്ഷണം ലഭിക്കുന്നു, എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്, എന്തുതരം തൊഴിലാണ് ചെയ്യുന്നത്, തൊഴിൽസ്ഥലത്ത് എത്രമാത്രം സുരക്ഷയുണ്ട്, ശുദ്ധജലവും ശുദ്ധവായുവും ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ, വിദ്യാഭ്യാസം എത്രത്തോളം ലഭിക്കുന്നു, സാമൂഹിക സുരക്ഷയുണ്ടോ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം എത്രമാത്രമുണ്ട്, ആരോഗ്യസേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം എത്രത്തോളം എളുപ്പമാണ് തുടങ്ങിയ അനവധി ഘടകങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തെ നിർണയിക്കുന്നു. അതിനാൽ രോഗം വ്യക്തിയുടെ ശരീരത്തിലെ ഒരു പ്രശ്നം മാത്രമായി ചുരുക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഉൽപ്പാദനപ്രക്രിയ അദൃശ്യമായി പോകുന്നു. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണം വ്യക്തിയുടെ ശരീരവും സമൂഹവും തമ്മിലുള്ള ഈ പരസ്പരബന്ധത്തെ ഒരു ചലനാത്മക സമഗ്രതയായി കാണുന്നു.
ഒരു സമൂഹം ദാരിദ്ര്യം, തൊഴിലില്ലായ്മ, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, മലിനീകരണം, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത തൊഴിൽ, സാമൂഹിക അസമത്വം എന്നിവ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് മറുവശത്ത് വലിയ ആശുപത്രികളും ആധുനിക ചികിത്സാ സംവിധാനങ്ങളും മാത്രം വികസിപ്പിച്ചാൽ അത് ആരോഗ്യരംഗത്തെ സമഗ്രമായ പുരോഗതിയല്ല. ആശുപത്രികൾ രോഗത്തിന്റെ ഫലങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദന-ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ രോഗസാധ്യതയെ തുടർച്ചയായി സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെങ്കിൽ രോഗികളുടെ ഒഴുക്ക് അവസാനിക്കില്ല. ഇതാണ് രോഗചികിത്സയും ആരോഗ്യനിർമാണവും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസം. ചികിത്സ ആവശ്യമാണ്; എന്നാൽ ചികിത്സയുടെ ആവശ്യം നിരന്തരം സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളെ മാറ്റുക അതിലും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ഇടപെടലാണ്.
ഇതോടെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം പരിശോധിക്കേണ്ടിവരുന്നു. സമൂഹത്തിൽ സമ്പത്ത് എങ്ങനെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, എങ്ങനെ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ആരുടെ കൈകളിൽ സാമ്പത്തിക വിഭവങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു, പൊതുസേവനങ്ങൾക്ക് എത്ര വിഭവങ്ങൾ മാറ്റിവയ്ക്കുന്നു, സ്വകാര്യ ഉപഭോഗത്തിന് എത്ര പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തെ നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വരുമാനം കുറഞ്ഞാൽ ഭക്ഷണം, താമസം, വിദ്യാഭ്യാസം, ചികിത്സ, പ്രതിരോധം എന്നിവയിൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകും. അതുപോലെ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തിന് ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ കുറയുമ്പോൾ വ്യക്തികൾക്ക് ആരോഗ്യച്ചെലവിന്റെ കൂടുതൽ ഭാഗം സ്വയം വഹിക്കേണ്ടിവരാം. അതിനാൽ ആരോഗ്യച്ചെലവ് ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഘടനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയമാണ്.
ഇവിടെ സമ്പത്തിന്റെ കേന്ദ്രീകരണവും ആരോഗ്യത്തിന്റെ വിതരണവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. സാമ്പത്തികമായി ശക്തമായ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് മികച്ച താമസം, പോഷകാഹാരം, സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽ, ആരോഗ്യവിവരം, സ്വകാര്യ ചികിത്സ തുടങ്ങിയവ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭിച്ചേക്കാം. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവർക്ക് രോഗസാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിലായിരിക്കാനും ചികിത്സ ലഭിക്കാൻ വൈകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിലെ അസമത്വം പലപ്പോഴും സമൂഹത്തിലെ മറ്റ് അസമത്വങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനമാണ്. ചികിത്സാസംവിധാനം മാത്രം മാറ്റിയാൽ ഈ അസമത്വം പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാകില്ല.
ആശുപത്രിയെ ഒരു കെട്ടിടം, ഉപകരണങ്ങൾ, ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, പരിശോധനാ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടായ്മയായി മാത്രം കാണുന്നത് അപൂർണ്ണമാണ്. ആശുപത്രി ഒരു സാമൂഹിക സ്ഥാപനമാണ്. അതിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ ശാസ്ത്രവും സാമ്പത്തികശാസ്ത്രവും ധാർമ്മികതയും നിയമവും ഭരണവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആശുപത്രിയുടെ വിജയത്തെ രോഗികളുടെ എണ്ണം, വരുമാനം, കിടക്കകളുടെ ഉപയോഗം തുടങ്ങിയ സാമ്പത്തിക സൂചകങ്ങൾകൊണ്ട് മാത്രം അളക്കാൻ കഴിയില്ല. ചികിത്സാഫലം, രോഗിസുരക്ഷ, രോഗിയുടെ അനുഭവം, ചികിത്സയുടെ ആവശ്യകത, സുതാര്യത, ദരിദ്രർക്കുള്ള പ്രവേശനം, ജീവനക്കാരുടെ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും അതിന്റെ സാമൂഹിക നിലവാരം നിർണയിക്കുന്നു.
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന വൈരുദ്ധ്യം ഉയരുന്നു: ആശുപത്രി കൂടുതൽ രോഗികളെ സ്വീകരിക്കണമോ, അതോ സമൂഹത്തിൽ രോഗികളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കണമോ? സ്ഥാപനത്തിന്റെ വരുമാനപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ കൂടുതൽ ചികിത്സാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സാമ്പത്തികമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതായിരിക്കാം. എന്നാൽ പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ രോഗം കുറയുന്നതാണ് വിജയം. ഈ വൈരുദ്ധ്യം ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളെ പുനർചിന്തിക്കാൻ നമ്മെ നിർബന്ധിതരാക്കുന്നു. ഒരു ഉയർന്ന സാമൂഹ്യ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിൽ ആശുപത്രി രോഗികളെ ചികിത്സിക്കുന്ന കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, രോഗപ്രതിരോധം, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, നേരത്തെയുള്ള കണ്ടെത്തൽ, പുനരധിവാസം, സമൂഹാരോഗ്യ പ്രവർത്തനം എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രമായും പ്രവർത്തിക്കണം.
ഡോക്ടർ, നഴ്സ്, ഫാർമസിസ്റ്റ്, ലാബ് ടെക്നീഷ്യൻ, ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റ്, പാരാമെഡിക്കൽ ജീവനക്കാർ, ആരോഗ്യപരിപാലനത്തിലെ മറ്റ് തൊഴിലാളികൾ എന്നിവരുടെ തൊഴിൽ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഉൽപ്പാദനശക്തിയാണ്. ഇവരെ വെറും “സേവനദാതാക്കൾ” ആയി കാണുന്നതും തെറ്റാണ്. അവരുടെ തൊഴിൽക്ക് സാമ്പത്തിക മൂല്യമുണ്ട്; അതോടൊപ്പം സാമൂഹിക മൂല്യവും ഉണ്ട്. ഒരു നഴ്സിന്റെ തൊഴിൽ ഒരു ആശുപത്രിയുടെ വരുമാനത്തിൽ കണക്കാക്കാനാകാത്ത മാനുഷികവും സാമൂഹികവുമായ മൂല്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഒരു ശുചീകരണ തൊഴിലാളിയുടെ പ്രവർത്തനവും രോഗിസുരക്ഷയിൽ നിർണായകമാണ്. ആരോഗ്യസംവിധാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചയിൽ ഈ തൊഴിൽശക്തിയുടെ സാമൂഹിക സ്ഥാനം പലപ്പോഴും മറക്കപ്പെടുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യത്തെ സേവനമായി സംരക്ഷിക്കണമെങ്കിൽ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും സംരക്ഷിക്കണം. അമിതമായ ജോലിഭാരം, അനിശ്ചിത തൊഴിൽ, അപര്യാപ്തമായ വേതനം, സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ജോലി, മാനസിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെയും അത് ബാധിക്കും. രോഗിയുടെ ക്ഷേമവും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകന്റെ ക്ഷേമവും പരസ്പരം വിരുദ്ധങ്ങളല്ല; അവ പരസ്പരം ആശ്രയിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. രോഗിയെ സംരക്ഷിക്കുന്ന സംവിധാനത്തിന് ആരോഗ്യപ്രവർത്തകനെയും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പങ്ക് അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ സാങ്കേതികവിദ്യ വളരുമ്പോൾ മനുഷ്യബന്ധം കുറയുന്ന ഒരു അപകടസാധ്യതയുമുണ്ട്. രോഗിയുടെ ശരീരത്തിലെ ഡാറ്റ ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇമേജുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു, ലാബ് മൂല്യങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു, ആൽഗരിതങ്ങൾ അപകടസാധ്യത കണക്കാക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചികിത്സയെ കൂടുതൽ കൃത്യമാക്കാൻ സഹായിക്കും. എന്നാൽ രോഗി ഒരു ഡാറ്റാ സെറ്റായി മാത്രം ചുരുങ്ങുമ്പോൾ ചികിത്സയുടെ മാനുഷിക അർത്ഥം നഷ്ടപ്പെടാം.
ഒരു രോഗിയുടെ ശരീരത്തിലെ രക്തസമ്മർദ്ദം, രക്തത്തിലെ ഗ്ലൂക്കോസ്, ഓക്സിജൻ സാച്ചുറേഷൻ, ഇമേജിംഗ് കണ്ടെത്തലുകൾ എന്നിവ ചികിത്സയ്ക്ക് ആവശ്യമായ വിവരങ്ങളാണ്. എന്നാൽ അതിനൊപ്പം രോഗി എന്താണ് അനുഭവിക്കുന്നത്, അവന്റെ ഭയം എന്താണ്, കുടുംബസാഹചര്യം എന്താണ്, ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അവന്റെ ധാരണ എന്താണ്, ജീവിതത്തിൽ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്താണ് തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങളും ചികിത്സയുടെ ഭാഗമാണ്. ഡാറ്റ രോഗത്തെ വിവരിക്കുന്നു; മനുഷ്യസംഭാഷണം രോഗിയെ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഭാവിയിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാധിഷ്ഠിത ആരോഗ്യസംവിധാനം ഈ രണ്ടിനെയും സംയോജിപ്പിക്കണം.
കൃത്രിമബുദ്ധിയുടെ വളർച്ച ഈ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ പുതിയ തലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. രോഗനിർണയ സഹായം, മെഡിക്കൽ ഇമേജ് വിശകലനം, മരുന്ന് ഗവേഷണം, രോഗസാധ്യതാ വിലയിരുത്തൽ, ചികിത്സാ തീരുമാനങ്ങൾക്ക് സഹായം, രോഗികളുടെ നിരീക്ഷണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ AI വലിയ സാധ്യതകൾ തുറക്കുന്നു. എന്നാൽ AI ഒരു ചികിത്സകന്റെ പൂർണ്ണ പകരക്കാരനായി മാറുന്നതിന് മുമ്പ് നിരവധി ശാസ്ത്രീയവും ധാർമ്മികവുമായ ചോദ്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പരിശീലിപ്പിച്ച ഡാറ്റയിലെ പക്ഷപാതം, തെറ്റായ പ്രവചനങ്ങൾ, ഉത്തരവാദിത്വം, രോഗിയുടെ സ്വകാര്യത, ഡാറ്റയുടെ ഉടമസ്ഥത, സാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്കുള്ള അസമമായ പ്രവേശനം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ സമീപനത്തിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെ സ്വതന്ത്രമായ ഒരു രക്ഷകനായോ ഭീഷണിയായോ കാണുന്നതിന് പകരം മനുഷ്യസമൂഹം നിർണയിക്കുന്ന ഒരു ശക്തിയായി കാണാം. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാമൂഹ്യഫലം അതിന്റെ സാങ്കേതികശേഷിയിൽ മാത്രം നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അത് ആരാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്, ഏത് ലക്ഷ്യത്തിനാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്, അതിന്റെ പ്രയോജനം ആരിലേക്ക് എത്തുന്നു, അതിന്റെ അപകടസാധ്യത ആരാണ് വഹിക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളും അതിനെ നിർണയിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ മറ്റൊരു നിർണായക വിഷയമാണ് അറിവിന്റെ ഉടമസ്ഥത. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി മനുഷ്യസമൂഹം സൃഷ്ടിച്ച അറിവിന്റെ ഫലമാണ്. എന്നാൽ ആ അറിവിന്റെ ഒരു ഭാഗം പേറ്റന്റുകളും വ്യാപാര രഹസ്യങ്ങളും സാങ്കേതിക നിയന്ത്രണങ്ങളും വഴി സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലാകുന്നു. ഗവേഷണത്തിനുള്ള നിക്ഷേപത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശത്തിന് ഒരു പങ്കുണ്ടാകാം. എന്നാൽ ജീവൻരക്ഷാ അറിവും മരുന്നുകളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും അമിതമായി സ്വകാര്യ നിയന്ത്രണത്തിലാകുമ്പോൾ പൊതുതാൽപര്യവുമായി സംഘർഷം ഉണ്ടാകാം.
ഇവിടെ അറിവിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവവും അറിവിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം ഉയരുന്നു. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പുരോഗതി പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ദീർഘകാല അറിവുസമ്പത്തിന്മേലാണ് പണിയപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ഗവേഷണത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ സമൂഹത്തിന് പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുന്ന രീതിയിൽ പങ്കിടാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളും ആവശ്യമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് പൊതുപണം ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന ഗവേഷണത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ പൊതുതാൽപര്യത്തിൽ എങ്ങനെ ലഭ്യമാക്കാം എന്നത് ഭാവിയിലെ ആരോഗ്യനയത്തിലെ പ്രധാന ചോദ്യമാണ്.
ചികിത്സാ തീരുമാനങ്ങളിൽ നൈതികതയും സാമ്പത്തികതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും സങ്കീർണ്ണമാണ്. പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിന് എല്ലാ വ്യക്തികൾക്കും എല്ലാ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഒരേ സമയം നൽകാൻ സാധിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ വിഭവങ്ങളുടെ മുൻഗണന നിർണയിക്കേണ്ടിവരും. ഇവിടെ “ആർക്കാണ് ആദ്യം?” എന്ന ചോദ്യമുയരുന്നു. ഗുരുതരമായ അടിയന്തരാവസ്ഥയിലുള്ള രോഗിക്ക് മുൻഗണന നൽകണോ? കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക് പ്രയോജനം ലഭിക്കുന്ന ഇടപെടലുകൾക്ക് മുൻഗണന നൽകണോ? അപൂർവ രോഗത്തിനുള്ള ചെലവേറിയ ചികിത്സയ്ക്കായി വലിയ തുക ചെലവഴിക്കണോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ലളിതമായ ഉത്തരങ്ങളില്ല.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ സമീപനം ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളെ വ്യക്തിഗത ധാർമ്മികതയിലോ സാമ്പത്തിക കണക്കുകൂട്ടലിലോ മാത്രം ഒതുക്കുന്നില്ല. വ്യക്തിയുടെ അവകാശവും സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ താൽപര്യവും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യത്തെ സാമൂഹിക സംവാദത്തിലൂടെ കൈകാര്യം ചെയ്യണം എന്നതാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനപാഠം. ആരോഗ്യവിഭവങ്ങളുടെ വിതരണം സുതാര്യവും തെളിവാധിഷ്ഠിതവും സാമൂഹികമായി ചർച്ച ചെയ്യാവുന്നതുമായിരിക്കണം.
അപ്പോൾ ഒരു ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം എങ്ങനെ അളക്കണം? ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണം, കിടക്കകളുടെ എണ്ണം, ചികിത്സയുടെ എണ്ണം, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ എണ്ണം, ആരോഗ്യരംഗത്തെ മൊത്തം സാമ്പത്തിക വലുപ്പം എന്നിവ മാത്രം മതിയാകില്ല. രോഗികളുടെ ആരോഗ്യഫലങ്ങൾ, തടയാനാകുന്ന രോഗങ്ങളുടെ കുറവ്, ശിശുമരണനിരക്ക്, മാതൃആരോഗ്യം, ആയുർദൈർഘ്യം, ജീവിതഗുണനിലവാരം, ആരോഗ്യസേവനങ്ങളുടെ ലഭ്യത, സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണം, ആരോഗ്യത്തിലെ സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളുടെ കുറവ് തുടങ്ങിയ വിശാലമായ സൂചകങ്ങളാണ് കൂടുതൽ പ്രസക്തം.
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന ഡയലക്‌ടിക്കൽ പരിവർത്തനം സംഭവിക്കുന്നു: “എത്ര ചികിത്സ നൽകി?” എന്ന ചോദ്യത്തിൽ നിന്ന് “എത്ര ആരോഗ്യം സൃഷ്ടിച്ചു?” എന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക്. ആദ്യത്തെ ചോദ്യം ചികിത്സാ വ്യവസായത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനത്തെ അളക്കുന്നു; രണ്ടാമത്തേത് സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യഫലത്തെ അളക്കുന്നു. ഈ രണ്ടു സൂചകങ്ങൾ തമ്മിൽ ബന്ധമുണ്ടെങ്കിലും അവ ഒന്നല്ല. കൂടുതൽ ചികിത്സ എന്നത് ചിലപ്പോൾ കൂടുതൽ ആരോഗ്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കും; എന്നാൽ ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ രോഗഭാരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കാം. അതിനാൽ ചികിത്സയുടെ അളവിനേക്കാൾ ആരോഗ്യഫലമാണ് അന്തിമ മാനദണ്ഡമാകേണ്ടത്.
ഇതോടെ ആരോഗ്യത്തെ ഒരു ചെലവായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനത്തിൽനിന്നും മാറേണ്ടതുണ്ട്. ആരോഗ്യവാനായ ജനസംഖ്യ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഉൽപ്പാദനശക്തിയാണ്. ആരോഗ്യമുള്ള തൊഴിലാളിക്ക് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും; ആരോഗ്യമുള്ള കുട്ടിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി നേടാൻ കഴിയും; ആരോഗ്യമുള്ള വയോധികന് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാൻ കഴിയും. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തിൽ നടത്തുന്ന നിക്ഷേപം വെറും ഉപഭോഗച്ചെലവല്ല; അത് മനുഷ്യശേഷിയുടെ വികസനത്തിലേക്കുള്ള നിക്ഷേപമാണ്.
ഇവിടെ വ്യക്തിയുടെ ആരോഗ്യവും സമൂഹത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനശേഷിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തെളിയുന്നു. എന്നാൽ മനുഷ്യനെ വെറും “ഉൽപ്പാദനശക്തി”യായി കാണുന്നതും അപൂർണ്ണമാണ്. ഒരു മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം അവൻ എത്ര ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിൽ മാത്രം നിർണയിക്കാനാവില്ല. ശിശു, വയോധികൻ, വൈകല്യമുള്ള വ്യക്തി, ഗുരുതര രോഗി—എല്ലാവർക്കും മനുഷ്യാവകാശമുണ്ട്. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തെ ഒരേസമയം മനുഷ്യാവകാശവും സാമൂഹിക വികസനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവും ആയി കാണേണ്ടതുണ്ട്.
ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ആരോഗ്യവീക്ഷണം ഒരു കൂടുതൽ വിശാലമായ ആശയത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു—ആരോഗ്യസംവിധാനം മാത്രം മാറ്റുന്നത് മതിയല്ല; ആരോഗ്യസംസ്കാരം തന്നെ മാറ്റണം. ആരോഗ്യത്തെ രോഗം വന്നാൽ ആശുപത്രിയിൽ പോയി പരിഹരിക്കേണ്ട ഒരു പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണുന്ന സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന്, ശരീരം–മനസ്സ്–സമൂഹം–പരിസ്ഥിതി എന്നിവയുടെ സമഗ്രമായ സന്തുലിതാവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കുന്ന ജീവിതസംസ്കാരത്തിലേക്ക് മാറണം. ചികിത്സ ആവശ്യമായിടത്ത് ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശാസ്ത്രീയ നിലവാരത്തിൽ ലഭിക്കണം. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം രോഗം കുറയ്ക്കുന്ന ജീവിതരീതിയും സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കണം.
അപ്പോൾ രോഗചികിത്സ ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക മേഖലയല്ല; മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ സമഗ്രമായ പുനരുത്പാദന പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാകും. ആരോഗ്യപ്രവർത്തകൻ സേവനപ്രവർത്തകനും ശാസ്ത്രജ്ഞനും ആയിരിക്കും. ആശുപത്രി ചികിത്സാകേന്ദ്രവും ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസകേന്ദ്രവും ആയിരിക്കും. ഔഷധവ്യവസായം ലാഭകരമായ വ്യവസായവും അതോടൊപ്പം സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള ശാസ്ത്രീയ സ്ഥാപനവും ആയിരിക്കും. സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യബന്ധത്തെ ഇല്ലാതാക്കാതെ അതിനെ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാക്കും. രോഗി ഉപഭോക്താവായി മാത്രം കാണപ്പെടാതെ ആരോഗ്യനിർമാണത്തിൽ സജീവ പങ്കാളിയായി മാറും.
അങ്ങനെ “രോഗചികിത്സ സേവനമോ വ്യവസായമോ?” എന്ന വൈരുദ്ധ്യം ഒടുവിൽ ഒരു ഉയർന്ന ചോദ്യത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു: “മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമ്പത്തികശക്തി, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവയെ എങ്ങനെ ഏകീകരിക്കാം?” ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇതിന്റെ ഉത്തരം വിരുദ്ധങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല, അവയുടെ സൃഷ്ടിപരമായ ഇടപെടലിലൂടെ പുതിയൊരു ഗുണനിലവാരം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലാണ്. സേവനവും വ്യവസായവും, വ്യക്തിയും സമൂഹവും, ചികിത്സയും പ്രതിരോധവും, ശാസ്ത്രവും സാമ്പത്തികശക്തിയും—ഇവയുടെ വൈരുദ്ധ്യാത്മക ചലനത്തിൽനിന്ന് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായ ഒരു പുതിയ ആരോഗ്യസംവിധാനം ഉയർന്നുവരേണ്ടതാണ്.
രോഗം വിപണിയുടെ അസംസ്കൃത വസ്തുവാകരുത്; ശാസ്ത്രം വിപണിയുടെ അടിമയാകരുത്; ആരോഗ്യപ്രവർത്തകൻ വിപണിയുടെ ഉപകരണമാകരുത്; രോഗി വിപണിയിലെ ഉപഭോക്താവായി ചുരുങ്ങരുത്. അതേസമയം സാമ്പത്തികശക്തിയെയും വ്യവസായത്തെയും ശാസ്ത്രത്തെയും സാങ്കേതികവിദ്യയെയും നിരസിക്കുകയുമല്ല വേണ്ടത്. അവയെല്ലാം മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യവും ജീവിതഗുണനിലവാരവും ഉയർത്തുന്നതിനുള്ള സാമൂഹിക ശക്തികളായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. അതാണ് രോഗചികിത്സയെ ഒരു വിപണിസേവനത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായ സാമൂഹിക ദൗത്യമായി ഉയർത്തുന്ന ഡയലക്‌ടിക്കൽ പരിവർത്തനം.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള പ്രധാന മാർഗം സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളെയും ഔഷധവ്യവസായത്തെയും മാത്രം വിമർശിക്കുന്നതിൽ ഒതുങ്ങരുത്. അതിനുപകരം ജനങ്ങളുടെ ആരോഗ്യാവശ്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബദൽ സ്ഥാപനഘടനകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ സഹകരണ മേഖലയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സഹകരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വം മൂലധനത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനു പകരം അംഗങ്ങളുടെ കൂട്ടായ ആവശ്യങ്ങളെയും പങ്കാളിത്തത്തെയും മുൻനിർത്തുന്നതാണ്. അതിനാൽ ആരോഗ്യരംഗത്ത് സഹകരണ മാതൃക വികസിപ്പിക്കുമ്പോൾ രോഗി ഒരു ഉപഭോക്താവായി മാത്രമല്ല, ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ സാമൂഹിക പങ്കാളിയായും മാറാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്.
ഒരു സഹകരണ ആശുപത്രിയിൽ ഡോക്ടർമാർ, നഴ്സുമാർ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, രോഗികൾ, പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾ, സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവരുടെ പങ്കാളിത്തം വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ സാധ്യമാക്കാം. സ്ഥാപനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യം പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കേണ്ടതില്ല; എന്നാൽ ലഭിക്കുന്ന മിച്ചം ഓഹരി ഉടമകളുടെ പരമാവധി ലാഭമായി മാറ്റുന്നതിനു പകരം ആശുപത്രിയുടെ വികസനം, ഉപകരണങ്ങളുടെ നവീകരണം, ജീവനക്കാരുടെ ക്ഷേമം, ദരിദ്രർക്കുള്ള ചികിത്സ, പ്രതിരോധാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഗവേഷണം തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാൻ കഴിയും. അങ്ങനെ ലാഭം സ്ഥാപനത്തിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് ആരോഗ്യസേവനത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനുള്ള ഉപാധിയായി മാറുന്നു.
ഇത്തരം സഹകരണ ആരോഗ്യസ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശൃംഖല സൃഷ്ടിക്കുകയെന്നത് കൂടുതൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഘട്ടമായിരിക്കും. ഒരു ഗ്രാമത്തിലോ പഞ്ചായത്തിലോ സഹകരണ ആരോഗ്യകേന്ദ്രം, അതിനോട് ബന്ധിപ്പിച്ച ലാബ്, ഫാർമസി, ടെലിമെഡിസിൻ സംവിധാനം, പ്രാഥമിക പരിചരണ കേന്ദ്രം, ആവശ്യമായപ്പോൾ വിദഗ്ധ ആശുപത്രികളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റഫറൽ സംവിധാനം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കാം. പല പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച് മരുന്നുകളുടെ കൂട്ടവാങ്ങൽ, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ കൂട്ടവാങ്ങൽ, ലാബ് സേവനങ്ങളുടെ പങ്കുവെക്കൽ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ പരിശീലനം തുടങ്ങിയവ നടത്താനും കഴിയും. ഇതിലൂടെ ചെറിയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് സാധിക്കാത്ത സാമ്പത്തിക കാര്യക്ഷമത കൈവരിക്കാം.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണത്തിന്റെ പ്രധാന മേഖല മരുന്നാണ്. രോഗിക്ക് ആവശ്യമായ മരുന്നിന്റെ വില ചികിത്സയുടെ ആകെ ചെലവിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അതിനാൽ സഹകരണ ഫാർമസി ശൃംഖല ഒരു പ്രധാന ഇടപെടലാകാം. അംഗങ്ങളുടെ കൂട്ടായ വാങ്ങൽശേഷി ഉപയോഗിച്ച് ഗുണനിലവാരമുള്ള ജനറിക് മരുന്നുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അവശ്യ മരുന്നുകൾ കുറഞ്ഞ വിലയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്ന സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ വിലകുറയ്ക്കുക എന്നതോടൊപ്പം ഗുണനിലവാരം, സംഭരണം, വിതരണ ശൃംഖല, ഫാർമക്കോവിജിലൻസ്, ശരിയായ ഉപയോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള രോഗിവിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയും ഉറപ്പാക്കണം.
ഇത് ഒരു സാധാരണ “കുറഞ്ഞ വിലയുള്ള ഫാർമസി” മാതൃകയായി മാത്രം കാണരുത്. മരുന്നിന്റെ യുക്തിസഹമായ ഉപയോഗം, അനാവശ്യ പോളിഫാർമസി ഒഴിവാക്കൽ, ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മരുന്ന് ഉപയോഗിക്കൽ, രോഗിക്ക് മരുന്നിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശരിയായ വിവരം നൽകൽ എന്നിവയും സഹകരണ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. വിപണിവൽക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്നത് കുറഞ്ഞ വില മാത്രം നൽകുന്നതിലൂടെ അല്ല; മരുന്നിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ശാസ്ത്രീയവും സാമൂഹികവുമായ ഉത്തരവാദിത്വത്തിനകത്ത് കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെയാണ്.
സഹകരണ മേഖലയുടെ മറ്റൊരു സാധ്യത പരസ്പര സഹായാധിഷ്ഠിത ആരോഗ്യനിധി രൂപീകരിക്കുകയാണ്. അംഗങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ചെറിയ സംഭാവനകൾ നൽകുകയും ഗുരുതരമായ ചികിത്സാ ആവശ്യങ്ങളിൽ കൂട്ടായ നിധിയിൽ നിന്ന് സഹായം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം വികസിപ്പിക്കാം. ഇത് വാണിജ്യ ഇൻഷുറൻസിന്റെ പൂർണ്ണ പകരക്കാരനാകണമെന്നില്ല; എന്നാൽ സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ അപകടപങ്കിടൽ ശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാകാം.
ഇത്തരം പദ്ധതികൾ actuarial രീതിയിൽ കൃത്യമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യണം. അംഗങ്ങളുടെ പ്രായഘടന, രോഗഭാരം, പ്രതീക്ഷിക്കാവുന്ന ചികിത്സാചെലവ്, റിസർവ് ഫണ്ട്, റീഇൻഷുറൻസ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി പരിഗണിക്കാതെ ഒരു ആരോഗ്യനിധി ആരംഭിക്കുന്നത് സാമ്പത്തികമായി അപകടകരമായിരിക്കും. അതിനാൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സാമൂഹിക ലക്ഷ്യവും ആധുനിക സാമ്പത്തിക-ആരോഗ്യ മാനേജ്മെന്റ് ശാസ്ത്രവും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
സഹകരണ ആരോഗ്യസംവിധാനം ആശുപത്രി കേന്ദ്രീകൃതമാകരുത്. അതിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത പ്രതിരോധാരോഗ്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നതായിരിക്കണം. അംഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യപരിശോധന, പ്രമേഹം–രക്തസമ്മർദ്ദം പോലുള്ള സാധാരണ ദീർഘകാല രോഗങ്ങളുടെ നേരത്തെയുള്ള കണ്ടെത്തൽ, പോഷകാഹാര വിദ്യാഭ്യാസം, ശാരീരിക പ്രവർത്തനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ, പുകയില നിയന്ത്രണം, വയോജനാരോഗ്യം, മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണ, സ്കൂൾ ആരോഗ്യപരിപാടികൾ തുടങ്ങിയവ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം.
ഇതിലൂടെ ഒരു അടിസ്ഥാന മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു. സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണിയുടെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യം പലപ്പോഴും ചികിത്സ ആവശ്യമായപ്പോൾ ഇടപെടുന്നതിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. സഹകരണ ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് രോഗം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യശേഷി വർധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം സ്വീകരിക്കാം. അങ്ങനെ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ വിജയം ചികിത്സകളുടെ എണ്ണത്തിൽ അല്ല, സമൂഹത്തിലെ രോഗഭാരം കുറയുന്നതിലും ജീവിതഗുണനിലവാരം ഉയരുന്നതിലും അളക്കാം.
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യം അംഗീകരിക്കണം. സഹകരണ മേഖലയെ ആരോഗ്യരംഗത്തെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഏക പരിഹാരമായി കാണാനാവില്ല. അത്യാധുനിക ആശുപത്രികൾ, മെഡിക്കൽ ഗവേഷണം, അപൂർവ രോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സ, സങ്കീർണ്ണ ശസ്ത്രക്രിയകൾ, വിലകൂടിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ മൂലധനവും വിദഗ്ധശേഷിയും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ശക്തമായ പൊതുമേഖല ആരോഗ്യസംവിധാനമാണ് അടിസ്ഥാനസ്തംഭം; സഹകരണ മേഖല അതിനെ പൂരിപ്പിക്കുകയും ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ജനകീയ സാമ്പത്തിക ഘടകമാകാം.
അതുകൊണ്ട് ഒരു സമഗ്ര മാതൃകയിൽ സർക്കാർ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രാഥമികാരോഗ്യം, ഫാർമസി, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക്സ്, പരസ്പര സഹായനിധി, പുനരധിവാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും സ്വകാര്യ മേഖലയെ ആവശ്യമായിടത്ത് ശക്തമായ ഗുണനിലവാര–വില–രോഗി അവകാശ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമാക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതാണ് “സ്വകാര്യമേഖലയെ ഇല്ലാതാക്കുക” എന്ന ഏകമാന മുദ്രാവാക്യത്തേക്കാൾ സ്ഥാപനപരമായി കൂടുതൽ വികസിതമായ സമീപനം.
ഇത്തരം ഒരു സമീപനം സ്വീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ആരോഗ്യരംഗത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് അജണ്ട “സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവ്യവസായത്തിനെതിരെ” എന്ന പ്രതിഷേധരാഷ്ട്രീയത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ “ജനകീയ ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ നിർമ്മാണം” എന്ന നിർമ്മാണാത്മക രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് മാറും. സർക്കാർ ആശുപത്രികളുടെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്തുക, സഹകരണ ആശുപത്രികളുടെ ശൃംഖല വികസിപ്പിക്കുക, സഹകരണ ഫാർമസികൾ സ്ഥാപിക്കുക, അവശ്യ മരുന്നുകളുടെ കൂട്ടവാങ്ങൽ സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുക, ജനകീയ ആരോഗ്യനിധികൾ വികസിപ്പിക്കുക, പ്രാഥമികാരോഗ്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകുക, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക, ആരോഗ്യവിവരത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയത ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ഒരേ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാക്കാം.
ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റം രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യത്തിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക സ്ഥാപനനിർമാണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റമാണ്. ജനങ്ങളോട് “വിപണിവൽക്കരണത്തെ എതിർക്കുക” എന്ന് പറയുന്നതിനേക്കാൾ, “നമുക്ക് നമ്മുടെ സ്വന്തം ജനകീയ ആരോഗ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാം” എന്ന് പറയുന്നത് ഒരു വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ സമീപനമാണ്. ഇവിടെ പ്രതിരോധം നിഷേധാത്മകമല്ല; ഒരു ബദൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സൃഷ്ടിപരമായ പ്രവർത്തനമാണ്.
ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ വീക്ഷണത്തിൽ ഇതിനെ വിരുദ്ധശക്തിയെ നേരിട്ട് ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുപകരം അതിന് ബദലായ പുതിയ സാമൂഹികശക്തി സൃഷ്ടിക്കൽ എന്ന രീതിയിൽ കാണാം. സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണിയുടെ ശക്തി മൂലധനത്തിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിലും സംഘടനയിലുമാണെങ്കിൽ, ജനകീയ സഹകരണ ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥയുടെ ശക്തി കൂട്ടായ ഉടമസ്ഥതയിലും ജനപങ്കാളിത്തത്തിലും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വത്തിലും പൊതുമേഖലയുമായുള്ള ഏകോപനത്തിലുമാകണം. അപ്പോൾ ആരോഗ്യരംഗത്തെ പോരാട്ടം വെറും ആശയപരമായ പോരാട്ടമല്ല; രണ്ട് വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക സംഘടനാരൂപങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രായോഗിക മത്സരമായി മാറുന്നു.
അതുകൊണ്ട് ആരോഗ്യരംഗത്ത് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല അജണ്ട ആരോഗ്യത്തെ ചരക്കായി കാണുന്ന വിപണി യുക്തിക്ക് പകരം, ആരോഗ്യത്തെ മനുഷ്യാവകാശമായി കാണുന്ന പൊതുമേഖല–സഹകരണ ജനകീയ ആരോഗ്യവ്യവസ്ഥ നിർമ്മിക്കുക എന്നതായിരിക്കണം.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ സഹകരണ മേഖലയെ ഉപയോഗിക്കണമെങ്കിൽ അത് വെറും സഹകരണ ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ അവസാനിക്കരുത്. ആശുപത്രി, ഫാർമസി, ലബോറട്ടറി, ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ്/പരസ്പരസഹായ നിധി, പ്രാഥമികാരോഗ്യം, പുനരധിവാസം, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യസേവനം, ഗവേഷണം എന്നിവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സമഗ്ര സഹകരണ ആരോഗ്യ ശൃംഖലയാണ് വികസിപ്പിക്കേണ്ടത്. ഒരിടത്ത് ഒരു സഹകരണ ആശുപത്രി സ്ഥാപിച്ചാൽ മാത്രം സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണിക്ക് ബദൽ ഉണ്ടാകില്ല. എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിന് അംഗങ്ങളുള്ള പ്രാദേശിക സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുകയും അവയുടെ സാമ്പത്തികശേഷിയും ജനപങ്കാളിത്തവും കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്താൽ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ശക്തി രൂപപ്പെടാം. ക്വാണ്ടം ഡയലക്‌ടിക്കൽ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഒറ്റപ്പെട്ട ചെറിയ ഘടകങ്ങളുടെ കൂട്ടം ഒരു നിർണായക ഘട്ടത്തിൽ പുതിയ ഗുണനിലവാരമുള്ള ഒരു സാമൂഹിക സംവിധാനമായി മാറുന്ന പ്രക്രിയയാണിത്.
ഇത്തരം ഒരു മാതൃകയുടെ ആദ്യഘടകം പ്രാദേശിക സഹകരണ ആരോഗ്യകേന്ദ്രം ആയിരിക്കണം. ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും അല്ലെങ്കിൽ ജനസംഖ്യയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള അനുയോജ്യമായ പ്രദേശത്തും അംഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആരോഗ്യകേന്ദ്രം രൂപീകരിക്കാം. ഇവിടെ പ്രാഥമിക ചികിത്സ, സാധാരണ രോഗങ്ങളുടെ പരിശോധന, രക്തസമ്മർദ്ദം, പ്രമേഹം തുടങ്ങിയ ദീർഘകാല രോഗങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണം, അടിസ്ഥാന ലാബ് സേവനങ്ങൾ, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, വയോജനാരോഗ്യം, പ്രതിരോധാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ആവശ്യമായപ്പോൾ വിദഗ്ധചികിത്സയിലേക്കുള്ള റഫറൽ തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാം. ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ആശുപത്രിയിലേക്ക് കൂടുതൽ രോഗികളെ അയയ്ക്കുക എന്നതല്ല; ആവശ്യമായിടത്ത് മാത്രം ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ചികിത്സയിലേക്ക് രോഗിയെ ശരിയായി നയിക്കുകയും അനാവശ്യ ചികിത്സ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരിക്കണം.
ഇതിന് മുകളിലായി താലൂക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ജില്ലാതലത്തിൽ സഹകരണ ജനറൽ ആശുപത്രികൾ വികസിപ്പിക്കാം. വിവിധ പ്രാഥമികാരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രോഗികൾക്ക് ആവശ്യമായ വിദഗ്ധചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളായിരിക്കും ഇവ. കാർഡിയോളജി, ന്യൂറോളജി, ഓങ്കോളജി, നേത്രചികിത്സ, ഓർത്തോപീഡിക്സ്, ജനറൽ സർജറി, പ്രസവ-സ്ത്രീരോഗചികിത്സ തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രാദേശിക ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് വികസിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ ഓരോ പ്രദേശത്തും എല്ലാ അത്യാധുനിക ചികിത്സകളും സ്ഥാപിക്കുക എന്നതിനു പകരം വിഭവങ്ങളുടെ പങ്കുവെക്കൽ എന്ന തത്വമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. വിലകൂടിയ ഉപകരണങ്ങളും വിദഗ്ധ സേവനങ്ങളും ഒരു സഹകരണ ശൃംഖലയിലെ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ പങ്കുവെക്കുന്നതിലൂടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള നിക്ഷേപം കുറയ്ക്കാനും സേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയർത്താനും കഴിയും.
ഈ മാതൃകയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് സഹകരണ ഫാർമസി ആയിരിക്കണം. ഒരു വ്യക്തി ആശുപത്രിയിൽ കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ചികിത്സ നേടിയിട്ടും പിന്നീട് വിലകൂടിയ മരുന്നുകൾ വാങ്ങേണ്ടിവന്നാൽ ചികിത്സയുടെ സാമ്പത്തികഭാരം വീണ്ടും വർധിക്കും. അതിനാൽ ആശുപത്രിയും ഫാർമസിയും തമ്മിലുള്ള സാമൂഹിക ഏകോപനം ആവശ്യമാണ്. സഹകരണ ഫാർമസികൾക്ക് വലിയ തോതിൽ മരുന്നുകൾ കൂട്ടമായി വാങ്ങുന്നതിലൂടെ വിതരണച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഇവിടെ ലക്ഷ്യം “ഏറ്റവും വിലകുറഞ്ഞ മരുന്ന്” എന്നതിലല്ല; ഗുണനിലവാരമുള്ളതും തെളിവാധിഷ്ഠിതവുമായതും ആവശ്യമായതുമായ മരുന്ന് താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ ലഭ്യമാക്കുക എന്നതിലായിരിക്കണം.
സഹകരണ ഫാർമസി ശൃംഖലയുടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ദൗത്യം മരുന്നിന്റെ യുക്തിസഹമായ ഉപയോഗത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്. രോഗികൾക്ക് സ്വയം മരുന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനു പകരം യോഗ്യരായ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ നിർദേശപ്രകാരം മരുന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സംസ്കാരം വളർത്തണം. അനാവശ്യമായ ആന്റിബയോട്ടിക് ഉപയോഗം, മരുന്നുകളുടെ തെറ്റായ സംയോജനം, ചികിത്സ പൂർത്തിയാക്കാതെ മരുന്ന് നിർത്തൽ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസവും ഇതിന്റെ ഭാഗമാകണം. അങ്ങനെ ഫാർമസി ഒരു വിൽപ്പനകേന്ദ്രമല്ലാതെ ഔഷധസുരക്ഷയുടെയും ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും കേന്ദ്രമായി മാറും.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ ചെലവിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് പരിശോധനകളാണ്. ആധുനിക ചികിത്സയിൽ പരിശോധനകൾ അനിവാര്യമാണ്; എന്നാൽ പരിശോധനയുടെ ആവശ്യം, സമയക്രമം, ആവർത്തനം എന്നിവ ശാസ്ത്രീയമായി നിർണയിക്കേണ്ടതാണ്. സഹകരണ ലബോറട്ടറി ശൃംഖല സ്ഥാപിച്ച് പൊതുവായ പരിശോധനകൾ പ്രാദേശികമായി നടത്തുകയും വിലകൂടിയ പ്രത്യേക പരിശോധനകൾ കേന്ദ്ര ലാബുകളിലേക്ക് ഏകോപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഒരേ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ശൃംഖലയായാൽ പരിശോധനാഫലങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയും മെച്ചപ്പെടുത്താം.
ഇവിടെ ഡിജിറ്റൽ ഏകീകരണം പ്രധാനമാണ്. രോഗിയുടെ സമ്മതത്തോടെയും സ്വകാര്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങളോടെയും വിവിധ ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പരിശോധനാഫലങ്ങൾ സുരക്ഷിതമായി ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ ആവർത്തിച്ച് ഒരേ പരിശോധന നടത്തേണ്ട സാഹചര്യം കുറയ്ക്കാം. ഇതിലൂടെ രോഗിയുടെ ചെലവും കുറയും, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ സമയം ലാഭിക്കാനും കഴിയും.
സഹകരണ ആരോഗ്യ മാതൃകയുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ശക്തമാക്കാൻ ജനകീയ ആരോഗ്യനിധി രൂപപ്പെടുത്താം. അംഗങ്ങൾ ചെറിയ സ്ഥിരം സംഭാവനകൾ നൽകുകയും അതിലൂടെ അടിയന്തരചികിത്സ, ഗുരുതര രോഗങ്ങൾ, ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളുടെ ചികിത്സ, പുനരധിവാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹായം നൽകുകയും ചെയ്യാം. എന്നാൽ ഇത് ശാസ്ത്രീയമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഫണ്ട് എത്ര വലുതായിരിക്കണം, അംഗങ്ങളുടെ പ്രായഘടന എന്താണ്, ശരാശരി ചികിത്സാചെലവ് എത്രയാണ്, വലിയ അപകടസാധ്യതകൾ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യും തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ കൃത്യമായി കണക്കാക്കണം.
ഇതിനെ വാണിജ്യ ഇൻഷുറൻസിന്റെ ഒരു ലളിതമായ പകരക്കാരനായി കാണേണ്ടതില്ല. സാമൂഹിക അപകടപങ്കിടലിന്റെ ഒരു സഹകരണ സംവിധാനം എന്ന നിലയിലാണ് വികസിപ്പിക്കേണ്ടത്. ആവശ്യമായിടത്ത് സർക്കാർ പദ്ധതികളുമായും മറ്റ് നിയമാനുസൃത ആരോഗ്യപരിരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുമായും ഇത് ഏകോപിപ്പിക്കാം. അംഗങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സഹായവും ഫണ്ടിന്റെ വരവും ചെലവും പൂർണ്ണമായി സുതാര്യമായിരിക്കണം.
സഹകരണ ആരോഗ്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ചോദ്യമാണ് “ആരാണ് ഉടമ?” എന്നത്. സഹകരണത്തിന്റെ പേരിൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏതാനും വ്യക്തികളിലോ പ്രാദേശിക നേതാക്കളിലോ കേന്ദ്രീകരിച്ചാൽ അത് യഥാർത്ഥ ജനകീയ സഹകരണമായി നിലനിൽക്കില്ല. അംഗങ്ങളുടെ ജനാധിപത്യ നിയന്ത്രണം, പതിവായ ഓഡിറ്റ്, സുതാര്യമായ സാമ്പത്തിക റിപ്പോർട്ടുകൾ, പ്രൊഫഷണൽ മാനേജ്മെന്റ്, അംഗങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം.
ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന പാഠമുണ്ട്: സഹകരണ ഉടമസ്ഥത മാത്രം മതിയാകില്ല; സഹകരണ ജനാധിപത്യവും വേണം. ഒരു സ്ഥാപനം അംഗങ്ങളുടെ പേരിൽ പ്രവർത്തിച്ചാലും തീരുമാനങ്ങൾ കുറച്ചുപേരുടെ കൈകളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചാൽ ഉടമസ്ഥതയുടെ സാമൂഹിക സ്വഭാവം ദുർബലമാകും. അതിനാൽ ആരോഗ്യ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ അംഗങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾക്കൊപ്പം ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെയും വിദഗ്ധരുടെയും പ്രതിനിധിത്വവും ആവശ്യമായേക്കാം. എന്നാൽ മെഡിക്കൽ തീരുമാനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലിന് വിധേയമാകാതെ പ്രൊഫഷണൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കണം.
കമ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പേരിൽ സഹകരണ ആരോഗ്യസ്ഥാപനങ്ങളെ അമിതമായ ഭരണനിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്. രോഗിയുടെ ചികിത്സാ തീരുമാനം ശാസ്ത്രീയ തെളിവിന്റെയും പ്രൊഫഷണൽ ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കണം. ഭരണസമിതി സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കാം; എന്നാൽ ഏത് രോഗിക്ക് ഏത് ചികിത്സ നൽകണമെന്ന് രാഷ്ട്രീയമായോ സാമ്പത്തികമായോ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തി നിർണയിക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്.
അതിനാൽ ജനാധിപത്യ ഉടമസ്ഥതയും പ്രൊഫഷണൽ സ്വാതന്ത്ര്യവും ഒരുമിച്ച് നിലനിർത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഇതും ഒരു ഡയലക്‌ടിക്കൽ വൈരുദ്ധ്യമാണ്. ജനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം വേണം; അതോടൊപ്പം വിദഗ്ധന്റെ ശാസ്ത്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യവും വേണം. ഇവയിൽ ഒന്നിനെ ഇല്ലാതാക്കി മറ്റൊന്നിനെ മാത്രം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത് ആരോഗ്യസംവിധാനത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തും.
ഡോക്ടർമാരെയും നഴ്സുമാരെയും മറ്റു ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെയും സ്ഥാപനത്തിന്റെ ജീവനക്കാരായി മാത്രം കാണാതെ സഹകരണത്തിന്റെ സജീവ പങ്കാളികളായി ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായിരിക്കും. അവരുടെ തൊഴിൽപരിചയം ഭരണപരമായ തീരുമാനങ്ങളിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തണം. സേവനഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നിർദേശങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകണം. ന്യായമായ വേതനം, ജോലി സമയം, പരിശീലനം, സുരക്ഷ, തൊഴിൽമാന്യത എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം.
ഇത് ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ താൽപര്യവും രോഗിയുടെ താൽപര്യവും തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടാക്കേണ്ട കാര്യമല്ല. മറിച്ച് നല്ല തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരെ കൂടുതൽ സ്ഥിരതയോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും അതിലൂടെ രോഗിസേവനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയരുകയും ചെയ്യും. തൊഴിലാളിയുടെ ക്ഷേമവും ഉപഭോക്താവിന്റെ ക്ഷേമവും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ് സഹകരണത്തിന്റെ സാമൂഹിക സാധ്യത.
സഹകരണ സ്ഥാപനത്തിന് സാമ്പത്തിക മിച്ചം ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ അതിന്റെ വിനിയോഗമാണ് അതിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്നത്. മുഴുവൻ മിച്ചവും വ്യക്തിഗത ലാഭവിഹിതമായി വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനു പകരം ഒരു ഭാഗം സ്ഥാപനത്തിന്റെ വികസനത്തിനും ഒരു ഭാഗം ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരുടെ ക്ഷേമത്തിനും ഒരു ഭാഗം അടിയന്തര ആരോഗ്യനിധിക്കും ഒരു ഭാഗം ദരിദ്രർക്കുള്ള ചികിത്സയ്ക്കും മറ്റൊരു ഭാഗം പ്രതിരോധാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും മാറ്റിവയ്ക്കാം. അങ്ങനെ സാമ്പത്തിക മിച്ചം സാമൂഹിക ആരോഗ്യശേഷിയായി പുനർനിക്ഷേപിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത് സ്വകാര്യ മൂലധന സമാഹരണത്തിന്റെ യുക്തിയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സാമ്പത്തിക ചലനമാണ്. ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ വളർച്ചയുടെ ഫലം വീണ്ടും സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യശേഷി വർധിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും സാമൂഹിക ക്ഷേമവും തമ്മിൽ ഒരു പുതിയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു.
സഹകരണ ആരോഗ്യസംവിധാനം വിജയിക്കണമെങ്കിൽ ജനങ്ങൾ വെറും ഓഹരിയുടമകളായി മാത്രം നിലനിൽക്കരുത്. ആരോഗ്യപരിപാടികളുടെ ആസൂത്രണം, പ്രദേശത്തെ പ്രധാന ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിയൽ, ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം, പ്രതിരോധപ്രവർത്തനങ്ങൾ, വയോജനപരിചരണം, പാലിയേറ്റീവ് കെയർ, പുനരധിവാസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ജനപങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കണം. കുടുംബശ്രീ പോലുള്ള സമൂഹാധിഷ്ഠിത സംഘടനകൾ, തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ, കർഷക സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, യുവജന-വനിതാ സംഘടനകൾ തുടങ്ങിയവയുമായി നിയമാനുസൃതവും സുതാര്യവുമായ സഹകരണം വികസിപ്പിക്കാനാകും.
ഇതിലൂടെ ആരോഗ്യസംവിധാനം ആശുപത്രിയുടെ ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. സമൂഹം തന്നെ ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിന്റെ സജീവ ഘടകമായി മാറുന്നു. രോഗം വന്നാൽ ആശുപത്രിയിലെത്തുക എന്നതിൽ നിന്ന് സമൂഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില നിരന്തരം നിരീക്ഷിക്കുകയും രോഗസാധ്യത കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു സാമൂഹിക സംസ്കാരത്തിലേക്ക് മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു.
കേരളത്തിൽ ശക്തമായ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചരിത്രവും പൊതുജനാരോഗ്യ പാരമ്പര്യവും ഉള്ളതിനാൽ, സിദ്ധാന്തപരമായി ഇത്തരം ഒരു മാതൃക പരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള സ്ഥാപനപരമായ അടിത്തറയുണ്ട്. എന്നാൽ അതിന്റെ വിജയത്തിന് രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യം മാത്രം മതിയാകില്ല. ശാസ്ത്രീയ ആരോഗ്യസംവിധാനം, പ്രൊഫഷണൽ മാനേജ്മെന്റ്, സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കം, സുതാര്യത, ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം, ജനാധിപത്യ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ഒരുമിച്ച് ഉറപ്പാക്കണം.
ഒരു ജില്ലയിൽ പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു സമഗ്ര സഹകരണ ആരോഗ്യശൃംഖല ആരംഭിക്കാം. പ്രാഥമികാരോഗ്യകേന്ദ്രം മുതൽ വിദഗ്ധ ആശുപത്രി വരെയുള്ള റഫറൽ സംവിധാനം, സഹകരണ ഫാർമസി, ലാബ് ശൃംഖല, ആരോഗ്യനിധി, ഡിജിറ്റൽ ആരോഗ്യരേഖ, പ്രതിരോധാരോഗ്യ പദ്ധതി എന്നിവ ഏകീകരിച്ച് പ്രവർത്തിപ്പിക്കാം. ഫലങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തിയ ശേഷം വിജയകരമായ ഘടകങ്ങൾ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാം. ആശയത്തിൽ നിന്ന് മാതൃകയിലേക്കും മാതൃകയിൽ നിന്ന് ശൃംഖലയിലേക്കും ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക ശക്തിയിലേക്കും നീങ്ങുന്ന ഘട്ടംഘട്ടമായ സമീപനമാണ് കൂടുതൽ പ്രായോഗികം.
അവസാനം, ആരോഗ്യരംഗത്തെ വിപണിവൽക്കരണത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് അജണ്ടയുടെ സവിശേഷത വിപണിയെ ശപിക്കുന്നതിലല്ല, ജനങ്ങൾക്ക് ബദൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലാണ്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരുന്ന ഒരു രോഗിയോട് വിപണിവൽക്കരണം തെറ്റാണെന്ന് പറയുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം അവന്റെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടില്ല. എന്നാൽ അതേ സമൂഹത്തിൽ ഗുണമേന്മയുള്ള, താങ്ങാവുന്ന ചെലവിലുള്ള, ജനാധിപത്യപരമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന സഹകരണ ആരോഗ്യസ്ഥാപനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ഒരു യഥാർത്ഥ ബദൽ രൂപപ്പെടുകയുള്ളൂ.
നിലവിലുള്ള സാമൂഹിക ശക്തിയെ വെറും നിഷേധിക്കുന്നതുകൊണ്ട് പുതിയ സാമൂഹിക ഗുണനിലവാരം ഉണ്ടാകില്ല; അതിന് പകരം അതിനേക്കാൾ ജനകീയവും ശാസ്ത്രീയവും കാര്യക്ഷമവും സാമൂഹികമായി ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളതുമായ ഒരു പുതിയ ശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കണം. ആരോഗ്യരംഗത്ത് ആ പുതിയ ശക്തിയായി സഹകരണ മേഖലയെ വികസിപ്പിക്കുക എന്നത് ഒരു സാമ്പത്തിക പദ്ധതി മാത്രമല്ല; ആരോഗ്യത്തെ ചരക്കിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക അവകാശത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു സ്ഥാപനപരമായ ശ്രമമാണ്.
Leave a comment